Trang chính » Biên Khảo, Chuyên Đề, Phỏng vấn, Truyện ngắn đặc biệt Email bài này

Da Màu phỏng vấn Bỉm

0 bình luận ♦ 8.06.2010

 

 

 

1. Kỹ thuật sử dụng của tác giả trong truyện ngắn (chẳng hạn có người áp dụng kỹ thuật điện ảnh, visual art, âm nhạc, v.v.) Có thể giải thích rõ về cấu trúc của mình?

Tôi bắt chước (vì thiếu hiểu biết) một hoặc nhiều trong tất cả các kĩ thuật lẫn không kĩ thuật trong các lĩnh vực khác cho truyện ngắn của mình. Thành thử, nhìn bề ngoài, truyện của tôi giống như nhật kí của một bệnh nhân tâm thần phân liệt. Qua đó tôi muốn hướng đến một ý cụ thể – cái làm sườn cho toàn bộ nội dung truyện. Nhưng chính khi dẫn dắt tới cái ý kia, tưởng như nó là sự truyền đạt thông điệp, thì ngay lúc ấy, tôi lại thấy rằng thông điệp có vấn đề – rất rời rạc và tản mạn. Và như thế, rốt cuộc, cái mà tôi muốn truyền đạt tới độc giả không phải là một thông điệp, mà là nỗi ám ảnh về thông điệp đó.

 

2. Tác giả có phương pháp hoặc thủ pháp gì để dẫn dắt câu chuyện dưới một cấu trúc/một nội dung gần như phi lý đó? Có thể gợi mở những thủ pháp “bí mật” mà tác giả sử dụng để dựng lên/giải quyết câu chuyện? Những ý tưởng này đến từ đâu? Cụ thể là truyện mà tác giả tham gia, cảm hứng đến như thế nào?)

Tôi thường sử dụng phương pháp liên tưởng (không rõ có phải là phương pháp hay không nữa). Chẳng hạn, khi nói về con gà, tôi nói thêm những thứ liên quan đến con gà. Một hoặc nhiều trong những thứ đó, lại liên quan tới một hoặc nhiều thứ khác nữa – thứ mà có một đặc điểm nào đó na ná như điều tôi sắp nói tới về con gà. Sau đó tôi dùng cả con gà lẫn không con gà lẫn cái thứ có đặc điểm na na giống điều tôi nói về con gà kia, để nói về một thứ linh tinh nào đó, thứ mà tự nhiên trở nên lẻ loi trước các thứ khác, thứ đập vào mắt tôi ngay trong đời sống lúc đó. Nói chung, công việc của tôi là tưởng tượng và đánh phá những ước ao của mình. Cụ thể, trong truyện ngắn “Miền cỏ lào”, cảm hứng đến với tôi từ nỗi ngột ngạt của đời sống, nỗi ngột ngạt mà tôi không thể giải quyết bằng địa lí (chẳng hạn, rời Sài Gòn, trở về Đà Lạt hoặc biến khỏi Việt Nam), không thể giải quyết bằng một công việc kiếm được nhiều tiền, không thể giải quyết bằng việc chúi vào đọc sách, không thể giải quyết bằng việc đi làm chính trị gia,… Nói chung, không thể giải quyết bằng bất cứ phương cách gì. Cảm hứng đến với tôi từ việc tôi bất lực trước đời sống.

 

3. Địa điểm và không gian viết có giữ vị trí quan trọng và ảnh hưởng đến tính mơ hồ, hư cấu, tưởng tượng trong truyện?

Trong các truyện của tôi, địa điểm và không gian viết rất quan trọng, đôi khi nó trở thành nỗi ám ảnh – cái mà chính tự nó là một truyện ngắn; tôi chỉ là thợ đánh máy.

 

4. Một truyện ngắn như vậy mất bao lâu để hoàn tất? (sở dĩ hỏi chi tiết như vậy vì với dạng truyện phi cấu trúc, nội dung tưởng như phi lý, không có thật, hoặc đánh lừa giác quan người đọc—thì tác giả phải đi theo một hệ thống nào đó, vận dụng cảm tính hay lý tính, hay kết hợp cả hai để giải quyết những tình tiết/nhịp điệu trong truyện một cách trọn vẹn, phải chăng họ có độ tự chủ thật cao mới đi xuyên suốt được những hư cấu (đôi khi rất hỗn loạn hoặc phức tạp của tâm lý nhân vật) do mình tạo ra? Như vậy, mỗi truyện mất bao lâu để hoàn tất?) Trước khi viết thì tác giả có chuẩn bị trước nội dung hoặc kỹ thuật muốn hướng tới không?

Tôi thường mất khoảng vài ngày để viết một truyện ngắn, đôi khi đến vài tháng. Trước khi viết, trong đầu tôi lúc nào cũng luẩn quẩn nội dung của truyện, kĩ thuật thì tôi buông lơi. Bởi cái rốt cuộc tôi đem lại cho độc giả là nỗi ám ảnh về thông điệp nào đó, cho nên, tôi phải bày biện các tình tiết vừa cảm tính vừa có lí tính. Tôi muốn tạo ta một chuỗi nhân vật mang đặc tính phù du (phù du đáng kinh tởm, phù du chính cái đặc tính phù du của nó) và dàn trải khắp mọi nơi. Phức tạp không bởi các nhân vật này hành động và suy nghĩ một cách lí tính, mà, họ, một mặt buộc phải duy-trì-sự-hiện-diện trong sườn truyện một cách lí tính, mặt khác, lại được phát hiện và phóng ra những tia nhìn đầy cảm tính, đầy bất ngờ vào chính cái duy-trì-sự-hiện-diện kia, khiến cho cái duy-trì-sự-hiện-diện kia trở nên đông cứng và kiệt quệ; một cuộc trỗi dậy của bản năng đánh trả các giả định duy lí, dù các giả định đó là khung sườn cho những chi tiết hư cấu và cảm tính bề ngoài; một cuộc chịu đựng đến lần thứ “n” rồi lại trở về nơi khởi đầu trong vô vọng. Tôi muốn lồng một không gian khác vào không gian mình đang sống; ở không gian đó, sự sống được bày đặt rất mong manh và mờ mịt, tuy nhiên, khi ấy tôi vẫn giữ được tự chủ, bởi các nhân vật và không gian trong truyện mang hai đặc tính: chúng vừa là các ẩn dụ, vừa là các đối tượng độc lập trên phương diện biểu lộ, thậm chí chúng độc lập với chính chúng. Các nhân vật do tôi tạo đều được nhận diện bởi các chi tiết liên quan tới chúng, nhưng lại độc lập về mặt ý nghĩa của các chi tiết – tức ẩn dụ qua các chi tiết đó chỉ là một phần của cái tổng-thể-phù-phiếm-không-ranh-giới mà truyện mang chứa. Tóm lại, quá trình xây dựng truyện chính là quá trình tôi duy trì nỗ lực đánh phá toàn bộ các lý lẽ, cảm xúc lẫn bản năng của mình, thành thử, tôi không gặp khó khăn nhiều lắm khi đối diện với các nhân vật và không gian do mình tạo ra.

bài đã đăng của Bỉm


Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

*

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)