Tần nói đất nước ta có bốn ngàn năm chen lấn, thay vì bốn ngàn năm văn hiến. Đời sống hiện thực tạo nên những câu nói chát chua phản ảnh tâm tình của người đàn ông xa xứ …. [Đời sống] như âm thanh từ tiếng đàn dương cầm đồng loạt khua lên, không phân tiết tấu. Người viết nổi loạn, hay văn chương chữ nghĩa làm loạn.

Dù sao đi nữa vẫn cứ xin nêu thắc mắc: người ta sẽ làm gì sau khi, nếu không có điếu thuốc? Xin đừng la ó khi tôi nêu một thắc mắc chính đáng như vậy. Đầu óc ta có khi lang thang nhiều nơi mà rốt cuộc vẫn thường quay về chỗ cũ, một nơi mà hầu như tất tần tật nhân loại đều vẫn hay tìm về. Nhưng tìm về để lại ra đi. Rồi cũng có khi dung dằng nửa ở nửa về…

Chuyến xe cuối ấy chuyển bánh… Trước mắt là con đường hơn một trăm năm mươi cây số hai bên lộ là núi rừng dày đặc. Trên dưới 40 hành khách trong xe đều không dấu được vẻ âu lo . Có thể là trái mìn Việt Cộng gài mà đơn vị mở đường đã không dò thấy, hoặc có thể mới gài sau khi toán dò đường vừa đi qua. Cũng có khi Việt Cộng chặn xe, bắt hết đàn ông…

Người có mặt bên tôi khi tôi tỉnh dậy là đứa em gái mười chín tuổi của tôi. Tôi hiểu là vợ tôi đang lo cho con nhỏ ở nhà. Tôi cựa mình nhưng toàn thân tôi rơi vuột ra khỏi sự điều khiển của ý thức. Tôi bất động, hai tay, hai chân tôi đều bị trói vào thành giường. Không một cảm giác đau nhức nào chứng tỏ tôi vừa qua một cuộc giải phẫu.

“Cậu vào hỏi con M trong hẻm này xem sao, hình như là bồ của nó đấy.”
Tôi vào hẻm hỏi thăm M. Đó là một cô ả làm điếm đã qua thời xuân sắc. Cô ả chỉ vào thằng nhóc đang bò dưới nền nhà và hỏi tôi:
“Giống không?” Rồi cô ả nổi lên cười thích thú.

“Uỳnh…”
Nhanh như chớp, Toàn chụp khẩu súng, nhào xuống giao thông hào.
Một quả đạn đại bác không giật bắn vào ngay giữa vị trí phòng thủ. May không ai bị thương.
Sáng hôm sau, cảnh mũ sắt, mũ cối quấn quýt nhau chỉ còn là giấc mơ cũ.

“‘Thổi’ không thì nhiêu?”
“Mười.”
“Vẫn không đủ.”
“Dzậy chớ muốn nhiêu?”
“Có năm thôi.”

The craving for a woman makes him pedal his bike round and round the city.
A few street sisters can be spotted on Red Cross Boulevard, popping in and out of sight from behind large trees. “Too much traffic, can’t do it,” the man thought.

Ngay từ lúc chọn nghề, cả ba mẹ, anh chị đều cho tôi là một con điên. Bốn năm dùi mài, thích thú với khoa sư phạm, bất ngờ gặp và quen anh, tôi cứ nghĩ anh là người đồng cảm với tôi, nhưng khi thấy ánh mắt lúc tiễn lên tàu, tôi chợt thấy anh lại ném về phía tôi một cái nhìn đầy nỗi niềm và tuyệt vọng…

Ông tôi bảo, “Có kẻ sẽ nói dối với cháu, họ sẽ đổ thừa cho chiến tranh. Ông không nói dối cháu. Chẳng ăn nhằm gì tới chiến tranh hết mà chỉ liên hệ tới bộ quân phục ông mặc trên người.

Có lần anh nói về những móc ngoặc, chia chác. Tôi như thấy một phần phúc lợi của dân nghèo nằm trong từng viên gạch của căn nhà ba Sơn. Sơn gắp thức ăn cho tôi. Có nhiều loại thức ăn khá cầu kỳ, lạ miệng và ê hề. Tôi chỉ nếm mỗi thứ một ít đã đủ no. Tôi nghĩ đến những trẻ em ăn mày ăn nhặt dọc các hàng quán ven biển.

Tôi bước vào con ngõ ấy, với tất cả sự si mê của tự do đem lại. Lần đầu tiên rời khỏi tổ của mẹ để bước vào một thế giới khác mà theo tôi là rộng mở hơn, ước định hơn và sâu xa hơn.
Chào Mào nói rằng, Bồ Câu à, cậu đến ngõ Trầu Cau đi. Ở đó có rất nhiều tình yêu.

Nhiều lần khi tôi lặng ngắm cái vẻ đơn giản vô song của cái hình trụ đứng, cảm thấy quả thật ngọn núi chắc chắn là tặng vật của Phật Di Lặc. Nhưng cái tặng vật này với vẻ biểu hiện vô song gần như không thể nào chịu nổi của nó lại khiến tôi nghĩ rằng có một cái gì sai lệch…

Đêm nọ, dưới ánh sáng trăng, tôi gặp một cái bóng mờ.
Dưới trăng, từng đường gân thớ thịt của người đàn ông ấy hiện ra. Cái bóng hơi gù xuống khi lượn qua một vòm hoa thiên lý.
Tôi đợi. Trong ánh sáng lõa lồ của vầng trăng đong đưa trước gió. Hắn đến.

Chỉ cần tôi rờ thấy một vật, dù là cành cây, phiến đá hay thậm chí là một khúc xương đùi người chết tôi cũng chẳng do dự gì mà bám chặt lấy. Tôi mải miết chạy trên con đường rộng thênh thang. Tôi dừng chân, vạn vật vẫn chìm trong yên tĩnh. Bóng tối sánh đặc lại, tôi cảm thấy toàn thân co rút không tự nhiên, trái tim tôi thoạt tiên đập thùm thụp nhưng rồi nó yếu dần và cuối cùng thì ngắt hẳn.

Tôi mới chia tay người yêu. Mối tình bình lặng và dứt cũng dễ như người ta cắt một sợi bún khi làm món bún riêu. Tôi tự nhủ và cười: bún riêu ăn ngon, nhưng bún nát thì thường ế. Tình yêu của tôi giống như một bát bún riêu nát.

“Cuộc đời” là một mỹ từ bóng bẩy, vô nghĩa, nhưng ít ra trong một vài trường hợp, nó có thể được dùng để mô tả một sự có thật, một hiện sinh, một siêu thực hay không siêu thực. Điều Định đang trải qua đây, có thể có ai đó gọi đấy là cuộc đời, có thể có ai đấy đồng ý với điều đó, có thể có ai đó mỉm cười với điều ấy.

Trăm mảnh vụn của tờ giấy sa thải chấp chới bay như bươm bưóm. Những bánh xe cày xuống mặt đường. Cát bụi tung mù bãi đậu xe. Nửa tiếng sau gã trở lại. Tiếng súng nổ lốp bốp như bắp rang. Ba người chết. Nét sững sờ hằn trên khuôn mặt. Chủ hãng, người cai và một mẹ công nhân hay bới móc, chỉ chọc. Kẻ sát nhân thong thả lái xe lại đồn cảnh sát.

Hoa quay đầu lại rất nhanh, mắt dán vào hắn, miệng hé ra như muốn nói điều gì. Sự việc xảy ra rất nhanh sau đó. Bàn chân trái của Hoa rời khỏi điểm tựa, trái mìn vọt lên, và tiếng nổ…

Đêm qua tôi mơ một giấc mơ, và có vẻ như các trận đánh lại tái hiện, tuy lần này nó hiện ra dưới một hình thức khác. Chúng tôi, những đứa trẻ cùng xóm, đang chơi bóng trước cửa một căn nhà. Nền sân gạch chạy xuôi xuống lòng đường. Những cụ già ngồi trên ghế, bên trái, bên phải và nơi bóng tối sâu trong nhà. Cụ già bên trái, ở xa chúng tôi hơn một chút…

Nằm yên như thế một lúc cô bắt đầu nhận ra cái dáng của anh và tiếng cười khanh khách của một người đàn ông hơi quá tự tin, đang ban cho cô những ánh sáng của hạnh phúc, nhưng cô nhìn thấy những cái bóng khác nữa, mới đầu không nhận ra là ai, khi chúng đến gần cô hoảng hốt co rúm người sợ hãi, cô ngửng đầu ra khỏi cái gối, lấy tay che mặt một lúc…

When I first set foot on American soil, I couldn’t help but notice that the first feeling upon arrival was the same for all who arrived. It created a very deep and everlasting impression in my mind. But my disorientation at that moment only lasted for a short time, and I soon recovered. The strange feeling began as the airplane left Viet Nam.

Sẽ cười. Đúng không? Các bạn sẽ cười vào cái mũi thối của tôi.
Nhưng kỳ thực thì mũi tôi không hề thối. Chắc chắn các bạn sẽ bật cười, thậm chí các bạn sẽ cười thành tiếng. Các bạn ho sặc sụa khi các bạn cười, nước mũi các bạn chảy ra, nước mắt các bạn chảy ra.

Bằng ngôn ngữ không chủ từ, bằng câu kệ không đầu đuôi, tôi cố thuyết phục bệnh nhân rằng chết không phải là chọn lựa thích hợp, rằng đâu đó trên thế gian này vẫn còn một người yêu thương cô hơn yêu thương chính mình, rằng trong những thứ con người có được, không gì quý bằng mạng sống. Tôi nói cho một mình tôi nghe.

Bác ở tù đến năm thứ mười bảy và vì là tù binh không có án cho nên bác cũng không biết đến bao giờ mới hết. Bác không thuộc một chế độ nào nữa cả, bác thuộc về lịch sử.
Vào phòng bệnh bác chui vào mùng cho khỏi muỗi, nghĩ tới những người tù trẻ mới bị bắt và những đứa bé mới sinh ra đời.

Bác Gỗ thân mến,

Thấm thoát đã ngàn năm qua, tôi nhớ bác mà ghi những dòng này, chẳng hiểu có cơ duyên nào lọt vào mắt bác. Tôi mong có ngày nào trời quang nắng đẹp, bác bỏ ít thời giờ mà nhàn du về chốn cũ, gọi là giao lưu văn hóa chẳng hạn để bác và tôi mình gặp lại nhau, nhìn những thay đổi ở nhau, cho thấy những gì mất mát…