Năm 1975, tôi 16 tuổi. Ngày miền Nam sụp đổ rơi đúng vào ngày sinh nhật của tôi. Trong góc tối của căn phòng ngủ, ba tôi ngồi như pho tượng, mắt nổi gân đỏ, uất ức và đau đớn. Mẹ tôi kéo nhẹ tay tôi, thì thầm bảo để cho ba tôi yên. Hai mẹ con lang thang ra đầu ngõ…

Chàng Dyông Dư bước ra theo lối cách điệu. Cái lướt chân uyển chuyển, nhẹ bẫng như đi trên mây, mà lại hồ như ghì ôm bám riết từng ngón chân vào mặt đất. Chàng ngửa mặt lên trời, cất lên bằng một giọng não nùng. Gương mặt chàng đẹp tựa mảnh trăng đêm mùa đông trong rừng thẳm.

Ở đời ai có thể điều chỉnh được số phận người khác, ngay cả đó là sự giáo dục chính đáng nhất thì cũng phải tôn trọng bản chất người. Lời kết luận xanh rờn đó của lũ con trai cùng phòng kí túc xá của tôi đã biến tôi trở thành nạn nhân của chế độ giáo dục giáo điều cần được khai sáng.

Nàng đang đọc tạp chí Elle. Một tựa đề to đùng đập vào mắt nàng: “Em nấu tình yêu thành món ăn”. Không mang một ý niệm đặc biệt nào, nàng cười lăn lộn. Thực ra, nàng chỉ đang mường tượng hình thù cái tình yêu của nàng lúc nó nằm trong dạ dày của các chàng trai.

Bà Cẩm bảo chồng, con người ta có thể cứ việc sợ chết ngay cả khi đang ngủ trên giường; và nếu ông muốn chọn cách sống ẩn dật như một con rùa thì tốt hơn ông nên nhớ là bà không hề muốn làm vợ rùa. Đó là kiểu nói khó nghe nhất trong đời mà bà đã từng nói với ông…

Ắt hẳn là như vậy rồi! Mình yêu con chim nào đó vì điệu hót của nó – nhưng mình không yêu chàng Adam vì tiếng hát – không, không phải thế; chàng càng hát mình càng chịu không thấu. Tuy nhiên mình cứ yêu cầu chàng hát…

“Phải dì đó không, Dì Marguerite?”
“Tôi đây.”
“Con tôi đâu?”
“Trong một chỗ nhỏ gần phòng sinh. Đúng ra là một nhà xác nhỏ. Nó ở trong đó.”

Thời ấy, kéo dài đến mấy chục năm, con gái được bơm vào đầu nhiều lý tưởng Âu Tây lạ hoắc. Cho nên, muốn gặp gái, bọn giai cứ phải chào hỏi, xin phép một lô một lốc những tên mũi lõ râu xồm đến mỏi mồm, toàn những “ít”-“ốp”-ép”-“ác”-“in”…, nhất là có một tên tật nguyền tên “ky” rất dữ dội.

Hai mắt khép lờ đờ như mắt cá linh mùa nước dại. Màu trăng dường như cũng khác, lóng lánh giát bạc lên khung gỗ đánh vẹc-ni cũ nứt, run rẩy từng luồng từng luồng theo bàn tay xương xẩu của chú lướt cung đờn lên hàng dây hoan hỉ. Trăng và đờn nhập vào nhau.

Khi tôi đến, nàng vẫn như một hình hài không có thật; một phần của núi non. Mái tóc dài bay xõa tung trong gió biển, bộ quần áo bà ba phần phật bay, dán ép vào thân thể tượng đá với ngực nhỏ, vai thon là tất cả những gì còn sống. Tôi ho nhẹ một tiếng trong khi nhẹ nhàng và cẩn thận nhón từng bước chân…