Chị Ba đâm tò mò:
- Chú muốn nói, có trời cản.
Chú Năm Tự làm mặt nghiêm:
- Bữa nay dì Ba nó … nêm nước mắm hơi mặn. Chắc dì nó lậm tình ai?

Đã nhiều tháng chầm chậm trôi qua sau nạn lụt. Bệnh dịch hành theo lời tiên đoán của thầy Ba mù, may thay, không linh ứng. Nhưng hầu như gia cảnh nào trong làng cũng có người lâm nạn.

Từ đó tới nay đã nhiều năm trôi qua mà chị Ba Khởi vẫn còn ghim trong trí tường tận mọi chi tiết cái buổi trốn nhà ra đi. Làm sao quên được cái đoạn đời ngắn ngủi mà linh động sắc sảo đó? Tưởng như mọi sự là một giấc chiêm bao lý thú…

Chị chèo miết, vô hướng, mặt mày đầm đìa nước mắt nước mũi. Rựng sáng, chị lủi xuồng vô ngàm sông lờ mờ hơi sương, ngủ quên một mạch. Lúc nghe tiếng quạ khàn khạc từng chặp, chị mở mắt thì nắng đã chan lửa nhức nhối rặng trâm bầu bên kia sông. Không một hơi gió.

Má run tay gấp tư lá thơ lại, nước mắt nước mũi đầm đìa. Trưa nào rảnh, má cũng lỏn lẻn lấy mấy phong thơ nhận được hổm rày, ra vườn sau ngồi đọc dưới bóng mát tàn vú sữa. Lần nào cũng khóc. Vậy mà chẳng khi nào má nhớ cầm khăn tay theo, cứ tay áo mà chặm.

Người đàn bà chủ quán cũng là một nhân vật lạ đời. Theo lời chị kể, sau khi chồng chị rắp tâm bỏ nhà theo kháng chiến chống Tây, chị mới hay mình cấn thai, đẻ ra thằng con trai, đặt tên Được. Cái thằng giống má ở cái miệng nói không kéo da non, thêm thói không biết đâu ra, ưa đặt điều mắm muối.

Còn phải biết kềm cương chả lại, giống như mình cưỡi ngựa vậy. Mình là nài, chả là ngựa. Mình bắt ngựa phi theo ý mình, ngược lại là trật lất. Em biết mà, cái giống ngựa hoang một khi đã thuần, dễ dạy dễ biểu lắm.

Chữ bắt được hơi người, rực lên tươi rói từng vết từng vết. Trí Cẩm lùng bùng bật lên giọng đọc của anh Chúc trưa hè nào. Cảm giác sần sượng của chữ nghĩa từ đầu ngón tay mọc thêm những chấm nâu đỏ, tựa nốt ruồi loắn xoắn mấy sợi lông tài trên vai ba.

Xúc giác nó rợn lên lâng lâng như bắt được sự sống thiêng liêng truyền sang, len lỏi tràn lan từng sớ thịt. Nó mường tượng ra cuống giao điểm trống mái vừa nhú mầm, rồi lớn dần, lững chững cựa quậy. Nó muốn đập bể, muốn nuốt trộng, muốn tiêu hoá, muốn huỷ diệt cái nguyên nhân khó hiểu ấy.

Chuyện xung đột chủ tớ, ở đâu lúc nào cũng có, sao tránh khỏi. Nhiều kẻ bất mãn vì ý đồ cá nhân, thêm mắm dặm muối, trút mọi tội lỗi lên đầu địa chủ. Nói nào ngay, tuy phú hộ Hoạch không phải là người nhơn từ đức độ nổi tiếng vùng nầy, nhưng đổ cho ông tiếng ác, rõ là bất công.