Thơ
Nhớ R.
Hỡi đất, hỡi trời
Linh hồn nào không chơi vơi?
Hỡi trăng, hỡi sao
Linh hồn nào không ảo não?
Hỡi sông, hỡi biển
Linh hồn nào không cuồng điên?
Hỡi núi, hỡi đồi
Linh hồn nào không tội lỗi?
Hỡi phường, hỡi phố
Linh hồn nào không phẫn nộ?
Hỡi nắng, hỡi mưa
Linh hồn nào không dư thừa?
Hỡi sương, hỡi tuyết
Linh hồn nào không đoạn tuyệt?
Hỡi bạn, hỡi bè
Linh hồn nào không cấu xé?
Hỡi bướm, hỡi hoa
Linh hồn nào không sa đọa?
Hỡi Địa Ngục, hỡi Thiên Đàng
Linh hồn nào không lang thang?
Quán Xanh, 5 giờ chiều
Sau tám ngày tả tơi lê đôi ủng
Trên đá sỏi tôi tới Charleroi
Trong Quán Xanh gọi món bánh mì nướng
Chỉ âm ấm với bơ và dăm bông
Thoải mái duỗi cẳng dưới gậm bàn xanh
Tôi ngắm nghía các hình nhân ngộ nghĩnh
Trên tấm thảm treo tường – Ôi dễ thương
Khi cô gái núm vú to, mắt sáng
— Cô này thì đéo sợ ai hôn mình! —
Tươi cười bưng ra cái dĩa sặc sỡ
Đựng bơ bánh mì dăm bông gần nguội
Dăm bông hồng và trắng thơm mùi tỏi
Nàng rót tràn cốc bia to sủi bọt
Long lanh trong tia nắng muộn của chiều.
Tháng Mười, 1870
Nguyên âm
A đen, E trắng, I đỏ, U lục, O lam: nguyên âm,
Hôm nào ta sẽ kể sự ra đời chui của các ngươi:
A, yếm đen sậm lông của các ả ruồi xanh óng ánh
Vo ve quanh các mùi hôi hám hung hăng,
Những vịnh tối tăm; E trong trắng của hơi và lều vải
Mũi giáo tảng băng cao ngạo, bạch vương, lung linh tỏa sáng
I, đỏ bầm, thổ huyết, máu hồng của những làn môi mọng
Qua cơn nóng giận hay trong những buổi say mèm sám hối;
U, những chu kỳ rung bật diệu kỳ của biển xanh rờn,
Truông cỏ bình yên những nếp nhăn cho đàn thú gặm nhấm,
Do thuật luyện ngôn đã in lên các vầng trán siêng năng;
O, tiếng kèn tột đỉnh những âm thanh réo rắt dị kỳ
Là miền im lặng các Thế giới các Thiên thần bay qua
— O nguyên âm cuối cùng, là tia tím của Đôi Mắt Nàng!
Ông hoàng chân đất
Từ kẻ thấu thị, gã chân gió, người trộm lửa đến nhà thần bí trong trạng thái man di, anh lái buôn, kẻ mất tích, và còn nhiều nữa, huyền thoại về Rimbaud có thể đếm trên đầu các ngón tay, nghĩa là không ít.
Từ Charles Péguy, Henry Miller, Dylan Thomas, Léo Ferré tới Thế hệ Beat ở San Francisco—Ginsberg Ferlinghetti Kerouac Corso Burroughs—và Bob Dylan, và Patti Smith, và Jim Morrison, và còn ai nữa, các văn-thi-ca-nhạc-sĩ của thế giới đến với Rimbaud trước tiên là để tìm bản thể của mình. Họ có thể là ốc mượn hồn.
Xuân Diệu của ta thì tiếc thay đã không tìm thấy bản thể hay yêu thơ Rimbaud mà chỉ nhớ tình trai và hai chàng thi sĩ choáng hơi men. Linda Lê của cả hai quê hương Việt-Pháp thời trẻ lang thang ngủ khách sạn, trong túi áo choàng của nàng cũng có một cuốn Rimbaud. Linda Lê đã tìm thấy gì ở nhà thơ Một Mùa Địa Ngục?
Và mi, đôc giả hôm nay hay của ngày mai, nếu có đọc, mi sẽ thấy gì trong các nguyên âm A đen, E trắng, I đỏ, U lục, O lam của Hoa Đăng và trong đôi mắt hồ thu xanh biếc lạnh lùng không một gợn sóng nhìn mãi vào cõi xa xăm như muốn tóm thâu cả vũ trụ?
Thơ Rimbaud bí ẩn, khó hiểu?
Khó hiểu và bí ẩn nếu dễ hiểu và trong sáng đồng nghĩa với nỉnh nang ra đầu làng đầu đình, hay cóc nhảy ra ngồi đó nhảy đi, mặc dù ta không biết nang nỉnh ra đình, làng để làm gì, và cóc sẽ nhảy đi đâu, hay tại sao nó phải rời hang.
Đừng ngại, bạn ạ!
Hãy đến với cõi thơ bé nhỏ nhưng bao la của nhà thơ tuy còn niên thiếu mà đã sống nhiều, đã biết nhiều. Hãy đến với dòng suối thơ luôn luôn tươi mát, chắt lọc và tuôn chảy từ những mạch nước ngầm của nhân sinh và cuộc sống chan hòa lý tưởng, tình thương, khát khao, hoài bão, cuồng nộ, đam mê, thất chí, tuyệt vọng…
Thơ Rimbaud tân kỳ nhưng không cầu kỳ. Thơ Rimbaud súc tích, không rườm rà, lê thê. Thậm chí, không khó đọc như thơ các thi sĩ đồng thời Valéry, Mallarmé; hay đến sau như Perse, Char, Bonnefoy, Du Bouchet… Ngôn ngữ thơ Rimbaud phần lớn là ngôn ngữ đời thường, hình ảnh trong thơ Rimbaud phản ánh vì đến từ đời sống thật.
Thơ Rimbaud là cuộc đời Rimbaud, từng chữ. Cuộc đời Rimbaud là cuộc đời chúng ta, từng người.
Jean-Nicolas-Arthur Rimbaud.
Hoàng tử đi chân đất. Thiên thần lộc cộc đôi guốc mộc của em bé quê.
.
bài đã đăng của Arthur Rimbaud
- Nguyên Âm ♦ Con Tàu Say - 16.02.2011
Nhớ R.
Nhớ R. có 102 chữ diễn tả thành 20 giòng , diễn tả thế giới ngoại cảnh nội tâm với muôn vàn sai biệt (instance; biệt thù; tỉ dụ), khiến người đọc cảm xúc vô vàn.
Ý nhà thơ định diễn tả “That-which-is” ( thật tướng)
That-which-is cannot be spoken of,
Whatever is said in words is not,
cannot be
that-which-is
(Osho. A Cup of Tea. Poem 135)
Hai câu thơ cuối
Hỡi Địa Ngục, hỡi Thiên Đàng
Linh hồn nào không lang thang?
Ở đây bây giờ ngữ cảnh không thuận tiện để nói về linh hồn nào không lang thang?
Nên chỉ nói về sự lang thang của tâm. Ngài Phật Hộ (Buddhapalita)giảng– Đặc hữu thứ tư của thật tướng là “không bị hữu niệm hoá”: sự hữu niệm hoá là sự lang thang của tâm. Khi một người thật chứng thật tướng của các pháp , thì không còn cái tâm lang thang đó nữa.Kinh Aksayamatinirdesa nói:” Cái gì là chân lí tối hậu? Khi không có sự lang thang của tâm thì không có nhu cầu nói về từ, ngữ.”
(Tsong Khapa. Ocean of Reasoning. p. 385)
[ Pháp: phenomena : hiện tượng = hiện tượng ngoại giới , nội tâm ,hiện tượng trong thiền
định] [ hữu niệm hoá= conceptualization] [ thật tướng= the way things really are]
ĐHP , Sydney , 5/4/2011
– đọc hai cái phản hồi của ông/ bà Đặng hữu Phúc, theo tôi, phải nói ông/ bà Đặng hữu Phúc, thật kì quặc, việc ông Nguyễn đăng Thường, thích, dịch Nhớ R là quyền của ông í, tôi đồ, chắc ông/ bà Đặng hữu Phúc cho Nhớ R đây là nhớ cục R! và so với các sự kiện ông/ bà nêu ra trong hai phản hồi thì ông Nguyễn đăng Thường quả người vô tâm; không chắc được đâu, mà trời ơi! trên đời này có gì chắc chắn, nói thử!.
Nhớ R.
Thơ Nguyễn Đăng Thường.
Nguyễn Đăng Thường viết: ” Thơ Rimbaud là cuộc đời Rimbaud , từng chữ. Cuộc đời Rimbaud là cuộc đời chúng ta, từng người”.
Cũng thế, thơ ” Nhớ R.” là thơ ” Nhớ chúng ta, từng người”
Hỡi đất , hỡi trời
Linh hồn nào không chơi vơi?
Hỡi đất hỡi trời , linh hồn nào không chơi vơi khi cùng với chàng thanh niên Raskolnikoff rời căn phòng trọ trong căn nhà năm tầng ở đường Pereoulok S– và chậm rãi quay bước với vẻ bất định , hướng về cầu K– và khi biết Sonia đã đột ngột bán trinh lấy tiền giúp bà dì ghẻ và các đứa em cùng cha khác mẹ (Dostoevsky, Crime and Punishment).
Linh hồn nào không chơi vơi –với đoạn bút kí Trần Dần ghi chỉ còn vài ngày nữa là tết đến,Tết đầu tiên đất nước chia hai, mà Trần Dần bỏ dở phim chiếu trong rạp , bước ra ngoài đường phố, thấy đường phố không một bóng người ( Bác Hồ , cũng là Bác Hổ (dấu hỏi)
đã âm thầm lặng lẽ vào Hà nội trong bóng đêm ,ngày nào không rõ, sau khi Hà nội được trao lại ngày 10/10/54 cho Bộ Đội Việt Minh ).
Hỡi đất ,hỡi trời, Linh hồn nào không chơi vơi khi cùng với “Ba người khác” ( Tô Hoài)
đi vào thôn Am, để bắt rễ trong cải cách ruộng đất ( “thay trời , đổi đất , sắp đặt lại giang sơn” ):
“Tôi lững thững đi vào thôn Am.Đi bắt rễ khác nào đi câu. Còn chưa tối, mới chạng vạng mà trước mặt ,sau lưng vắng tanh. Chiều chiều thông thường lúc này cổng đồng có người đi làm về, những con trâu bước thong dong, đàn vịt rúc bờ ruộng chân tre, trẻ con đương vác sào ra dồn về. Thế mà đường vào xóm quạnh quẽ, tưởng chừng như không cả con chuồn chuồn chập chờn, con nhện nước lăng quăng.Ít ngày sau, tôi mới được biết cả mấy thôn này đã được biết tin đội về từ lúc đội còn ngồi ăn bánh đúc trên chợ huyện. Thế là gà qué , trâu bò người ta tất tả nhốt chặt . Cả người cũng không ai dám ló mặt ra ngõ.”(trang 24).” Ngoài chợ tỉnh cũng bày bán trẻ con như bán chó” (trang 30). Và khi người mẹ gánh con đi bán , thì phải đặt một tảng đất vào thúng bên kia để cho cân bằng với bên thúng đặt đứa con.
Hỡi phường hỡi phố, Linh hồn nào không phẫn nộ khi nhìn tấm ảnh chữ tàu trên đường phố Đài loan (trên internet) ghi — lấy vợ Việtnam — giá tiền– cả đi và về tốn 6 tuần . Bảo đảm còn trinh . Bảo đảm về Đài loan , nếu trốn trong vòng 1 năm , được lấy người khác thay thế không phải trả tiền thêm.”
Hỡi phường , hỡi phố
Linh hồn nào không phẫn nộ ?
khi thấy những tô giới mới nơi đất Việt ( cho thuê 50, 70 , 90 năm ), khi thấy những cuộc giải phóng mặt bằng khắp nơi trên đất Việt?
( Nguyễn Đăng Thường viết bài thơ Nhớ Rimbaudlà cảm hứng từ 2 câu thơ nổi tiếngcủa Rimbaud:
Ô saisons, ô chateaux !
Quelle âme est sans default ? )
TB. Trong bình luận số 1, tôi đã sơ ý không đánh máy dấu ? ở cuối câu thơ thứ hai.
Nhớ R.
Thơ Nguyễn Đăng Thường
Hỡi đất , hỡi trời
Linh hồn nào không chơi vơi ?
Những cô gái Việt lấy chồng Hàn quốc, Đài loan — Ở lại quê hương trì trọng nhẫn,
Ra đi khách địa ngậm thay ngùi (Bùi Giáng)– Hoàng hôn, hôn hoàng , Linh hồn nào không chơi vơi?
Hỡi phường, hỡi phố
Linh hồn nào không phẫn nộ?
Bể đổi dâu thay ngày biến chuyển, gái dệt hở vai manh áo bạc, trai cày lép bụng bát cơm vàng (Nhượng Tống)– trước cảnh có những kẻ đang thay trời, đổi đất , sắp đặt lại giang san, Linh hồn nào không phẫn nộ?
Tiếng Việt còn , thơ Nguyễn Đăng Thường còn , Nhớ R. còn.
( Nguyễn Đăng Thường viết: Bài Nhớ R. là cảm hứng từ 2 câu thơ nổi tiếng của Rimbaud:
Ô saisons, ô chateaux !
Quelle âme est sans default