Miền Nam? Một quốc gia biến mất. Văn chương miền Nam? cũng biến mất. Còn Dương Nghiễm Mậu? một gương mặt bí hiểm. Thế hệ tôi chưa kịp đọc ông. Chúng tôi hãy còn quá nhỏ, dù miền Nam tràn ngập sách báo, dù chúng tôi đi thuê truyện mỗi chiều, ngốn ngấu Duyên Anh, Nguyễn Thanh Trịnh, Ðinh Tiến Luyện, Từ Kế Tường, Nguyễn Ðình Toàn…

Thật khó tưởng tượng nổi cảm giác một cậu bé học trò mới tập tành viết lách khi nhận được những lời lẽ trân trọng bằng chính nét bút của Chủ nhiệm một tạp chí nghiên cứu – lý luận – sáng tác uy tín bậc nhất miền Nam. Đó là truyện ngắn đầu tay tôi được in với bút danh Tần Hoa và cũng là sáng tác duy nhất tôi được nhận nhuận bút ( với số tiền gần bằng một tháng lương công chức thời kỳ trước 1975).

Ngã tư Lê Quý Đôn-Trần Quý Cáp. Xuống. Vào. Nhà trưng bày tội ác Mỹ Ngụy.
… Để coi, tôi có gì. Giải khăn sô cho Huế. Chỗ tốt, giữa khung. Thêm Đêm nghe tiếng đại bác. Một mai khi hòa bình. Kìa, Mai Thảo, Doãn Quốc Sỹ, Thanh Tâm Tuyền, Chu Tử, Dương Nghiễm Mậu, Lê Xuyên. Nguyễn Mạnh Côn. Tội ác cả đấy.
“Chị Nhã Ca à. Chị đã thấy lại tác hại của loại sách vở cũ chưa?”
Vẫn cái anh Mười Kết bên cạnh. Tôi nhìn lên mấy cuốn sách, trân trọng chào mình, chào bạn hữu.

“Mai Thảo ơi! Sông Mã sông Chu có cầu không nhỉ?” Đó là câu đề tặng sau này, cuốn Ai Có Qua Cầu, anh Quỳnh viết cho tôi, trong cái ý gợi tôi nhớ lại cùng anh mấy lần gặp mặt giữa hai giòng Chu, Mã chảy song song trên địa hình Thanh Hoá. Và cái tuần lễ ghi khắc xâu đậm trong trí nhớ tôi, ở Quần Tín. Đã ngót ba mươi năm.

Cha tôi thì cứ kể tiếp. Giọng say rượu của ông lung lay tất cả những màn kính trong ngôi nhà mới của chúng tôi, khuấy động từng hạt bụi, và tràn đầy trong tôi, một cách chầm chậm mà chắc chắn, một khung cảnh diệt vong. Thất trận của ông là di sản của tôi; cay đắng của ông là kế thừa của tôi.

Sau khi phiêu bạc nhiều đơn vị của ba vùng chiến thuật, tôi mới được đổi về Sài Gòn. Khi ấy cấp chỉ huy binh chủng sở hữu khu nhà quyết định dùng khoảng đất trong có khu vườn của mẹ dự trù làm bể bơi hay sân quần vợt chi đó và xe ủi đất đơn vị đã tới san bằng. Khi tôi trở về, cứ như Từ Thức về trần, khu vườn đã biến mất không còn dấu vết. Mẹ tôi chỉ nói là hết sức năn nỉ mấy người lính mới giữ được một cây trứng cá duy nhất bây giờ đã gần như cổ thụ mọc sát vách nhà.

Vào một buổi sáng tháng 11 năm 2004, một buổi sáng mát lạnh, như lệ thường, Theo Van Gogh cỡi chiếc xe đạp dọc theo con đường Linnaeusstratt ở thành phố Amsterdam. Ông không biết là có một thanh niên người Morroco tên là Muhammad Bouyeri, núp sẵn bên đường, thủ một khẩu súng và hai con dao đồ tể. Khi thấy ông đạp xe qua, gã lẳng lặng móc súng, bước xuống đường, bắn vào người Van Gogh. Ngã xuống đất, Van Gogh nhìn lên và nói với Bouyeri khi thấy gã bước đến gần: “Có thể nào mình nói chuyện được không?”
Không. Bouyeri bắn thêm bốn phát súng,

Bao gạo 50 ký hiện nay không phải là mơ ước quá lớn với nhiều người, nhưng nó có thể là nặng vô cùng trong nỗi đói khát của dân nghèo nông thôn hay miền núi. Với tôi, bạn Vũ, và với đồng lương thầy giáo bo bo đạo làm người, nó cũng không nhẹ.

Ngay trong miếng ăn, với dấu cắn đầu tiên vào trái cấm, với khóe miệng hài nhi vào núm vú, đã bao hàm cả một mặc cảm tội lỗi—một mặc cảm về thiên nhiên và nhân cảnh không hoàn hảo. Có lẽ nghệ thuật nấu nướng của một văn hóa, hay một quốc gia, khi đã trở thành tinh vi, cũng là cách che đậy mặc cảm tội lỗi đầu đời, hoặc quá trình man rợ và nhàm chán của con người phải ăn để sống còn với thiên nhiên.

Xe về đến đầu làng, đứa cháu họ quay sang bảo tôi: “Chú thấy cây đa làng mình không? Cụ tổ họ nhà mình trồng đấy. Cháu nghe ông cháu bảo thế. Chắc là mấy trăm năm rồi. Bên Mĩ chắc chẳng có cây đa như thế này đâu, chú nhỉ?” Giọng nó bình thản nhưng tôi nghe như có pha chút hãnh diện.

Tôi đã sống qua một năm Đinh Hợi trong đời tôi, và nay lại sắp sửa gặp một Đinh Hợi nữa, chắc chắn là cái cuối cùng. Trong đời một người chỉ có thể gặp tối đa là hai lần như thế, muốn gặp lần thứ ba thì phải sống ít nhất là 120 năm.

Đã rất nhiều lần, khi xế nắng cuối một ngày thu, hay một sáng mùa đông trời mù bụi tuyết lất phất bay, cũng có thể là một trưa nắng đổ lửa giữa tháng bảy, trên quãng đường ra một nhà ga tàu điện, có khi ở Tokyo (thủ phủ miền Đông), có khi ở Osaka (thủ phủ miền Trung) hay Hakata (thủ phủ miền Tây), vừa bâng khuâng bước men theo vạc…

For many overseas Vietnamese, the first trip to another country means a journey back to Việt Nam. This journey is usually more than a vacation; it is symbolic of the search for our origins and answers to our past.

Đinh Bộ Lĩnh, tên đứa bé khi còn chăn trâu, nhưng khi lên làm vua, đổi thành Đinh Tiên Hoàng. Ông là người đặt viên đá đầu tiên cho nền độc lập, thống nhất nước nhà…

Viết từ phía trái
Cũng như là Paris, thành phố Barcelona đẹp cổ kính, nhưng không có vẻ huy hoàng đến như thế. Các buildings mang nét đẹp kiến trúc La Mã thời hưng thịnh, phảng phất nét ảnh hưởng Hồi giáo và Ả rập. Con người vùng biển này có màu da ngâm đen hơn.

Lần đầu tiên trong đời, tôi đi chuyến tàu đêm xuyên Việt – một mình – băng qua đất nước tôi với một tâm hồn nặng trĩu. Thân xác tôi đang băng băng cùng nhịp con tàu. Nhưng tôi biết còn một cái bóng khác của mình đang lưu lạc ở nơi xa

Mỗi năm về Việt Nam, sau những ngày quay cuồng với Sài Gòn và các nơi khác của xứ đông đúc, nhiệt đới này, tôi lại tới một ngôi chùa bên bờ biển Long Hải để xin vị sư trú trì cho một cái cốc nhỏ để ngồi thiền và đọc sách