Cái ưu điểm của Sóng Thần, và lý do tờ báo lôi cuốn được nhiều người tham gia, hỗ trợ, đó là, ngoài chủ trương chống tham nhũng làm sạch hậu phương để hỗ trợ tiền tuyến chống Cộng đặng bảo vệ một Miền Nam tự do, còn do chỗ này: đó là tờ báo do nhiều người làm chủ

[Trong] một truyện ngắn của Lê Văn Thiện trên tạp chí Bách Khoa trước 75, có tựa “Xuất ngoại bằng trực thăng võ trang” có đoạn viết đại ý: Không biết quốc vương Shihanouk có ngồi ỉa như tụi mình?… Sao cứ bắt ra trận đánh nhau hoài? Muốn tranh bá đồ vương thì lãnh tụ hai bên chọn bãi đất đẹp, hai người tha hồ quần thảo, kẻ thắng thì được, ai thua thì mất hết. Sao lại bắt dân đen phải hứng chịu?

Đối với những người viết trẻ, đặc biệt những người viết ở hải ngoại, tôi rất ngưỡng phục. Không ngưỡng phục sao được, khi mỗi ngày 8 tiếng đồng hồ môi miệng họ phải dành cho tiếng Anh, tiếng Mỹ. Họ là những người mang sức sống cho chữ nghĩa, qua kiến thức mà họ du nhập, và qua tấm lòng thiết tha với tiếng mẹ mà họ có lẽ rất khó khăn để gìn giữ.

Mọi người nhìn nhau, không thấy ai đấu tố. Sau đó cũng không thấy hình phạt. Chúng tôi cũng chỉ lặng lẽ cười với nhau. Ít lâu sau, khi nghe tin anh Nguyễn Mạnh Côn chết, lại nghe kể trước khi chết miệng anh còn kêu cơm cơm. Tự nhiên, tôi bỗng thấy mình khóc.

Thời gian ở trường Y khoa, đó thực sự là những năm xanh của một đời người. Không phải chỉ có học, chúng tôi còn có những bận rộn ngoài chuyên môn y khoa như hoạt động sinh viên và cùng với các bạn trông nom tờ báo Tình Thương. Tờ báo ấy ra đời trong một hoàn cảnh và thời điểm đặc biệt ngay sau biến động tháng 11 năm 1963.

TRUNG: Trong cuộc chiến này, không có nơi nào trung lập. Bên này. Hay bên kia.

MIÊN: Không, chiếc cầu không phải của bên nào cả. Nó là của thành phố chúng ta. Nó là của lịch sử. Chiếc cầu đã có từ khi chúng ta chưa sinh ra. Nó có lịch sử của nó, gắn liền với lịch sử đất nước. Phá cầu là một hành động phá hoại thuần túy.

Nhưng, qua lời nói hổn hển của người chỉ huy bị thương trở về, chứng nhân cuối cùng của cuộc ám sát, ta bỗng thấy dung nham của sự thật đang trào lên sau tiếng nổ lớn. Như đêm bỗng sang ngày. Như chết bỗng thành sống. Tất cả đã quay ngoắt 180 độ.

Những vòng hoa trắng, những lời tiếc thương… Không, tôi không muốn được tiếc thương, tôi không muốn được tưởng nhớ. Tôi muốn, trời ơi, tôi muốn hiện hữu, tôi muốn có mặt ở đây, hôm nay, và mãi mãi. Tôi muốn được có mặt, dù là có mặt để mà khổ đau. Tôi sợ hư vô…

Khởi đi từ những truyện ngắn đầu tay thời còn nằm ở Quán Văn, HNT bỗng trở nên một hiện tượng văn chương thời thượng. Truyện HNT thu hút độc giả mọi giới, ở khắp mọi nơi, sau đó. Ngay cả làng văn lớn bé cũng xúm nhau lại khen chàng nức nở

Viết nhiều, gửi nhiều nhưng mãi đến năm 1967, lần đầu tiên tôi mới có tác phẩm được đăng trên báo văn học Sài Gòn. Đó là một bài thơ: Cuồng ngâm (tạp chí Văn số 97, mùa hè 1967). Thú thì thú, nhưng tôi vẫn chưa “toại nguyện” vì thích truyện hơn.

Những đêm khuya, nhìn tấm vách lá, tôi lại nhớ tới tiếng hát của Út Lệ. Tôi tin rằng trong một thôn xóm nghèo nàn nào đó, dù đang đói rách, người nghệ sĩ ấy cũng đang được tự do hát những bài hát mà mình ưa thích.

Nhưng sững sờ nhất, bàng hoàng nhất là khi đọc truyện Cái Xương Cụt của Chinh Ba. Bằng cảm quan của một con chó sói lạc bầy, tác giả tru lên tiếng kêu lạnh buốt báo trước một cuộc chà đạp phỉ nhổ không thương tiếc những gì dược gọi là văn hóa văn nghệ Miền Nam.

Mấy ngàn trang sách, bao nhiêu công sức đổ ra, ít ra phải được đền bù tương xứng. Không phải là chọn lựa bừa bãi. Một bài văn mà nhà văn Nguyên Minh vẫn còn in khắc vào tâm trí sau 44 năm không thể nào là một bài văn đọc-xong-rồi-bỏ được.

Nhà thơ Chu Ngạn Thư vừa chuyển cho tạp chí Da Màu một số hí họa của họa sĩ Chóe dành cho Giai Phẩm Văn số đặc biệt “Năm Nhà Văn Nữ nổi tiếng nhất của văn chương tiểu thuyết hiện nay”.

Đó là một lần duy nhất tôi có thể thong thả ngồi uống nước chè xanh, trò chuyện với anh, tại nhà riêng của anh, được nhìn thấy anh trong bộ quần áo bình dị mặc ở nhà và được ngắm nhìn hai bức tranh sơn dầu rất đẹp của họa sĩ Đinh Cường và hoạ sĩ Rừng mà anh đã treo trang trọng trên bức tường đối diện với salon chúng tôi đang ngồi.

Với những người mới gặp anh lần đầu dễ cảm thấy khó chịu vì cái vẻ như là hơi “kênh kiệu thờ ơ” của anh. Thật ra, anh chỉ lạnh với người lạ trong giao tế buổi đầu, nhưng quen anh lâu mới thấy anh là người rất tử tế và nồng nhiệt

Vậy mà trên tạp chí Văn, ở mục trang Sinh Hoạt Văn học Nghệ thuật, dưới bút hiệu Thư Trung, ông luôn luôn viết về chúng tôi, đề cập đến chúng tôi, và cất lời thống thiết vì chúng tôi.Thật khó tìm một tạp chí có người thơ ký tòa soạn lại chú tâm về cuộc hành trình của những người mang màu áo đồng phục như chúng tôi như thế.

Tình ngã người ra thành ghế, thả từng cuộn khói thuốc, từng đợt khói mong manh như sợi dây vô hình căng giữa khoảng cách hai người. Phía bên này sợi dây là cả một ước mơ tìm kiếm, phía bên kia là một buông thả hiến dâng.

Một nhân vật trong phim The English Patient đã nói: “Phản bội trong chiến tranh chỉ là trò trẻ con. Phản bội trong thời bình mới thật sự là khốn nạn.” Cái phản bội trong câu nói của này không phải nói về sự phản bội trong tình yêu. Nó nói đến một sự phản bội to lớn có tầm cỡ quốc gia. Tuy nhiên nó cũng áp dụng được khi nói về sự phản bội của tình yêu cá nhân.

Nhưng sao tôi cứ tưởng như chung quanh mình không có nỗi cảm thông nhỏ nhoi nào khả dĩ cho tôi bớt cảm thấy trống vắng, dù có là vòng tay bao bọc hết mực là má …. . Bởi yêu thương khác mà cảm thông khác (Tôi cũng chẳng hiểu mọi người phải đối xử với tôi như thế nào mới gọi là thông cảm?).

Những bài viết của Nguyễn Thụy Long dành cho tuần báo Việt Mercury cũng như cho tạp chí Văn đưa chúng tôi lại gần nhau. Tôi biết anh có cuộc sống vất vả, gia đình lạnh lẽo, đời sống xã hội chua cay, nhưng lúc sau này anh vẫn viết và sống bằng chính ngòi bút của mình.

Anh đam mê buổi sáng. Tôi đam mê buổi chiều …. Anh ôm giữ tôi chờ mặt trời lặn. Nhưng rồi mặt trời đã lặn và anh cũng không được gì. Tôi biết, tôi hiểu và tôi thương anh. Nhưng tôi cũng thương tôi chớ. Đó là cái quyền có ở mỗi con người.

biển có nói gì đâu
nhưng biển thấy hết, nghe hết, hiểu hết, biết hết … nghe không?
Biển, nghe không?

Sơn Nam đã nằm xuống, nhưng những khát vọng của cả một làng văn mang gánh nặng hậu chiến tranh và hậu thuộc địa, là những khát vọng dai dẳng, vượt thời gian và không gian.

Trong văn chương Việt Nam, có lẽ thi ca là hình bóng người ta nhìn vào bằng cặp mắt ưu ái nồng nàn nhất. Sự trọng vọng này – nếu đó được gọi như thế – biểu hiệu cho tâm hồn gần gũi gắn bó của người mình, người Việt, với thi ca.