Những bài viết của Nguyễn Thụy Long dành cho tuần báo Việt Mercury cũng như cho tạp chí Văn đưa chúng tôi lại gần nhau. Tôi biết anh có cuộc sống vất vả, gia đình lạnh lẽo, đời sống xã hội chua cay, nhưng lúc sau này anh vẫn viết và sống bằng chính ngòi bút của mình.

Từ sau năm 1975, người ta đã lập lờ, đã nhập nhằng một cách cố ý, đánh tráo chữ “hạnh” bằng chữ “hành” trong câu tục ngữ trên. Rõ ràng là cả “ý đồ” ⁽¹⁾ chứ không phải chỉ là chuyện dấu nặng hay dấu huyền.

Văn chương không biên giới, thiết nghĩ, là văn chương cần phải được trần truồng và có mặt khắp nơi, ảnh hưởng đến tất cả mọi lãnh vực liên hệ. Tương tự, lịch sử không biên giới cũng là lịch sử nên được tái diễn qua nhiều lăng kính, vượt ngoài khuôn khổ của truyện ngụ ngôn “Nhà Vua Không Quần Áo.”

Cái “nguy hiểm” ở đây không phải là sự trắng trợn khi phát biểu về tình dục, mà là chiều hướng lãng mạn hóa hoặc thẩm mỹ hóa dục vọng, hay chỉ nhìn thú tính qua lăng kính nghệ thuật mà chối bỏ khía cạnh “sơ đẳng” và “tận cùng” của nó. Phương tiện, mục đích nào trong văn chương hay đời sống, dù có chiều hướng lý tưởng hay lãng mạn, vẫn nên được chất vấn, phân tích.