Trang chính » Bài lưu trữ theo thể loại

Bài thuộc thể loại: Biên Khảo

Một số suy nghĩ về truyện Chớp (Sau khi đọc những truyện chớp trên Da Màu) 30.12.2006 | Biên Khảo, Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 19, Nhận Định | 0 bình luận

Nếu truyện dài và truyện ngắn chứa đựng rất nhiều phần thừa, thì truyện chớp lại chứa đựng rất nhiều phần thiếu. Cái thừa thì dễ nhìn thấy, dễ tìm hay ít nhất ta cũng dễ cảm nhận được, vậy cái thiếu nằm ở đâu? Thiếu bao nhiêu thì gọi là đủ? Nên thiếu cái nào và không nên thiếu cái nào? Tìm cách trả lời những câu hỏi đó, chính là nghệ thuật viết truyện chớp. Nói một cách khác, phải tìm cách chừa những khoảng trống, phải để ngõ, phải mở. Do đó, phần thiếu đâm ra vô định. Mặt khác…

Toni Morrison: Giải Nobel Văn Học 1993 30.12.2006 | Biên Khảo, Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 19, Nhận Định | 0 bình luận

Bà người Mỹ gốc Phi Châu, vắn tắt hơn là người da đen, nhũ danh Chloe Anthony Wofford. Qua hình chụp và những đoạn phim tài liệu chiếu trên Ti-Vi, bà có dáng dấp điển hình của một bà tây đen già không có thói quen làm dáng và chẳng chịu kiêng khem chuyện ẩm thực. Bà to lớn như một ôm nhân sự thật đen và thật vĩ đại.

Tình dục trong văn chương Phạm Thị Hoài 30.12.2006 | Biên Khảo, Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 19, Nhận Định | 0 bình luận

Nhà văn Phạm thị Hoài đồng lứa với Dương Thu Hương, Nguyễn Huy Thiệp… nghĩa là những người lớn lên trong chủ nghĩa xã hội tại miền Bắc và đã có tác phẩm trước khi có Đổi Mới, nhưng chỉ có thể viết thẳng theo ý mình trong mấy năm đầu của Đổi Mới.

Bao gạo 50 ký và những giấc mơ 30.12.2006 | Biên Khảo, Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 19, | 0 bình luận

Bao gạo 50 ký hiện nay không phải là mơ ước quá lớn với nhiều người, nhưng nó có thể là nặng vô cùng trong nỗi đói khát của dân nghèo nông thôn hay miền núi. Với tôi, bạn Vũ, và với đồng lương thầy giáo bo bo đạo làm người, nó cũng không nhẹ.

Thức Ăn Dễ Dãi 30.12.2006 | Biên Khảo, Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 19, | 0 bình luận

Ngay trong miếng ăn, với dấu cắn đầu tiên vào trái cấm, với khóe miệng hài nhi vào núm vú, đã bao hàm cả một mặc cảm tội lỗi—một mặc cảm về thiên nhiên và nhân cảnh không hoàn hảo. Có lẽ nghệ thuật nấu nướng của một văn hóa, hay một quốc gia, khi đã trở thành tinh vi, cũng là cách che đậy mặc cảm tội lỗi đầu đời, hoặc quá trình man rợ và nhàm chán của con người phải ăn để sống còn với thiên nhiên.

Ngày tôi về làng 30.12.2006 | Biên Khảo, Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 19, | 1 bình luận

Xe về đến đầu làng, đứa cháu họ quay sang bảo tôi: “Chú thấy cây đa làng mình không? Cụ tổ họ nhà mình trồng đấy. Cháu nghe ông cháu bảo thế. Chắc là mấy trăm năm rồi. Bên Mĩ chắc chẳng có cây đa như thế này đâu, chú nhỉ?” Giọng nó bình thản nhưng tôi nghe như có pha chút hãnh diện.

Nếp Xưa, Tết Việt 30.12.2006 | Biên Khảo, Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 19 | 0 bình luận

Theo quan niệm dân gian thì ba ngày tết có ba cuộc gặp gỡ hết sức quan trọng ngay trong một nhà. Trước hết là cuôc gặp gỡ với các vị thần linh. Thần linh ở đây không cao xa, huyền bí như ở các đền, miếu mà là 3 vị gia thần: Tổ sư (tổ nghề), Thổ Công (ông Địa) và Táo Quân (thần Bếp). Cuộc gặp gỡ thứ hai là ông bà, cha mẹ hoặc những người thân đã quá cố về chung vui với con cháu. Cuộc gặp thứ ba là cuộc họp mặt gia đình.

Năm Đinh Hợi trước 30.12.2006 | Biên Khảo, Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 19, | 0 bình luận

Tôi đã sống qua một năm Đinh Hợi trong đời tôi, và nay lại sắp sửa gặp một Đinh Hợi nữa, chắc chắn là cái cuối cùng. Trong đời một người chỉ có thể gặp tối đa là hai lần như thế, muốn gặp lần thứ ba thì phải sống ít nhất là 120 năm.

Chưa thể gọi là có một thành tựu 23.12.2006 | Biên Khảo, Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 18, Tham luận | 0 bình luận

Hơn 30 năm lưu vong chưa có một tác phẩm TẦM VÓC nào ra đời từ nền văn học hải ngoại. Những kỳ vọng của độc giả về lớp người viết trước, những nhà văn LỚN lưu vong đầy kinh nghiệm sống trước chiến tranh, trong chiến tranh và sau chiến tranh viết một tác phẩm về hậu chiến tranh hoàn toàn không thấy một dấu hiệu nào.

Văn chương của Võ Phiến “đứng” được với thời gian 23.12.2006 | Biên Khảo, Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 18, Giới thiệu tác phẩm | 0 bình luận

Phát biểu trong buổi ra mắt Tuyển Tập Võ Phiến tại nhật báo Người Việt (Nam California USA 28/1/2007)

Gần nửa thế kỷ là thời gian dằng đặc phân cách lần đọc Võ Phiến đầu tiên và cuối cùng của tôi. Thế mà cảm giác bần thần ngầy ngật ngày xưa vẫn không thay đổi. Tôi nghĩ: Văn chương của Võ Phiến “đứng” được với thời gian, ít ra là theo kinh nghiệm “đọc” của tôi.

Thác Đổ Sau Nhà của Võ Phiến qua cái nhìn của Mai Kim Ngọc 23.12.2006 | Biên Khảo, Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 18, Giới thiệu tác phẩm | 0 bình luận

(Phát biểu trong buổi ra mắt Tuyển Tập Võ Phiến ngày Chủ Nhật, 28 tháng 1, 2007)

So với các truyện ngắn hay nhất thế giới, bấy giờ tôi nghĩ ‘Thác Đổ Sau Nhà’ có chỗ đứng nghiêm túc cạnh những tác phẩm cùng loại của Guy de Maupassant, của Lỗ Tấn, của Anton Chekhov… Bây giờ là gần 50 năm sau, tôi vẫn nghĩ như vậy…

‘Chỉ là đợt thử mắt bên phải’ 23.12.2006 | Biên Khảo, Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 18, Tham luận | 1 bình luận

Cho tôi xếp lại theo trình tựu ưu tiên như sau: “em” Thơ Tân Hình Thức”; chị “Chủ nghĩa hậu hiện đại”; mụ phù thủy “Hiện thực thần kỳ”; bà nạ dòng “Tư tưởng nữ quyền”; bà già gân “Mỹ học của cái tục/của thân xác.” Với chút chút mầy mò về theo lối Hậu hiện đại, Hiện thực thần kỳ và Tân Hình Thức khi sáng tác, tôi rất thích bàn luận cái “mắt phải” này và cho rằng đây là gợi ý hấp dẫn, có tính khai phá của Đề Dẫn.

Chính sự hiện diện là thành tựu 23.12.2006 | Biên Khảo, Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 18, Tham luận | 0 bình luận

Dùng hai chữ “thành tựu” khi nói đến Văn Học Hải Ngoại (VHHN) có lẽ hơi lớn lối.
Tuy nhiên, tôi cho là không có gì sai. Tôi nghĩ đến hai chữ này một cách đơn giản: thành tựu là những gì ta đã đạt được qua một quá trình thời gian dài. Trong bài đề dẫn, Nguyễn Hưng Quốc (NHQ) đã trình bày khá rõ và tôi không có gì thắc mắc. Về những gợi ý của NHQ về tác giả, tác phẩm, tính thẩm mỹ…trong VHHN thì quá chi li, đòi hỏi tài liệu, thời gian đọc, suy gẫm và phân tích cẩn thận. Ở đây, tôi chỉ xin trình bày thêm một số suy nghĩ riêng về chuyện “thành tựu”. NHQ có nói rõ: thành tựu…

Bài đề dẫn của hội thảo 23.12.2006 | Biên Khảo, Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 18, Tham luận | 0 bình luận Bài đề dẫn của hội thảo

Hoàn toàn không có gì đáng ngạc nhiên nếu hôm nay chúng ta lại quay trở lại cái đề tài chúng ta đã từng bàn cãi nhiều lần: thành tựu và tiềm năng của văn học hải ngoại. Dĩ nhiên, đây không phải là lần cuối cùng. Sẽ không bao giờ có cái lần cuối cùng ấy cả. Bởi không bao giờ chúng ta có được câu trả lời rõ ràng và dứt khoát về vấn đề này. Nó sẽ được đặt ra nữa, một lúc nào đó, trong tương lai. Chắc chắn. Chỉ có điều là lần này, chúng ta sẽ không bàn đến những khía cạnh tiêu cực của văn học hải ngoại.

Nền Văn Học Việt Nam duy nhất không bị kiểm duyệt 23.12.2006 | Biên Khảo, Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 18, Tham luận | 1 bình luận

Trước tiên nên gọi «Văn Học Di Dân Việt Nam» thay vì «Văn Học Hải Ngoại», vì cụm từ «Hải Ngoại» giới hạn ý nghĩa duy nhất trong lĩnh vực địa lý, trong khi «Di Dân» bao gộp chuyển động lịch sử, chính trị, kinh tế, văn hoá, địa lý của cả một dân tộc dưới cả hai hình thức: tự nguyện hoặc cưỡng bức.
Nếu trong hai chữ «Hải Ngoại» phạm trù không gian là chính, thì trong «Di Dân» con người-dân tộc là yếu tố chính. Nếu con người là trung tâm khảo sát của văn chương, thì tên gọi phải là «Văn Học Di Dân» thay vì «Văn Học Hải Ngoại».

damau.org như một hình thức vượt biên giới 23.12.2006 | Biên Khảo, Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 18, Tham luận | 0 bình luận damau.org như một hình thức vượt biên giới

Điểm độc đáo của văn chương di dân là vị trí đứng ở giữa những biên giới của nó. Tùy theo cách chúng ta nhìn, biên giới này không giới hạn tự do mà mở ra tự do của văn chương và người viết. Nó cho chúng ta có sự chọn lựa, đứng ở bên này hay đứng ở bên kia, nhìn từ góc độ này hay quan sát ở góc độ kia. Nó cho chúng ta có toàn quyền nhảy qua hay nhảy về, hay dạng chân qua hai phía biên giới, mỗi bàn chân đặt trên một lãnh thổ, một mình chiếm hữu cả hai vùng đất bằng tư thế đứng dạng chân.

Internet trong hoạt động văn học 23.12.2006 | Biên Khảo, Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 18, Tham luận | 0 bình luận

Khách sạn Bellagio, Las Vegas. Đêm. Nhà hàng Jasmine. Vũ điệu của nước. Hoàng Đình Bình, Thận Nhiên, Hoàng Ngọc-Tuấn. Chỉ còn thiếu Cirque du Soleil. Nhưng đành bỏ qua buổi trình diễn hấp dẫn này và quay trở lại căn phòng khách sạn một mình để làm việc. Lý do: trang tạp chí văn học damau.org bị hư, cần phải sửa gấp để độc giả khắp nơi có thể vào truy cập bài vở.

Văn Học Chăm: Mấy Vấn Đề Về Sưu Tầm – Nghiên Cứu 23.12.2006 | Biên Khảo, Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 18 | 0 bình luận

Ngay từ cuối thế kỷ thứ IV, chữ Chăm cổ khắc trên bia Đông Yên Châu thuộc hệ thống bia Mỹ Sơn, được ghi nhận là thứ chữ bản địa xuất hiện sớm nhất ở Đông Nam Á. Đó là loại chữ được vay mượn từ miền Nam Ấn Độ, qua nhiều quá trình cải biến để trở thành chữ thông dụng akhar thrah ngày nay. Chính bằng loại chữ này ở các văn bản chép tay, người ta tìm thấy các trường ca, truyền thuyết, thần thoại, ca dao… hay các bài viết về phong tục, tôn giáo, về giáo huấn v.v… Nghĩa là cả một kho tư liệu văn học quý giá.

Tác động của thơ Việt hải ngoại 23.12.2006 | Biên Khảo, Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 18, Nhận Định | 0 bình luận

Do hoàn cảnh lịch sử, sau 1975 đã có hàng triệu người Việt rời bỏ quê hương. Họ định cư phần lớn ở Úc, Pháp, Mỹ, tạo nên một cộng đồng có bản sắc văn hóa riêng biệt đồng thời với những cố gắng hội nhập vào đời sống địa phương cư trú. Trong những từ chỉ về tình trạng sống của họ, tôi đã tìm thấy chữ “tạm dung” được sử dụng khá phổ biến. “Tạm dung”, nó cho tôi biết những người Việt hải ngoại không hề muốn mất quê hương. Nó cũng bày tỏ một tâm thức quay về cố quốc. Chính vì thế mà văn học nghệ thuật Việt vẫn tồn tại và phát triển…

Edward P. Jones và những Tâm Ca Cho Dân Mỹ 16.12.2006 | Biên Khảo, Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 17, Dịch Thuật, Sang Việt ngữ, Tiểu luận | 0 bình luận

Edward P. Jones có một tấm ảnh trắng đen duy nhất của mẹ, bà Jeanette Satana Majors, chụp lúc còn trẻ, ở thủ đô Washington; bà mang đôi bông tai ngọc trai, mặc áo trắng, ngồi thẳng lưng, chân tréo, với tòa nhà Quốc Hội bên phía vai phải, như một người lính gác. Mới thoáng nhìn, tấm ảnh – đăng chung trong bài tiểu luận “Bức Chân Dung Ngày Chủ Nhật” của Jones, năm 1994 – làm ta nghĩ đến một hình chụp chính thức của một người đàn bà Mỹ gốc Phi, trẻ, thanh lịch, sung túc, hoặc giả là con gái của một nhà ngoại giao, hay cũng có thể là một giáo sư mới ra trường. Hai mươi bốn tuổi, Jones thừa hưởng tấm ảnh này một tháng sau khi mẹ ông mất, năm bà năm-mươi-tám.

Toni Morrison 16.12.2006 | Biên Khảo, Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 17, Dịch Thuật, Sang Việt ngữ, Tiểu luận | 1 bình luận

Là nữ tác gia Mỹ (sinh 1931) được giải Nobel Văn chương năm 1993, tác phẩm của Toni Morrison khai thác kinh nghiệm và vai trò của phụ nữ da đen trong một xã hội phân biệt chủng tộc và do nam giới thống trị. Trung tâm của những câu chuyện đa tầng và phức tạp của bà chính là di sản văn hóa Mỹ gốc Phi độc đáo.

The Intuitionist (Nhà Trực Giác) 16.12.2006 | Biên Khảo, Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 17, Dịch Thuật, Nhận Định | 0 bình luận

Sáng tạo truyện hoang tưởng và khoa học giả tưởng có vẻ là một việc lắt léo. Có quá nhiều chỗ để trí tưởng tượng có thể đi tới cho nên khó mà kiểm soát được nó và tạo ra, một cách thuyết phục, cả một thế giới khác hay một tập hợp những tình huống dựa trên suy đoán. Tôi ngày càng cảm thấy những cảnh xúc động nhất trong truyện hoang tưởng và khoa học giả tưởng là những cảnh gần nhất với những gì tôi biết về thế giới hiện tại.

Con Chim Trong Đôi Tay Các Ngươi 16.12.2006 | Biên Khảo, Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 17, Dịch Thuật, Giới thiệu tác phẩm | 0 bình luận

‘Ngày xưa có một bà cụ già. Mù nhưng khôn ngoan.’ Như vậy hay một ông cụ già ? Một lão sư, có thể như vậy. Hay là một thầy phù thuỷ làm an lòng đám trẻ con bồn chồn. Tôi từng nghe câu chuyện này, hay một thứ truyện truyền khẩu như vậy trong kho tàng văn học dân gian của nhiều nền văn hoá.

Giới Thiệu Truyện Thình Lình (Sudden Fiction) 16.12.2006 | Biên Khảo, Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 17 | 0 bình luận

Sudden fiction hay “truyện thình lình” là danh từ đặt ra đầu tiên bởi nhà thơ Hoa Kỳ Robert Kelly của nhóm thâm hình tượng (deep image) trong một lá thơ gửi Robert Shapard và James Thomas.

Phỏng vấn chớp 4 – Năm Phút Với Tác Giả 16.12.2006 | Biên Khảo, Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 17, Phỏng vấn | 0 bình luận

Sau 190 câu hỏi [một số chưa phổ biến], 21 tác giả, và vô số những lần kinh ngạc và kính phục, ldv chỉ nghiệm ra được 1 điều xưa hơn trái đất: không có một tác giả nào giống tác giả nào. Sao lại như thế? Rõ ràng họ cùng một loại giống như nhau: loài người. Họ cùng có một tên gọi giống nhau: tác giả. Họ thích làm những điều y hệt nhau: ăn, ngủ, viết và làm tình. Họ nghiện cùng một thú đau thương: chữ nghĩa. Họ say mê cùng một đặc tính: sự sáng tạo. Họ dị ứng chung một giác quan: cảm xúc giả trá. Họ cùng mang một căn bệnh tương tự: chứng hoảng sợ sự cô đơn. Họ đang cùng tìm kiếm một lối trị liệu: phương pháp lấp đầy khoảng trống.

Chủ nghĩa Thuộc Địa dưới mắt Soyinka và Conrad 9.12.2006 | Biên Khảo, Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 16, Dịch Thuật, Nhận Định | 0 bình luận

Soyinka và Conrad cùng đề cập về sự sợ hãi, kinh hoàng, và đàn áp ở Châu Phi trong thời kỳ thống trị của thực dân Âu châu. Vào đầu thế kỷ 20, chủ nghĩa thuộc địa tại châu Phi đã đạt đến đỉnh điểm, và cùng lúc phơi bày nhận thức mới về tương lai đen tối cùng sự vô vọng tột cùng của nó

Wole Soyinka 9.12.2006 | Biên Khảo, Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 16, Dịch Thuật, Nhận Định, Sang Việt ngữ | 0 bình luận

Trong số những nhà văn đương đại lớn nhất châu Phi có Wole Soyinka. Ông cũng là một trong những nhà cổ xúy văn hóa bản địa giàu tưởng tượng nhất của lục địa này cùng cái trật tự xã hội nhân văn tiêu biểu của nó. Ra đời ở Tây Nigeria năm 1934, Soyinka lớn lên trong khu truyền giáo Anglican ở Aké. Là một học sinh sớm có tư chất, Soyinka lúc đầu theo học trường tiểu học của nhà dòng nơi bố anh làm hiệu trưởng, sau đó chuyển sang trường trung học ở Abeokuta nơi hiệu trưởng lại là một ông chú.

Văn chương Nigeria: những tác phẩm từ một đất nước đang tiến bộ 9.12.2006 | Biên Khảo, Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 16, Dịch Thuật, Nhận Định | 0 bình luận

Người Nigeria đã nuôi dưỡng hầu như tất cả các thể loại văn chương như tiểu thuyết, thơ, kịch, du ký, tiểu sử, và tự truyện. Tuy nhiên, ở đây chỉ nhấn mạnh đến truyện hư cấu, thơ và kịch, tức những thể loại mà họ đã đạt được những thành tựu rất đáng kể. Văn chương tiếng Anh của Nigeria cũng chứng kiến một sự nở rộ trong một thập niên rưỡi qua. Việc Wole Soyinka, người có thể được xem như nghệ sĩ văn chương quan trọng nhất của Châu Phi Da Ðen, được trao giải Nobel Văn Chương vào năm 1986 khẳng định chiều cao của nền văn chương nước này. Gần đây, Ben Okri và Niyi Osundare đã giúp củng cố vị thế này.

@2006-2012 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)