Bùi Ngọc Tấn viết chuyện tù rất sống. “Người Chăn Kiến” là câu chuyện của ông giám đốc xí nghiệp chẳng may bị tù oan và còn là nạn nhân bị các tay anh chị trong tù tuyển chọn làm “nữ thần tự do,” phải ở truồng trùng trục, tay giữ một vật tượng trưng cây đuốc và đứng bất động trên cao ….

Có những tác phẩm ngay lần ra mắt đầu tiên đã được tập thể văn giới chấp nhận không hề cò kè và những tác phẩm khác, trái lại, được quần chúng đón tiếp niềm nở nhưng lại bị phe cầm bút dửng dưng, [xếp vào thành phần "sách sến."] Trường hợp Pancol là một.

Bề ngoài ngôn ngữ mang đầy chất phồn thực, lớp lớp những khoái cảm của tính dục là “những khắc khoải, thao thức về thân phận, khát vọng làm người của một con người” như Âu thị Phục An đã từng tâm sự.

Các nhân vật của Chinh Ba vừa là người mà không phải người, vừa là bóng ma mang khuôn mặt quỷ nhưng lại là con người thật đang hiện hữu giữa mộ huyệt sâu, không rõ tự bao giờ và tại sao phải như vậy, không tên không tuổi, vật vờ …

Hồn-nhiên-như- trẻ-con có cái tế nhị của nó. [Sự hồn nhiên này] đụng đến những vấn nạn quan trọng nhưng với vẻ ngây thơ không ần ý. “Tôi muốn hỏi tại sao cô hôn tôi?” Nàng chẳng biết trả lời sao.

Trong vai trò vừa là người sáng tạo vừa là người dịch thuật, tôi có nhiều lợi điểm. Tôi hiểu rõ những gì tôi viết. Tôi không nhất thiết bám sát văn bản gốc. Tôi tự cho mình cái quyền sinh sát, mà không ngại ai trách cứ. Ví như người thợ may sửa lại tấm áo cho những đứa con tinh thần ra đời nơi đất khách…

Không phải chỉ là “dán” lại chính mình, người ta còn có thể “dán” lại cuộc đời, “dán” đêm này vào đêm khác, “dán” ngày này vào ngày kia. Dán lại, để hy vọng tìm lại được một chút âm hao cũ, một chút tuổi trẻ ngày xưa. Hay để tìm lại bóng dáng của một nụ cười. A shadow of your smile ….

Như con khỉ của Trang Tử đã ăn hết phần chuối dành cho nó, ta còn chờ đợi gì trong cuộc sống: René Michel đã ngốn ngấu những quả chuối … của đời bà hơi vội vã nhưng hãy còn may mắn hơn chán vạn phần số khác.

Khái niệm rộng, hẹp, xa, gần, hàm chứa trong tựa đề Oku của Basho cũng có thể áp dụng cho hành trình dịch thuật. Các đôc giả thấm nhuần văn chương Đông Phương có lẽ sẽ cảm thấy gần gũi khi đọc thơ Basho. Ngược lại, các độc giả … như người dịch, vì lớn lên ở ngoài nước – sẽ ngạc nhiên và thích thú khi tìm thấy trong Basho nét sáng tạo rất hiện đại.

Trong vòng hai năm trời, nhà thơ Nguyễn Đức Tùng phỏng vấn 24 đồng nghiệp của mình về nguyên ủy của Thơ. Công trình của anh được phổ biến trước hết trên diễn đàn talawas.org từ năm 2006 cho đến đầu năm 2008.

Loạt bài Thơ Đến Từ Đâu khởi đăng trên Talawas từ tháng 6 năm 2006, kéo dài hai năm, đã để lại ít nhiều dư âm trong lòng bạn đọc. Hôm nay nhìn lại, tôi …

Tôi đọc bản Truyện Kiều song ngữ với phần dịch thuật của Huỳnh Sanh Thông. Tôi đã run vì xúc động với cái đẹp trong thơ Nguyễn Du. Khi đọc đến dòng “Con tằm đến thác vẫn còn vương tơ,” tôi gần té ngã vì rung động.

Nhân vật chính là Salagnon sang Đông Dương đánh trận, rồi sau đó thì đến Algérie. Xuyên qua ba cuộc chiến, anh đại úy có cầm súng có bắn súng nhưng hêt sức miễn cưỡng, nhằm tự vệ nhiều hơn.

Các nhà phê bình liệt tôi vào loại tác giả “hội nhập”. Như nhà văn Nguyễn Mộng Giác … đã nhận xét: “ [Đ]iều … độc đáo nhất … là nhân vật chính người Việt của Song Thao không còn là tù nhân của bất cứ thứ ghetto nào …. Ra khỏi cái ghetto quá khứ Việt Nam, nhân vật truyện Song Thao mới ý thức được rằng nỗi đau Việt Nam không phải là nỗi đau … chỉ có dân tộc chúng ta phải gánh chịu.

Tôi xem phim Sleeping Beauty (2011), của nữ đạo diễn Úc Julia Leigh, thấy 4 lão già, từng gã một, vày vò em. Có kẻ nhìn như một giáo sư đại học, có kẻ nhìn như một nghệ sĩ lớn tóc búi, có ông như đại gia bắp thịt chắc, một gã như một cán bộ trung ương da nhão.

Tôi không biết đọc một quyển sách nhi đồng / Có ai tin rằng tôi đã đọc Nhất Linh? / Nhưng rồi ai đây biết ông là ai?

Ở tuổi bảy mươi bảy, nếu còn chút dương lực, [Philip Roth] cũng không còn coi tình dục là quan trọng. Chỉ còn có tình yêu. Và không chỉ là tình yêu nam nữ. Có niềm say mê lớn hơn nhiều : sáng tạo…. Bao giờ ta còn gây ngạc nhiên và gây tức tối cho đối thủ trước mặt là ta còn …sống được.

Thơ, đối với ông, như một đóa Thạch Hoa. Thi sĩ, đối với ông, như một Thuật Sĩ luyện kim, hứng trọn Lộc Khổ Đau ở chốn trần gian nầy, trầm mình trong hồn cốt của Chữ, âm vang và sắc màu, để thấy, nghe, cảm ứng với cái Đẹp trầm thống, bi thiết và u uẩn của kiếp người.

Mir Hossein Mousavi – cựu Thủ Tướng của Iran và lãnh đạo đối lập hiện trong thời gian bị quản thúc tại gia – nói rằng tác phẩm non fiction của Gabriel García Marquez mô tả vụ bắt cóc ở Colombia phản ảnh chính xác cuộc sống quản thúc tại gia của ông.

Một cuốn tiểu sử, bởi chính bản chất của nó, cũng nên là một thiên tiểu thuyết – tốt nhất là một thiên tiểu thuyết không bị kiểm duyệt. Sự thẳng thắn tàn nhẫn là một thiết bị cốt yếu của văn chương.

Mario Vargas Llosa đã dùng những con chó làm hình tượng nhân vật thay cho giới thanh niên đương thời …. Trong chừng mực nào đó, K.Đ. cũng tiếp cận theo lối thể hiện này, ông tả nhân vật khi chào đời đã bị thả trôi sông, được một người đàn bà lam lũ không chồng con nhặt về, nuôi dưỡng bằng sữa của con chó mới đẻ, từ đó xóm làng gán cho cái tên ‘thằng chó đẻ’.

Thơ của [Nguyễn Lương Vỵ] là tiếng hót của loài chim tiền kiếp đang cư ngụ trong chiếc lồng nhỏ bé giữa căn phận thi sĩ, nó hót đến khi nào máu trổ bông, nó hót đến khi nào nhật nguyệt im hơi và… khi nào mặt đất trở nên im lìm, chiếc lồng kia vỡ tung.

Nhờ có thơ mà thi sĩ nhận ra nhau, đọc lên những câu thơ của nhau như gọi tên những linh hồn, mỗi giây mỗi phút đời ta trôi qua nghĩa là đã chết, nhưng khi có thơ, chúng ta lại phục sinh …

…nếu không muốn nói là anh chưa tìm được người đồng điệu, tri âm, tri kỷ, ít nữa là đồng điệu trong cách suy nghĩ, trong cách diễn đạt, và cả trong cách giải trí giản dị nhất mỗi ngày là anh muốn làm cho thơ mình khác với cái cũ

Thông thường theo lệ cổ, “Lúc trẻ bỏ xứ ra đi lúc già mới trở về -Tóc râu đều bac cả mà giọng quê không đổi (theo Hạ Tri Chương),” Nguyễn Hàn Chung đi ngược với cái trình tự kinh điển ấy. Bao nhiêu năm làm nghề gõ đầu trẻ ở quê nhà Quảng Nam bây giờ già khèn trí cùn lực đoản còn phải uốn môi, uốn lợi học tiếng nước người nên liều mạng đặt tên tập thơ.

Hơn hai năm trước Công ty Nhã Nam đề nghị tôi dịch Trò chuyện trong quán La Catedral của Mario Vargas Llosa …. Trò chuyện cho tôi cơ hội nhìn lại mình và quê hương mình qua những sự kiện xảy ra ở một nơi khác, xa xôi mà gần gũi.