Thơ là âm-nhạc trong ngôn-ngữ rất tự-nhiên (a priori) của con người, mặc zù không fải ai cũng là thi-sĩ. Thơ hay (tuyệt vời) là đỉnh cao nhất của ngôn-ngữ, và thi-nhân đúng là một vũ-trụ nhỏ có trong tâm-hồn mình nhiều sợi “tơ” va vào cảm-jác để thành thơ.

Thơ, đối với ông, như một đóa Thạch Hoa. Thi sĩ, đối với ông, như một Thuật Sĩ luyện kim, hứng trọn Lộc Khổ Đau ở chốn trần gian nầy, trầm mình trong hồn cốt của Chữ, âm vang và sắc màu, để thấy, nghe, cảm ứng với cái Đẹp trầm thống, bi thiết và u uẩn của kiếp người.

Còn hai con mắt khóc người một con
Còn hai con mắt một con khóc người…

Không biết ý Trịnh Công Sơn có trùng ý với Bùi Giáng hay không? Hay họ Trịnh cũng chỉ mượn hai câu thơ này để chuyển vận một ý khác ….

Vài năm sau, tôi trở lại. Tôi đã đi qua những miền đất cổ của Việt Nam cận đại, đã thu nhận chứng từ của người Việt tha hương cho các dự án nghiên cứu. Tôi đã lưu vong, không tự toại với sự dễ chịu của Little Saigon. Tôi đủ can đảm để đối diện với cái ảm đạm của “Căn nhà ngói đỏ”…

Văn chương theo đất nước rẽ vào những nhánh sông đổi mới, tuy chưa ra biển lớn …. Giòng nước buồn thiu hoa bắp lay từng là thân phận của “Đây thôn Vĩ dạ”, ngày nay, đã được giảng dạy trong chương trình trung học phổ thông.

Đừng Bao Giờ Xa Tôi (Never Let Me Go, truyện dài của Kazuo Ishiguro) bắt đầu, và kết thúc, với Kathy, lúc khoảng 30 tuổi, ở cuối giai đoạn làm nghề ‘phụ dưỡng’, nuôi người ‘tặng biếu’. Cả hai loại người này đều là người “nhân bản vô tính” (tạm dịch chữ “clone”)…

Tịch mịch rền điếc tai. Điếc hết thần hồn. Tôi thấy thi sĩ quàng vai những bóng mây điên. Bay và bay. Bay điên. Bay điên.
Tôi biết ơn Nhan nhiều lắm! Chữ của thơ là những lóng xương mây. Những lóng xương mây ngu ngơ tội nghiệp.

Ni cô Diệu Tâm nuốt ực nước miếng. Một nỗi xót xa làm nước mắt bà ướt đẫm. Có cái gì chống đối trong từng thớ thịt, khớp xương của bà. Bà vụt nghĩ, nếu có một muỗng nước mắm chui vào bao tử bà thì có lẽ những chấn động, phản đối trong cái cơ thể mỏi mòn sinh lực của bà sẽ dịu xuống ….

Những chàng Kinh Kha của Lâm Hảo Dũng và những nhà thơ trẻ khác, những chiến binh khác lại giống như những tội đồ thời Trung cổ, bị đẩy ra chiến trường chứ không hề có ý thức chọn lựa.

Dưới góc nhìn của người đọc thuộc thế hệ con cháu, trước những đổi thay của cuộc sống, đọc những bài viết của Lương Thư Trung cũng là cách để “ôn cố tri tân”, để biết thêm về một thời xa xưa của ruộng vườn, làng mạc quê hương.

Dù chất chứa rất nhiều chi tiết tương tự như cuộc đời của tác giả, đây không phải là hồi ký mà là tiểu thuyết. Với dạng tiểu thuyết tác giả có thể sáng tạo linh động hơn, không cần phải chính xác với từng chi tiết nhỏ ….[Nhưng] để được xuất bản quyển sách, còn những điều gì ông đã không thể viết?

Trước mắt, tôi xin có một góp ý nhỏ.
Tác giả viết: “Hai bài Đá vọng phu và Đêm thu nghe quạ kêu của Quách Tấn dường như chỉ là dịch từ Hán sang Việt hai bài thơ Vọng phu thạch của Vương Kiến và Ô dạ đề của Lý Bạch.”
E rằng nhận xét này là không thỏa đáng.

Mấy mươi năm gần đây, cái hợp chất gồm triết đông + thiền + thơ cổ + rượu vẫn thường tạo nên những bài văn ra vẻ rất cuồng-sĩ-giang-hồ-thoát-tục mà thực chất chỉ nghe rất kêu, rất màu mè, còn nội dung là một đám hỏa mù hổ lốn, rỗng rinh.

(đọc trong ngày ra mắt Những Miểng Vụn của Tiểu Thuyết của Thảo Trường – 31/8/08)

Đọc sách là một hành trình riêng tư, mỗi người tiếp cận cuốn sách theo …

Những Cơn Mưa Mùa Đông xoay quanh ba nhân vật chính, chú bé Vũ, ông già, và mẹ của Vũ. Hai nhân vật phụ là Cung (bố của Vũ) và người đồn trưởng (chồng sau của mẹ Vũ). Câu chuyện xảy ra ở một vùng quê miền Trung không tên. Những cơn mưa mùa Đông lạnh lẽo bao trùm lên vùng đất này…

Bài thơ là một chứng minh về sự không ngừng tìm tòi, sáng tạo của người thơ, đặc biệt nhà thơ trẻ, trong việc canh tân giòng thơ lục bát, không phải hôm nay, mà hôm qua, không phải bây giờ, mà cách đây gần 50 năm.
Sự canh tân cho thơ là một việc làm chung. Không phải cái ngôi vị được dành riêng cho một cá nhân nào.

Và, 35 năm sau, kể từ ngày anh bỏ bạn bè, rong chơi ở cõi vĩnh hằng, đọc lại những truyện anh viết về một thời loạn lạc, tôi vẫn thấy sự loạn lạc ấy chưa hề chấm dứt như điều anh từng ước mơ “chiến tranh mẹ gì mà lâu dữ vậy?”. Vâng, “Quê Nhà” anh vẫn chưa thật bình yên, mọi người ở quê nhà vẫn là hình bóng con Ngựa Tía của anh…

Đó là những cái nhìn lỗi phạm của người lớn đã an vị, nặng tính bảo thủ, ngun ngút đạo lý phong kiến cũ kỹ, mà nếu như họ cũng bị tung ra chiến trường cầm súng và bóp cò, nhìn thấy máu đổ, nhà cháy, tan hoang xơ xác những cánh đồng chết chóc, cảnh dân nghèo bồng bế chạy loạn, họ sẽ nghĩ gì?

Một cuốn truyện cho dù dựa lên những sự kiện… về nước Tiệp khắc của những năm đầu mở vòng tay đón chào chủ nghĩa cộng sản, vẫn không thể được xem như một báo cáo chính trị; điều mà Kundera hy vọng khi cuốn sách đến tay người đọc là nó phải được đọc trong tinh thần văn chương…

Một cuộc tình, một trái tim, và một bài hát. Chúng kết đọng vào nhau. Thành một giọt sáng hân hoan và đau khổ. Và, cũng giống như một giọt nước mắt, nó được thả rơi xuống mặt một hồ nước long lanh. Và một chút dư ba, lạnh, vẫn còn rập rờn trên ánh nước.

Một người yêu nước, tài năng, có nhân cách lớn lao như Trịnh Công Sơn mà nhiều tác giả ca ngợi trong sách này, cớ sao nhà nước Cách mạng lại đưa đi học tập cải tạo? Bạn bè Trịnh Công Sơn sau giải phóng đa phần là thành phần Cách mạng như các ông Nguyễn Trọng Tạo, Nguyễn Duy, Thái Bá Vân sao lại làm lơ khi Trịnh Công Sơn bị bắt đi học tập oan?

Văn chương phải gió thời nào cũng có. Cảnh hoan lạc trong phòng the mang phong vị khác khi không còn ở nơi kín cổng cao tường. Người thiếu nữ nạn nhân có vẻ không trách cứ, không oán hờn cái thằng mắc dịch. Theo pháp y học, bạo hành cưỡng dâm không thể xảy ra nếu nạn nhân nhất định quyết liệt chống cự…

Phong kiều dạ bạc của Trương Kế đã tạo thành giai thoại văn học, Đề tích sở kiến xứ của Thôi Hộ đã cung cấp điển tích cho văn chương. Nếu phải viết “luận đề” về những bài thơ thuộc tầm cỡ như vậy, quả không quá khó.
Nhưng nếu đem Trên vỉa hè Sài gòn ra bình giữa chốn công cộng, trong một câu lạc bộ…

Lửa mồi thuốc thứ ba chưa tàn trong nõ điếu, Nuôi Sẹo đã lờ đờ đôi mắt. Gã bỏ vội xe điếu xuống, mắt trợn lòng trắng, tay run run nhóm chuồn chuồn. Rồi cái sẹo nhợt, gã ngã quật xuống nền đất thành một đống thịt thở khò khe rung chuyển hỗn độn, oằn oại từ đầu đến chân. Nước giãi té xùi ra bên mép, trên hai môi lập bập, xám xịt ….

Một buổi tối mùa Thu năm Nhâm Dần, cùng với vài người bạn họp nhau trong phòng sách: áp vào bốn bức tường là những giá sách uy nghi: những rặng sách chuyên môn còn thơm mùi giấy mới vững vàng đứng với những kinh truyện cổ xưa; triết lý sát cánh cùng khoa học, văn nghệ sánh vai với học thuật. Câu chuyện tự nhiên cũng lên tới những vùng cao rộng…

Thời gian ở trường Y khoa, đó thực sự là những năm xanh của một đời người. Không phải chỉ có học, chúng tôi còn có những bận rộn ngoài chuyên môn y khoa như hoạt động sinh viên và cùng với các bạn trông nom tờ báo Tình Thương. Tờ báo ấy ra đời trong một hoàn cảnh và thời điểm đặc biệt ngay sau biến động tháng 11 năm 1963.