8

Khi tôi tỉnh dậy thì trời đã tối. Những dải sáng mầu xanh yếu ớt đổ nghiên qua cửa sổ, phản chiếu bầu trời lạnh lẽo qua nhưng viên gạch hoa lát nền. Tôi cảm giác đang nằm đè lên hộp mầu nước và những cây cọ vẽ của V., bèn chống tay ngồi dậy. Tôi đắng miệng và thấy nhức đầu kinh khủng. V. vẫn chưa thu dọn đống tranh của hắn lại, để chúng lòi ra ngoài lan lan gác xép, sáng lên một cách ma quái. Tôi cố gắng trèo lên mấy bậc thang bằng gỗ, giật xuống một bức tranh hờ hững có vẻ đang chuẩn bị rơi. Tranh vẽ một con thuyền mầu trắng di động giữa những đảo hình đầu người trong một cái vịnh nước tối đen như mực. Không hiểu sao tôi lại nhớ về những bụi tre vẫn dòm vào nhà mình trong những đêm trăng tỏ, và bất giác, tôi thở dài. Tôi mở va li, đặt bức tranh xuống dưới bức Don Kihoté, lấy ra con dao bấm rồi khoá lại. Con dao có chuôi màu huyết dụ, chạm trổ một cuốn sách mở vấy máu. Tôi bật lưỡi, dí thử vào động mạch tay trái. Tôi ấn vào chậm chạp cho đến khi cảm nhận được những nhịp đập lan truyền trong thép lạnh thì buông ra, rồi cố gắng mỉm cười. Nhưng miệng thì đắng quá. Tôi thay vội quần áo trong bóng tối, lấy sơ mi bẩn lau lại lưỡi dao, thu dọn những dồ vương vãi rồi tống hết vào tủ tường. Va li nhẹ bẫng. Tôi uống một cốc nước lạnh, hất một cốc khác lên mặt, lấy mùi xoa lau lại, rồi xách va li tôi bước ra khỏi phòng. Nhưng vừa mở cửa thì tôi đã thấy V. đứng ngay trước mặt.

“Tôi đợi anh ở đây đã lâu lắm rồi” – Hắn nói.

Tôi không trả lời. V. bắt chéo chân và hơi nghiêng người, như thể đang dựa vào một bức tường vô hình. Hắn học được ở B. trò đó, đâm đến vỡ đầu vào không khí theo kiểu của Marcel Marceau. Hai thằng thân nhau như cứt với đít. Ở ngoài phòng nóng bức đến lạ kì, tôi thấy mồ hôi đọng thành từng giọt to tướng trên cánh mũi của V., nhưng hắn không có vẻ gì là muốn lau mặt, hắn muốn để tất cả phải tự rơi. Tôi đặt va li xuống, cho tay vào túi quần, và trong khoảnh khắc sau đó chúng tôi dường như im lặng, như thể mặt trăng bán nguyệt trên khu rừng đang rọi xuống thứ ánh sáng làm đông cứng tất cả.

“Quỉ sứ luôn đợi ta ở trước cửa nhà. Ithaca thì cũng là Samarra; tôi biết chứ” – Tôi nói, cố gắng giấu đi vẻ xấc xược thách thức – “Nhưng dù sao tôi cũng cần phải ngủ. Tôi đã kiệt sức khi về đến khách sạn này. Anh đứng tì tay vào lan can của căn nhà nghỉ trên đồi thông và đã thấy tất cả, phải không?”

“B. đâu?” – V. hỏi, hắn châm một điếu thuốc. Ánh lửa làm tôi chói mắt.

“Chết rồi”. Tôi siết chặt hơn con dao trong túi quần. Cảm giác về nó rõ ràng đến mức trong giây lát tôi thấy mình hạnh phúc đến run người lên. Tôi bỏ bẵng cho linh hồn dập dìu theo những ảo vọng không thể dừng lại về một thứ sáng trong vô định, xa lạ và còn tăm tối nữa.

“Mà có thể anh ta vẫn còn sống và đang kiệt sức bước đi trên những con đường đất dữ tợn ấy. B. đã bỏ rơi tôi, vì thế chẳng có lí do gì để tôi phải cảnh bao cho anh ta về sự xuất hiện của con đường bị lãng quên. Cũng chỉ như một chiếc lá khô trên cỏ thôi, gió đang thổi anh ta chạy trên đó, trong giấc mơ của tôi. B. bị lạc đường, anh đã hiểu, phải vậy không, V.?”

“Không, tôi không hiểu. Tôi đã chỉ đường cho B. mà không hề nhớ đến anh. Nhưng khách sạn này đúng là chỉ dành cho những kẻ khốn cùng quay trở lại. Những kẻ hành hương trở về quá khứ, những kẻ dẵm ¾ bước chân y vào trong kí ức. Nhưng sao đôi mắt anh lại sôi sục như hồ máu thế kia, không phải anh đang sốt đấy chứ?”

“Tôi gặp ác mộng và thức giấc. Anh cũng biết, trong thời đại này, khi một người tỉnh dậy trong đêm là vĩnh viễn y không bao giờ ngủ lại được nữa. Nhưng tôi vẫn cố nằm lại, trong cái cảm giác bàng hoàng trĩu nặng ấy, chỉ để sống trong một cái gì, chìm đắm trong một cái gì. Tôi mơ thấy A. đã chết. Em nằm giữa một vườn hoa anh đào hồng rực, bên cạnh một cái giỏ quả cũng phủ màu hồng. Vẻ đẹp lạ lùng ấy khiến tôi ngây ngất; tôi bước lại gần trên những cánh hoa, ngắm nhìn thi thể của em. Nó có một cái gì dịu dàng quá, những xác người yên bình ấy; giống như một lời mời mọc tôi đặt môi lên vầng trán thảnh thơi hay gò mà có những điểm phát sáng lấp lánh ở dưới da. Tôi định nhấc cái giỏ lên để ngồi xuống cạnh em nhưng bất chợt hoảng hốt khi thấy hoa cỏ trong rỏ cứ ruỗng dần ra thành những cái lỗ đen ngòm; và rồi tôi lại cảm thấy mình đang hiểu thêm một cách khủng khiếp rằng chính tôi là kẻ đã giết A. Cái xác của em vẫn lặng im, cái lặng im ma quái mịn màng khiến tôi hình dung thân thể em được bao bọc bởi đường ranh tạo nên bởi những chấm rất nhỏ và cũng chính sự im lặng ấy như thì thầm với tôi rằng, tất cả mọi điều đã được định đoạt và không còn gì có thể đổi thay trên thế gian này. Tôi  bước lùi lại và quay đầu bỏ chạy, xuyên qua thảm hoa máu vẫn cứ trút mãi xuống đời tôi, len lách qua chúng như một đứa trẻ chạy trốn những hạt mưa, vừa phấn khích hò reo như sống trong niềm hạnh phúc rượt theo cái bóng nắng vùn vụt trên cánh đồng tuổi thơ cho đến khi nghẹt thở. Tôi cứ chạy thế, chạy thế cho đến khi tôi thấy mình mở mắt nhìn trừng trừng vào bức tường khách sạn; trời đêm như hé rạng và ảo ảnh trở lại quay cuồng. Tôi đã nằm im để đợi chờ xúc động dịu đi và những thao thức cuộc đời lên tiếng gọi. Bây giờ thì tôi ở đây, tôi rất mệt, nhưng tôi sẽ rời khỏi khách sạn này. Anh sẽ không thể cản tôi lại, phải không?”

“Tôi không có ý cản anh” – V. nói –“Và đối với tôi, buông bỏ cũng không bao giờ là cách để níu giữ một điều gì đó. Tôi chỉ mong làm được chút gì để nhắc nhở anh cảnh giác với những giấc mơ, nếu anh để mình kẹt chân vào đó, thì đúng như anh nói, ta không còn cơ hội để thay đổi bất cứ điều gì. Giấc mơ, trong chừng mực nào đó, làm gián đoạn rất ít thực tại, còn thực tại thì ngược lại, thường cắt đứt vĩnh viễn giấc mơ. Vì người ta thường hối hận nên họ mong chờ được bắt đầu lại mọi sự hoàn hảo, đó là trường hợp các giấc mơ đẹp. Nhưng sở dĩ người ta coi giấc mơ là giấc mơ vì người ta tin vào thực tại của sự liên tục. Điều ấy không còn đúng nữa, vì thực tại của chúng ta hiện nay chỉ là những mảnh ghép được sắp xếp bởi một thế lực sau lưng gọi là nhân loại. Chí ít thì thực tại ấy cũng không liên tục theo thời gian. Điều này anh là người hiểu rõ hơn ai hết, cuộc đời anh bị gián đoạn, anh cảm nhận được những khoảng trống hay trong suốt lan ra giữa dòng đục của thời gian, nhưng lại không có cách nào để tồn tại trong nó. Vì thế anh muốn rời bỏ khách sạn này, nơi thực tại được xếp chặt như trong những tinh thể, để tiếp tục đâm đầu vào thế giới, sống trong gián đoạn và đứt gãy. Anh cũng biết, trên trái đất nóng bỏng bây giờ của chúng ta, điều nguy hiểm đáng sợ nhất không phải là những đe doạ ngấm ngầm của vũ khí hạt nhân, không phải sự lụi tàn của đức tin tôn giáo, không phải chuyện thi nhân tự chui mình vào hố sâu muôn trượng của mặc cảm và cô độc …, không, không phải tất cả những chuyện ấy, mà đó chính là thực tế khủng khiếp này: giấc mơ và thực tại đang ngày càng trở nên đồng nhất. Đấy là vì thời gian đã đến chung cục của nó, hoàn tất sứ mệnh hoà nhập mọi ảo mộng trên đời và không gian sống. Nó hoàn toàn không cần đến cả việc con người phải từ bỏ kí ức của mình; nó là thông điệp của ơn huệ; nó nói rằng tất cả là như thế, rằng đã đến lúc xuất hiện một thực tại duy nhất, thực tại vĩnh cửu. Như vậy việc anh định rời khỏi đây mới thừa thãi, ngu ngốc và đáng ghê sợ làm sao. Anh sẽ tiếp tục giết người vì đã mơ mộng như vậy và anh hạnh phúc, say sưa với những cảnh tượng như thế. Đây không phải là tôi đang biện hộ cho anh, tôi không hề …”

“Tránh ra nào” – Tôi gầm lên. Thằng điên này hoàn toàn không biết gì về tôi. Lời hắn nói tựa như tiếng rên ẽo ợt vọng ra từ địa ngục, mời gọi người ta chấp nhận nó. Hắn dụ dỗ tất cả những kẻ lỡ chân bước vào đây bằng những lời ám ảnh về một viễn tượng phi thường và tối tăm mù mịt khi xảy ra sự trùng khớp giữa thực tại và ảo mộng. Nhưng tôi không có điên. Ở cái mụn đầu đen trên mặt đất này ư? Tôi không có điên. V. đã cho tôi cái quyền lao vào hắn với tất cả sức lực và sự điên cuồng, với tâm hồn cháy bùng dữ dội và giãy dụa của một ngọn lửa khờ khạo, khiến cho trong phút chốc tôi cảm thấy tất cả những phản ứng run rẩy tựa thi nhân bối rối và lạc lõng của tôi khi nãy sao giống như một cái gì đang nhỏ giọt ở đuôi.

“Tránh ra, tránh ra” – Tôi buông bỏ con dao ngay khi nó trở nên nóng bỏng và mát lạnh hơn bao giờ hết; rồi xách va li lên tay, tôi chạy dọc theo hành lang. V. đuổi theo. Mẹ kiếp. Tiếng đế giày của hắn trên nền nhà giống như tiếng búa gõ boong boong vào đỉnh đầu tôi, nhanh chóng đưa sự kiên nhẫn của tôi lên tới đỉnh điểm. Đến gần cầu thang tôi lại đặt va li xuống, quay phắt người lại.

“Muốn gì nữa đây? Muốn gì?” – Tôi gầm gừ trong cổ họng.

“Không có” – V. không chịu nhả điếu thuốc ra, lửa đã cháy đến gần môi hắn – “Tôi đã không thuyết phục được anh, nhưng đây, tôi muốn anh nhận lấy cái này”.

Hắn rút từ túi áo ngực ra một bức ảnh và đưa cho tôi. Tôi giật lấy.

“Tất cả các người không bao giờ muốn nói trực tiếp với tôi, đúng vậy, mà luôn bắt tôi phải xem những thứ đồ khốn kiếp như thế này.” Tôi làu bàu và đưa bức ảnh về phía cầu thang, mong hứng lấy luồng ánh sáng nhợt nhạt rọi vào từ cửa chớp. Nhưng vô ích, đêm tối có ở khắp nơi. Tôi bực tức thốt lên.

“Tôi không hiểu. Cái quái gì thế này?”

“Cái l.” – V. trả lời.

“Cái l. à?” Tôi lắng nghe lời nói của mình như đang trôi đi trong sương mù. Tôi muốn hỏi lại V. câu gì đó nhưng nụ cười dị thường bỗng toả rạng trên gương mặt hắn, tựa như cái bóng dáng lấp lánh của tạo hoá khiến cho trong phút chốc tôi cảm thấy trong mình xuất hiện một mường tượng day dứt rằng, có một khoảnh khắc nào đó trong cuộc đời, con người ta sẽ không còn biết đến thế nào là đau khổ nữa. Cố nhiên, đó không phải là cái chết. Tôi thảng thốt và cúi đầu. Có lẽ tôi bệnh thật rồi. Bức ảnh hiện lên rõ dần trước mắt tôi. Ảnh chụp một cái giếng nước bỏ hoang trên cánh đồng, mặt nước tối sẫm nhưng tôi vẫn ngỡ mình nhìn thấy những con cá rô, cờ đang núp dưới bóng nước trong veo những cây rong, rêu, rau dừa và dương xỉ. Mây bay vùn vụt không màu. Tôi thấy mình như đi vào cõi mơ ảo quá khứ của em, nơi có sương chiều, em và căn nhà cửa sổ màu xanh. Tôi đau lòng và câm lặng.

“Đấy là những cây cỏ luộc, những sợi rong mầm” – V. nói.

Tôi ngước lên nhìn hắn, im lặng như thể muốn nói rằng, tôi thừa nhận thế giới này vẫn đang tiếp tục bị đốn ngã bởi sự chân thành. Tôi thấy mình dường như hơi hình dung ra cuộc sống.

9

Không có bất cứ điều gì xảy ra có thể cứu vãn được thực tế này, nhưng rõ ràng tôi đang cảm thấy mình ngu đi một chút. Tôi đứng trong phòng chị Uyên, trước một tấm gương. Tôi không có nhiều nghị lực. Căn phòng trống trải như phòng của Lenin, ngập đầy gió của sự xa xỉ; ngoài tấm gương đang tựa vào tường, chỉ có thêm hai chiếc ghế đang đứng cạnh nhau nơi góc phòng bụi bặm. Còn đâu không gì cả. Không gì cả. Trăng nhăn nhở tâm tình. Tiếng mẹ đều đều vọng xuống từ trên lầu như một nghi thức, thúc giục A. mau mang nước ấm lên để bà ngâm chân; thế rồi đột nhiên bà lại kêu ré lên những câu lạ lùng, tựa một con vẹt ấm đầu. Tôi nghĩ đấy là kinh Phật. Nhưng, quand même, tôi vẫn thấy khâm phục bà, con mụ khốn này luôn có cách để đặt những dấu chấm cảm to đùng vào buổi tối.

Tôi nhìn vào tấm gương, khởi sự suy nghĩ về sự hiện diện phi lí của nó trong căn phòng. Nó nằm ở đây giống như một sự chờ đợi. Nó cô độc. “Tao đã từng cô độc như một tấm gương” – J. nói – “Nhưng bây giờ thì khác, nội lực cuộc sống đang dâng đầy, nó đánh tan mọi rác rưởi. Tao cóc cần sự giải thoát, tao mặc xác tất cả những kẻ được giải thoát và cái cảm giác để số còn lại bước vào giác ngộ trước tao. Tao chả sợ cái quái gì cả. Tao bôi xoá chính mình, để mờ đi, và tao sẽ chạy quanh địa cầu với đôi mắt nhắm tịt và la hét.” Như một tấm gương! Tuy vậy, mọi so sánh cũng chỉ là nguỵ biện.

Tôi ngắm nhìn bầu trời cuốn mặt sau ánh trăng – những cái mạng bằng mây. Chị Uyên đang ngủ ở đó, trên một chiếc giường đặt bên ngoài cửa sổ; chị sống trên cõi đời giống như một chiếc lá rơi trong nước. Bố đã đặt tấm gương ở đây với dụng ý nhân đôi sự phức tạp trong con người chị? Bố muốn chị nhìn thấy được điều gì? Nhưng có lẽ ông đã thất bại, đã hơn một lần thất bại. Ông đã chỉ nhân đôi mọi rắc rối trong cuộc sinh tồn. Giờ thì chị ấy đang sống ở bên ngoài cửa sổ, trong ánh sáng ngập tràn, tinh tú khúc khích cười và thi nhân bay lượn. Chị chẳng cần đến một điều gì.

Tôi lại nhìn vào tấm gương và lần này, tôi quyết định tìm kiếm mình trong đó. Trên cái nền phản chiếu cửa sổ được rọi sáng bởi ánh trăng, những con vạc bay qua và ngọn tre làm tình với gió; tôi thấy ảo ảnh mình tiến lại gần, ngập ngừng và sốt ruột. Tôi cố gắng thể hiện trong gương một đôi mắt bình yên và trống rỗng, nhưng dường như đó là một việc làm quá sức, từ phía ánh sáng hắt vào mặt gương, đôi mắt luôn ẩn chứa một cái gì đó tuyệt vọng và cay nghiệt.

Tôi ngắm nhìn gương mặt mình lâu đến nỗi, cuối cùng tôi phải thừa nhận rằng đó là một gương mặt xa lạ. “Bạn càng nhìn kĩ một cái gì, bạn càng thấy nó xa lạ” – J. nói – “Và những tấm gương được làm ra để chúng ta lãng quên gương mặt của chính mình”. Thằng này khùng rồi, nhưng anh luôn có lí.

Lại có tiếng mèo kêu trong đêm. Hay là tiếng trẻ con khóc cho cuộc đời chúng? Tôi vẫn không sao phân biệt được. Tôi nhìn trong tấm gương, thấy chị Uyên đứng bên cửa sổ ngó vào trong phòng. Chị như ánh trăng tụ lại. Nhưng tôi biết tất cả là ảo giác, vì khoảng cách từ thềm cửa sổ đến chiếc giường của chị là rất cao, cao vô tận. Không có gì khác nhô ra để chị có thể đứng lên và nhòm vào trong phòng. Tôi cũng không thấy bàn tay chị bám trên chấn song nên chị không đứng ở đó. Chị không có ở đó. Hợp lý làm sao. Tôi lại ngắm mình trong gương. Một tên sụp mi di truyền. Tôi cảm thấy ác cảm với hắn, có lẽ vì sự tương phản giữa gương mặt này với cái cách ăn nói thường ngày văn hoa, dù rất hay nhưng có vẻ sẽ trở nên kệch cỡm vì ấn tượng khuôn mặt. Có lẽ hắn nên bịt khăn vào trước khi mở miệng nếu hắn muốn chứng tỏ một thứ giá trị gì đó về hắn qua những điều hắn nói, hay tối thiểu là giá trị gì đó thể hiện trong những điều hắn nói. Nhưng tất cả chuyện ấy nhắc đến làm chó gì?

Tôi thấy bớt đi phần nào cô độc khi ở bên cạnh một tấm gương.

“Chị ơi” – Tôi nói – “Chị có biết vì sao trong phòng chị lại có hai chiếc ghế không?”

“Vì chúng sợ cô độc” – Tôi trả lời – “Càng ngu đần, vô tri, người ta càng sợ cô độc”

“Thế chị giải thích sao ở đây lại chỉ có một tấm gương?’

“Nó bị ép buộc” – Tôi lại trả lời – “Xin đừng đối xử với nó như thế”.

Đúng vậy, tôi không hề thấy ghê tởm, tôi chỉ xót thương.

Tiếng bước chân A. xa dần trên hành lang, vang vọng lại như tiếng nước rỏ trên đá trong các hang động. Tôi đợi cho âm thanh ấy bị nuốt trọn vào trong thinh lặng, rồi quay mặt tấm gương vào tường, tôi bước ra khỏi phòng.

Những bậc thang cao đến chóng mặt, tôi không hiểu làm sao Caddy, chân tay ngắn ngủn thế kia, lại có thể leo lên được. Tôi nhẫn nại bước lên, ngập trong cảm giác khó hiểu rằng mình đang bước đi dưới một mái nhà. Những bậc thang này, nền nhà này đang đói khát những cơn mưa. Và tất cả loài người đang đói khát những đau thương. Tôi tin là như vậy.

10

“Khi nói “tôi” tức là bạn đang cô độc” – J. cứ lầm bầm như vậy lúc đi lên đồi, tay anh cầm một cái chậu nhôm. Tôi cuốn mình trong vườn sắn đầy bụi vàng luẩn quẩn, nín thở chờ anh đi qua. Dưới chân đồi có tiếng xôn xao của một đoàn làm phim; có lẽ J. đã bước ngang và nhìn họ với tất cả sự thờ ơ có thể. Anh đợi nó chiếu trên truyền hình.

Tôi bò thật nhanh giữa những gốc sắn, tưởng tượng rằng mình đang uốn lượn trong tuổi thơ dị kì đầy nắng sáng, bên dưới những con tắc kè thiên thanh đang hắng giọng. Người ta đã phải cưỡi trên những con lợn tóc bạc như thế để trở về với các mảnh thần tiên vỡ vụn; những cái chớp mắt chứa đầy bóng sáng của tạo hóa chứ không phải một màu u buồn ầng ậc nước như khi gió tắt lặng trên các mặt thành cỏ hoang ảm đạm.

Tôi thoát khỏi rừng ngô, nhìn thấy những con đường lên đồi đã bị những bụi cây bít mất. Bóng tối tràn xuống khi mặt trăng trèo lên, lơ lửng trên đầu cây cọ. Tôi tìm cách đi sâu vào, như cánh bướm vàng bay đơn độc trong đêm. Những con rắn lớn bắt đầu trườn ra từ phía sau cây lựu ngay trước cửa lều của ông; rồi trời hửng nắng. Gió thổi lá rụng tơi bời trong thứ ánh sáng ngày mỗi lúc một thêm gay gắt. J. đặt cái chậu xuống trước cửa lều rồi lên tiếng gọi:

“Ông nội. Xem tôi mang cái gì đến cho ông đây này”

Gió thổi không khiến cho nắng ngày nhạt đi; không khí như lên cơn sốt; túp lều nhỏ của ông như phình lên đắc ý vì đang nuôi nhốt trong mình thứ bóng râm mát lạnh. Tôi đau đớn chờ đợi.

J. ngồi xếp bằng trên biển lá, nhìn vào cái chậu, rồi anh rút ra một cái túi vải nhỏ giắt ở cạp quần. Ông đã đứng ở nơi cửa lều, nhìn anh bằng đôi tai nghễnh ngãng. Từ cái ngày ấy, túi mắt mi trên đã chảy xuống khiến ông không còn nhìn thấy đường. Ông có mở mắt cũng bằng thừa.

“Ông nội” – J. ngẩng đầu lên khi ông bước lại gần. Tiếng chân ông trên  lá nghe thơ thẩn êm đềm như một người điên dạo chơi trên cỏ. Ông không còn nhớ gì. Bây giờ ông giống như một con chó, hay đơn giản hơn nữa, ông tồn tại trong sự bất lực không có khả năng biết và điều khiển, ông dường như mất tích trong chính mình – kêu gọi chính mình trong tiếng rên tuyệt vọng.

“Trò này rất tuyệt” – J. nói, không có vẻ hào hứng lắm. Ông đã ngồi xuống bên kia cái chậu, đối diện với anh – “Tôi đã định mang lên cho ông nội cái lọ đựng rau muống, nó đang mọc ra những cái rễ trắng rất đẹp. Tôi muốn cho ông xem cái cảnh con ốc ăn con cá, thật là man rợ; nhưng rồi tôi nhớ ra ông nội đâu có nhìn thấy gì. Nhưng trò này thì không cần phải nhìn gì cả, tôi sẽ làm trước cho ông nội xem.”

Anh mở túi, nhúp ra những con kiến rồi thả vào chậu.

“Đây là cách để nhận biết ông nội đang phải sống trong cái nắng như thế nào. Cái chậu bỏng giãy. Con kiến này cả tôi chỉ bò được 5mm rồi co quắp lại. Nó chết mất rồi.”

Anh thả vào một con nhện.

“Con nhện thì khá hơn, nó chạy được thành một vòng tròn. Nhưng thật ngu ngốc, chạy vòng tròn đâu có nghĩa là sẽ đỡ bỏng chân. Cái cảm giác này, thật là giống khi ta dẵm chân lên mồ mả tổ tiên.”

Ông vẫn ngồi xổm trên lá, nhìn vào cái chậu, theo dõi sự chết chóc đang lan tỏa trong hơi nóng với một sự im lặng chăm chú. Anh J. vươn người sang nắm lấy bàn tay ông.

“Bây giờ tới lượt ông nội. Ông phải chơi mới được” – Anh nói, nhét vào tay ông một con nhái, rồi cầm tay ông dí bụng nó xuống chậu. – “Bỏ ra thì nó nhảy mất, nên ông nội phải giữ như thế. Bao giờ nó hết giãy thì ông nội lật ngược lại, dí lưng nó xuống. Tôi biết bọn nhái này, chúng xảo quyệt lắm.” – J. nói và tay kia anh thả một con chuột non xuống chậu.

Tôi nhắm mắt lại, nhìn thấy những linh hồn bay lên và vô số cánh cửa địa ngục đang mở ra trên mặt đất. Tôi lắng nghe tiếng động của mây, tiếng thở của rễ, tiếng xao xác vô thanh lá cuốn giữa vòm cây …, tất cả những thanh âm ấy trong quang cảnh mờ mịt nắng giống như được tấu lên bởi một giàn nhạc mất trí điên cuồng trong câm lặng; nơi mà chuyển động duy nhất đến từ cây đũa thần trong tay vị nhạc trưởng cũng ngẩn ngơ ngây dại như bất kì kẻ nào buông bỏ mình cho lũ cuốn về hạnh phúc. Cây đũa ấy đang cười. Tôi mở mắt ra, thấy tay ông di di con nhái trên mặt chậu, còn đôi môi nứt nẻ he hé để những làn hơi đần độn thoát ra và âm thanh rung rung trên đầu lưỡi.

Hi hi hi.

Tôi nhăn mặt lại kinh tởm.

Bên kia cái chậu, J. phá lên cười. Anh lục túi, lấy ra một vắt cơm, bẻ một nửa thảy xuống chậu rồi sung sướng kêu lên.

“Ông nội. Cuối cùng thì ông cũng cười rồi. Tôi mang cả cơm lên cho ông nội nữa đấy, cả nhái, cả chuột, và thế là ông nội đã có được một bữa ăn trưa thịnh soạn.”

Tôi thấy ông giật nảy mình, và nhanh chóng, ông đưa tay quờ quạng trên mặt chậu bỏng như lửa. J. hét lên.

“Phải lắm. Ông nội phải ăn, phải sống, để mà còn đi nữa. Để còn đi nữa. Vắt cơm đang ở bên tay trái ông nội, nhanh lên, bên trái, nhanh lên. Ông nội lại chậm nữa rồi.”

Và anh đưa tay úp ngược cái chậu xuống mặt lá.

“Giờ thì tôi phải về đây” – J. nói, anh nhìn rất lâu vào cái bóng ảnh của ông đang thẫn thờ lay động trong gió lạc vô tình, nửa như thương xót, nửa như kinh ngạc. Rồi anh nhấc cái chậu lên, thả nửa vắt cơm còn lại xuống trước mặt ông – “Nắng đã đổi chiều rồi, tôi thấy lạnh. Ngày mai tôi sẽ lại lên đây chơi cùng ông nội. Ông vẫn còn sống sau cái ngày ấy, tức là ông sẽ còn sống thêm rất lâu. Tôi chỉ ước sao mình có thể chết trước ông nội. Vì sao ông nội biết không? Vì cái ánh mặt trời này, nó làm tim tôi đau. Đau lắm.”

Và anh quay mặt đi, để mình ông ngồi lại dưới mặt trời đau xót, hồi tưởng lại tương lai của chính mình.

6

Chúng tôi bước vào trú mưa trong một khu vườn bắp cải. Phía bên kia dòng sông, nơi ánh cầu vồng, những con én vẫn bị ném sang từng đợt. Chúng tôi ngồi xuống để tránh làm bị thương lũ én và để ngắm nhìn những dòng nước nhỏ màu mưa đang chảy qua kẽ ngón chân. Mọi vật đều ướt đẫm; những cái bắp cải không che mưa cho chúng tôi được. Tôi đã dự định không nói gì từ trước nên khi Caddy định nằm ra giữa những luống rau, tôi liền đánh vào tay em. Em nhỏ xíu thế nước sẽ cuốn em đi mất. Caddy ngước mắt nhìn tôi, rồi không nói gì – em có bao giờ nói gì với tôi đâu – em tìm cách chui vào lòng tôi. “Sẽ nóng lắm đấy” – Tôi muốn nói như thế nhưng mưa đổ xuống dầy hơn trong những tiếng sấm rền. Hơi ấm vay mượn lan toả.

*

Tôi nhìn thấy ở phía ngoài hàng rào cái bóng mờ nhạt của S. đang đi lại. Ở hắn có cái gì tựa như một nỗi chờ mong đến từ kiếp trước, nhưng ở kiếp này hắn đã cố gắng kìm giữ lại những hiếu kì về nỗi mong đợi ấy. Mọi hành động của hắn đều chỉ như minh chứng một điều rằng hắn đang nói to lên cho tất cả thấy rằng hắn đang xuất hiện, còn vấn đề hắn hiện ra giống như cái gì thì hắn không thèm quan tâm. S. là ví dụ tốt nhất cho thể loại người ngu đần nắm được tri thức, và theo một nghĩa nào đó hắn tóm cổ được cả chân lý. Anh J. đã từng nói, đại ý là: không bao giờ có thứ chân lý cho những kẻ tìm ra nó, mà chỉ có thứ chân lý của bọn ngu. Như thế, S. là loại người giống như cái thứ gì đó được gọi là quần chúng. Sự tầm thường của hắn khiến người ta không thể hiểu nổi. Điều này cũng giống như khi bạn tình cờ nhìn thấy một ông già đứng một mình nơi bảng chờ xe bus. Ông ta đã từng là kĩ sư điện tử và là một giáo sư tự phong ngành âm sinh học. Giờ thì ông ta đã về hưu. Bạn tự hỏi rằng, thực ra ông ta đợi cái quái gì ở đó? Tất nhiên là đợi xe bus! Ông ta đợi xe bus để làm gì? Có thể ông ta muốn đi đến bến xe khách ở phía nam thành phố, hoặc đi tham quan một viện bảo tàng chiến tranh nào đó chẳng hạn … hay đơn giản hơn, có thể nghĩ rằng ông ta muốn tìm kiếm những yên bình vô tận trong những chuyến đi. Bạn có thể nghĩ ra đủ thứ, nhưng nó chẳng có ý nghĩa quái gì và bạn cảm thấy câu hỏi của mình thực ra chưa hề được giải đáp. Không phải bạn không thoả mãn với những câu trả lời của mình, nhưng là bạn chưa bao giờ đặt ra đúng câu hỏi, không phải những điều bạn nghĩ mà là những điều bạn cảm thấy. Do đó, dĩ nhiên, đã chẳng có câu trả lời nào được đưa ra. Thế rồi bạn tự hài lòng một cách giả tạo rồi rủa mình đang trở nên hâm dở. Nhưng thế thì bạn hâm thật. Cái khiến bạn thực sự không hiểu ở đây chính là cảm nhận về một ông già như thế đang đứng ở đó. Tại sao một ông già như thế, biết sửa vô tuyến và biết cách nói chuyện với lợn, lại đứng ở đấy và chờ đợi điều gì đó? Cái tri thức mà ông già có được sao giống như một đống bùn đắp vào mông ông ta vậy? Những câu hỏi đại loại thế không bao giờ được bạn hiểu đúng. Nếu ta nói, nguyên do đích thực khiến ông già kia trở nên như thế là vì trong suốt cuộc đời, ông ta không có nổi những xúc động trong trẻo về cuộc sinh tồn của mình. Nhưng rõ ràng bạn không thể biết ông ta có cái thứ xúc động ấy hay không, nên cái ý kiến đưa ra hoàn toàn là vớ vẩn, nó chẳng giúp cho bạn hiểu thêm được một chút gì về người đàn ông ấy. Và rồi cuối cùng bạn đành phải thừa nhận một vấn đề thực tế là: bạn thực sự không hiểu bất cứ thứ gì về bất cứ cái gì trong thế giới này cả. Nếu bạn là lừa và tất cả mọi người cũng là lừa thì mọi chuyện hẳn đã khác.

S. cũng là kẻ gây cho tôi cảm giác khó chịu giống như trường hợp của bạn vậy. Hắn tầm thường theo cái kiểu khiến người ta có cảm tưởng hắn là một kẻ sâu sắc, khó lường và ta không bao giờ có thể hiểu đúng được hắn; và đôi khi ta còn cảm thấy S. biết tất cả mọi thứ trên đời, biết tất cả sự thật. Nhưng thực tế thì hắn chỉ là một thằng làm thuê mạt hạng và hắn cũng chẳng biết người ta cảm thấy ra sao về hắn. Từ ngày chuyển đến nhà tôi để làm công việc quét bụi trong hầm sản xuất gạch hoa, S. có vẻ hơi thay đổi, có lẽ là do tiếp xúc nhiều với bố tôi. Hắn ít nói hơn hẳn so với những ngày đầu mới đến thị trấn, cục cằn hơn và người ta cũng chẳng khi nào thấy hắn ngồi trầm tư như trước nữa. Nhưng tôi cho đấy là dấu hiệu tốt; thật nản khi nhìn thấy một thằng đần trầm tư. Tôi sẽ phải thương hại hắn. Tuy nhiên một cái mặt chảy dài sẽ khiến người ta tưởng kẻ đó bớt tầm thường hơn một kẻ lúc nào cũng hớn ha hớn hở. Thật là một cảm nhận đáng buồn.

S. ít nói hơn, nhưng bù lại, mỗi khi mở miệng người ta bỗng nhận ra rằng mình chẳng hiểu hắn nói gì. Có lần tôi nghe thấy bố giải thích điều ấy với ông trưởng thôn, rằng lúc này S. cũng thực sự chẳng biết hắn nói cái gì, rằng có một độ vênh nào đó giữa suy nghĩ và lời nói của hắn và S. thậm chí cũng chẳng biết trong hắn đang tồn tại cái độ vênh đó. Hắn như thể đang muốn khải thị một thứ ánh sáng thần thánh hay đang rao rảng một thứ đức tin tôn giáo nào đấy. “Quả thật rất giống” – Bố nói – “Hắn nói những lời có đầy nhạc tính và sức mạnh tác động đến cảm xúc. Hắn có tri thức uyên thâm và rất thông minh. Nhưng rốt cuộc hắn vẫn luôn là một thằng ngu. Hãy nhìn thêm các giáo hoàng để thấy rõ điều đó.”

Tôi còn đang mải suy nghĩ thì S. đã bước đến nơi. Hắn giẵm lên một cái bắp cải và yên vị ở đấy; tôi chẳng thèm ngẩng đầu lên. Đôi giày của hắn há mõm và nước chảy ra ròng ròng. Tôi nhìn thấy những ngón chấn hắn đã bở ra và tím cả lại. Chắc hắn đang lạnh lắm.

“Mưa thật khiếp, nhỉ?” – S. nói – “Cũng may là có cái cống to đùng ấy”.

Tôi không nói gì. Trong mưa, mọi thứ sao thật đáng thương.

“Ông già kêu tao đi tìm chúng mày” – S. bây giờ giống như một kẻ câm, nhưng hắn nói rất nhiều khi có mặt Caddy. Chắn hắn tưởng em sẽ nghe hắn nói gì đấy, hắn muốn có một ai đó nghe những gì hắn nói. Nhưng hắn lại lựa chọn. Điều ấy thật đau lòng. Caddy không bao giờ lắng nghe ai, em chỉ lắng nghe chính mình, dù em không bao giờ nói.

“Ông ta nói rằng đã nhận thấy hơi ấm của con bé Caddy ở cái vườn bắp cải này. Ý ông ta nói ông ta giống như một con rắn. Bọn người già thật kì quái, khi giác quan ngày một trở nên kém đi thì họ lại càng cố sức tin vào nó. Cũng may là chúng mày ngồi ở đây thật. Nhưng tao không hiểu, tại sao mày lại đang ngồi ở đây thế?”

Bạn thấy chưa, hắn thật hài hước. Như anh J. nói, hài hước là ngốc nghếch, đôi khi là nỗi đau. Rồi có khi hắn sẽ kêu lên với bạn rằng hắn ao ước sao chỉ là một kẻ tầm thường. Tôi hoạ điên mới trả lời hắn.

“Cơn mưa này cũng lạ lùng quá, nhỉ?” – S. vẫn cố gắng gợi chuyện, hắn giang thẳng hai cánh tay ra – “Mày thấy không, mưa ở bên tay phải lớn hơn ở phía bên tay trái. Nếu ta cứ đi dọc theo cánh tay này thì sẽ đỡ ướt hơn đấy. Tao muốn đặt cho nó một cái tên, nhưng ông bố mày nói rằng ta sẽ đánh mất nhiều điều và giết đi nhiều điều khi gọi tên sự vật và … đại ý ông ta nói có cái gì thừa thãi và ngu ngốc nhất thế giới này thì đó là những cuốn từ điển. Ông ta cũng nói thực ra Chúa trời không sử dụng ngôn ngữ, vì thế mà y biết hết mọi điều. Còn cái gọi là lời chẳng qua là trò đùa dành cho những sinh vật tự hạn chế như con người thôi.”

S. vừa dứt lời thì một tia sét đánh xuống cây xoan ở ngay cạnh hàng rào. tiếng động làm Caddy thức giấc, em bám hai tay vào đầu gối tôi rồi nhô đầu nhìn ra xung quanh. Tóc em vẫn chưa khô. S. ngồi thụp xuống, chồm hỗm trên cây bắp cải. Tôi không hiểu hắn làm cái hành động đáng xấu hổ ấy vì sợ sét hay là vì hắn không biết xấu hổ. Nhưng bây giờ thì hắn ngồi đối diện với chúng tôi. Chí ít thì hắn cũng có một cái cớ, điều ấy làm tôi tức chết hơn cả việc phải nhìn thẳng vào cái bản mặt hình quả trám đáng mửa được của hắn. Hắn có cái lỗ mũi to bằng cả con mắt, tôi phải nói thế cho những ai muốn biết sự thật. Tiếc là tôi đang không muốn nhìn thẳng vào cái sự thật ấy một chút nào. Hắn mà nổi hứng hắt hơi thì tôi không dám tưởng tượng đâu. Tôi đưa tay bịt hai mắt Caddy lại.

“Tai sao mày lại bịt mắt nó lại” – S. nói, giọng khiêu khích. Sau tiếng sét, âm thanh hắn phát ra trở nên trong vắt. Thật khoái khi được nói trong những tình huống như thế này. Nhưng sao tôi lại khó mở miệng đến vậy?

“Mày muốn che giấu tao trước mặt nó chứ gì? Mà có cái gì là đáng để che dấu đâu? Điều tức cười là như thế, vì đấy chính là bản chất con người mày. Mày được hình thành nên từ những bí mật sâu kín, những điều mày đang cố công che giấu. đối với mày, đó chính là sự thật. Nếu những bí mật ấy là dối trá thì sự thật với mày cũng là dối trá. Mày hiểu rõ ý nghĩa của những cặp nhị phân ngôn ngữ, việc đặt ra nó chỉ là sự thiết lập một hàm tăng của sự vô lí. Mày giống như một thứ được gọi tên, vì thế mày không thể lựa chọn và mày cũng không thể thiết lập. Mày còn bấp bênh hơn cả thằng anh mày và đấy chính là bi kịch của mày.”

Tôi thấy đôi vai của S. đang run lên dưới mưa. Hắn cố chịu đựng như thế để làm gì? Hắn tựa như một kẻ nham hiểm đang yêu thương. Hắn mù quáng.

“Tao biết thực ra không phải mày bịt mắt Caddy vì không muốn nó nhìn thấy tao như lúc này, mày đâu có tốt đến vậy. Mày chỉ không muốn nó nhận thấy đôi mắt lạnh lẽo của mày đang nhìn vào tao. Nó sẽ nhìn vào mắt tao và thấy gương mặt đáng sợ của mày, gương mặt mà mày cũng đang che dấu. Mày đã che giấu Caddy tất cả mọi điều, và điều ấy khiến mày cảm thấy không còn gì có thể cứu vãn.”

Tôi muốn nói với S. rằng hắn đã nhầm, tôi đã không dấu giếm Caddy điều gì cả, ngoại trừ tương lai của chính tôi. Có điều Caddy không bao giờ quan tâm đến những bí ẩn mà tôi cố gắng mở ra cho em thấy. Nhưng tôi khác S., tôi biết chấp nhận điều ấy và tôi không hi vọng. Tôi bịt mắt Caddy lại vì đơn giản có biết bao điều trên thế gian này tôi không muốn em nhìn thấy, nhưng có lẽ bởi thế mà giống như đấng Ki tô, em thấu hiểu tất cả mọi điều.

Tôi muốn nói tất cả những suy nghĩ ấy cho S., nhưng nỗi sợ mơ hồ rằng hắn có thể khóc ngay ở đây khiến tôi băn khoăn. Tôi không muốn nhìn thấy ai khóc trong mưa, vì nó gây nên trong tôi một thứ ấn tượng lố bịch. Anh J. nói, có một điều hiển nhiên: khi vượt qua sự lố bịch thì ta sẽ chẳng thấy gì cả. Tôi thấy vô ích khi phải đối diện với miền trắng ấy ngay lúc này. Tôi nhớ lại những lời S. nói với bố về lí do tại sao hắn lại đến thị trấn này. “Đấy là một vụ hỏng xe trong tư tưởng” – Hắn nói – “Chiếc Xtudenbecker của tôi bị hỏng bộ phận tiếp nhiên liệu. Tôi thường lái nó thong thả trên những đại lộ một chiều, hướng về những điều không thể biết trước nhưng dù sao cũng có thể dự đoán. Chiếc xe dừng lại ở bên lề cuộc sống cũ rỉ và như Traps tôi không lấy gì làm muộn phiền về chuyện đó, dù nó tác động đáng kể đến phần cuộc sống mà bằng nỗ lực hết sức tôi đã dựng lên với niềm tự hào không nhỏ. Vâng, chiếc Xtudenbecker bị hỏng, một vụ hỏng hóc cố ý; tôi thích thú nhảy xuống, quăng xe vào hiệu sửa chữa gần nhất. Và dù lí do hài hước, tôi mong chờ vào sự thú vị của cuộc hành trình. Điều tuyệt vời là vụ hỏng xe giả vờ này lại đưa đến cho tôi cảm giác dứt khoát, tin tưởng và gắn bó vào một cái gì đấy thú vị của quán ăn bên đường hơn là nồi cơm và món canh bắp cải cố hữu của bà vợ.” Tôi tự hỏi bây giờ thì S. cảm thấy thế nào, trong một khung cảnh có thể coi là hậu quả của hành động lãng mạn xưa kia. Tôi đã toan gợi lên câu hỏi ấy nhưng rồi chợt nghĩ, rất có thể câu chuyện mà tên này kể cho bố cũng chỉ là một trong rất nhiều thứ hắn đã dựng nên một cách ngớ ngẩn, hay có khi hắn muốn dựa vào một cái gì đấy trừu tượng để vớt vát danh dự. Tuy rất có thể S. cũng tin đấy là lí do đích thực khiến hắn lạc đến thị trấn này nhưng tôi vẫn có cảm giác hắn sẽ chộp lấy câu hỏi của tôi hay thậm chí bất cứ câu nói nào của tôi để giễu nhại và cười lên hô hố. Vì thế tôi quyết định câm miệng.

S. cố gắng giữ ánh mắt không rời khỏi tôi, có lẽ hắn hiểu một sự xao lãng nhỏ lúc này cũng khiến hắn phải chịu thất bại: tôi có quyền không lắng nghe hắn nữa. Nước mưa khiến hắn trông tiều tuỵ như một con chuột ốm; gương mặt toát lên đầy đủ đau khổ của một cuộc đời lạc lõng đang nỗ lực yêu thương đồng loại trong vô vọng. Cuối cùng tôi cũng phải thấy mình đang thương hại hắn. Tôi không thể mở mắt Caddy ra được.

“Có thể nước mưa lạnh làm mày không muốn nói, nhưng không sao, tao sẽ đợi được đến khi có nắng để đưa hai đứa mày cũng về. Có điều tao không giống như mày, tao đang run cầm cập lên đây. Nếu không nói tao nghĩ mình sẽ đông cứng lại mất. Mày đã thấy băng dầy lên trong mưa bao giờ chưa? Nếu băng giá không mở lòng mình ra thì nó cứ dầy thêm mãi. Mà quái quỉ, tao đang lảm nhảm gì vậy?”

“Mày có biết tại sao tao lại đến cái thị trấn buồn thảm này không? Tao hiểu mày đang nghĩ rằng tao đã kể chuyện này cho ông bố mày rồi. Tao thấy điều đó thật lạ lùng, khi một người tưởng rằng mình đã nghe câu chuyện về cuộc đời một nguời khác! Họ coi chuyện đó mới nhẹ nhàng làm sao! Và những người kể chuyện nữa, vì sao họ lại nghĩ rằng có thể kể lại câu chuyện cuộc đời mình, câu chuyện thực sự về cuộc đời mình và thực tế họ đã kể nó ra? Tất cả những điều ấy mới thật thê thảm, mày cứ nghĩ mà xem, kể lại những gì đã trôi qua. Nhưng hôm nay tao lại cảm thấy mình có thể kể được một điều gì đó, vấn đề là mày có muốn nghe không kìa?”

“Nhưng thôi, tao cóc cần …”

“Tao chẳng biết mình là ai, nhưng ngày này cách đây 11 năm, khi tỉnh dậy tao nhìn thấy mình là một đứa trẻ. Tao nằm trên một cái giường mành, ngửa mặt lên trời. Nắng xuyên qua mái rạ, rọi vào mắt tao. Tao nằm im, lắng nghe tiếng lá rơi trên mái và cố gắng không tự hỏi xem điều gì đã xảy ra. Tao mím chặt môi lại vì có cảm giác nó đang tự động mấp máy, nó không thuộc về tao và tao phải cố sức chế ngự trong sự may rủi. Nhưng cuối cùng tao cũng đành chịu thua và trong không gian ngập trần sự tĩnh lặng thiên đường ấy, tao thấy mình thốt lên:

“Chị ơi”.

Nhưng không có tiếng trả lời, tao cứ nằm trên giường chờ đợi nó cho đến khi tao nhận thấy là trời đã tối. Tao nhỏm dậy và bước ra khỏi nhà. Nơi tao đứng khi ấy là một ngôi làng nhỏ nằm trong thung lũng, những ngọn núi bao quanh xa tới mức tao tưởng nó lẫn vào bầu trời. Tất cả đèn trong làng đều được thắp lên, kể cả những cái đèn Hoa Kỳ treo trên  những cây cột được cắm dọc theo đường chính của làng; nhưng tao không thấy một người nào cả. Tao cho là mình đã bị bỏ rơi. Và ngay trong khoảnh khắc ấy trong đầu tao hình thành nên nhanh chóng cả một câu chuyện dài mà đến bây giờ tao cũng không biết đó đích thực là kí ức của tao hay chỉ là một trò loè bịp mà ai đấy đã nhồi nhét vào đầu tao trong tình trạng vô thức. Mà cũng có thể là tao đã bịa nên câu chuyện đó. Ai mà biết được. Cả tao cũng không biết.”

“Câu chuyện mà tao nhìn thấy ở trong đầu mình khi ấy giống như một câu chuyện cổ tích. Chuyện rằng: Có một ngôi làng nọ – cái làng mà tao đang đứng – được dựng nên bởi những con người mệt mỏi, sợ hãi mọi chuyến phiêu lưu vô định. Họ đã kí thoả thuận với Quỉ để được ở lại sinh sống trong thung lũng, đổi lại họ phải xây cho nó một toà lâu đài, và sau mỗi vụ mùa, nộp cho nó 1/3 cánh đồng lúa.”

“Về sau, toà lâu đài ấy bị thiêu huỷ trong một vụ hoả hoạn không rõ nguyên nhân. Dân làng hoảng sợ tìm cách xây dựng lại, nhưng bỗng không thấy Quỉ xuất hiện nữa. Sau vụ thu hoạch họ cũng không thấy người của nó ra nhận lúa như trước kia. Dân làng ngợ rằng đã có chuyện gì đấy xảy ra với Quỉ và họ chờ đợi, 1 năm, 2 năm … và rồi cuối cùng kết luận rằng: con Quỉ đích thực đã chết trong vụ hoả hoạn hay nếu không thì nó cũng đã bỏ đi nơi khác. Mọi thứ nhanh chóng chìm trong quên lãng. Các thế hệ sau đó của làng đã đập bỏ nốt toà lâu đài ấy và dựng nên trên đó một ngôi trường. Họ đặt tên cho nó là: Trường Cũ.”

“Nhưng rồi, một ngày trước khi tao thấy mình xuất hiện, con Quỉ đã quay trở lại. Nó căm giận điên cuồng khi thấy hợp đồng đã bị vi phạm; và để trừng phạt sự tráo trở của dân làng nó đã chiếm lấy trường học. Con quỉ đợi cho đến khi tất cả học sinh, những cô bé cậu bé đã đông đủ vào lớp, mới dùng phép thuật của mình trùm một màn sương bao phủ ngôi trường. Đấy là một thứ sương mù kì lạ, gần giống như thứ sương mù vô hình đang bủa vây thế giới này, nó khiến chúng ta chỉ có thể đi quanh quẩn, quanh quẩn rồi trở về. Những cô bé cậu bé vì thế đã không thoát ra khỏi được những cái lớp học cũ ấy và người lớn trong làng cũng không có cách gì tìm thấy lại ngôi trường. Họ nghe thấy tiếng gào thét của Quỉ vang vọng khắp thung lũng, rằng nó sẽ khiến cho mặt trời phải lặn vĩnh viễn ở nơi này. Và quả thật sau đó, khi mặt trời lặn xuống, cả ngôi trường và lũ trẻ đã phải chết trong bóng đêm vô tận. Kết thúc của câu chuyện khiến tao thoáng rùng mình. Và tao nghĩ đến sự tồn tại của mình giữa hai khoảnh khắc vô cùng của bóng tối. Bóng đêm là sự trả thù của Quỉ, nhưng cũng là tội lỗi bất tín của con người. Sự sống của chúng ta có được chỉ do hợp đồng xa xưa nào đó với một thế lực đen tối; mặt trời chiếu rọi chỉ là do sự hoà thuận giữa người với quỉ mà thôi. Tổ tiên của chúng ta đã phạm vào tội lỗi và bất chợt một lúc nào đó chúng ta sẽ phải trả giá cho chuyện ấy. Mọi chuyện khi đó sẽ hoàn toàn chấm dứt mà chúng ta không thể nào được biết, không có cách nào để giải thích và chống đỡ.”

Một chuyện cũ như nỗi đau. Tôi muốn nói với S. rằng hắn lại đã nhầm lẫn, con người ta chỉ bị trừng phạt vì những tội lỗi của con cháu hay những tội lỗi mà hắn sẽ phạm phải trong tương lai. Tôi cũng đang phải trả giá về những việc tôi sẽ làm, nhưng tôi không thể thay đổi được điều đó, vì tôi cảm nhận thấy đó là điều duy nhất có thể diễn ra. Tựa như một việc gì đấy có thể được cứu vãn, đã được cứu vãn nhưng thực ra nó lại cũng không thể được cứu vãn và đã không có bất cứ cái gì được cứu vãn cả. Nhưng bạn đừng nghĩ tôi tin vào định mệnh.

“Rồi tao nhìn thấy trên nền trời đêm lấp lánh sao hình ảnh của những người dân làng vô tội buồn thảm kéo nhau rời khỏi thung lũng, bỏ lại những đứa con của mình, giống như một biểu tượng của nỗi cam chịu nhục nhã trước sức mạnh. Họ không mang tao đi theo, một đứa trẻ mồ côi đã không đến trường học vào ngày hôm ấy, cũng là một nhân chứng cho cái quá khứ đau thương mà họ muốn chôn vùi. Họ bỏ rơi tao vì tao là trẻ con và tao sẽ khơi gợi nên những hình ảnh về con cái họ. Họ cũng không muốn tao phá hỏng cái gọi là một miền kí ức trọn vẹn về thung lũng này khi tao còn xuất hiện ở trên đời. Họ có muôn vàn lí do, còn tao thì đứng ở đấy tìm cách biện hộ cho một cái gì quá tàn nhẫn xảy đến với mình. Tao tưởng tượng ra một ông cụ già thông thái bay xuống từ một trong những đỉnh núi bao quanh, nói với tao rằng, dân làng vứt tao ở lại vì muốn tao thừa hành một nhiệm vụ lạ lùng mà ngoài tao ra không một ai có thể làm được. Tao sẽ phải tìm cho ra thị trấn Kếp, cố gắng sống sót ở đấy cho đến khi gặp được kẻ có thể dẫn tao tìm lại ngôi trường. “Nhưng thị trấn Kếp là gì?” – Tao hỏi. Ông cụ già nói rằng đó là xứ sở của chuột bọ, của những con nhện nhả bụi, của những chuyện ngược đời, của trí tưởng tượng thống trị và của những bi kịch. Tao lại hỏi rằng vậy tao có thể tìm cái thị trấn ấy ở đâu, làm thế nào để gặp được người có thể giúp tao tìm lại ngôi trường và hơn hết tại sao tao phải làm tất cả những chuyện ấy? Ông cụ già trả lời, đại ý rằng có những câu hỏi mà người ta chỉ có thể trả lời bằng một câu chuyện hay một ngụ ngôn nào đấy. Ý của ông ta là tao nên tự bịa câu trả lời cho mình; nhưng dù sao sau đấy ông ta cũng kể cho tao nghe một ngụ ngôn thật. Nó như thế này: Có một con chuột, sau khi ngủ dậy, nhận ra rằng nó có cái bóng của một con mèo. Nó hốt hoảng khi tưởng rằng có con mèo đang đứng cạnh nó bèn co cẳng chạy nháo nhào trong hang. Đến khi mệt lử, nó nằm rũ xuống và nhận thấy mình đã sợ hãi một cách ngu ngốc; nó ngắm cái bóng của mình và tự nhủ rằng một con chuột cũng có thể có bóng là một con mèo lắm chứ. Nó muốn thở ra một cách nhẹ nhõm, nhưng có những lo lắng sâu thẳm nào đó khiến nó không yên tâm chấp nhận điều ấy, và nó nằm im, khởi sự suy nghĩ về cái bóng của mình. Vừa khi ấy thì nó nhận ra cái bóng mèo của nó đang cử động và không kịp kêu lên một tiếng, những cái móng vuốt sắc nhọn đã cắp chặt vào cổ nó.”

“Tao đã cố suy nghĩ xem ông cụ già muốn ám chỉ gì qua ngụ ngôn ấy nhưng những kết luận thu được đều không có liên quan một chút gì đến hoàn cảnh của tao. Rồi tao chợt nhận thấy lòng tin ngu ngốc của mình vào cái thế giới tồn tại bên ngoài. Đáng lẽ ra có thể tìm được mọi câu trả lời ở trong bản thân mình thì tao lại chờ đợi và phó mặc những giải đáp ấy cho thế giới. Mày có hiểu không, cho dù ta có tự trả lời được một vấn đề nào đấy đi chăng nữa thì ta cũng đã tin tưởng quá lố vào những cái bên ngoài mình. Chính vì thế tao cho rằng, sự tồn tại của những điều kệch cỡm và những trò lố bịch trong thế gian chính là lời cảnh báo, nhắc nhở chúng ta quay lại với chính mình.”

Tôi muốn nói với S. rằng lẽ ra hắn nên nói ngược lại mới phải: những trò hề được sinh ra khi con người bắt đầu coi mình là cả nhân loại.

Nhưng mưa vẫn đổ xuống, dầy và dai dẳng; những con én vẫn bị quăng quật trong thứ ánh sáng bẩy mầu ảm đạm và tôi thấy gió thổi nghiêng ngả dưới sức nặng của mưa. Một con quạ ở đâu bay đến, đậu lên cây cọc rào, giương mắt nhìn tôi. Tôi bỗng cảm thấy chán ngấy tình thế của mình, ngồi trong khu vườn bắp cải và lắng nghe một thằng điên đội mưa kể chuyện. Nhưng tôi hiểu S. cần biết bao tình cảnh như thế này, được nói ra những hoài niệm cay đắng nhất trong ảo tưởng rằng Caddy đang lắng nghe hắn nói. Và tôi biết hắn sẽ chẳng phản ứng gì nếu tôi công khai nút bông hai lỗ tai lại. Hắn đâu cần thiết điều ấy, hắn đang sống trong cơn mơ của riêng mình. Rồi hắn sẽ giống như T., sẽ bất chấp cái thế giới này, bất chấp mọi nỗi đau.

Tôi cảm thấy một giọt nước ấm áp chảy dọc theo ngón tay đeo nhẫn. Không thể nào. Tôi không tin! Tôi bỏ mắt Caddy ra, thấy mình như nắm tay em đi vào một thế giới xa thẳm vô cùng. Một thế giới tôi chưa thể hình dung, nhưng tôi biết, thế giới ấy không bao giờ có tôi.

7

Một cảnh trời đêm nhiều nắng gió. Tôi tưởng là mình đang cảm nhận thấy điều ấy một cách rõ ràng; những tia nắng cô đơn và lạnh lẽo ấp nhẹ bàn tay lên cơ thể tôi, dịu dàng sưởi ấm nó. Nhưng xác phàm vẫn bợt đi trong đêm. Không còn gì đến để ngăn cản sự thối rữa của con người; tôi hấp hối và làn hơi thở mong manh uốn lượn trước mũi tôi. Tôi tìm cách để chế ngự nó, cái nỗ lực để sống sót trong cô liêu rồi đến ước vọng trả thù mũi tên quay ngược. Tôi muốn làm nhiều thứ để được lịm đi, lốc xoáy dịu dần trong phế quản và nắng ấm làm tím lại đôi môi. Nhưng rồi tôi biết tôi đang lừa dối mình tàn tệ. Tiếng bước chân chuột rón rén ở góc phòng cũng làm tôi thảng thốt; tôi thoát khỏi mọi chìm lắng để quay trở về cảm giác đang thụ án tù chung thân của một thằng hề bất tử. Đêm hôm nay không có nắng, không có mặt trời. Bầu trời xuống thấp như chui xuống dưới mái nhà, và tôi thấy sao băng vụt loé lên trong đêm tịch mịch. Tôi muốn ước một điều gì đó nhưng cuối cùng, im lặng trôi đi và tôi thất bại. Thực ra không chỉ là không biết mình muốn ước gì mà tôi còn chẳng biết mình có muốn điều ước ấy hay không. Điều ước là thứ dành cho những ai còn trông đợi, cho những vùng nắng bão hoà và những đêm động mịn màng. Còn tôi lại là những mảnh vụn mầu xám hỗn loạn vô định và bình yên không tưởng. Tôi chỉ là một tế bào sống.

Tôi tưởng đang nhìn thấy cái bóng của mình nhỏm dậy trên tường, trong khi tôi vẫn nằm dài trên tấm phản màu cứt ngựa kê sát tường của căn phòng mơ màng ngủ đang dựa vào hành lang. Tôi nghe thấy tiếng hờ bình thản như dòng nước đục trong lành chảy dưới những tầng mây; tiếng hờ như trong đám táng sự ngây thơ của nhân loại. Tôi cố gắng ngồi dậy để khớp mình với cái bóng, nhưng sau rốt lại cứng người khi vừa mới chống tay lên y như vừa xập vào một ổ khoá và những nấc thang bên dưới đã bị dỡ bỏ để tôi phải lơ lửng trong không trung. Tôi định mở mắt ra nhưng không được và trải ra trong không gian cảm giác của tôi là một miền sa mạc trắng mênh mang và những điểm đen trườn trên đó khiến tôi nghĩ về loài rắn đuôi chuông, rồi những con rắn đang nấp trong âm hộ của bọn đàn bà dâm đãng hay con rắn giảo hoạt tưởng tượng mà đáng ra loài người phải mang ơn nó. Tôi hiểu ngay rằng thực ra tôi chưa hề bị mắc kẹt trong cử động của mình mà có khi tôi đang nằm bẹp dí ở một ngõ hẻm nào đó trên trái đất, dưới một mái nhà lợp bằng những chiếc lá đơn lá kép của mọi nỗ lực xoa dịu những trở mình hướng về cái chết. Tôi thiết tha được ngủ trong một thánh đường rộng lớn, không một ai bên tôi. Nhưng tôi biết, để trở về cái thực tại vẫn được vẽ bằng những nét bút nặng nề ấy, tôi phải vượt thoát lên, phải vặn xoắn được cái mảng sa mạc kia, và tự tôi không thoát được cũng như không được thoát khỏi những cố gắng trong kinh hoàng ấy.

Tôi nghe thấy tiếng kẹt cửa và B. bước vào. Chân hắn dẫm lên ánh trăng đang lách vào phòng qua khe cửa. Tôi thấy mình giơ tay lên gọi, nhưng mọi âm thanh phát ra dường như bị chính tôi nuốt trở lại. B. bước lại gần, khom người xuống để nhìn vào mặt tôi. Rồi bằng cái giọng đều đều trầm ấm lạ lùng, khiến cho trong khoảnh khắc tôi ngỡ rằng hắn đang tìm cách châm chọc tôi, B. kể  câu chuyện về một thằng khùng dễ mến: một gã trai trẻ dùng chân trái ngáng chân phải mình để ngã lăn tòm xuống hố phân, và ở đây luôn không bao giờ lên nữa. Tôi muốn nói với B. rằng tôi hiểu những thằng khùng như thế, hắn sẽ lựa cho mình công việc ngồi đếm giòi ở đó và sướng chết thôi cái số kiếp của mình; nhưng xin hãy để câu chuyện đó lại sau mà thương xót cho tình thế của tôi. Anh thấy không, ngay trong cơn mơ tôi cũng phải uốn thân mình dậy để mong anh cứu giúp, tôi đang sống trong cái bẫy tuyệt vọng của sự mệt mỏi. Cái xác tôi giống một đôi giầy, linh hồn tôi như mùi hôi của nó. Cử động của tôi anh không nhìn thấy được và tiếng nói của tôi qua tai anh chỉ như một tiếng thở dài. Nhưng tôi vẫn muốn thoát vượt khỏi nó, tôi vẫn muốn chờ đợi, vẫn cần những khoảnh khắc ao ước được đặt chân đến những vùng sáng không thể chịu đựng nổi của bước đi thánh thần và trên kia, chân lý dành cho muôn loài hé rạng. Vậy tôi xin anh đấy, B., nếu anh đang ở bên cạnh tôi, xin hãy tát mạnh vào gương mặt lạnh buốt của xác tôi, đánh thức y dậy. Y cần có cơ hội để đi qua mọi nấm mồ, đối diện với hắn và gạt bỏ mọi chỗ dựa trống không vững chắc sau lưng. Y cần tạo dựng nên ý nghĩa tuyệt đối, cái giày vò và đâm chết y từng giây, nhận lấy cảm giác bị băm vụn, tan biến và trở thành một thứ thực thể không hề tồn tại, hay tựu chung để y được hoà tan trong sự vô nghĩa vô cùng. Hãy tát vào mặt tôi, B., xin hãy tát vào mặt tôi!

Nhưng những lời khẩn cầu chân thành nhất không bao giờ được nghe thấy; B. rời khỏi phòng sau khi nhìn tôi và lắc đầu một cách thú vị. Những người bạn, than ôi, họ đều bước đi khi chúng ta ngỏ lời cầu xin. Có đáng gì khi anh ban cho tôi một cái tát, đủ để tôi giật mình mà trốn thoát khỏi giấc mơ?

“Nhưng chứ bây giờ thì anh đi đâu? Anh đi đâu?” Tiếng hờ êm đềm như một điệu hò sông núi vuốt nhẹ lên những mảng tường của căn phòng ẩm thấp rồi cuốn tụ lại thành làn gió đầy như thanh âm trôi qua khe cửa, tựa như một bàn tay dịu dàng vỗ về con trẻ trước khi nhẹ bước khỏi phòng và tắt đèn để buông màn đêm xuống. Ai đã chết ở cuối hành lang?

3

Những làn gió ấm giữa mùa đông.

Tôi thấy mình chạy ngang qua ngõ phố, khi dải sáng đèn huyền diệu lướt ngang qua gương mặt rồi bồng bềnh như sương tại mọi khoảnh khắc sau lưng; tôi như bị hút vào khoảng không rất sâu trong đôi mắt không chút ánh sáng và sự sống của đứa trẻ ngồi trong thùng kem ngay dưới chân cột đèn. Tôi hiểu ra rằng tôi sẽ còn nhớ rất lâu đôi mắt đó chỉ bởi vì tôi thấu hiểu được nỗi bất công của thời gian: tôi thì nhớ nhưng đứa trẻ thì không, vĩnh viễn không biết đến chính cái nhìn thâu tóm mọi đớn đau toàn thể của ý thức tồn tại và cô đơn của người khác. Thượng đế làm nên điều gì vậy? Người bênh vựa trẻ con đến thế ư?

4

Gió thổi xuyên qua bức tường, thốc vào chăn khiến tôi rùng mình. Tôi tỉnh giấc đột ngột bằng cách mở mắt từ từ trong bóng tối. Khi mọi giác quan đã trở lại, tôi căng thẳng mình trong đêm tối dịu dàng. Tôi chợt nhận ra rằng chỉ có duy nhất một cảm giác khi ấy quay lại hiện hữu trong tôi: tôi muốn chết. Tôi đưa tay sờ nắn khắp cơ thể mình, đến hạ bộ, tôi dừng lại để vuốt ve nó. Nhưng sự xốn xang cứ dâng lên trong lồng ngực khiến cho trong khoảnh khắc tôi thấy mình dường như đang sợ hãi. Tôi tung chăn vùng dậy, trần truồng trong sự cô độc. Gió xoay tròn quanh tôi như một tấm chăn mới, nhưng tôi muốn cuốn lại để tự đắp cho mình. Tôi cố gắng nhặt nhạnh lại những hình ảnh của giấc mơ để hòng xua đuổi cái ước muốn ỷ lại nhạt nhẽo kia.     

Tôi thấy mình tư duy trong mơ.

Nền nhà đang lún sâu dần xuống ruộng. Tôi nằm dúi đầu vào chân tường lở vỡ; những con đỉa lọt qua mớ giẻ rách rồi bò lên trán tôi. Bùn chảy quanh nhà nghe như tiếng một cơn bão đang đến gần; tôi biết mình đang sa chân trở về giấc mộng.

Tôi vượt qua mọi cột đèn trong thành phố, chạy như điên ra bến cảng. Tôi chạy song song cùng suy nghĩ của mình.

Gì kia?

Chúng là những đứa nào?

Tên đắp trần thạch cao

Tên bán xu hào

Tên trồng hoa kiểng

Cùng tên đào giếng

Mẹ kiếp!

Tôi chạy dọc theo bờ sông. Những con tàu với bánh xe tròn, xà lan cát và những dải đá xanh đắp đống ở hai bờ. Suy nghĩ không theo kịp bước chân tôi và tôi lại cảm thấy mình trống rỗng. Nhưng rồi, dù bước chạy không hề thay đổi, tôi vẫn nhận thấy tôi đang hụt hơi. Những con người xung quanh chuyển động nhanh đến mức tôi phải nhanh chóng thừa nhận rằng mọi sự tách rời của các thành phần cá nhân tôi chỉ giống như một trò đùa vô nghĩa. Tôi không bao giờ đi nhanh được như họ. “Chậm lại! Chậm lại! Tôi hiểu đây không phải là lí do khiến tôi đã đứng yên từ bấy đến nay, nhưng xin ai đó hãy chậm lại. Chậm lại để cảm thấy đau đớn cùng tôi!” …

Tôi lại đạp lên những đầu lọc thuốc, hít thở mùi tanh tưởi từ chợ cá dội lên những gờ đất, cuốn quanh những cột đèn đường. Người tôi nhầy nhụa mồ hôi, mắt tôi hoa lên vì chói nắng. Một ảo ảnh đi lại trong thứ ánh sáng nồng nặc mùi và mệt mỏi. Tôi cứ tưởng là em, tôi luôn tưởng là em; tim tôi đập như muốn chết như khi bắt gặp lại một ảo tưởng về một chớp loé của sự không cũ mòn xuất hiện trong đêm.

Không phải, anh ta hỏi: “Con đường đưa anh tới đâu? Lê B., anh lên trường phải không?”. B. cảm thấy mệt nhọc, hắn muốn quị xuống. “Không, không” – B. gào lên – “Tao đi về lớp học cũ”. Người bạn đường của tôi bình thản, nét mặt anh ta đầy vẻ châm chọc: “Tôi hi vọng lớp anh không có …” – Anh ta ngập ngừng – “Nhưng vết chân sũng nước trên trường anh đã ướm thử vào hay chưa?”

“Mẹ kiếp, tao nói về lớp học cũ cơ mà, mày có chịu hiểu hay không?” … Nhưng anh ta đã lướt qua người tôi. Tôi như thấy lại căn phòng trọ ấy, nó hướng ra một mảng núi đồi đỏ rực, một rừng cây ở phía xa xa và một khách sạn bí ẩn ẩn nấp đâu trong đó. Em bá lấy cổ tôi, nói như hét vào tai tôi. Em như hạnh phúc quá, phải thế không?

Chiếc giày bóp chặt lấy chân tôi, dí xuống mặt đường. Những cơn gió mang mùi vị chết chóc của sự khởi đầu từ lớp học cũ thổi lại. “Tôi cần phải quay lại đó” – B. lảo đảo – “Mọi thứ đang chết cóng trong tay tôi, những điều tôi thương yêu nhất”.

Cô ấy nhắm mắt lại. Cô ấy không đeo kính.

Nhưng Caddy đang gọi, em nói với cô ấy rằng, thế giới chúng ta ở trong ngôi nhà có cửa sổ màu xanh, trước mặt chúng ta là những dải sáng mơ màng không bao giờ thay đổi; sau lưng chúng ta là bóng đêm không được nhận thấy, là gia đình mà chúng ta lặng người trong sự êm dịu khi nghĩ đến quá khứ và nghĩ về tương lai.

Caddy nói thế mà cô ấy cứ mỉm cười, mỉm cười khi ánh trăng rọi sáng lên đôi môi.

Tôi chỉ thấy em cười trong mơ.

“Khi một kẻ nào đó biết chắc là mình đang mơ” – J. nói – “Anh ta có một nỗi sợ hãi không lí giải được về khả năng bị mắc kẹt trong đó, dù giấc mơ ấy khiến anh ta cảm thấy vui sướng. Một giấc mơ, dù thế nào, cũng chỉ là ác mộng”.

5

Tôi bước vào một ngõ hẻm lạ kì, ở đó tôi có cảm giác tay chân mình trở nên thừa mứa giống như khi đang đứng trong một khu hậu cần lễ lạt tang ma. Đám vải bạt được chống ở phía trên cao toả xuống một thứ ánh sáng mờ ảo, tuy cường độ rất yếu nhưng dường như lại thẩm thấu vào mọi vật. Hai bên tường và những thùng rác để lộn xộn trong hẻm sáng lên như dạ quang. Vẻ sáng của chúng giống đám bạt đến nỗi tôi phải dựa vào những luồng hơi nước rất mỏng bốc lên từ mặt đất để nhận ra đâu là nguyên nhân tạo ra ánh sáng trong con hẻm này, tuy tôi cũng chẳng biết mình nhận ra điều đó như thế nào. Không vật gì có bóng, chỉ trừ những cái lốp xe đang tự động lăn qua lăn lại từ đầu này tới đầu kia của ngõ. Tôi ngẫm nghĩ một lúc rồi nhớ ra rằng mình đang cần tìm chị Uyên; tôi dường như nhìn thấy chị ở trong lễ cưới của một ông già xa lạ mà sự ồn ào lặng lẽ đang rộn lên ở cuối ngõ. Con hẻm giờ đây trông giống như một dãy hành lang. Tôi thận trọng bước đi trên nền đất cứng, nghe dưới chân mình tiếng lạo xạo như đi trên đá dăm. Những bông hoa dại bé xíu mọc tối ở chân tường. Tôi giật mình khi thấy mình đã không thể nhớ nổi tên loài hoa đã từng yêu quí; lâu lắm rồi tôi không ngồi xuống trước một bóng hoa bé nhỏ nào. Những cái lốp xe chuyển động nhanh dần, áp sát vào tôi, như muốn đẩy tôi dạt sang một bên. Vừa khi ấy tôi thấy trên tường hành lang nẩy ra một cái cửa sổ lật bằng cót – cái cửa với bản lề lơ lửng trong không gian – và một cái đầu khô héo như sọ dừa nhô ra. Lão già gọi giật:

“Này. Lại đây.”

“Lão gọi tôi?” – Tôi hỏi, chôn chân tại chỗ.

“Không, nhưng cứ lại đây” – Lão nhìn tôi một lúc, rồi dường như thất vọng, lão cúi xuống dọn dẹp thứ gì đó trong bóng tôi, không chú ý gì đến tôi nữa. Chao ôi, sao tôi cảm thấy có điều gì thân thuộc quá. Tôi cố sức nói to lên:

“Này lão, chú ý cái cửa đi” – Tôi vừa dứt lời thì cái bản lề chui sâu vào bên trong tường và cánh cửa xập xuống, mất hút. Tôi cảm thấy những làn sóng sầu muộn mênh mang vỗ ào ạt bên tai. Tôi muốn nhào đến bức tường, đào bới nó, để mong cứu lấy một cái gì, cảm thấy một cái gì, dựa vào một cái gì. Nhưng tôi vẫn đứng đấy, cỏ hoa u tối mọc trong tim.

Cái cửa lật bằng cót lại nẩy ra; lần này lão già cẩn thận chống nó bằng một cây gậy trổ đầy những hình tục tĩu, trong đó có hình ảnh một thằng nhóc đang làm động tác hiếp một cái bụi rậm.

“Ông không chống được đâu, nó sẽ gãy đấy.” – Tôi nói.

“Sao mày biết” – Lão già nhìn tôi, nhíu mày nghi hoặc. Nhưng cái gậy gãy thật, lão bực tức tìm cách cột lại nó bằng một sợi tóc đen nhánh.

“Tôi biết chứ. Chuyện này là một kinh nghiệm của tôi. Ngày trước, khi bị rượt đuổi trong các giấc mơ, tôi không bao giờ bị bắt. Nhưng một ngày nọ, tôi tình cờ đọc được đoạn văn của Kerouac, trong đó ông ta miêu tả cảnh những tên chạy trốn luôn bị xích cổ lại trong mơ, tôi bỗng bị ám ảnh. Tối hôm đó tôi thực sự mơ một giấc mơ khủng khiếp: Một con rồng lửa ập đến, bay dọc theo con mương; bên phía chúng tôi thì có con rồng nhả nước. Nhưng ai cũng biết tình thế ấy, cái cách bầy sói săn mồi. Căn nhà lá đổ ụp xuống và tôi trốn chạy theo họ. Trong bóng tối căn phòng mà nguồn sáng duy nhất đến từ cánh cửa mở ra con đường trắng nhạt nhoà, một bà to béo ghi tên tôi vào danh sách. Tên của những người đằng nào thì cũng chết. Bà ghi tên anh ta trước, dùng ngón tay trỏ trông như dương vật chấm vào đống nước bã trầu rồi vạch cẩn thận lên mặt bàn. Không bao giờ bà ta ghi tên đầy đủ một ai, trừ tên tôi. “Q. Cái tên đẹp lắm” – Bà ta nói. Tôi bước ra khỏi cửa và ngoái cổ lại: “1975. Độc lập. Bà hãy nhớ lấy. 1975”. Tôi thoát khỏi trận càn bằng cách chạy trên con đường mà bầu trời dọc theo nó rất thấp, cả máy bay và rồng đều không vào được. Nhưng tôi vẫn thấy bất an, lúc nào cũng có cảm giác mình đang bị truy đuổi và kẻ thù đã tới rất gần. Đến một khúc quanh, nỗi lo lắng của tôi lên đến cực điểm, tôi tách khỏi đoàn người đang đi, nhảy lên một mỏm đá và tìm cách trèo ra khỏi con đường. Bầu trời thấp ngăn không cho tôi vượt qua, tôi bám trượt vào nó và ngã xuống. Khi ấy tôi mới nhận ra đoàn xe bọc thép của địch đã đuổi đến rất gần. Tôi hoảng hốt bỏ chạy nhưng đôi chân cứ díu lại với nhau, giống như một con chim ở trong cái cảm giác bất lực không thể bay lên. Một cánh tay giống như tay cần cẩu vươn ra từ chiếc xe và tóm chặt lấy tôi. Chúng rú lên thích thú rồi chọc những que sắt bỏng dài vô tận xuyên dọc theo cột sống của tôi. Tôi hiểu rằng mình đã bị trừng phạt …”

Chúng tôi im lặng một lúc lâu, rồi cuối cùng, lão già, không hiểu vì đã tin lời nói của tôi hay là vì quá chán nản với cây gậy lúc nào cũng gãy trong tay, ngập ngừng lên tiếng:

“Này”.

“Lão gọi tôi?” – Tôi hồi hộp hỏi.

“Phải, anh lại đây. Ta giải quyết làm sao với cái của nợ này bây giờ?”

Tôi dợm bước lại gần; lúc này tôi mới nhận ra đám hoa dại đã mọc lan ra giữa đường, những cái lốp xe vì thế mắc kẹt lại, ngừng chuyển động, đứng thẳng một cách kì quái ở mọi nơi trong ngõ. Tôi nhớ đến cánh đồng hoa muống trong đêm trăng, nhớ về T..

“Chúng?” – Tôi chỉ vào đám hoa rồi ngước mặt lên.

“Anh đừng có để ý”.

“Ta không thể cứ giải quyết mọi việc bằng cách coi như không có gì cả được”. – Tôi cảm thấy mình đang nổi cáu.

“Ấy thế mà vẫn được đấy. Nhưng bây giờ không phải lúc dành cho những thành kiến. Anh đang cần phải giúp tôi, mà anh không thể qua đây nếu cứ đứng đấy mà thắc mắc về hoa hiếc”.

“Tôi mặc xác cái gậy chó chết của ông” – Tôi lẩm bẩm và đạp lên chúng, lên những bông hoa dại. Lão già đắc ý phá lên cười sằng sặc.

“Nhanh lên, nhanh lên, rồi tôi sẽ nói cho anh nghe. Tôi biết tất cả mọi thứ trên đời, trừ ra cách sử dụng cái gậy này. Cái gậy của anh”.

“Không phải của tôi”.

“Dù sao thì anh cũng biết đích xác nó là của ai. Đây, anh cột nó lại giúp tôi”. Lão chìa cây gậy ra. Tôi nắm phải một cái mông chổng lên của một mụ già được chạm nổi. Mụ đang làm tình với Phổ Hiền bồ tát. Đúng là phong cách của Moricand. Tôi giúp lão già chống lại cái cửa, nhanh chóng đến mức khiến lão phải xuýt xoa:

“Gì đây, gì đây, phải dùng tóc anh mới được hả? Tóc tôi thế này lại không được; cũng đen nhánh, cũng chắc hơn thừng bện. Như thế là ra làm sao?”

“Nhầy nhụa vậy” – Tôi cáu – “Ông phải cứa vào, phải găm vào nó, hiểu không? Tôi mà quá tay là đã đứt cái cọc khốn kiếp này rồi. Ông nhìn đây” – Tôi xoè hai bàn tay ra cho lão nhìn.

“Cái gì?” – Lão già hỏi.

“Nhìn đây này” – Tôi chùi thật lực cả hai tay vào ống quần – “Tởm quá. Ông nên tặng cái cọc này cho mấy con thỏ. Nào, giờ thì ông hãy nói cho tôi nghe những điều ông định nói với tôi”.

“Khoan” – Lão già vẫn chăm chú nhìn bàn tay tôi – “Bàn tay cậu có cái gì đấy hơi lạ. Hình như mỗi ngón tay đều có bốn đốt thì phải và tại sao nó cứ sáng rực lên như vậy?”.

“Ông chỉ thấy hơi lạ thôi ư?” – Tôi cười – “Thực ra có lẽ vì thế mà ông là người đầu tiên nhận ra sự khác lạ ấy ở bàn tay tôi. Thông thường cái thực sự khác biệt ở người bên cạnh, giúp phân biệt ta với họ, lại không bao giờ được nhận ra một cách đúng đắn, hay chính xác hơn, là không bao giờ được biết. Đấy là vì người ta luôn muốn mình khác người ở những cái không là họ, hơn người ở cái là họ. Con người thật kì quái”.

“Tôi chỉ thắc mắc về bàn tay cậu. Cái gì muốn sáng được đều cần phải có máu”.

“Có lẽ thế thật” – Tôi nói.

Tôi im lặng. Ở cuối hành lang vẳng lại những tiếng cười nói êm đềm, giống như những cụm bông đang lăn. Tôi lại cảm nhận thấy sự quen thuộc dịu dàng của quê hương, nơi có thời tôi xiết bao ghê tởm. Tôi đặt bàn tay phải lên ngực trái của mình.

“Này ông, tôi đang đi tìm chị gái tôi. Chị ấy tên là Uyên, ông biết chứ?”.

“Không”

“Khi nãy ông nói là ông biết tất cả mọi chuyện cơ mà” – Tôi thấy mình nhào người qua ô cửa, đột ngột và có vẻ cáu giận đến mức làm lão già phải lùi lại mấy bước – “Cái đám đông ồn ào đằng kia là nghĩa làm sao?”

“Anh làm hỏng hết bánh trái của tôi rồi” – Lão già kêu lên, cái miệng lão méo xệch như muốn khóc. Tôi nhìn xuống, thấy tay mình đang đè lên những cái bánh tẻ, làm chúng nát bét. Ở những kẽ ngón tay tôi mọc lên những que hương đỏ rực và nhức nhối. Tôi nổi giận, gạt tất cả những thứ trên mặt bàn xuống đất. Tàn hương tung toé trong bóng tối, tôi dường như nhìn thấy máu.

“Quỷ tha ma bắt bánh trái của ông đi” – Tôi nói, lòng dịu đi, cảm thấy mình thật ngu ngốc – “Tôi sẽ đền, tôi sẽ đền tất. Giờ ông nói tôi hay, ông biết được những gì? Chị tôi đang ở đâu?”

Lão già co rúm người lại, ngước nhìn tôi bằng đôi mắt chỉ toàn lòng đen trong cái hốc to đùng. Tôi cảm tưởng lão đang lấy đà để lao vào tôi. Mà đúng thế thật, tôi chưa kịp đu người trở lại thì đã thấy gương mặt Quỉ ấy dí sát vào mặt tôi. Lão cười nhăn nhở.

“Đúng thế, cậu phải đền cho tôi. Và phải đền thay cho anh cậu nữa, cậu ta hứa trả nợ tôi đã hơn 20 năm rồi. Cậu phải bù đắp cho sự chờ đợi của tôi, hi vọng của tôi, nỗi tuyệt vọng của tôi và cả tình cảnh của tôi bây giờ. Tôi muốn lấy máu của cậu”.

Tôi nhoài người xuống, nhìn ra con đường hẹp đi về cuối hành lang. Hoa trắng mọc đầy như rắc muối. Tôi đếm được 12 cái thùng rác, hình dung ra một gia đình đầm ấm bị bỏ rơi đã chọn nơi đây làm nơi trú ngụ. Họ ngủ trong rác rưởi, giữa thảm hoa hữu tình và ánh trăng. Những đứa trẻ hít thở mùi của mẹ chúng, người đàn bà hít thở mùi của người đàn ông, còn người đàn ông, anh ta không nghĩ đến một điều gì. Anh ta muốn bảo vệ họ.

Tôi cảm thấy lạnh.

“Tôi không có máu” – Tôi nói, buông thả ánh nhìn cho những vạt hoa êm ả rung rinh. Tôi không dám nhìn xuống chân mình.

“À” – lão già nhếch mép.

“Tôi không có cái thứ mà ông gọi là máu. Tôi không biết anh tôi nợ ông những gì, nhưng nếu anh ấy thực sự không trả ông sau ngần ấy năm thì tôi tin anh ấy luôn nhớ về cái cảm giác mang nợ ấy của mình. Anh ấy không trả ông vì tin vào một thứ cảm nhận hợp lý, anh ấy mãn nguyện với điều đó”.

“Cậu ta chỉ nhắn lại rằng cậu ta biết ơn tôi”.

“Điều ấy đúng. Ngay cả tôi cũng thấy mình mang ơn ông” – Tôi nói – “Nhưng nhắc đến điều ấy ở đây thật là kệch cỡm, vì biết ơn là thứ tình cảm sinh ra, tái sinh và sâu nặng nhất của con người, mà bây giờ tôi lại chỉ cảm thấy ngứa hậu môn khi nghĩ tới điều đó”.

Tôi biết mình đang nói dối. Tôi cảm nhận thấy rõ ràng cái nỗi buồn dịu nhẹ đang dập dờn như lá nhỏ trong tim. Cái nỗi buồn tôi quên không đánh số. Ai mà nhớ hết nổi những con số ở trên đời?

*

Tôi thấy T. ngồi trầm ngâm trên một cành cây gạo rất cao. Hoa đỏ rơi xuống giống như mưa máu. Tôi trèo lên một quả núi gần đấy, leo ra ngoài vỉa đá vôi để lại gần anh. Hoa gạo rơi vào mắt tôi. Bỗng dưng tôi cảm thấy chân tay mình luống cuống như không thể kiểm soát. Tôi sợ mình rơi xuống đất mất.

“Này, ở đâu ra đây thế?” – Anh hỏi, lúc lắc đầu nhìn tôi một cách ngộ nghĩnh. Mấy kẻ trầm tư thường đều dễ thương như vậy – “Sao? Sợ ngã hả? Thủ dâm đi. Thủ dâm chứ không phải đái. Một tay bám chặt vào cái mỏm kia. Thế. Anh đã từng gặp phải trường hợp này rồi. Thế nào? Ổn rồi chứ?”.

“Không được” – Tôi nói, mặt tái đi vì ngượng.

“Sao mà không được?” – Anh nhìn tôi tò mò – “Tưởng tượng ra cái âm hộ, chú biết cái đó chứ? Cái lỗ có mùi, trong đấy đặt một con rắn hổ mèo, khi chú cho cái ấy của chú vào, nó sẽ ngoạm lấy chú và chú sẽ sướng tê đi. Chú phải làm được, nếu không sau này chú sẽ thất bại khi hẹn hò với phụ nữ. Khi ấy mình sẽ bất chấp, chú hiểu không, bất chấp.”

“Em không thích làm việc này”.

“Không ai thích thủ dâm cả. Cũng không ai thích được làm việc gì hết, chúng ta chỉ buộc phải làm. Khi không có việc gì thì thủ dâm là cách thư giãn tốt nhất. Chú làm đi, chứ không ngã lộn cổ bây giờ”.

Tôi làm theo lời T., được một lúc thì xuất tinh.

“Thế nào?” – Anh hỏi.

“Chỉ muốn chết quách cho rồi”.

Anh trố mắt nhìn tôi, dường như anh ngạc nhiên với câu trả lời của tôi lắm. Nhưng tôi thấy anh không thể nào xa lạ với cảm giác đó, anh chỉ không hiểu được những người nào giống mình.

“Anh ngồi làm gì ở đây thế?” – Tôi hỏi.

“À, đây là cây gạo duy nhất trong vùng này không có tổ quạ nào cả” – Anh cười nhìn tôi, rồi ngập ngừng một chút, anh nói – “Nếu như sống trong một thế giới được dựng nên bởi những nét phác họa, anh muốn mình là một nét bút mãnh liệt. Còn nếu phải sống trong một thế giới mà tính từ được đề cao, anh không muốn mình có một cuộc đời cay cực. Vì thế mà anh ngồi ở đây”.

“Em hoàn toàn không hiểu”.

“Em đã nghe câu chuyện về con quạ của gã thần chết ở lớp học cũ chưa?” – T. hỏi, anh mím môi lại.

“Chưa” – Tôi nói – “Nhưng lớp học cũ là lớp nào?”

“Cái này” – T. liếc mắt nhìn tôi, anh có vẻ lưỡng lự. Giả vờ giỏi thật – “Theo anh được biết, nó giống như một thứ khái niệm hay một lý thuyết. Nó là thế giới phụ thuộc vào sự tồn tại của chính phủ và chỉ có lệnh của chính phủ mới cho chúng ta cái khả năng đột nhập vào đó. Anh được nghe kể là lớp học cũ được sinh ra bắt đầu từ một nhận xét đơn giản: một cái gì đấy luôn là cũ theo một nghĩa nào đó với một ai đấy. Nếu đúng là như vậy thì có khả năng tồn tại nhiều lớp học cũ và cái lớp học có liên hệ chi phối và bị chi phối với chính phủ chỉ đơn thuần là một cách định nghĩa. Nó nói rằng tồn tại một nơi lưu trú cho những con người muốn đào thoát khỏi sự hỗn loạn, ở đó họ không có bất cứ liên hệ nào nữa với hư vô, ám ảnh cũ mòn và sự nhàm chán. Dễ hiểu hơn, đấy là nơi yên bình thuần tuý và cuộc sống trật tự kì lạ. Anh chưa từng đến đó nên chỉ coi lời kể lại giống như nghe một câu chuyện. Tất nhiên một khái niệm thì sẽ luôn tồn tại, nhưng quả thực anh không tài nào hình dung được ra mình ở đó. Có lẽ vì thế mà anh sẽ không bao giờ có thể đến đấy được ”.

Tôi bỗng sực nhớ ra một điều gì bèn cuống quít hỏi:

“Anh này, anh đã nhìn thấy một cánh cửa lắc đầu bao giờ chưa?”

“Chưa, nhưng sao?” – T. có vẻ hơi ngạc nhiên.

“Em không nhớ ai đó đã nói với em rằng, nếu em nhìn thấy những con nhái ngồi trên bông hoa gạo màu máu đang rơi thì tức là khi ấy một cánh cửa đang lắc đầu với em” – Tôi chỉ tay cho T. nhìn thấy những con nhái xanh rớt như mặt nước ao loang bèo tấm đậu trên những bông gạo đang rụng – “Chúng đang nhìn anh đấy, nhưng em chẳng thấy quanh đây có cánh cửa nào”.

“Một cánh cửa lắc đầu nghĩa là nó sẽ đóng hoặc mở một cái gì đó. Nhưng này” – T. kêu lên khe khẽ – “Nhưng kia có phải là nhái đâu, đấy là những con cóc đấy chứ. Và không phải chúng đang nhìn anh mà là nhìn em”.

Tôi dụi mắt và lần này tôi nhìn thấy rõ ràng những đôi mắt đỏ độc ác của lũ chuột đang chễm chệ trên những bông gạo. Chúng giễu cợt tôi! Giễu cợt tôi!

“Chú làm sao thế? Lại sợ ngã à? – T. hỏi, anh ta cười thích thú.

“Không. À anh, Caddy của em mất tích đã được hơn 4 năm rồi. Đêm hôm ấy có mặt trăng rằm và một đàn vạc bay qua, em nhìn vào nôi thì chẳng thấy Caddy đâu nữa. Có thể nào nó bị bắt đến cái thể giới lớp học cũ đấy của anh không?”

“Caddy à? Caddy là ai?”

“Em gái em”.

“Không phải. Nếu Caddy chỉ riêng là em gái chú thì ngày hôm ấy, người biến mất phải là chú chứ không phải cô bé đó”.

“Sao anh khẳng định như vậy?”.

“Đơn giản lắm. Một cô bé ở tuổi đấy sẽ không bao giờ nhìn ra cái thế giới cũ kĩ rỉ sét ở xung quanh mình, cái thế giới đã đánh mất đi sự ngạc nhiên thuần khiết trong nó, cái thế giới mà người ta chỉ giả vờ ngạc nhiên, giả vờ giật mình và thích thú khi được giật mình. Một cô bé như thế sẽ không bao giờ vào được lớp học cũ, dù chính phủ có ép buộc cô ấy đi chăng nữa. Anh nghĩ rằng Caddy có liên quan đến một cái gì đó cũ kĩ ở trong chú, đấy là lí do duy nhất có thể khiến cô bé biến mất.”

“Nhưng dù đúng thế thì Caddy vẫn là em gái em chứ”.

“Anh không cho là như thế” – T. nói – “Dù thực tế có vậy thì vẫn là không phải. Anh không làm sao có thể diễn giải được suy nghĩ của mình, vì nó quá hiển nhiên. Em cũng biết thế giới này mà, trong nó thì sự rõ ràng bao giờ cũng khó giải thích hơn sự mập mờ”.

“Vậy thì Caddy là gì của em?”

“Anh không biết, vì anh không hiểu cái gì là cũ rỉ nhất ở trong chú. Nhưng anh thích chú hỏi, Caddy là thế nào đối với em, hơn là cái câu vừa rồi. Em biết không, chính sự sở hữu khiến chúng ta đau đớn”.

“Được rồi, được rồi” – Tôi gắt – “Ý anh muốn nói em nên nhìn lại trách nhiệm của mình trong việc Caddy đột nhiên mất tích. Nó phải đến ở trong lớp học cũ vì có liên hệ đến những thứ mờ ảo nào đó mà em phải cố gắng khổ sở để ngạc nhiên mà không được? Nhưng này T., điều em muốn biết là Caddy, Caddy, nó có thực sự tự nguyện biến mất hay không? Vì như thế tức là nó đã giết em … đã định giết em”.

“Không” – T. mỉm cười nhìn tôi. Dịu dàng đến tởm – “Chính em đã xua đuổi cô bé. Theo anh nghĩ, đó không phải là cách để em thách thức cái chết, có một điều gì đó rất sâu xa mà anh biết mình không thể nào hiểu được, hay thậm chí tưởng tượng ra được. Q. này, em quả thật là một cậu bé kì lạ”.

Tôi thở dài. T. không hiểu rằng mấy năm nay tôi đã từ bỏ mọi thứ, kể cả cảm xúc, để đi tìm Caddy. Tôi tìm em ngay cả khi tôi biết em vẫn đang ở bên cạnh tôi. Và giờ đây, trong biết bao mối quan hệ thân thuộc với cõi đời, tỗi vẫn chỉ thấy duy nhất rằng Caddy, trong sự vắng mặt và im lặng của mình, ở bên tôi và vĩnh viễn ở bên tôi.

“Thôi, giờ trở lại câu chuyện về con quạ của anh đi” – Tôi nói – “Nó và gã thần chết, ở lớp học cũ. Rồi sao nữa. Chuyện ấy có liên quan gì đến cây gạo và thế giới phác hoạ của anh?”

T. nhìn tôi, toét miệng cười. Rồi anh nhắm mắt lại, lắc lư người theo một điệu nhạc tưởng tượng.

“Tôi là một kẻ trầm tư” – Anh hát –

Một kẻ trầm tư

Một nét bút

Trong thế giới lộn nhào và nhiều màu sắc

Tôi chỉ muốn là trắng hoặc đen

Như thế, tôi không thể trở thành cột đèn

Biển báo

Xua người ta nháo nhào hay dừng lại

…

Không tham gia giao thông với đời

Tôi chỉ là một nét bút vậy thôi.

“Này. Bổ ngửa ra bây giờ” – Tôi quát. Cũng muốn anh ta lộn cổ xuống thật – “Hay là anh cũng muốn thủ dâm. Kể đi. Tôi muốn nghe về những con quạ. Mà tại sao lại không phải là một con vạc nhỉ?”

T. ngừng hát, anh ta lôi từ túi áo ngực ra một tờ giấy vàng úa, trông như một cái lá khô. “Đọc đi” – T. dịch người trên cành cây rồi đưa nó cho tôi – “Anh đã hình dung và vẽ ra nó, như thế có nghĩa là nó tồn tại”.

Tôi nhìn mẩu giấy, đó là bức tranh có tên: Cuộc đối thoại giữa thần chết và bạn đồng hành của y, con quạ Kirii. Tranh vẽ một cái cây trụi lá trên nền xanh thẫm. Một bộ xương người vác lưỡi hái đứng một chân trên ngọn cây và ở phía đằng xa có một vệt đen đang lớn dần. Chắc đấy là con quạ. Tôi nhìn mẩu giấy thêm một lúc thì thấy con quạ bay đến gần, vỗ cánh phân vân một chút rồi đậu lên vai bộ xương. Tôi nghe thấy chúng trò chuyện với nhau:

“Tình bạn của chúng ta đã thay đổi, Djami ạ. Trước đây cãi lộn với mày tao thấy rất hào hứng, nhưng giờ thì không. Tao như bị ép buộc phải nói. Tao thấy rất mệt mỏi.”

“Tất cả ở đây đều mệt mỏi. Nếu như không thể chịu đựng được nữa, mày có thể xin nghỉ việc.”

“Ở đây u ám quá. Tao lại không thích cú mèo cho lắm”.

“Đấy là con cú lợn”.

“Sao cũng được cả, mấy giờ nó về chuồng?”

“Bất cứ khi nào nó cảm thấy đói. Mà đó là cái đầu hồi”.

.

.

.

“Tao nhắc lại, mày có thể xin nghỉ việc”.

Tôi có thể cảm nhận thấy cơn giận của Kirri. Nó nghĩ: “Djami ngu đến mức không hiểu rằng tất cả những con quạ đều sợ không tìm được cành cây nào đó để đậu khi đau đầu. Mình đâu phải con người – những kẻ không bao giờ dám dừng lại. Cái không khí u ám này sao quá yên bình”.

“Ngày trước tao luôn đầu trên đầu mày, bây giờ chỉ dám đậu trên vai. Ánh mắt mày đã thay đổi”.

“Ở đây có nhiều người chết quá, tao không được ngủ và không ngủ được”.

“Vì thế mà tao đến đây?”

“Đúng vậy. Mày là con quạ duy nhất đánh vần đúng từ never more”.

“Đấy là trước kia. Giờ tao kêu

                                        Kirii

                                        kirii …iii … iii

                                        kii .. ii

                                                    riiirii …”

“Kiri kiri”

“Ò ó o … ò ó o … ò ó o … o o o … o o o …”

“Này. Quạ không kêu như vậy.”

“Có ai nghe thấy đâu”.

“Mày đâu phải người”.

“Đừng có chơi trò nguy hiểm”.

“Mày không thích đùa chút nào cả”.

“Tao không thanh minh. Đùa ở đây không phải là một việc tốt”.

“Chúng ta không làm việc tốt”.

.

.

.

“Mày rất giống con người, Kirii ạ. Mày đã làm việc ở đâu?”

“Việt Nam”.

“Chúng ta đang ở Việt Nam”.

.

.

.   

Tôi vo tròn mảnh giấy trả xuống chân núi, không buồn nhìn theo.

“Chú mày làm cái quái gì thế?” – T. la lên, như thể tôi đã quẳng đi cái dùi của anh ta. Cho chừa đi cái trò tự ám thị.

“Những tưởng tượng thô thiển” – Tôi nói – “Em biết đây là trò đùa của anh, chẳng có bất cứ mối liên hệ nào giữa bức tranh vụng về ấy với việc anh ngồi như một con lười ở đây cả. Anh đang chờ em tết lại những hình ảnh và cho chúng một ý nghĩa. Anh luôn ám thị rằng tồn tại những ý nghĩa sâu sắc liên hệ giữa những mảnh vụn hỗn độn, vô mục đích của cuộc đời anh với một bí ẩn thuần tuý nào đó. Anh là kẻ đi sưu tập những hình ảnh. Anh không hề giống một nét bút”.

T. cứ nhìn hút theo cục giấy đã biến mất trong đám hoa máu ào ạt, rồi bắt đầu cười khùng khục trong cổ họng như một thằng điên, không thèm ngẩng đầu lên.

“Khục, khục. Chú mày nói đúng quá. Thực ra anh ngồi một mình trên cây gạo này để làm gì? Chú nhìn xem, một cái cây thật tuyệt, không một chiếc lá, hoa rụng không ngớt, mà cái cành anh đang ngồi đây mới cao làm sao. Treo cổ ở đây thì thật thú! Mà lại không có con quạ nào! Có gì tức cho bằng một kẻ đã điếc tai, đã phải chịu đủ mọi phiền toái trong cuộc sinh tồn mà đến lúc chết vẫn bị làm phiền bởi những tiếng kêu chói óc?”

“Cái gì mà thế giới phác hoạ, cái gì mà nét bút chứ. Nhảm tất. Con người ta chỉ muốn làm độc có một điều này thôi: đâm chết đi người mình yêu thương. Cắt cổ nữa thì càng thú. Này nhé, chú sẽ làm gì nếu con vợ mà chú đinh ninh là người ấy lại thích đi làm tình với cóc? Ối, tởm bỏ mẹ. Nhưng anh không hề muốn nhớ tới chuyện này, vì thế anh lại trèo lên đây ngồi. Ông cụ già Osho có nói: cũng nên để mọi thứ chìm đi, cũng cần một bóng tối. Anh thấy như thế là rất phải”.

Dứt lời, cả thân hình to tướng của T. trở nên mềm nhũn, ủ rũ như một cây rau héo. Anh ngồi im một lúc rồi thở hắt ra.

“Khi anh túm cổ được thằng cha đó, lúc hắn đang đè lên vợ anh, hắn đã chẳng thèm chống cự. Trong cái lúc mà anh cảm tưởng có thể giết hắn được, thì hắn cứ bình thản đứng truồng trước mặt anh, bình thản đeo kính mắt, bình thản nhìn vào mắt anh rồi từ tốn nói: “Này anh, không được đánh một người đeo kính”. Chú có tin không, anh đã đứng đực mặt ra đấy, mặt thộn như ngỗng ỉa. Anh chẳng biết phải làm gì. Anh chẳng còn hiểu được ra làm sao nữa”.

“Có người nói, anh đủ chiều cao để khi muốn tự tử chỉ việc treo cổ lên cánh tay. Có hoạ rồ. Anh không bao giờ muốn chết bằng cách treo cổ, ở một cái cây cao như tháp Babel này lại càng không. Dây dài một chút là đứt cổ như chơi; cái chết sẽ đến nhanh như sự lãng quên. Chú hãy tưởng tượng xem, có gì của cuộc đời con người còn ý nghĩa khi y mất trí và sắp chết; có gì khủng khiếp hơn cái tình cảnh hiểm nghèo mà ai đó đột nhiên lãng quên tất cả? Cái chết đột ngột ấy có khác gì cái chết của một con chó, hay một cái cây bị đốt cháy thành than? Nhân đạo nhất khi muốn giết một con người là hãy đóng đinh y lên cây thập giá, giống như cách người ta đã làm với đấng Jesus. Hãy để y chết dần chết mòn! Anh luôn ao ước điều đó, được đóng đinh lên đĩa mặt trăng và khô héo dần khi trăng khuyết. Nhưng đang tiếc, điều đó lại không xảy đến với anh và anh sẽ treo cổ lên cái cây này để mỉa mai chính số phận của mình. Chú biết không, có một điều mà thế gian này luôn luôn nhầm lẫn, họ nói rằng ta không lựa chọn được việc ra đời mà chỉ lựa chọn được cách chết. Thực ra nói ngược lại mới phải, mọi cái cách ta lựa chọn để chết đều chỉ là một sự chấp nhận, một nỗi cam chịu”.

Tôi nhìn T., rồi cúi xuống như muốn tìm kiếm lại mảnh giấy trong dòng thác hoa vẫn đổ. Tôi tự hỏi rằng liệu đây có đích thực là những điều T. muốn nói? Hay anh ta chỉ đơn thuần đi tìm lại cái gọi là “nỗi đau khổ trần thế” của mình, và giờ thì anh ta đang tin rằng anh ta thực sự vương vấn vào cái nỗi đau như thế? Anh ta sợ mình rơi ra khỏi con người nếu không cảm nhận được những khổ đau nhạt nhẽo của họ? Anh ta đang học. Học để chết.

“Cái điều hiển nhiên xót xa nhất mà tao từng nhận ra: có những vô cảm trôi đi mà ta không cảm nhận được” – J. nói. Xót xa hơn là cái điều hiển nhiên ấy đang được nhận ra. Tôi thấy đau với sự vô cảm của mình.

*

Gió thổi dọc theo hành lang, cuốn đám vải bạt dập dềnh. Tôi ước sao được lăn mình giữa vạt hoa, chìm đắm trong thứ ánh sáng tang tóc của đêm trăng. Ánh sáng ấy sẽ tụ lại, ôm lấy tôi, bảo vệ tôi không bị hút vào bóng đêm ẩn nấp trong không gian; che chở tôi trước những lời đe doạ của trỗi dậy trần tục luôn thì thầm bên tai. Tôi thấy mình đang chơi trò dẵm bóng trên những cái nắp cống bập bênh; những cái đầu người chết mở mắt trừng trừng, ngắm nhìn bầu trời xanh qua kẽ hở hình oval. Tôi nhìn xuống đôi mắt ấy. Một thằng nhóc ngồi cạnh đó đang cẩn thận đập vỡ những cái bóng đèn compact mà nó lượm được. Tôi hiểu nó đang muốn lấy cái đui, hiểu nó dùng cái đui để làm gì, nhưng tôi vẫn không thể nào hiểu được cái việc mà nó đang làm. Tôi thấy mình lạc lõng trước trẻ thơ. Tôi bước vội xuống những cái bóng sáng trên đường; cống rãnh như mỉa mai. Nhìn những con phố đường đỏ đường vàng, dãy đèn cao áp cuộn thành con rồng yên lặng; tôi chỉ muốn quay trở lại, ngã mình xuống cống, vục mặt xuống bùn, đấm xuống mặt nước cho tung toé lên trời đất. Nhưng rồi tôi vẫn đứng đấy, ngơ ngác như con nai giữa rừng thu, lẩm nhảm hoài những lời anh J. đã nói “Cứ đi đi, phía trước thế nào cũng là con đường”.

“Cậu nói biết ơn tôi?” – Lão già hỏi, nhẹ nhàng hơn trước câu nói của tôi, mà có lẽ đã khiến lão không hiểu.

“Phải, tôi biết ơn lão” – Tôi nói – “Tôi biết ơn tất cả những gì trở lại với tôi lần thứ hai trong đời. Tôi được sinh ra từ một sự mang ơn như thế trong kí ức của mình. Nhưng tất cả những người gia ơn cho tôi lại không có ai hiểu được điều này, hơn thế nữa, họ không hề coi trọng nó. Tất cả những ơn huệ vô tư đều chỉ khiến những người mang ơn đau khổ vì họ không thể nào thoát được ra khỏi nó”.

“Nghĩa là bị trói buộc trong cảm giác tái sinh từ đấy?”

“Không phải tái sinh mà là sinh ra. Chính vì thế đã có kẻ nói với tôi rằng, chúng ta luôn lựa chọn được cách ra đời của mình. Đấy chính là lúc chúng ta thụ ân một ai hay một điều gì đó”.

Lão già cúi xuống nhìn đôi bàn tay của mình. Có những người luôn phải nhìn vào đôi bàn tay mỗi khi cần trả lời một câu hỏi nào đó mà y tự đặt ra. Lão cúi đầu lâu đến mức tôi tưởng là lão đang khóc, nhưng khi lão ngẩng đầu lên tôi chỉ thấy một đôi mắt màu hồng ráo hoảnh.

“Tôi hiểu nỗi khổ tâm của cậu” – Lão nói – “Nhưng tôi biết rằng cậu cũng chỉ đang đi trên con đường cảm nhận lấy nó. Cậu muốn nhận thấy những nỗi đau lớn nhất sinh ra từ không gì cả; cậu muốn có được những niềm vui tinh ròng khi vượt qua nó. Cậu muốn …”.

“Ông không hiểu” – Tôi ngắt lời – “Tôi chỉ đang muốn rằng ông hãy nói cho tôi những điều mà ông biết. Nếu ông không nói, tức là ông đã định cắt bỏ một phần thế giới của tôi. Mà đấy luôn là một hành động vô ích và vô nghĩa. Ông sẽ thấy day dứt vì điều đó”.

“Nhưng cậu thừa hiểu” – Lão nói – “Cậu thừa hiểu, tình thế này của cậu đâu khác gì Ivan nói chuyện với Quỉ, một cảnh nhạt nhẽo quá thừa. Cậu muốn tôi nói ra những điều cậu sẽ tưởng tượng và có khả năng tưởng tượng thấy? Hay cậu muốn tôi nói ra cái mà cậu thực sự đã biết?”

“Ông nói đúng” – Tôi nói – “Trong thời đại này thì quỉ dữ chính là kẻ đang giao tiếp với ta; ngay cả khi ta đang nói chuyện với một con mèo thì con mèo ấy cũng chính là Quỉ. Đó là thế giới mà chúng ta phải chấp nhận. Nhưng vấn đề tôi muốn nói ở đây, là trong mọi cuộc nói chuyện với Quỉ, ý nghĩa chỉ xuất hiện trong lời nói. Còn trí tưởng tượng? Nó cũng chỉ giống như tư duy và ngôn ngữ, khi chúng ta đặt ra một từ nào là đã mặc nhiên công nhận nghĩa của từ đó, cho dù nghĩa ấy có dao động. Bất cứ cái gì tồn tại cũng đều là một sự tự hạn chế. Nhưng lời thì khác, nó là của thượng đế, nó chứa đựng ý nghĩa, chứa đựng bí mật, chứa đựng tất cả. Nó không tồn tại. Giờ thì tôi tin ông đã thấy thoải mái để nói cho tôi những điều ông biết”.

Tôi đang chờ đợi điều gì? Tại sao tôi phải hối thúc ông ta như vậy? Để ông thay tôi nói lên những điều mà tôi không dám nghĩ? Hay để tôi cự tuyệt nhận định của anh J., chui sâu mãi vào trong giấc mơ, ngủ quên trong mơ, chết trong mơ? Tôi thấy mình đứng trong một trái bóng bay lượn giữa tầng mây, ánh mặt trời gay gắt làm tôi mất dần tri giác. Tôi nằm cuộn tròn lại, bồng bềnh trong cảm giác tan chảy và phiêu du. Tôi bay trên vạn vật; tôi không hề đứng lại. Nhưng rồi một cái mỏ chim gõ vào mũi làm tôi thức giấc. Một con vạc! Nó chui vào cái bóng bóng, cặp lấy gáy tôi rồi mang tôi trở lại mặt đất. Tôi thấy mình dạo bước trong một thành phố xa lạ của người Hồi. Gương mặt họ quay về cùng một phương và theo phương ngược lại, những Phật tử đang bước đi trong ánh sáng. Tôi dừng lại, và như mọi khi, tôi dừng lại rất lâu trên đường đi. Tôi ngắm nhìn tôi bất động, cổ quay về mọi con đường, chờ đợi mọi con đường. Tôi mỉm cười; đôi mắt tôi mờ đi.

“Đây là đường về nhà cậu” – Lão già nói – “Cái đám đông ồn ào kia là đám tang mẹ cậu và bây giờ cậu định trốn khỏi nơi này”.

“Đường về nhà tôi ư?” – Tôi hơi ngạc nhiên, nhưng khi nhìn lại tất cả những gì trải ra trước mắt, tôi biết lão già này nói đúng. Tôi nhắm mắt lại, cố gắng cảm nhận hơi ấm đang tràn vào đôi chân từ con đường quen thuộc. Nhưng, anh J. nói, khi những người thân yêu không còn nữa, đâu có nơi nào xa lạ hơn quê hương. Tôi chỉ còn muốn thả xuống nơi đây một sự tàn diệt “Lại còn đám tang mẹ tôi nữa? Mẹ tôi thắt cổ chết và người ta đâu có làm ma cho bà. Ông biết không, khi đưa mẹ tôi ra đồng, thay vì thuê mấy con mụ già ngoáy gậy, bố tôi lại cho gọi một đám đầu đường xó chợ đọc ông ổng lên mấy bài thơ tình, trong đấy có cả những bài dân ca Hàn quốc. Bố tôi đã rất vui khi kể cho hai anh em tôi nghe chuyện này, ông nói đó mới là thứ mẹ tôi thực sự muốn nghe nhưng tiếc là bà đã chết rồi. Ông nói với anh J. là ông cũng không tin chuyện là một bà già lại có thể tự tử nhưng tôi nói với ông là thời đại này không hiếm gì chuyện một con chó phải tự cắn lưỡi vì cô độc. Ông có biết điều gì làm tôi thấy mẹ tôi khác biệt với những mụ già khác không? Đấy là tôi đã không cảm thấy quá ghê tởm bà. Đến một ngày nào đó, khi những người con trai bất chợt nhớ đến mẹ của mình, khi ấy họ sẽ hiểu tôi nói gì”.

Lão già im lặng, trên đôi mắt lạ lùng của lão bỗng dưng chứa đầy nỗi xót xa. Tôi khó chịu xua tay.

“Tôi đang đi tìm chị gái tôi. Tôi biết chị ấy đang ở lẫn trong đám đông ở cuối hành lang kia, điều ấy thật nguy hiểm. Đó là một đám cưới, ông biết vậy phải không? Nhưng ông già xa lạ kia là ai, tại sao ông ta lại tổ chức cưới hỏi ở nhà tôi?”.

“Sao cậu không tự mình bước tới đó”.

“Tôi không biết đường”.

“Không – biết – đường?”.

“Quả vậy” – Tôi thấy mình bối rối – “Tôi biết rằng nhà của tôi đang ở ngay kia, điểm cuối của con đường mọc hoa, nhưng tôi vẫn cảm thấy không thể nào tới đó được nếu tự ý bước đi một mình. Không, tôi cảm thấy chắc chắn mình sẽ lạc đường, sẽ bị lạc ngay trên đoạn đường thẳng ấy. Tôi không hiểu tại sao … Tôi muốn ông đi cùng tôi”.

“Tôi không rời quán nước của mình đã 18 năm nay” – Lão già nói –“Tôi sống đến giờ phút này và tôi biết đây là thiên đường dành cho riêng tôi, mọi thứ bên ngoài đều là địa ngục. Cậu cũng biết Sisyphe đã không hề hạnh phúc, ông ta chỉ ở trong cái trạng thái nửa thức nửa tỉnh, trạng thái của hiện hữu đích thực. Giống như một kẻ điên, cậu thấy không. Ta có thể thấy y tồn tại nhưng không chắc y đã thấy ta tồn tại. Sisyphe ở thiên đường, đấy chính là sự nhàm chán cuối cùng. Tôi không có bất cứ một động lực nào để rời bỏ nó cả. Nhưng nếu cậu đã nói thế, tôi sẵn lòng chỉ đường cho cậu”.

Tôi im lặng, rồi tôi thấy mình nhắm mắt lại, đôi bàn tay nắm chặt đưa ra phía trước.

“Tôi mua cho ông một thẻ hương”

“Cám ơn cậu” – Lão già nói, giọng nhẹ nhõm như thể lão đã nghe thấy một lời gì đó có thể khiến một cái gì đấy quay trở lại. Có thể lão cảm thấy nó đang được vớt vát – “Cậu tốt quá. Chưa bao giờ bố cậu mua một cái gì cho tôi cả”.

“Ông đừng nói vậy. Đây là của bố tối” – Tôi thả thêm một đồng xu nữa xuống mặt bàn – “Giờ tôi phải đi đây. Hãy luôn chống cái cửa sổ của mình cho tốt.”

“Cậu đi à?”.

“À không?” – Tôi cười – “Tôi hiểu ý ông. Không phải tôi đi, mà là tôi về. Tôi về nhà của mình.”

“Còn một điều nữa, có lẽ cậu cũng đã hiểu: khi cậu kêu cứu và có một bàn tay nào đó chìa ra cho cậu thì tốt nhất là nên gạt phắt nó đi. Tôi mong cậu có thêm nhiều sự vượt qua.”

“Tôi hiểu. Chào ông”.

“Chào cậu”.

Tôi chạm nhẹ 2 ngón tay lên cây gậy chống cửa rồi bước đi, cảm nhận một cách vô lí rằng mình đang bước trên một con đường bị lãng quên. Mọi tín hiệu của sự sống nơi đây, cỏ hoa, ánh sáng và những dập dờn tha thiết đều như in dấu một nỗi sầu thảm vô cùng; tựa như một đôi mắt không thể nào khóc được vì buồn thương đã lấp đầy trong tuyến lệ. Tôi biết mình đang khơi dậy những hồi ức. Khơi dậy những mê cung. “Cái thứ được gọi là mê cung” – J. nói – “Chỉ được sinh ra khi con người không có nổi những cảm nhận sâu sắc về sự giản đơn của mình”. Anh thật hài hước. Tôi vẫn bước đi, nghe thấy một nỗi lo lắng mơ hồ vây bọc lấy tam trí. Thực ra đây là đâu? Tại sao tôi lại đi tìm chị Uyên? Và chính xác thì tôi đang suy nghĩ điều gì trong đầu?

“Quỉ sứ luôn nhìn theo chúng ta. Quay đầu lại đi” – Tôi nghe thấy những tiếng kêu đau đớn và cảnh giác thét gọi, và thảng thốt, tôi quay đầu lại thật. Lão già kia đã nhoài đến nửa người ra khỏi bức tường, dõi mắt nhìn theo tôi, gương mặt nhăn nhúm vì những khoái lạc không dứt. Bắt gặp lại ánh mắt kinh ngạc của tôi, lão vén cặp môi mỏng lên thành một nụ cười. Tôi đã bị lừa.

“Không có ai lừa dối chú mày hết” – Lão già đắc ý gào lên – “Mọi người luôn nói cho chú mày tất cả sự thật, theo cách này hay cách khác nhưng chú mày luôn luôn đánh rơi nó. Hoặc giả như chú mày không  tin vào nó, hay cố tình lờ đi; cả cuộc đời này chú mày chỉ chăm chăm vào một điều duy nhất, cốt yếu nhất: thống trị cảm xúc của tất cả. Chú mày là một thứ động vật bạo chúa đầy bệnh hoạn. Chú mày không bao giờ xứng đáng trở thành một con người. Không bao giờ. Ha ha. Không bao giờ”.

Tôi cảm thấy tai mình ù đi. Những lời nói của lão già giống như những quả tạ nặng nề kéo chân tôi xuống lòng sông. Tôi thấy ngạt thở. Tôi vẫy vùng một cách vô ích.

Vừa khi ấy một cánh cửa mở ra ở bên trái hành lang, đằng sau những cái thùng rác. Bòng đen ùa ra làm tối cả con đường. Tôi nhận ngay ra đó là căn phòng mà tôi với anh J. đã ở khi còn nhỏ. Không một chút do dự, tôi bước vội sang bên ấy. Và đằng sau tôi vẫn có một lão già đang ré lên một cách lố bịch.

“Cậu đã thừa nhận rồi. Đã thừa nhận rồi. Cậu đang tìm cách trốn chạy khỏi nơi đây và dù một cái miệng cọp mở ra, đó cũng là lối thoát của cậu. Nhưng không sao. Ha ha. Tôi ca ngợi sự phức tạp kì diệu ở cậu. Nó luôn hướng tới hư vô, và với tôi, đấy chính là chân lý”.

*

Tôi bước ngang qua những cái thùng rác, khẽ rùng mình khi nhận thấy những luồng hơi mát lạnh từ đấy tràn ra. Chân tôi như ngập trong sương. Thu hết cam đảm tôi lấy hai tay ôm lấy miệng cái thùng rác gần nhất rồi thò đầu vào. Ở trong đó, giữa những búi nilon được cuốn gọn gàng, một thằng nhóc đang ngồi trên cái nắp nồi bằng thép. Nó mặc một bộ áo liền quần có đuôi nhung dài quấn thành mấy vòng trên cổ, ở trong lòng là một cuốn sách để mở. Nó chẳng có vẻ gì là khó chịu khi ngồi trong vùng hơi lạnh đậm đặc không phải là dưỡng khí như thế. Khi thấy tôi thò đầu vào, thằng bé gấp cuốn sách lại, nhìn lên tôi một lúc rồi hỏi:

“Bố mẹ cháu đâu rồi, hở bác?”

“Bác không biết” – Tôi nói.

“Cháu nghĩ là bác ở bên ngoài đấy, bác sẽ nhìn ngay thấy họ” – Thằng bé nói, điềm tĩnh như một ông già – “Bác thấy không, cái miệng thùng rác này quá cao, cháu có đứng thẳng lên cũng chẳng nhìn thấy gì. Nhưng ở đây có một cuốn sách và cháu sẽ ngồi đọc nó. Bác không nhìn thấy bố mẹ cháu thật đấy chứ?”

“Không phải” – Tôi nói – “Là bác không biết họ. Nghĩa là bác không chắc đã từng gặp bố mẹ cháu lần nào hay chưa? Mà cũng có thể là chưa nhưng nếu bác nhớ thì chắc là bác biết. Mà có khi bác đang nhìn thấy bố mẹ cháu cũng nên”.

Tôi cười rồi tôi chống hai tay vào cằm, tì khuỷu tay lên miệng thùng rác.

“Sao bác lại không biết bố mẹ cháu được nhỉ?” – Thằng bé ngạc nhiên – “Trẻ con bọn cháu ấy, tất cả đều biết nhau. Cháu biết tất cả bọn chúng, thằng Tin, con Tũn, thằng Hí. Thằng Hí hôm qua mọc nhọt ở mông còn con Tũn bị mẹ nó tát vì tội ngậm cái cờ lê trong miệng khi đi ngủ. Nó thanh minh rằng vì nó tưởng đấy là cái kẹo mút nhưng mẹ nó bảo tưởng thế cũng không tốt vì sẽ bị sâu răng. Chúng nó đang ngồi cả trong thùng rác như cháu kia kìa … Bác ơi, bác làm sao thế?”

“Không sao” – Tôi nói – “Cháu bảo tất cả trẻ con  đều biết nhau à. Có lẽ cháu nói đúng. Bác đã lớn tuổi rồi vì thế nên bác quên đi nhiều người, quên đi nhiều điều. Có thể ngày xưa, xa xôi lắm, tất cả mọi người trên thế giới này đều quen biết nhau và ở bên cạnh nhau. Có thể ngày ấy, bác cũng quen biết bố mẹ cháu. Có thể …”

“Bác không nên khóc”.

Tôi đâu có khóc.

“Người lớn luôn tìm cách dỗ cho chúng cháu nín khóc nhưng lại thường bảo với nhau là cứ khóc đi cho thoải mái”.

“Đấy là vì càng già người ta càng hiểu ít đi. Trẻ con có thể hiểu được người lớn nhưng người lớn không bao giờ thực sự hiểu được trẻ con. Người già cũng vậy, họ không hiểu được tuổi trẻ, dù họ đã trải qua quãng thời gian đó, giống như ông già đang kêu gào một mình kia kìa. Đấy, cháu có nghe thấy không?”

“Có. Cháu nghe thấy. Nhưng sao bác lại khóc”.

Tôi đâu có khóc.

“Bác có khóc đâu nào” – Tôi nói – “Đây, cháu nhìn vào mắt của bác xem”. Tôi cúi xuống để thằng bé nhìn vào mắt tôi.

“Đúng chưa?”

“Dạ, đúng. Mắt của bác lạ thật đấy. Mắt bố cháu rất sáng, mắt mẹ cháu thì buồn, còn mắt của bác thì cháu chẳng thấy gì cả. Cháu còn chẳng thấy hình của cháu ở trong đấy nữa.”

“Vì mắt của bác là đôi mắt nhìn vào bên trong và chỉ có những người ở bên trong bác nhìn thấy được mình khi soi vào nó thôi. Và bác không có nước mắt, cũng không có máu. Thỉnh thoảng, bác còn không có cả trái tim nữa, thật đấy”.

“Vậy thì khi ấy cái gì sẽ đập, hở bác”.

“Bác không biết” – Tôi nói, nhưng rồi dường như nhận ra thằng bé đang thất vọng, tôi bèn chìa cánh tay ra trước mặt nó.

“Nhưng cũng có khi bác có rất nhiều trái tim, như bây giờ chẳng hạn. Đây, cháu nắm lấy chỗ này” – Nó nắm lấy cổ tay tôi – “Thấy chưa. Nó đang đập đấy.”

“Vâng, cháu thấy rồi. Cháu nghĩ rằng ở trong người lúc nào cũng nên có một cái gì đang đập”.

“Đúng. Phải thế mới được. Ở cái chỗ này ấy” – Tôi chỉ xuống cổ tay của mình – “Ở cái chỗ này nhiều người cũng thấy nó đập, nhưng đấy không phải là trái tim”.

“Của cháu cũng đập đấy, nó là gì hở bác?”

“Của cháu thì là trái tim”

“Sao bác lại biết?”

“Vì cháu rất ngoan” – Tôi đưa tay định xoa đầu nó nhưng bỗng chốc sợ mình sẽ ngã vào thùng rác và không bò ra được, tôi bèn rút tay về và đu người trở lại.

“Bây giờ bác phải đi thôi” – Tôi nói – “Anh trai của bác đang đợi bác ở trong kia. Nếu bác nhìn thấy bố mẹ cháu, bác sẽ nói với họ là cháu đang không nhìn thấy họ”.

“Bác hãy nói là cháu đang đợi bố mẹ. Nhưng cháu cũng có thể đợi rất lâu”.

“Bác hiểu rồi” – Tôi nói – “Cháu ngoan lắm”.

“Vâng, đấy là trách nhiệm của cháu” – Thằng bé nói rồi lại mở cuốn sách ra. Tôi biết làm gì khi một đứa trẻ lại nói về trách nhiệm?

“Và cháu cũng muốn giống như bạn cò”.

“Bạn cò nào thế nhỉ?”

“Bạn cò với bạn vạc ấy. Bác không biết ạ. Người lớn cái gì cũng không biết”.

“Có thể tại bác hay quên. Bác lớn tuổi rồi mà. Tại sao cháu lại muốn được giống bạn cò?”

“Vì cháu không thích bạn vạc, mà chúng ta chỉ có thể trở thành một trong hai bạn ấy thôi. Bố mẹ cháu đều là cò và cháu cũng sẽ trở thành cò”

“Còn bác thì thế nào?”

Thằng bé nhìn tôi một lúc, nhưng tôi biết nó không nhìn tôi mà nhìn vào mắt tôi.

“Bác suýt nữa thì là cò” – Nó nói, nghiêm túc như một viên thẩm phán.

“Suýt nữa à” – Tôi giả vờ bật cười – “Mà bác còn chưa biết bạn cò là người như thế nào đâu đấy”.

Cái đích của cuộc sống lẽ nào lại trật mất rồi?

“Để cháu đọc cho bác nghe” – Thằng bé nói và lật giở một trang có ép những bông hoa nhỏ. Tôi nhìn thấy một bức tranh in hai mầu: một con cò trắng ngủ gục trên ngọn tre, choán hết nửa mặt trăng ở phía đằng sau; và một vệt xanh, tôi hiểu là con vạc, đang bay đâm thẳng vào khoảng sáng mặt trăng còn lại. “Đây là bạn cò, còn đây là bạn vạc” – Thằng bé chỉ vào bức tranh.

“Ừ” – Tôi nói liều – “Tranh vẽ mặt trăng, tức là ban đêm. Mà ban đêm thì phải ngủ như bạn cò mới là ngoan. Cháu muốn nói vậy với bác phải không?”

Nhưng thằng bé không nghe tôi nói nữa, nó chăm chú nhìn một cách trịnh trọng và tự hào những dòng chữ nhỏ xíu viết ngay dưới bức tranh, mà đứng ở đây tôi không thể nhìn rõ được.

Chuyện cò và vạc

Cò và vạc là hai anh em nhưng tính nết rất khác nhau. Cò thì ngoan ngoãn, chăm chỉ học hành. Còn vạc thì lười biếng … nên đêm đêm vạc mới bay đi kiếm ăn …

Tôi nhắm mắt lại, lắng tai nghe tiếng đọc ngân nga của thằng bé, nhìn thấy những nốt nhạc trong trẻo bay lên lấp lánh trong không trung. Bạn đã bao giờ nằm cuộn mình trong chăn và bên thành giường, đứa con trai yêu quí của bạn ngồi đánh vần cho bạn nghe một câu chuyện thần tiên? Bạn có tin rằng khi ấy, bạn đã được nghe những điều mà bạn không thể tìm lại ở bất cứ nơi đâu trong cõi đời: đó là sự thật?

Tôi hình dung ra cái lớp học cũ đang ngập tràn thứ ánh sáng được tạo nên bởi những nét phác chì. Tôi ngồi ở cuối lớp, bên cạnh Caddy, miệng ê a những câu đã trở nên quen thuộc lắm: “Cò và vạc là hai anh em nhưng tính nết rất khác nhau. Cò thì ngoan ngoãn …”. Caddy ngồi tựa mình vào cửa sổ, ngắm nhìn những con cun cút đang soi thành nón cát sâu xuống mặt thành đất dưới chân song cửa. Em chẳng bao giờ để ý xem tôi làm cái gì. Với em, tôi là ở đó, vậy thôi.

“Cháu là cò vì cháu có một cuốn sách” – Thằng bé nói, rồi nó gấp cuốn sách lại, kẹp xuống bên dưới cánh tay – “Cháu cặp nó vào đây, dưới đôi cánh của cháu. Cháu nghĩ bác không có cuốn sách nào ở dưới cánh cả, vì thế mà bác không trở thành cò được”.

“Ồ không, bác có chứ” – Tôi nói rồi lôi một cuốn sách bìa cứng, khổ nhỏ từ túi trong của áo khoác ra –“Đây. Bác cũng để sách ở dưới cánh phải không? Sách này là của bố bác, sau khi ông mất bác đã luôn mang theo bên mình. Sách kể câu chuyện về một chàng trai trẻ từ biệt căn nhà thuở ấu thơ, lên đường đi tìm cho người yêu mình đoá hồng màu thiên thanh, để rồi nhận ra rằng mọi con đường chàng đi cuối cùng đều dẫn về đến nhà. Nhưng bác thì đã có những bông hồng xanh ở trong vườn, chính vì thế bác chẳng bao giờ phải đi tìm nó”.

“Nhưng này, giờ thì bác phải đi thôi” – Tôi nói khi thấy thằng bé cúi xuống và nhìn vào cuốn sách của nó. Lẽ ra tôi không nên để nó suy nghĩ về chuyện con cò. Thật đáng xấu hổ.

“Bác đi nhé” – Tôi lại chào nó nhưng thằng bé vẫn im lặng. Trong khoảnh khắc mà mọi âm thanh dường như đông cứng lại ấy, tôi nhận ra mình lại đang lắng nghe những tiếng tru tréo bất tận của lão già bán nước. Tôi nhảy ra giữa hành lang, rồi lấy hết bình sinh tôi cũng gào lên:

“Này lão. Chờ có nghĩ rằng có thể dạy khôn tôi được điều gì. Chân lý ở đâu cơ? Nó có thể ở bất kì đâu, trừ đi ở đoạn cuối thời gian, trừ đi ở người già như lão. Tất cả bọn người già đều chỉ nói láo về sự cứu rỗi mà họ nhận được, về sự giải thoát và mọi thứ chân lý tổng thể hay cá nhân. Lão ca ngợi sự phức tạp của con người tôi? Không bao giờ có điều đó trong thái độ không ngập ngừng, bởi vì chính lão đã đánh mất khả năng thấu hiểu nó rồi. Tất cả những người già như lão đều không còn tư cách để nói bất cứ điều gì về thế giới này nữa. Vậy tôi xin lão, hãy tự cuốn tròn mình lại và ngủ đi. Hãy ngủ đi”.

Dứt lời, tôi cảm giác mình có thể chết đứng được khi ấy. Nhưng rồi, như không muốn chứng kiến thêm bất cứ điều gì xảy ra nữa ở trong hành lang, tôi lại lao người qua những cái thùng rác, nhảy vào trong căn phòng. Tôi nắm lấy quả đấm cửa. Vừa khi ấy, tôi nghe thấy tiếng thằng bé gọi.

“Bác ơi. Bác ở đâu rồi thế?”

“Bác ở đây. Bác phải đi rồi. Anh của bác đang đợi bác”. Tôi cố sức nói to lên, thấy đôi tay mình đang run rẩy. Lại có thêm một cái gì nữa trôi qua mà tôi không có cách gì níu giữ được. Đó là cảm giác bất lực. Đó là định mệnh.

“Có một điều nữa cháu chưa kịp nói với bác”.

“Điều gì thế?”

Tôi nghe thấy tiếng cười của nó trong giọng nói.

“Nếu bác cứ giữ cuốn sách ở dưới cánh thì rồi bác cũng trở thành cò đấy. Cháu tin bác sẽ trở thành cò”.

Tôi im lặng, bàn tay nắm chặt hơn quả đấm, vậy mà tôi có cảm giác như đang thả nó ra. Tôi nuốt khan trong cổ, hít thở đều rồi nói to.

“Cám ơn cháu”.

Rồi tôi từ từ khép cánh cửa lại, hiến mình cho bóng tối.

.

2

“Mọi sự vô tội đều đáng buồn nôn”. J. nói khi anh chầm chậm bước xuống trên những bậc cầu thang đã mục ruỗng của căn nhà sàn áp mình vào núi đá. Anh phải bám vào tay vịn. Tôi ngồi bắt chéo chân trên chiếc ghế bành mây vẫn thường được đặt trong bóng tối, ngắm nhìn lớp da bị thời gian xô giật như đang chồng chất lên gáy anh. Sau mỗi bước chân lớp da ấy dường như bất động nhưng không hiểu sao tôi lại có những liên tưởng kì khôi về những con sóng biển. Không phải những con sóng lạ kì, thôi thúc được chép hay vẽ lại trong những bức tranh mà là những con sóng đang vỗ bờ đảo cát ngoài đại dương. Trong anh sóng vẫn vỗ như vậy ư? Và tại sao anh lại phải cố đứng thẳng như vậy ngay cả khi xuống cầu thang?

“Cũng phải” – Tôi nói. Ngẩng cao đầu như cóc – “Nhưng sau này, con người sẽ chẳng phải lợm giọng vì những điều như thế nữa. Anh nhìn xem …” – Tôi ngồi im và anh phải nhìn ra đó, thế giới của tôi “Em không có ý định đổ lỗi cho thế giới này, nhưng chính thế giới tội lỗi đó đã dần nuốt trọn sự vô tội của chúng ta”.

J. khuất khỏi tầm mắt tôi nhưng tôi biết rằng anh vẫn đang bước xuống. Anh vẫn đi. Ngôi nhà sàn này sao lại cao làm vậy? Và lần đầu tiên sau bao nhiêu năm, tôi cảm thấy rằng anh không còn muốn tranh luận cùng tôi. Anh đã mệt mỏi hay chưa? Tôi mỉm cười trong bóng tối và hơi lạnh tràn xuống. Trước mắt tôi, dưới cái bóng nghẹt thở của mảng cây rừng, những tảng đá phủ rêu bên kia con suối trông giống như những thiếu phụ quàng khăn đen đang nằm khóc.

“Anh có muốn nghe suy tưởng của em về sự “xé nát” không?” – Tôi hỏi, thấy lòng dội lên những xúc cảm kì lạ, tựa hồ như đau đớn, tựa hồ như hạnh phúc, giống như muôn ngàn mũi gai nhỏ châm rất nhẹ vào tim khiến cả linh hồn cũng muốn run lên. Tim tôi đập giống như một cái máy đang đầm đất “Một từ của Marcel hay Jaspers gì đấy. Lâu rồi em không đọc sách mà cũng không nghĩ nhiều đến hiện sinh. Trước đây em cho rằng, cuộc đời lí tưởng đối với một con người là khi y học thành được thuật hiện sinh, mà mấu chốt của thuật này là hoàn thiện khả năng hiện hữu trọn vẹn trong thực tại (không phải trong hiện tại) và kĩ năng phân tích tình huống. Như thế con đường bố và anh đi là những ví dụ tốt. Em đã suy nghĩ nhiều về tất cả những gì bố và anh đã đạt được, đặc biệt là những trạm dừng của 2 người trong cuộc đời. Em gọi đó là điểm đi hiện sinh và điểm đến hiện sinh. Tuy nhiên sau này em nhận thấy rằng, hiện sinh chỉ có tác dụng làm xù xì những điểm đó. Thêm nữa, giống như một nút mạng đảo, điểm đến hiện sinh càng lớn thì hiện sinh càng nhỏ. Vì thế em đã bỏ đi hiện sinh và chỉ còn nhìn vào điểm đến của cuộc đời anh. Như anh bây giờ, điểm đến của anh là ở bên cạnh em hay chí ít là ở trước mặt em. Dù anh vẫn đi nhưng điểm đến của anh đã tự quay trở lại. Thực ra những suy nghĩ về sự xé nát của em bắt đầu khi em đọc một truyện ngắn của bố có tên là “bên ngoài lực hút”. Câu chuyện kể về một thầy giáo trẻ, 23 tuổi, mang trong mình một khối kí ức êm đềm. Anh ta đam mê nghệ thuật kịch câm và đã khóc khi lần đầu tiên nhìn thấy bức chân dung đời thường của Marcel Marceau. Và giống như Marceau, nhưng ngày sinh viên, hằng đêm anh ta lầm lũi bước trên những con đường hỗn tạp Hà Nội và thương khóc tuổi thơ của mình. Nhưng ban ngày, người thanh niên này lại như một con người: vô lo và trống rỗng. Anh ta cười với tất cả và sống cho chân lý thứ nhất của M.Ficino. Anh ta không bao giờ tự hỏi một điều gì về cuộc sống hai mặt của mình. Sau ngày tốt nghiệp, người thanh niên ban ngày nghĩ rằng anh ta sẽ ở lại hà Nội, theo đuổi ước mơ của mình là trở thành diễn viên của một đoàn kịch nào đó; nhưng người thanh niên ban đêm lại muốn mình giảng dạy môn Địa lý ở một xứ sở xa xôi xa cách quê hương, nơi anh có thể hằng đêm gặm nhấm kí ức của mình. Cuộc đấu tranh của hai con người trong anh diễn ra không khoan nhượng, và chỉ nhờ sự ngang sức của đôi bên mới ngăn không cho anh ta đưa ra kết luận một cách vội vã. Nhưng tình thế thay đổi trong một đêm nọ. B. ngồi ghi nhật kí dưới một ánh đèn đường vàng vọt, điểm dừng chân tạm thời trong đêm của anh ta. B. cảm thấy hạnh phúc với nỗi đau cô độc của mình. Một cái gì đó vụt qua như sao băng, và B. bỗng chợt nhận ra sự dị thường trong những trang nhật kí của mình: hơn một năm qua, anh ta đã xé lịch trước trong cuốn sổ ấy với một sự mơ màng không giải thích; hôm nay là ngày 29/7 nhưng B. lại ghi vào nhật kí là ngày 17/10. “Thật là tức cười” – B. nghĩ – “Ta có thể lấy gì lí giải cho việc này? Ngoài việc bế tắc vô hạn trước thời gian, liệu có thể nói đấy là vì cuộc đời mi tẻ nhạt đến nỗi các ngày trôi qua không cần gọi tên và giống như những hạt đỗ xanh rải đều lần lượt trên một chiếc thước kẻ trong – không thể phân biệt, hay có thể động viên hoặc chê trách mi không coi trọng bất cứ biến cố nào xảy ra bên ngoài mi – mi không hề quan tâm hay chờ mong điều ấy?” Và quả thật trong cuốn sổ gọi là nhật kí của mình, B. đã không hề ghi lại bất kì một biến cố nào. Anh ta chỉ ghi chép những hồi tưởng.

Trong khoảnh khắc người thanh niên ban đêm đang hoang mang trong việc hình dung ra hình ảnh của mình trong hiện tại thì người thanh niên ban ngày xuất hiện. Anh ta cảm thấy chiến thắng đã đến rất gần và lần đầu tiên tự cho phép mình xâm nhập vào thế giới của người thanh niên ban đêm. Anh ta nói: “Anh biết không, tôi đã chờ đợi giây phút này từ rất lâu rồi. Thời khắc anh nhận ra rằng chính anh là kẻ đã tách ta ra làm đôi và sự ích kỉ hèn nhát của anh đã gây hại cho tôi như thế nào. Sự hồi tưởng của anh khiến quá khứ của ta cứ trương phình lên, che lấp cả hiện tại và tương lai. Sự trương phình ấy khiến cho trong giây lát ta bị mất đi khả năng tìm lại sự hiện diện của ta trong quá khứ, gây khó khăn cho ta trong việc bao quát và đánh giá cuộc đời của chính mình. Khi ấy ta không thể đưa ra lời giải đáp tạm thời cho những câu hỏi quen thuộc về ý nghĩa của cuộc sống vì cuộc sống của ta đã trở nên mù mờ và trải rộng quá mức để thâu tóm lại cho việc đánh giá và rút ra kết luận. Điều ấy không những đưa lại những kết quả ngu ngốc mà người ta thường nói là tích cực , mà òn gây ra trong ta những cảm giác mơ màng không dứt khoát trước mọi tình huống, hành động và giao tiếp trong thực tế. Anh đã không biết rằng chính vì điều đó đã khiến tôi phải đóng vai một kẻ sáng suốt tầm thường, suốt ngày bơi lội trong một thứ cảm giác hạnh phúc đần độn và giả tạo. Tôi chỉ là con rối của một thứ hoài niệm độc tài. Nhưng anh có hiểu không, tôi là Lê B. ban ngày, tôi mới chính là bộ mặt của ta, là sự biểu hiện của ta, là giá trị của ta, là ý nghĩa của ta. Tôi không muốn ta chỉ là phế phẩm sinh ra trong sự ngẫu hứng của trò chơi kí ức. Tôi muốn ta là tôi. Và tôi muốn anh cùng hợp tác với tôi để tạo dựng lại một ta là người làm chủ và chỉ huy những hồi tưởng, cũng như để tiếp tục ước mơ trở thành một nghệ sĩ đích thực.”

Và hắn chìa tay ra. Nhưng Lê B. ban đêm đã gạt đi bàn tay đó với một sự ghê tởm làm nhăn nhúm gương mặt anh ta lại.

“Không một nghệ sĩ chân chính nào lại muốn thống trị hồi ức. Mi chỉ chớp lấy thời cơ ta bối rối trước ý nghĩa của việc ghi lại các biến cố để xuất hiện ở đây, nơi mà mi hoàn toàn không có tư cách để xuất hiện. Mi là một kẻ thủ đoạn, một con quỉ dữ. Trước khi tống khứ mi về cái thế giới tươi đẹp mà mi đã đến, ta sẽ cho mi vinh hạnh được biết vì sao ta không ghi lại một biến cố nào trong cuốn nhật kí này. Mi hỏi tại sao đến giờ này ta mới nhận ra điều đó? Chẳng lẽ mi không biết rằng Thượng đế ở bên trong vô thức của người nghệ sĩ? Chẳng phải ta luôn biết được đúng lúc người cho ta biết ư? Và không phải sứ mạng người nghệ sĩ là sáng tạo ra những điều mà cả Thượng đế cũng không làm nổi hay sao? Ô, mi thật khiến ta thất vọng, dù ta không kì vọng bất cứ điều gì ở mi, hỡi ý chí vòng tròn tội nghiệp. Giờ ta sẽ nói cho mi hay, ta không ghi lại những tương tác của ta và mi với thế giới này không phải vì ta chỉ có một mình. Những câu chuyện vẫn phủ ngập thời gian của ta đấy thôi. Nhưng hồi ức luôn đẹp hơn, mi có hiểu không, hồi ức luôn đẹp hơn! … Niềm an ủi duy nhất cho mi ở đây, có lẽ là một ngày nào đó cuốn nhật kí này cũng đi vào hồi ức của ta. Nhưng mi yên tâm, ta sẽ đốt nó ngay đây, đốt ngay đây.”

Người thanh niên ban đêm đứng dậy, tiếp tục bước đi trên những con đường đang dần mất đi kí ức của Hà Nội. Anh ta cứ thế nói một mình cho đến trào nước mắt. “Đúng thế. Sartre ạ. Proust. Ôi Proust.”

Bố đã viết một đoạn tuyệt hay kể về những năm tiếp theo của người thanh niên này, khi anh ta trở thành giáo viên một trường trung học miền núi. Người thanh niên ban ngày đã biến mất ngay trong đêm hôm ấy và Lê B. giờ đây chỉ còn là bóng tối của hoài niệm, dù hằng đêm anh ta luôn mơ về những mảng sáng của kí ức. Anh ta gom góp tiền lại và tự xây cho mình một hầm mộ. Bây giờ thay vì rảo bước trên những con đường u tịch hoang lạnh ở miền quê, hằng đêm sau khi đã hoàn tất xong xuôi bài vở của ngày hôm sau, Lê B. chui vào trong hầm mộ giá lạnh của mình, chìm vào trong những giấc mơ đầy mùa hạ với hoa vàng bên sông, gió, sáo diều và nắng ấm. Anh ta khóc, cười với quá khứ của mình cho đến khi thiếp đi.”

“Có vẻ như câu chuyện sẽ không kết thúc ở đây”. Tôi nghe thấy tiếng đế giày của J. trượt trên những mảng rêu. Anh sẽ không ngã khi bước đi trên những tảng đá ấy. Tôi không nhìn thấy anh nhưng tôi hiểu rằng anh đang ở dưới chân tôi.

Những mảng trời xanh bị đục thủng trên nên trời đầy mây cũng đang dần chuyển sang màu xám ngắt. Tôi nhoài người khỏi ghế nhưng ngay lập tức bị đè quị xuống sàn gỗ bởi sức nặng rõ ràng của một giàn nhót vô hình. Tôi vừa tưởng tượng ra nó. Một chiếc Bô-ing bay ngang qua ngọn cây của khu rừng trông giống như một con cá mập không có vây lưng. Sự tiến bộ thế là đã đưa nhân loại lên mây.

“Phải, phải” – Tôi kêu lên rồi áp mặt xuống mảnh ván sàn có mầu thuốc lá. Không thấy mùi gì – “Phải, nếu câu chuyện kết thúc ở đó thì thật là ngớ ngẩn. Nhưng bố đã chứng tỏ rằng ông hiểu rất rõ nhân vật của mình. Ngay khi người thanh niên ban ngày biến mất thì cũng là lúc hắn thực sự xuất hiện. Với việc nhường lãnh địa kiểm soát con người Lê B. cho người thanh niên ban đêm, hắn đã chui vào trong chính kí ức anh ta. Điều này hoàn toàn dễ hiểu, một người nào đó trong một thời khắc nào đó luôn ở trong kí ức của chính mình. Chúng ta vì thế giống như một loài sâu bọ tự đục ruỗng. Quá trình tự đục ruỗng mình của Lê B. khi trong một đêm nào đấy, người thanh niên ban ngày bất ngờ hiện ra trong mớ hồi tưởng hỗn loạn của anh. Gần giống như những bệnh nhân Guillain Barré, hen suyễn hay viêm thần kinh cấp tính – ở những người này, cơ thể họ sản sinh ra những tế bào chống lại chính mình – những hồi tưởng về người thanh niên ban ngày đã gây ra trong Lê B. những cảm xúc chống lại chính con người anh ta bây giờ. Hơn nữa, những hồi tưởng ấy còn bám chắc vào anh ta như một thứ mong muốn tự sát hay một con đỉa.”

“Và như Caddy” – J. nói. Tôi ngẩng đầu lên. Đến bây giờ tôi lại nhìn thấy anh, cái dáng hình cao lớn đang đứng lặng bên bờ suối như một nỗi khắc khoải thành hình. Anh vẫn ở dưới chân tôi, nhưng anh sẽ đi. Tôi cảm thấy rõ ràng rằng mình đang hoảng hốt. Tôi cứ nhìn mãi vào cái gáy bất động và mái tóc cắt ngắn của anh – nhưng xơ xác đến độ khiến cho người ta có cảm giác nó đã như vậy từ nhiều năm nay – và cứ thế tôi như trôi đi trong cảm giác nỗi hoảng hốt của mình đang biến dần thành một cơn giận dữ. Tôi thấy mình như hét lên: “Đúng, như Caddy. Em biết anh đang cợt nhạo em, rằng em phải như thế hay em không còn lựa chọn nào khác. Rằng đó là định mệnh của em. Nhưng vì sao anh không hiểu cái điều hiển nhiên như thế, em cũng chỉ giống anh thôi, đối với anh thì sự sa đoạ là một nỗ lực vượt qua, còn đối với em, chấp nhận hay không một điều gì cũng đều là thách thức nó.”

Chao ôi, sao tôi bỗng thấy mình giống cái ông trưởng thôn rởm đời kia.

Nhưng J. không nói gì, anh bắt đầu lội qua suối, ngang qua tảng đá của chúng tôi. Tôi hoảng sợ rằng nước sẽ cuốn anh đi. Tôi muốn vùng dậy đuổi theo anh nhưng một bàn tay vô hình bóp chặt lấy lồng ngực lại khiến tôi khuỵu xuống. Lòng kiêu hãnh của mi chỉ là một dạng tự ái thối rữa. Không. Không. Không đơn giản là như thế. Tôi thấy mình tiếp tục bị đóng đinh vào một cái gì đấy vừa mơ hồ vừa rõ nét đã tạo nên con người tôi. Tự do? Quyết định? Kế hoạch? Hay nỗ lực … Dù là cái gì thì chiếc đinh ấy cũng đã xuyên qua người tôi và cắm vào mặt đất. Tôi đã đứng im suốt cả cuộc đời.

Anh đã sang đến bờ bên kia. Dòng suối vẫn vậy sau bao nhiêu năm, nông đến mức không đủ làm ướt chân ai.

“Anh thấy gì khi soi mình dưới nước?” – Lần này tôi hét lên thực sự – “Tại sao tất cả các người không bao giờ lắng nghe tôi kể hết một câu chuyện, dù tôi luôn kể những câu chuyện của người khác và về một người khác? Các người không biết đến cái cảm giác đấy ư, cái cảm giác một ngày kia ta sẽ bất chợt nhận ra rằng thực ra không hề có ai đang lắng nghe chúng ta. Và không một ai đang nói gì với chúng ta. Anh không sợ hãi điều đó ư? Anh!?”

Nhưng đáp lại lời tôi chỉ là tiếng vọng đến từ bốn phương. Có ai đáng thương hơn Tiếng Vọng?

J. trượt ngã trên những phiến đá. Rêu ở đó mọc dầy và trơn hơn bên đây. Và trong khu rừng sẽ ẩn chứa bí mật gì khiến anh lại đớn đau? “Một bí mật không được ai biết đến thì sao được gọi là bí mật?” – Tôi tưởng lại nghe thấy tiếng nói của anh vang nhẹ bên tai, trần trụi như một lời phán quyết hiển nhiên về thế giới. Nhưng anh vẫn bước đi và vẫn cố gắng đứng thẳng trên những mảng rêu, tựa hồ như không phải linh hồn anh trú ngụ trong cái thể xác kia mà chính nó bao bọc lấy cái thể xác ấy. Tôi biết rõ rằng không phải anh đang trốn chạy khỏi nơi đây nhưng những suy nghĩ về điều đó khơi gợi lên trong tôi những niềm vui cay độc và chua chát. Nhưng ngay cả khi tôi quyết liệt bám víu vào cái niềm vui gian dối ấy, tôi vẫn cảm thấy trong tôi một cái gì đang sụp đổ và tan vỡ. Rồi giống như một nỗ lực thoát khỏi giấc mơ, tôi giật nảy mình và bò ngược trở lại chiếc ghế bành. Ôm lấy chậu cây ngô đồng đặt ở chân ghế, tôi lao người xuống cầu thang.

“Anh ơi” – Tôi gọi – “Em không cần đến nó. Em không cần”.

Trời sụp tối rất nhanh khiến cho trong giây lát tôi tưởng mình nằm trong cảm nhận thời gian của sự vĩnh hằng. Những cơn gió lạnh buốt thốc vào gáy tôi và phía trên rừng cây, những cánh chim đen sì táo tác bay đi. Tôi không còn nhìn thấy anh đâu nữa.

Tôi thả cho chậu ngô đồng rơi xuống phiến đá và ngồi xuống bậc thang. Người ta thường ra đi vì nhục nhã, còn tôi đứng lại vì điều ấy. Tôi giơ tay lên trước mặt, đôi bàn tay vẫn sáng rực lên trong bóng đêm, vẫn nắm giữ những bí mật thường hằng thôi thúc tôi, vẫn nắm chặt lấy nó. Tôi đâu có thờ ơ với nó. Một khoảng trống trải vô tận lan toả trong tôi, còn trống trải hơn bất cứ khi nào tôi chợt nhớ đến sự tồn tại của mình – một thứ tồn tại mà chỉ sự tồn tại của nó thôi đã đủ khiến người ta đớn đau.

“Anh biết không.” – Tôi nói – “Bố đã theo đuổi cảm xúc người thanh niên kia thật quyết liệt, nhưng cuối cùng ông vẫn phải bỏ cuộc. Ông bước theo con đường mà ông nghĩ rằng Lê B. phải đi chứ không phải con đường mà anh ta sẽ đi. Ông đã quá tàn nhẫn với nhân vật của mình, vì thế mà cướp đi cơ hội tự cứu thoát của anh ta. Ông mô tả một cách ngu ngốc cuộc cướp đoạt hoài niệm của người thanh niên ban ngày, chiến thắng của hắn và niềm hạnh phúc ngây thơ của Lê B.. Giờ đây anh ta chỉ còn nhớ về những dải nắng đâm nghiêng trên mặt đất, những con người trẻ tuổi đang bước đi và lá vàng rơi trên bụi. Những trải nghiệm vui thú, kì diệu, ngây ngất của Lê B. ban ngày được vây bọc trong tấm màn tình bạn, tình yêu với bao sảng khoái, say đắm và ước mơ cứ dâng dần lên và ngập đầy trong hồi tưởng của Lê B.. Anh ta như bị cuốn vào những niềm vui mà người ta thường gọi là niềm vui cuộc sống, nhưng thực ra đó lại là thứ niềm vui ở bên ngoài cuộc sống, đúng như xưa kia anh đã từng nhận ra. Thất bại triệt để của Lê B. được đánh dấu vào đêm cuối cùng anh ta ở lại vùng quê đó. Anh ta đập bỏ hầm mộ của mình, đốt phá bưu ảnh và những đồ kỉ niệm thời ấu thơ; rồi trước khi bỏ đi vào tờ mờ sáng hôm sau, anh ngồi viết một lá thư chan chứa tình yêu thương dành cho những học trò và đồng nghiệp của mình. Cuối thư, anh ta viết hoa dòng chữ: hạnh phúc làm sao được cùng với mọi người. … Một cái kết thúc thật vô lí và đần độn phải không anh. Làm sao có được những niềm vui chân chính khi thứ anh phát ngộ ra chỉ là tầm thường, giả dối. Em đã từng tìm cách biện minh cho cái kết thúc dở tệ bố đã viết khi lục tìm được một mảnh giấy nhỏ đề ngày … năm 1960 trong đống giấy tờ bố để lại. Bố viết thế này: “Nỗi đau khổ giống như con mọt đang kẽo kẹt trong thanh dát giường. Tôi đã không thể cảm thấy mình có thể trở lại tinh thần hư vô và phản kháng ngày nào. Tôi đang sa lầy vào thế giới và chấp nhận những khổ đau vụn vặt khi tương tác với nó. Tôi đã đánh mất khả năng “chấp nhận” lớn lao khác của trước kia, chỉ vì bây giờ tôi đang nhìn vào hiện tại – những điều chán chường khủng khiếp – do đấy quên lãng đi hư vô, thứ đưa tôi đến sức mạnh không ngừng của mong ước khám phá ra những cái mới mẻ trong thế giới, như một nỗ lực chống lại chính hư vô, kẻ nâng đỡ linh hồn tôi. Không giao tiếp với nó, tôi giống như một kẻ mù loà trước những gì chúng ta không thể nhìn thấy bằng đôi mắt luôn mờ đục và nhất rằng đôi mắt của những kẻ ấy – tôi giờ đây, chỉ biết nhìn mà không biết nhìn, luôn mơ màng khi hướng vào sự vật hiện hữu mà không mường tượng được chính sự hiện hữu “sự nhìn” của chính mình …

Không chỉ tài năng mà hư vô cũng giống như một thứ hồi ức.”

“Em đã dựa hẳn vào câu cuối cùng này để chứng minh đơn giản rằng bố viết truyện ngắn này chỉ để trả thù quá khứ của mình, một thời tuổi trẻ mà ông đã không đủ sự mạnh mẽ để chấp nhận hạnh phúc. Cái sắc thái mỉa mai cay độc ẩn giấu trong từng câu chữ đã giúp em tự tin với giả thuyết của mình. Nhưng rồi em lại giật mình khi hiểu rằng, chỉ những người tuổi trẻ như em mới đặt ra kiểu giả thuyết như thế; em đã ngỡ mảnh giấy tìm được trong tài liệu của bố là do chính tay em viết. và mọi sắc thái châm biếm mỉa mai trong câu chuyện cũng chỉ là do em tưởng tượng ra. Cái này cũng hơi giống như tính từ, chúng ta không thể hiểu được mà chỉ cảm nhận được nó.”

“Em đã đi đến việc chấp nhận một điều rằng thất bại của Lê B. cũng chính là thất bại của bố. Chỉ có một điểm khác biệt, rằng bố đã khao khát thất bại ấy nhưng cuối cùng ông vẫn không có đủ sự mạnh mẽ để sống trong nó. Lẽ tất nhiên câu chuyện cũng không phải là một nỗ lực tiếc thương quá khứ hay mơn trớn hoài niệm, mà là sự phản chiếu chính nội tâm của ông khi viết nó. Hồi tưởng giống như một tấm mica phản xạ lên tường những cái bóng sáng đẹp đẽ. Ông đã mệt mỏi đến thế rồi.”

“Giống như anh nữa, phải vậy không?” – Tôi bỗng thấy mình cười phá lên – “Anh đang ở đâu trong khu rừng kia? Anh đã từng nói với em, anh ca tụng sự mỏi mệt, nhưng anh lại luôn cố gắng thể hiện rằng anh xa lạ với thế giới này, anh xa lạ với con người. Anh có biết, một kẻ sống tách biệt không phải vì muốn cô đơn mà vì y thích thú khi tưởng rằng y là một kẻ thích cô đơn. Có phải anh cũng vui thích khi nghĩ rằng em đang thấy anh đã quá mệt mỏi, mặc dù sẽ không có một ai ngoài em có thể nghĩ rằng anh đang như thế, vì anh sống trong một thế giới lạ lẫm mà sự mệt mỏi trong suy nghĩ mọi người, chỉ có ở bên những điều gần gũi. A. nói rằng “J., anh ấy chỉ có thể sống được ở hai nơi: trong nhà và trên đường”, ồ, thật thế, cứ như thể cô ấy đã hiểu anh lắm sau từng ấy năm xa cách. Nhưng thực ra, anh cũng chỉ như tất cả những kẻ đã đến ở trong lớp học cũ thôi, anh đi chỉ là để huyễn hoặc mình rằng anh không hề muốn dừng lại.”

Tôi hằn học nhìn ra xung quanh, vào cái khoảng tối tăm vô tận, trống rỗng vô tận, cảm thấy mình đang trôi dần đến điểm cuối cùng của không gian, nơi mọi sinh thể đều bị tan rã để hoà lẫn và trở thành bóng đêm vĩnh cửu. Tôi cố hình dung lại những ám ảnh một thời về người Tolteca, khi ấy tôi tự do bay lượn trong cảm giác trong trẻo rằng mình là một linh thể ánh sáng, một tấm gương không còn ám khói; nhưng điều diệu kì không xảy đến, không gian bừng sáng quanh tôi nhưng lại nhốt tôi vào một chiếc vò gốm với cổ vò đang dần thắt lại. Tôi hoang mang ngồi bó gối, nghiêng đầu nhìn xuống đáy và những tiếng cười nói, tiếng khóc cứ dội lên xa lạ đau đớn quanh miệng bình. Tôi không thấy gì hết ngoài bầu trời xanh ngắt nhỏ bé cứ thu hẹp mãi trong vùng kí ức nhảy múa và những ảo ảnh mờ nhạt vận động mỗi lúc một nhanh, mỗi lúc một xa …

Hắn lấy chân móc vào thanh kèo và thả người xuống.

“Sao thế?” – Hắn nghiêm nghị hỏi. Tôi biết thừa hắn đang đóng kịch, nhưng tôi cũng hiểu rằng hắn chân thành với điều đó như thế nào. Hắn đâu có biết gì về con người.

“Anh không nói tiếp được nữa phải không? Mặc dù hắn đâu còn ở đây! Anh đã khi nào tự hỏi về cái điều lạ lùng ấy chưa, rằng anh có thể nhẫn tâm với bất kì ai, kể cả Caddy, vậy mà không khi nào anh nỡ làm bất cứ điều gì để hắn cảm nhận thấy sự hiện hữu của hắn đang bị xâm phạm. Anh chưa từng phán xét hắn. Trong mối quan hệ với mình, anh tưởng tượng hắn là một khối an bài tựa như một lời nói; và do đấy, anh tìm cách giễu cợt hắn trong những cố gắng trống rỗng & thừa thãi. Trước sau gì anh vẫn thế, chỉ làm nên những điều thừa thãi …”

Khi trở lại với một điều gì là chúng ta chạy trốn khỏi điều khác, và do đó dẫn tới sự giằng xé. Chúng ta luôn bị giằng xé khi dịch chuyển; chúng ta không nắm rõ được cái tác động đến linh hồn mình ở điểm đến. Chỉ biết rằng tại đó ta luôn bị xé nát. Ôi, những điểm đến, chúng luôn tồn tại trong thời gian, ngay dưới bước chân của chúng ta. đấy là số phận của con người; tự tàn phá bằng chính chuyển dịch của mình.

Cái xót xa: ta luôn ở điểm đến và luôn đi qua điểm đến.

Điều gì cần cho tôi bây giờ, hỡi tôi? Tôi có bị xé nát khi trở về cùng Caddy? Ô, không, có những chuyển dịch mà ta bị xé nát bởi những điều không là chúng ta. đấy không còn là con người nữa, nhưng là tồn tại của thế giới, của xã hội con người. Chính nó đưa đến cảm giác mông lung giải thoát trong sự cô độc và vô tội của chúng ta. Chuyển dịch ấy khẳng định mỗi con người, không, không tự giằng xé mà bị xé, bị cái tồn tại và thế giới này giằng xé.

Nỗi đau đớn trùng vây của trốn chạy.

Nhưng sao cái “bị xé” ấy nhạt nhoà đến thế? Vì nó trộn lẫn và dần biến thành “tự xé nát” của ta; vì thế mà đớn đau. Tôi phải thoát kịp trước khi những “bị xé” ấy đã hoàn toàn biến mất.

Hình ảnh hắn dần dần tan biến, chỉ để lại dư âm những tiếng cười nhạo báng của tạo hoá. Những sợi dây leo không màu mọc ra từ mái nhà bắt đầu trườn xuống trong sự im lìm của những điều hiểm độc. Tôi cảm giác mình bị xua đuổi khỏi nơi duy nhất tôi còn có thể đứng lại trong cõi đời này. Tôi không đủ niềm tin để sống cùng sự tủi nhục. Cái bóng của tôi mỗi lúc một sáng lên trong đêm tối dày đặc mịn màng; tôi không còn hiểu được thực ra tôi hay cái bóng của tôi đang sống cuộc đời này. Tôi là cái bóng của tôi hay cái bóng của tôi là tôi.

“Em làm tất cả những điều ấy không đơn thuần chỉ là thách thức số phận anh. Nhưng anh sẽ không bao giờ biết, không thể nào biết được” – Tôi cố gắng hét lên khi cảm thấy những sợi dây leo chờn vờn trên đầu đang dần khiến tôi ngạt thở. Tôi thấy mình như đang khóc, nhưng tôi thừa hiểu đấy chỉ là sự dụ dỗ đáng nực cười của cảm xúc. Bao nhiêu năm nay, tôi luôn chực khóc, nhưng mãi mãi chỉ thế mà thôi – “Em sẽ để anh thấy rằng, em không bao giờ tuyệt vọng chỉ vì đã đánh mất quyết định của chính mình. Vì Caddy luôn đợi em ở vực thẳm, anh có hiểu không? Nó luôn giúp em tỉnh táo để không phải kêu toáng lên, đánh thức bọn đần độn. Mặc dù em không nghĩ sẽ là nguỵ biện nếu nói rằng đó là điều tốt đẹp nhất mà con người có thể đạt tới. Ai không cảm thấy ấm áp khi ngồi cảm nhận sự tuyệt vọng của mình? Ai không khó chịu và ganh ghét khi bên cạnh mình có một con người không còn chờ đợi bất cứ điều gì nữa ở cuộc đời y? … Nhưng có điều, em không cần đến nó, cũng như anh, anh không cần đến những gì quen thuộc, hay A., cô ấy không cần đến tự do …”

Tôi bước lại nơi chậu cây ngô đồng đã vỡ; nhưng tôi không muốn ngồi xuống cạnh nó như trước kia. Cái bóng của tôi trải ra luồng sáng đến nhức mắt khiến những chiếc lá ngô đồng còn tươi trở nên lấp lánh. Một con chim hoạ mi bay đến từ bóng tối, đậu lên chiếc bút cài nơi ngực áo tôi. Tôi cảm nhận được một điều gì đó đang thôi thúc, khiến tim tôi đập dồn dập về một nỗi ám ảnh chưa đến, bi thương và mờ nhạt. Tôi hiểu mình đang hình dung ra quyết định.

1

Ngày .. tháng .. năm 2008

Lớp học cũ

            Có một câu chuyện thường được kể cho nhau nghe trong dân chuột rằng: ngày xửa ngày xưa có một đôi chuột đồng đang chuẩn bị làm đám cưới. Chuột chàng béo mập và có bộ ria mép đen óng rất đẹp; còn chuột nàng thì có đuôi dài và những chiếc răng cửa xinh xắn. Câu chuyện tình của họ khiến nhiều chuột phải thầm ghen tị.

            “Ồ, hai chuột ấy thường ngắm trăng trong những giọt sương. Mỗi khi hò hẹn chuột chàng bao giờ cũng mang đến một bông hoa đơn kim trong miệng” – Dân chuột thì thào.

“Họ luôn cọ mũi vào nhau khi ngồi trên những đường cày còn loang loáng ướt”.

“Và chuột chàng còn biết tung hứng với những hạt ngô”.

Họ thật hạnh phúc. Cả chuột chàng và chuột nàng đều biết là họ đang hạnh phúc.

Ngày cưới đến gần, chuột chàng tất bật với việc chuẩn bị nhà mới cho cả hai. Chàng đi hỏi ý kiến loài rắn về đất ở, hỏi chuột chũi về kinh nghiệm đào hang, hỏi cỏ dại về hướng gió … rồi cuối cùng quyết định xây tổ ấm nơi bờ ruộng dưới những tán rong dừa rất đẹp. Những chuột già chống răng cửa đi khắp nơi gật gù với gió, lũ chuột trẻ hơn thì rủ nhau kết hội giăng dây. Cả xóm chuột tưng bừng.

Ngày .. tháng .. năm 2008

            Nhưng rồi một chuyện bất ngờ đã xảy ra. Một tuần trước khi cưới, chuột chàng – mệt lử vì công việc – lê lết đến nhà bà mối và tuyên bố: “Anh không thể lấy cô ấy được nữa”.

            “Tại sao” – Bà mối hỏi. Đó là một con mối già trụi cánh.

            “Anh không biết” – Chuột chàng trả lời. Rồi có vẻ thấy nói như thế không được hợp lý, nó vê vê ria mép suy nghĩ rồi nói – “Chẳng tại sao cả. Anh không lấy vợ nữa, anh đã quyết định thế rồi”.

            “Anh không còn yêu cô ấy nữa” – Con mối lại hỏi. Mụ luôn hỏi như vậy trước tiên.

“Ôi, đừng hỏi anh như thế. Anh còn yêu chứ, hôm qua anh vẫn còn ngồi mài răng cho cô ấy bên cạnh con mương. Thiếu cô ấy, anh thấy mình như một cái cây đơn độc trong tiết trời lạnh giá. Nhưng bà không hiểu hay sao, anh đã quyết định rồi”.

            “Bà không hiểu thật. Bà chẳng hiểu gì cả. Rồi cô bé sẽ khổ đau, tủi nhục biết bao”.

            “Sáng mai anh sẽ rời khỏi đây. Anh hơi mệt nhưng anh sẽ cố đi thật nhanh. Anh nhờ bà nói lại với cô ấy rằng anh luôn thấy hạnh phúc khi nghĩ về những ngày tháng qua. Đời chuột thật ngắn ngủi, sau vài ngày là cô ấy không thể nhớ được gương mặt của anh nữa. Khi anh trở về anh tin rằng cô ấy sẽ cảm thấy chẳng còn gì để nói với anh. Và …”

            “Thôi, thôi” – Bà mối hơi cúi đầu xuống để có thể trợn mắt nhìn con chuột. Mụ giả vờ ho vài cái rồi nói –“Bà hỏi thật anh, có phải việc đào hang cực nhọc khiến anh mất tỉnh táo? Bà biết có những kẻ suy nghĩ phát điên trong khi đang kéo cày, nhưng khi đặt hắn trước mặt mấy cuốn sách thì hắn lại nhớ tới việc đi bừa. Bà muốn hiểu xem anh có dở hơi như thế không, có phải anh đã suy nghĩ quá nhiều không?”

            “Anh chẳng suy nghĩ gì hết. Anh thề với bà” – Con chuột kêu lên –“Anh vừa mới đi từ ổ ra đây. Anh đã làm việc suốt cả buổi chiều trong niềm vui sướng trong trẻo và ngây ngất. Anh chỉ nghĩ rằng anh nên lót báo hay rơm trong ổ; anh đã nhặt được ít sợi kim tuyến và một quả ngô đồng xanh da trời, anh tìm cách trang trí chúng sao cho thật đẹp. Anh chỉ khoái trí với những suy nghĩ ấy thôi. Nhưng khi bò ra xa khỏi cửa để ngắm nhìn lại hang ổ của mình, anh thấy một con bọ cánh cứng lóng lánh bay qua. Một con mặc áo. Nó đứng lại trong không trung, nhìn xuống rồi cứ lượn vòng tròn xè xè trên đầu anh. Thế là anh bỗng dưng quyết định “anh sẽ không lấy vợ nữa”, rồi anh bò một mạch tới đây. Trời ơi, anh đã quyết định, bà có hiểu không, anh quyết định. Anh thậm chí còn không suy nghĩ gì về cái quyết định của mình nữa. Nhưng anh thấy hạnh phúc, bà hiểu không, anh đang rất hạnh phúc”.

            Bà mối nhìn chuột chàng rất lâu nhưng người ta có cảm giác mụ đang nhìn cái gì ở phía sau nó thì đúng hơn. Gương mặt mụ lộ vẻ suy tư giống như thể một con chó nằm chờ cơm trên bậc cửa; rồi mụ lắc nhẹ cái đầu, đôi mắt chứa chan lòng thương hại. Kiểu thái độ đặc biệt muốn mửa. Thoạt đầu con chuột cảm thấy giận dữ, nhưng rồi ánh mắt mụ già như một tấm vải chùm lên người khiến nó bối rối. Nó lắp bắp thốt lên:

            “Bà ơi, bỗng dưng anh cảm thấy thật bình an. Anh thấy mình có thể sẵn sàng chấp nhận tất cả. Bây giờ anh sẽ trở về nhà, buộc sợi kim tuyến lên đầu, chuẩn bị tay nải và anh sẽ ra đi. Bà ơi, anh biết còn yêu chuột nàng nhiều lắm, anh sẽ khóc rất nhiều trên đường miên viễn. Nhưng có phải anh đang quên cô ấy đi không, phút chốc anh cảm thấy hình bóng cô ấy nhạt nhòa dần, anh không hình dung được những xúc động của mình xưa kia. Trời ơi, anh thấy dường như anh đã quên cô ấy ngay từ khi hai đứa quen nhau; càng yêu thắm thiết anh càng thấy lãng quên nhiều điều. Bây giờ anh thấy rối trí quá, anh chẳng còn hiểu mọi chuyện ra làm sao nữa. Vì thế quyết định cứu vớt anh, quyết định khiến cõi lòng anh rộng mở, anh thấy yêu đời tha thiết. Anh cần có quyết định, dù anh không thể suy nghĩ được gì về nó, nó sẽ giải thoát anh ra khỏi chính cuộc đời anh. Ôi quyết định, bà ơi, anh thấy tự hào về quyết định của mình biết bao”.

            “Chàng trai trẻ tội nghiệp” – Bà mối già lên tiếng. Mụ ngồi thu lu trên cái hộp đựng thuốc lào –“Để bà kể cho anh một câu chuyện mà bà đã được nghe khi còn dệt mành trong thị trấn. Chuyện rằng: Ở ngôi trường cũ nọ có một vườn cây long não đặc biệt; mùi thơm của nó thu hút đến rất nhiều loài động vật, trong đó có một con chuột chù và một con cóc hoa. Cả hai đều có sở thích chơi quay bằng những quả bạch đàn nên nhanh chóng kết bạn. Cứ chiều đến chúng ngồi hàng giờ bên nhau trên nền gạch mòn trũng, trong mùi hương long não, chờ đợi trong im lặng mơ màng những vòng xoay chậm dần của con quay nhỏ. Sau nhiều ngày êm đềm như thế, chúng trở thành một đôi bạn thân. Một ngày nọ, con chuột nảy ra ý tưởng mà cậu ta nghĩ rằng sẽ là rất hay ho. Cậu đến tìm cóc hoa và nói rằng, tớ định đào một đường hầm từ ổ của tớ lại đây, xuyên qua vườn cây long não; hang của hai đứa mình sẽ thông nhau, và đó là một hình ảnh thật nhiều ý nghĩa. Nhưng trái với nhiệt tình của chuột chù, con cóc nói rằng chân cẳng nó không phải dùng để đào hầm, đào hố. Con chuột ngạc nhiên sờ chân thằng bạn quí, nghĩ ngợi một lúc rồi quyết định sẽ đào cái hang nối ấy một mình.

Ngày .. tháng .. năm 2008

            Cái hang sẽ không bao giờ được hoàn thành, tôi nghĩ như vậy. Tôi mặc xác mọi ý kiến cho rằng tôi đang kể một câu chuyện nhạt nhẽo ngớ ngẩn. Tôi muốn tả cái cảnh con chuột hùng hục đào hầm từ sáng tới tối, cái cảnh nó toét miệng cười và giãy đành đạch trong đêm khi hình dung tới cảnh hai cái hang rốt cuộc đã ăn thông với nhau. Và nhất là đoạn này: chỉ còn một lớp đất mỏng nữa thôi, mỏng đến nỗi ngồi bên này, con chuột đần cũng nghe thấy bạn nó chép miệng; nhưng nó đã không bao giờ bồi thêm một răng vào đấy; không phải vì lí do gì cả. Mà chỉ bởi nó quyết định như thế.

            Nhưng  phải để cho con chuột cãi chầy cãi cối. Tất nhiên. Phải như vậy.

Ngày .. tháng .. năm 2008

            “Hãy để anh phân tích tình huống này” – Con chuột nói – “Dù chuột chù có không suy nghĩ một chút gì về quyết định của mình thì đấy cũng là do cậu ta bị những trăn trở vô hình sai khiến, kể cả những trăn trở ấy không có chút liên quan gì tới tình huống này. Chuột chù còn trẻ và do đó cậu ta thật dễ dàng đối diện với hư vô; chính khoảng trống rỗng vô tận ấy hình thành nên những quyết định vô cớ của cậu ta. Điều ấy khác, hoàn toàn khác với anh vì anh hiểu quá rõ sự vô cớ và vô nghĩa trong những quyết định của mình. Chuột chù có thể sẽ phải hứng chịu nỗi buồn miên man trong những tháng ngày sau đó, nhưng anh thì không, trong anh chỉ có sự thanh thản cùng niềm vui trong trẻo lạ lùng. Là như thế đấy. Bà có chịu hiểu cho anh hay không?”

                                                                                    Ngày .. tháng .. năm 2008

            Con chuột đáng thương.

            “Anh bạn trẻ yêu quí của ta ơi” – Mụ già rầu rĩ nói. Những mụ già rầu rĩ – “Vì sao có những vết chân trên bùn luôn bắt người ta phải dẵm lại vào nó? Đã bao giờ anh tự hỏi; chính quyết định vô cớ khiến anh thanh thản hay sự thanh thản rập rình trong bóng tối con người anh đã đưa anh đến những quyết định ấy? Dù quyết định là vô cớ. Phải, là vô cớ”.

            Tự nuốt cái lưỡi.

            “Anh có thể trả lời được hay không? Anh có chịu hiểu rằng thanh thản và tuyệt vọng vốn không khác gì nhau?”

            “Bây giờ bà muốn nói với anh rằng, cả anh và chuột chù đều sa chân vào một thứ định mệnh chán chường, giống như bất kì ai trên cõi đời này, nó đang giễu cợt các anh. Thế giới đang đi đến một trạng thái lạ lùng, nơi mọi hành động và phán quyết không bao giờ có được từ những suy nghĩ và thỏa thuận chín chắn. Mọi thứ đều mơ hồ. Nếu nhìn từ bên ngoài xã hội vào từng con người, anh sẽ dễ dàng thấy điều đó: mọi quyết định đều thật nhanh chóng và thờ ơ. Tất cả chúng ta đang thờ ơ với các quyết định. Bà muốn anh tránh xa điều ấy; anh cần hiểu rằng trên đời này không hề có những quyết định vô cớ, mà đó chỉ là sự cứu vớt của những cơn tuyệt vọng. Anh đừng thích thú về điều ấy, đừng coi sự vô cảm sâu xa trong con người mình là ý chí; và cũng đừng lãnh đạm bắt chước thế gian”.

Ngày .. tháng .. năm 2008

            Tiếp tục cuộc đối thoại giữa mụ mối và con chuột.

            “Bà kể thêm cho anh nghe một câu chuyện để anh rõ hơn rằng, có những trường hợp mà ta tưởng như quyết định của chúng ta không thuộc về chúng ta, nó như đến từ một nơi nào khác, nhưng kì thực, tất cả những điều ấy chỉ thể hiện sự ăn khớp hoàn hảo của bất kì cá thể nào với thực tại và thời đại – một sự ăn khớp chỉ được áp đặt bởi mọi thứ không là chúng ta, biến sự độc đáo, riêng biệt làm nên những cá thể nổi trội thành một ấn tượng cũ kĩ, nhàm chán và mệt mỏi”.

Câu chuyện 1:

N. sống trong thị trấn. Hắn dựng ngôi nhà với mái tôn và sàn gỗ của mình trên đống cọc bê tông bốn chấu. Dưới sàn nhà hắn trống một đống khoai nước, để mỗi sáng thứ hai cắt lấy lá buộc bên cạnh chiếc  gương bát quái trước cửa nhà. Tôi hỏi: “Anh làm gì vậy”, thì được hắn trả lời: “Đấy là phong tục”. Nhưng rõ ràng trong thị trấn không có ai làm trò mèo ấy cả.

Mỗi buổi chiều, sau khi nắng vừa tắt, như thường lệ, hắn dùng một cái bát vỡ hì hục nạo vét cái rãnh nước bẩn thỉu mà hắn khơi bằng được từ đường cái chính để nó chảy qua nhà. Hắn làm việc ấy với tất cả niềm say mê vô tội. Tôi dừng lại, ngó một lúc, rồi hỏi: “Anh lại làm cái quái gì vậy”. Hắn trả lời: “Thì cũng thế cả thôi”, rồi cúi xuống nhìn cái quần của mình và mỉm cười. Tôi nhận thấy, N. không phải người vui tính, nhưng hắn lại sẵn sàng toét miệng cười trước bất kì cái quần nào hắn gặp trên đường. Vì thế mà ở trong thị trấn, mọi người đều mặc váy, kể cả con bò.

N. thường đọc sách mỗi khi bình minh và hằng đêm hắn chong đèn ngồi trên giường ngắm ảnh Hitler rồi chảy nước mắt. Hắn quăng sách khắp nơi, cả trong nồi và trên mái nhà, bên cạnh những cái lốp xe.

N. thích bàn thờ vì không chịu nổi mùi hương. Hắn ghét ông trưởng thôn 6 vì ông này có hai cái cà vạt giống hệt nhau; tuy người ta không biết vì sao hắn cho rằng ông kia có hai cái cà vạt khi mà nó giống – hệt – nhau. Tôi thắc mắc thì hắn liền đưa tay vuốt bụng và trả lời: “Thì đấy”. Khi nào nói từ “thì đấy” thì hắn luôn phải đưa tay vuốt bụng, như thể đã có một cái gì đó vừa thực sự diễn ra. Tôi tò mò hỏi tiếp thì hắn sa sầm mặt và nói: “Đúng là như thế đấy. Mọi thứ đều có khả năng và đều có thể diễn ra. Với tôi thì mọi thứ đều diễn ra. Anh muốn hiểu thì đừng hỏi, mà hãy tưởng tượng đi, hãy cảm nhận đi”. Ít khi N. nói nhiều như thế, hắn có vẻ thực sự đau khổ vì những lời đã nói ra, vì vậy hắn đổi tay xoa xoa lên vùng da bụng đã dính bết vào lưng.

N. ăn rất ít, hắn thường chỉ ăn khi nào hắn ăn. Trên mép hắn lúc nào cũng có một mẩu vỏ bạch đàn không biết từ đâu ra, cứ dính ở đấy, chẳng bao giờ rơi. Tôi mới nhắc khéo thì hắn đã nhảy bổ lại nhìn trừng trừng vào mặt rồi nói hết sức từ tốn: “Không ai để thế như tôi cả. Nhưng cũng trừ ra vài người? Dĩ nhiên”.

N. có hai đời vợ. Người đầu tiên hắn lấy về vì biết cô ả từng làm điếm. Hắn chăm lo cho ả rất ân cần, ngọt ngào đủ kiểu, nhưng không bao giờ chịu làm tình. Không phải vì hắn khoái trí với việc sỉ nhục người khác, cũng không phải hắn đang tiến hành một thứ trải nghiệm gì mà đơn giản là hắn không hề nghĩ hay cố gắng không hề nghĩ đến tất cả những chuyện ấy. Tâm tưởng của hắn thuần khiết đến độ ta có cảm tưởng dường như hắn còn chưa nghĩ tới chuyện làm tình với cô dù hắn biết rõ người hắn lấy về là một con điếm.

Khi người vợ thứ hai có mang đứa con đầu tiên, hắn bắt thị hàng ngày phải ăn thịt những con thỏ sứt môi để sau này con hắn “có những túi cỏ như lũ trâu bò ngu xuẩn”. Vợ hắn đẻ con một đàn và trong thời gian này công việc ưa thích của hắn là tóm gáy những đứa trẻ thả ra thả vào một thùng giấy carton cùng với lũ gà con”.

Ngày .. tháng .. năm 2008

            Thái vô tích.

            “Anh xin lỗi” – Con chuột chán nản hét tướng lên – “Anh biết tất cả những câu chuyện thuộc loại này sẽ dẫn tới đâu: chúng chẳng dẫn tới đâu cả”. Nhưng anh không hiểu bà kể nó cho anh với dụng ý gì. Anh không thấy mình trong tay N. đó”.

            “Bà đang tìm lối thoát cho anh”.

            “Lối thoát ư? Có lối thoát nào không ngập đầy nỗi đau? Mà thôi, sao anh lại nhắc đến những điều ấy. Dù nỗi đau có khủng khiếp thế nào thì nó cũng êm đềm lắm, nó cũng là lựa chọn, là quyết định của anh. Vậy quyết định ấy không phải là lối thoát sao? Bà còn tìm gì cho anh nữa?”

            “Mọi lựa chọn của anh không phải tự do mà là định mệnh và tuyệt vọng. Dù ngay cả định mệnh ấy cũng tự do và ngược lại. Mọi quyết định của anh cũng vậy, đều là hối hận, đều đưa anh đến tuyệt vọng. Đấy là điều bà muốn nói qua những câu chuyện liên miên bất tận: mọi câu chuyện chỉ có một ý nghĩa và mọi nhân vật đều chỉ có một kết cục mà thôi. Thế gian bây giờ không còn tồn tại những quyết định vô cớ, chúng ta đã đánh mất nó; tất cả nhân loại giờ đây đều đang vỡ mộng và tuyệt vọng. Bà vẽ cho anh xem biểu đồ ấy của con người, nó đã đến cực đại rồi.

“Vậy bà tìm lối thoát cho anh ở đâu” – Con chuột ôm đầu, nó như kiệt sức –“Bà tìm nó ở đâu? Chao ôi. Và cuộc đời là gì kia chứ? Cuộc đời là gì?”

Bà mối già im lặng; mụ như chết rét vì lời than vãn của chuột chàng – mà vậy cũng đúng. Sau đấy mụ khởi sự kể tiếp chuyện bằng một cái giọng rè rè.

Câu chuyện thứ 2:

Trên chuyến tàu hỏa cuối cùng chạy trên làn chiếu bồng bềnh như thảm lúa, người lái tàu mặc một chiếc áo ngoài thủy thủ. Ông nhớ về người bẻ ghi và nói với những gợn vàng ngoài cửa sổ: “Những con nhện nước có lặn được hay không?”. Những chuyến tàu luôn là những chuyến tàu cuối cùng, người ta không bao giờ khởi hành được ngay cả khi đã về tới ga. Điều ấy giống như mọi sự khởi đầu, người ta thường chua chát khi đã xong xuôi mọi việc. Người lái tàu nhớ về anh bạn bẻ ghi của mình theo cách đó. Ông ngắm nhìn những hình vẽ kì quặc trên móng tay của mình và cố hình dung rằng trong đó không ẩn chứa nỗi đau mà là nụ cười sâu bên trong hạnh phúc. Nhưng ông thường không thành công và mỗi khi cảm giác vô nghĩa ấp đến sau mỗi tưởng tượng, ông phải cố gắng thả lỏng mình cho sự mơ màng. Ông trói mình vào cột giấc mơ mà trước kia ông lầm tưởng là những chuyến đi của cuộc đời; bằng cách đó ông gạt bỏ những khoảng trống hư vô luôn đầy dần lên và trơ lì đi. Và đấy cũng là cách giúp ông vượt qua sự tan vỡ những điều mà ông tuyệt đối tin rằng đó không phải là ảo tưởng; cũng như đưa ông qua bên kia những điều mà ông không bao giờ dám nghĩ đến. Tất cả nhờ cảm giác mơ màng. Ông thấy bình yên và cánh chim đang chao nghiêng trên đợt sóng vàng kia mới đẹp làm sao.

“Vì sao đã đến điểm cuối cùng của thế giới và thời gian này, con người ta vẫn đòi được đi” – Ông trầm ngâm nhìn chân trời đỏ rực bất động như mắt bão; bánh xe tàu vẫn bay trên làn chiếu và gió cuốn giữa không gian, ánh sáng cùng cỏ cây và đồi núi – “Không phải. Cứ đi. Quo vadis? Ta có thể đi đâu đây? Có thể đi đâu?”

Ông thấy người bẻ ghi đứng ở trong đám cỏ dại như một tấm biển chỉ đường. Rất nhiều năm rồi họ không nhìn vào mắt nhau và ông không biết vì sao hay có chuyện gì xảy đến với người bẻ ghi. Cũng có thể đã không có chuyện gì xảy ra. Một ngày kia, người ta không nhìn vào mắt bạn nữa, chỉ có vậy thôi.

Như một con voi con không bao giờ gặp lại người quản tượng, cho dù nó không hề nghĩ tới hay lo sợ rằng mình không thể già đi; mọi sự vẫn thường diễn ra như vậy. Ở đây không có sự thờ ơ, chỉ là biến động rất nhỏ trong thời gian riêng của nhân loại. Không có gì đáng phàn nàn khi ta tự mất liên lạc với chính mình nhưng lại có nỗi buồn vĩnh cửu khi chúng ta mất liên lạc với nhau. Khi bạn không liên lạc với ai nữa, đấy không phải là quyết định của bạn. Tất cả chúng ta giờ đây đều đánh mất điện thoại khi mua nó về.

Tôi nói thêm câu này chắc bạn sẽ không tin đâu: Thực ra Thượng đế đâu có bị điếc, nhưng chính là loài người hiện nay đều câm cả.

“Vậy chúng ta cần đến bước chân thần thánh” – Người lái tàu nghĩ ngơi – “Nó là gì vậy? Bước chân của một cậu bé nhớ thương tuổi già của mình; đi ra cài lạ cánh cổng sắt u ám trong cơn mưa tầm tã? Nhảm nhí!”

Nhưng đôi khi ta cần suy nghĩ một cách nhảm nhí vì có thể vẫn có những điều lạ lùng được phát lộ. Có điều cần phải cẩn thận.

Chuyến tàu hỏa cuối cùng lại băng qua một vườn hoa hồng ấm đầy những giọt sương. Người bẻ ghi vẫn đứng trong đám cỏ dại, ông ta sẽ không bao giờ mốc xanh khi ở đó. Ông chìa cánh tay của mình ra cho nắng và cố gắng nắm lại cái bóng bàn tay của chính mình. Ông nhìn thấy ngọn gió đuổi theo con tàu, rải cánh hoa đang xoay tròn xuống nước, thấy màn sương từ cõi trời dừng dựng nên như một cái thác rộng và cao vô hạn tiến dần đến bờ, quây lấy con tàu như để gói tròn vào cái bọc cách biệt và xa lạ với bên ngoài; cái kén ấp ủ để mai sau nó bạo tàn đục bỏ để xô đến những đau khổ của con người. Ở đấy có buồn thương đâu?

Rồi con tàu đâm thẳng vào biển xanh.

Người bẻ ghi lục tìm chữ kí của mình trong vạt cỏ, nhưng ông chẳng thấy gì. Vì lẽ đó mà ông đứng hoài ở đấy.

“Vậy có khi ta cần đến bước chân thần thánh” – Ông cúi xuống nhìn đàn kiến bò bên nhau làm đám cỏ rung rinh – “Nó là gì vậy? Bước đi của sự sống và cái chết tuế sai như bông vụ và khật khưỡng như tên say rượu? Tào lao!”

Giống như một mụ già rời bỏ đống đầu vịt trên cái mâm đồng của mình bên đường ray tàu hỏa để đuổi theo những quả táo đỏ chạy trên đường trong chiều giông bão. Nhưng trên cái mâm đồng ấy không còn là những cái đầu vịt mà chúng đã biến thành những con chim non trụi lông hối hả bò đi bằng đôi cánh.

Người bẻ ghi mỉm cười khi nghĩ rằng ông đã không tự hào về tính hay quên của mình, dù với một số người đó là điều đáng để kiêu hãnh. Nhưng chợt nhận ra rằng mình vừa hiểu được một điều gì đấy, ông cảm thấy bối rối và buồn bã. “Anh đừng kịp thời sáng suốt. Đó là sự trơ lì” – Người lái tàu đã tưng nói như thế – “Hãy để mình là một mớ bòng bóng và quăng tất cả những gì thấu hiểu được lên mặt giấy”. Nhưng đã không có ai trong số họ ngồi viết, vì có những chân trời và ảo ảnh chân trời. Cũng vì thế họ không lớn lên và cứ thế già đi.

Điều ấy cũng giống như con chim én bị giam cầm trên con đường hẹp giữa những bức tường của dãy nhà chung cư. Nó nhìn thấy mình trong sự hoảng loạn êm đềm dưới tấm kính bạc trong những vũng nước đọng bị bỏ rơi”.

“Nó đấy ư?” – Con chuột mệt mỏi lên tiếng.

“Anh có nghe đâu” – Bà mối già mỉm cười. Ôi những mụ già, tốt nhất là đừng có cười.

“Không phải, anh đã cố căng tai ra nhưng thế gian đã điếc mất rồi” – Chuột chàng hơi khẽ dịch người, nó đứng lâu đến mức đất dưới chân đã nổi hết cả lên – “Không hề có cuộc đời, chỉ có những câu chuyện về cuộc đời thôi; nhưng như vậy sẽ buồn thảm biết bao: mọi câu chuyện đang trở nên thừa thãi. Giá như anh đã không lắng nghe bà nói, những điều ấy khiến anh đang cảm thấy mình trống rỗng”.

“Vì anh không biết đến dòng thời gian khác nằm bên trong con người mình” – Bà già nói –“Anh để nó chảy trong sự quên lãng bên dưới dòng thời gian của chính anh, thứ khiến anh phải đi đến sự đối diện với tuổi già và cái chết. Anh đã quên mất thời gian của người khác vẫn âm thầm chảy trong anh, là dòng suối ôm trong lòng nó và vuốt ve những viên sỏi đủ màu sắc của những điều đẹp đẽ khiến con người trở nên đẹp đẽ. Chính điều ấy khiến tâm hồn anh trống trải khi nghe những câu chuyện về cuộc đời này. Có những thứ thời gian mất đi mà chúng ta không bao giờ tìm lại được, thứ thời gian bị lãng quên. Những điều bị lãng quên như thế không bao giờ được tìm thấy dù ta có tìm lại được và nắm chặt nó trong bàn tay hờ hững của mình đi chăng nữa. Thời gian người khác trong anh không trôi đi, nhưng anh lại già vì điều đó. Trong anh đang tràn ngập niềm tuyệt vọng mênh mang của sự già nua mà anh không hề hay biết”.

“Ô. Vậy làm sao bà lại biết?”

“Vì anh đã kêu cứu”.

“Không, bà ơi” – Con chuột phá lên cười – “Con người ta không kêu cứu khi tuyệt vọng mà tuyệt vọng khi lên tiếng kêu cứu; kể cả khi có bàn tay chìa ra cho ý cũng vậy. Y chỉ bị sự tuyệt vọng quyến rũ khi vô tình nhắc tới nó thôi. Người ta thường bị cuốn hút và yêu thương ngay cả những tình thế bi thảm nhất của mình”.

“Đấy chỉ là cách để người ta biết được rằng mình đang tuyệt vọng” – Mụ già chán nản – “Bà có thể làm gì để thuyết phục anh rằng ta có thể biết và hiểu ngay cả những điều ta không hề biết tới và sự thật đích thực nằm trong những điều mà ta tưởng tượng ra?”

“Thật tẻ nhạt làm sao” – Con chuột tội nghiệp không cười được nữa, nó như chết đuối trong cảm giác nhạt nhẽo do chính mình dựng nên. Nó cảm thấy mình đang tuyệt vọng thực sự và chán ngấy mọi điều hiện hữu, một thứ ước vọng tự sát lấp đầy từng tế bào trong cơ thể những kẻ thờ phượng thứ đạo đức vớ vẩn vừa tỉnh dậy trong bãi nôn mửa của chính mình sau một cuộc rượu.

Mỗi lời nói đưa người ta đến gần sự điên loạn, cô độc, vô cảm và do đó: cái chết. Lời nói giải phóng linh hồn như một thứ động cơ phản lực; con người trống rỗng nhiên liệu và bị đẩy ra xa nhau. Nhiên liệu ở đây không phải sự đồng cảm nhưng là muốn sống vô thức qua chọn lọc tự nhiên.

Chính lời nói đưa chúng ta rời xa nhau.

“Đúng thế, một tình thế luôn tẻ ngắt khi chúng ta lên tiếng” – Mụ già nói – “Nhưng chúng ta có thể làm được gì? Có những người thường tự hỏi rằng, vì sao họ – những kẻ chán chết sống giữa một cuộc đời chán chết – lại nhận được bao quan tâm của kẻ khác. Họ mường tượng rằng ngay cả đối với một ai đó, họ vẫn là một cái gì đấy. Có lẽ không hư ảo hơn. Họ tồn tại vì một người nào khác cảm nhận rằng họ đang tồn tại. Anh có hiểu được đấy là một niềm an ủi lớn lao? Đối với những người như thế, mô típ giao tiếp giết chết họ. Không giống như nhân vật của Ionessco – những kẻ mất đi sự giao tiếp kết dính giữa con người với nhau, bởi thế mà trở nên cô đơn, rời rạc – những nhân vật của cuộc đời chúng ta bị mất đi khả năng giao tiếp của chính mình, nó ở bên ngoài họ. Họ không nấp kín đằng sau những câu khuôn sáo, họ cố trồi lên mà không được. Sự nhạt nhẽo đè họ bẹp dí, họ mỏng như một tờ giấy và thế là gió cuốn họ bay giữa con người.

Vậy chúng ta có thể làm gì nếu không phải tự làm “nặng” lời nói của chính mình với sự tưởng tượng, bằng cách đó tạo thành một thứ mỏ neo níu giữ ta lại với lời nói – một cách thứ quyến luyến với các biến cố?”

“Bà lảm nhảm cái gì vậy?”

            “Nếu anh không chấp nhận được sự nhạt nhẽo bản chất được tạo ra do tương tác giữa lời nói và tình huống, anh sẽ chán chường ngay cả với sự tuyệt vọng của mình”.

            Con chuột không trả lời nữa; nhiều lần nó ngước mắt nhìn bà mối già, định khởi sự nói câu gì đó nhưng không được. Dường như lời nói đang trương phình trong nó như một khối kí ức hỗn loạn khiến cổ họng nó mắc nghẹn lại. Nó đang dần trở thành kẻ câm với chính mình. Bên cạnh đấy, trong sự cảm thông xa lạ, một con mụ già vẫn đang tiếp tục tìm kiếm lối thoát cho tình huống của nó bằng lời nói thản nhiên đều đều.

Ngày .. tháng .. năm 2008

            Nghĩa là ở đây, đối với anh J., sự bất động của thời gian đồng nghĩa với sự trôi nhanh vùn vụt của nó.

            Trong bóng tối muộn màng đầy màu xanh khó hiểu của bình minh, tôi khẽ lật mở cuốn nhật kí của mình với sự ghê sợ run rẩy. Lớp học cũ vẫn ngủ yên trong một lớp bụi xám dầy. Thứ bụi ma quỉ ấy còn bám chặt vào mặt bảng trơn một cách quái lạ và trên đầu tôi, cái xác trắng toát của con rắn ráo hơi lay động trên cánh quạt trần. Tôi cảm thấy một sự kì lạ rằng, đáng lẽ ra trong cái khoảnh khắc này, một mình tôi ngồi giữa lớp học cũ, giữa sự im lặng nao lòng khi cái chết ập đến với con cú lợn duy nhất của ngôi trường, và giữa không gian đóng băng thứ ánh sáng đục lờ như sữa có pha phẩm mầu, khi tôi ngồi đọc sách và viết nhật kí với dải băng mầu đen trên mắt, không, mầu đen trên mắt, mầu của thế giới những hoạt động mẫu mực, tôi ngỡ mình đứng giữa pháp trường và tôi ngỡ cõi lòng tôi phải trôi nổi trong sương. Tôi sẽ phải thấy sự bình lặng vĩnh hằng trong tâm hồn tương ứng với những hành động tôi đã làm trong cái lớp học cũ này: thấy mình ngủ cùng lớp bụi và những chấn song bằng gỗ, thấy nhịp điệu đều đặn của tiếng giở sách và tiếng sột soạt của ngòi bút rong chơi trên mặt giấy. Tôi phải lắng nghe tiếng sột soạt ấy lọt vào một con đường bí hiểm trong không gian, nơi nó có thể tự do trong sự hồn nhiên và thờ ơ nguyên thủy của mình, đi dần đến điểm tận cùng trong cảm giác về sự tồn tại. Khi nhìn vào nơi ấy, lẽ ra trong khối óc tôi phải xuất hiện hình ảnh một người đang từ từ khép lại đôi mắt; thế nhưng trong tôi giờ đây lại đang ngập tràn một cảm giác ghê sợ.

            Ôi Caddy, anh đang gọi em ở ngưỡng cửa 6 đường đi trong địa ngục, nơi anh đang bị những sợi dây leo màu đen cuốn chặt lấy người.

            “Trốn đi anh ơi, cha đang đến”.

            “Không sao, ông ấy không biết anh. Sao em lại buồn khi anh không nhìn ông ấy, con người cao lớn có đôi mắt của con gà”.

            Những đàn quỉ đội lên từ giàn mướp đương ra hoa. “Ai cho rằng mình không sợ quỉ sứ sẽ có ngày tìm thấy con người khác”. Phải diệt chúng bằng lửa, nước và tro xương … Hắn đấy, hắn đấy.

            “Không phải, hắn cũng tồn tại như anh và ngồi giữa lớp, sao anh có thể dùng sự tồn tại của mình để biện minh cho phán quyết về sự không thể tồn tại của hắn khi mà sự không thể tồn tại của hắn còn thuyết phục hơn sự tồn tại vốn hư ảo của chính anh”.

            “Trời đất, hắn trườn người trên ghế và gác chân lên mặt bàn, giống như … giống như … sao anh lại mường tượng hắn là con thỏ tuyết đứng giữa đống mạng nhện ướt sương giăng tràn trên cỏ”.

            “Sao anh lại như vậy chứ?”

            “Gọi cho em đi anh, anh đang ở đâu? Em đang đứng tựa cửa ở một nơi xa xăm có ngôi nhà trên sườn dốc và lối đi gập ghềnh đá màu vàng trắng và rêu và những bông hoa dại vươn mình trong nắng. Em không thấy anh còn anh thì thấy em ngó lơ đi nơi khác, phải không? Phải không, anh đang buồn và thấy em buồn phải không?… Gọi cho em đi”.

            “Nhưng biết phải làm sao?”

            “Anh và em không ở bên nhau, Caddy. Thế thì chẳng có nổi lí do em lo cho anh và anh phải trốn chạy”.

            “Hắn trốn chạy, anh không trốn chạy. Anh có ở bên em đâu Caddy”.

            Thời gian đâu mất rồi? Tim tôi như đập ngược lại khi những dòng chữ vô hình mở ra trong bóng tối. Giá như có mưa. Không, giá như tôi nghe thấy tiếng mưa rơi. Các cửa sổ đều đã mở. Nhưng để làm gì khi âm thanh ấy … Tôi sẽ mường tượng ra thời gian bị cuốn vào những giọt mưa, tôi sẽ nghe thêm tiếng tí tách rơi trên thềm gạch nổi đầy bụi đỏ. Tôi sẽ thấy lại cho mình. “Nhưng trên đời này thực tế đâu tồn tại âm thanh” – Anh J. nói – “Cứ nghĩ mà xem”. Và nơi đây bao năm rồi không mưa? Bao năm rồi khi em trở về, Caddy?

Ngày .. tháng .. năm 2008

Giải thích ngụ ngôn của S.

Trong nguy hiểm con người trở nên đần độn một cách vô thức, nhưng họ vẫn tưởng là mình đang bình tĩnh và tỉnh táo. Họ bị hiểm nguy lừa gạt, cho đến khi bi kịch xảy ra họ mới thấu hết nỗi đau kinh hoàng của sự bất lực trong cuộc đời.

Mọi tưởng tượng đều là hiểm họa.

Mọi tưởng tượng đều là hồi ức.

Mọi tưởng tượng đều là thành kiến.

Mọi tưởng tượng đều là địa ngục.

Và mọi tưởng tượng sẽ đều kết thúc tại đây.

Ngày .. tháng .. năm 2008

            Tuổi thơ tôi: Trong niềm say mê khơi lại, nỗi cô đơn trở nên trong suốt. Hạnh phúc giống như một thứ hình khối bao bọc.

.

.

.

            “Hình khối bao bọc”

                        ai lại không biết điều ấy

cái rộng rãi làm người ta hoảng hốt và sự gần gụi khiến người ta cô độc

            “Ai có thái độ ngụy tín khi viết những dòng trên?”

            “Ai âm mưu ngay cả trong cảm xúc?”

không phải thế. “Có ai trên đời lại có thể viết được nhật kí cho chính mình?” – Anh J. nói.

Caddy cũng nói như vậy

            Bất chợt tôi thấy mình tỉnh giấc, giống như một con người tình cờ ngồi lại đâu đó trong sự yên bình. Tôi không sao nhớ lại được cảm giác ấy và tôi rùng mình ớn lạnh. “Đừng bao giờ nhớ đến sự hiện hữu của mình khi vừa thức giấc”. Hắn nói hay tôi nói.

            Ôi ngu ngốc, lời khuyên ngu ngốc làm sao.

“Mình lên đồi được không Caddy?”

“A, vì sao anh lại hỏi “được không”? Mình lên đồi nào Caddy! Bây giờ đang là giữa trưa, anh sẽ để Caddy thấy sương lạnh rơi trên ngọn cây ngay khi trời nắng.Ông đang ở đó, trong một túp lều lợp bằng lá cọ. Khi Caddy nhìn sương rơi, anh sẽ cố hỏi ông xem, cõi lòng con người liệu có thể lạnh hơn sương được không? Ông có đang thấy lạnh không? Gió bấc có thấy lạnh không? Băng giá có thấy lạnh không? Caddy sẽ gọi anh về khi lá cây và sương ngừng rơi, đấy là giờ anh J. mang cơm lên cho ông. Mình không nên để anh ấy bắt gặp, phải không?

            Tôi không tự lừa dối mình tôi đã không hi vọng.

            “Caddy. Nó đã ngồi ăn cơm ngay trước mõm con chó chết đói”.

            Hắn nói và nhìn tôi đầy vẻ giễu cợt.

            “Không”. Tôi nói nhỏ. Hắn nói hay tôi nói.

            “Nhưng mày lại điếc trước chính lời nói của mình phải không?”

            Tôi nhìn hắn và trong khoảnh khắc, anh vỗ vào vai tôi.

“Tao ca ngợi tất cả những kẻ tìm cách biện hộ cho niềm tin của mình”.

Nhưng hắn biện hộ thế nào cho niềm tin vô hình tôi không thấy?

“Mọi con cóc đều tưởng mình là nhái”.

“Anh điên thật rồi”.

Phải, nhưng hắn đâu có điên. Và hắn nữa.

Ngày .. tháng .. năm 2008

Tôi tên là Q.. Ngày này cách đây 2 năm.

Tôi nhận được lệnh từ chính phủ, trở thành nút thắt trong một thủ đoạn chính trị đầy sáng suốt của Michiavelli. Có lẽ là ảo giác. Tôi được chúng phát 1 cuốn sổ, 2 bút bi TL và 1 bút chì kim. Tôi giấu theo người thêm một cuốn sổ nữa để làm nhật kí. Điều này thực ra rất nguy hiểm, vì khi đã tiếp nhận công việc, tôi không được quyền ghi chép những gì chính phủ không thể kiểm soát. Nhưng tôi hiểu rằng, khi trở thành một nút thắt tức là tôi đã có một hình khối và tôi muốn mình là một hình khối sống động. Hơn nữa anh J. đã từng nói với tôi rằng, bất kì ai, dù thế nào cũng không có cách gì đọc được nhật kí của người khác. Tôi tin anh ấy? Điều đó có nghĩa gì khi thế giới ở bên ngoài chúng ta?

Nhưng dù sao …

Đây là lần đầu tiên tôi đi công tác xa đến như thế. Ở bên kia thời gian. Có lẽ là ảo giác. Bóng tối lạ lùng ở đây chỉ cho phép tôi ngắm nhìn những con nhện tí hon bám đầy trên trần nhà như một lớp sơn nhám. Khi bình minh trở lại, màu xanh chân trời mới nuốt mất không gian và xác con rắn thòng xuống mỗi lúc một dài như một lưỡi dao đe dọa.

Tôi bắt đầu cuộc hành trình thời gian trong phòng học cũ của mình với tâm trạng thanh thản.

Caddy không quay trở lại.

Với tâm trạng thế này công việc của tôi chắc sẽ được giải quyết tốt đẹp. Tôi biết chấp nhận. Tôi không chờ một sự hoàn thành nhanh chóng. Tôi đã đi quá nhiều trong thời gian ngồi ở nhà và dừng lại quá nhiều trong thời gian rong ruổi trên đường. Công việc lần này là cơ hội rất tốt để tôi thủ tiêu mọi cảm xúc tốt đẹp của mình. Một cách tuyệt diệu để bi kịch hóa cuộc đời, những cơn bão xúc động chết trong hồ nước lặng.

Nhưng bi kịch đâu có ở trên đất nước Việt Nam?

Tôi là một Sisyphe vần đá nhiều dục vọng. Có lẽ là ảo giác. Bây giờ tôi ngồi đây, chiếc bàn cuối cùng của dãy bàn bên tay trái trong lớp học nếu nhìn từ bục giảng. Không khí vẫn có mầu xanh và mùi của bụi. Bụi bám theo ta trong mọi khoảnh khắc hiện tồn. Sau lưng tôi, nếu tất cả không thay đổi như cách đây 20 năm, thì chắc chắn phải là một cái chổi làm bằng cây chít và một sọt rác. Những nắm giấy vo tròn ở trong đó. Tất cả lẫn với rác, chui kín vào trong góc tường.

Tôi sẽ ngồi đây trong bao nhiêu năm? Trong bản kế hoạch chi tiết không hề nhắc tới điều này. Vì thế đã có lúc tôi cảm thấy thật sự hạnh phúc, nhưng rồi tôi đã tự kịp trấn an. Tôi không lo sợ điều ấy nhưng,            anh J. nói “Người ta thường cảm thấy hạnh phúc khi một cái gì đó vừa chấm dứt”.

.

.

.

Ngày .. tháng .. năm 2009

Tôi đã quá tự tin, đã tự lừa dối mình và lừa dối cả hắn. Tôi ngỡ mình sẽ không bao giờ hối hận. Hắn nói với tôi, hối hận là một sự phản bội. Nhưng tôi đã không thể chống chọi lại nó được nữa. Tôi không biết phải làm gì.

Những cơn sợ hãi run rẩy đã bắt đầu lắng dịu. Hoàng hôn nối tiếp bình minh. Những luồng ánh sáng phát ra từ dải mây vòng kín chân trời ùa vào phòng, làm tối lại những chấn song đang nín thở. Thế giới đổi màu xanh còn nhức nhối và hoang tàn hơn trước. Xanh thẫm tới mức tôi gọi nó là bóng đêm.

Tôi cảm giác như có một tổ ong treo trên thành cổ họng mình và nơi buồng phổi có một người nào đó đang mở bia. Sự khó chịu xuất hiện từ một nơi rất sâu, lớn dần lên như một quả bóng phình to trong không gian chân lý tăm tối, rồi bùng vỡ. Tôi ho dữ dội và nhận ra rằng, lớp bụi phủ trong phòng hoá ra đến từ lồng ngực con người. Đến một ngày kia chúng ta ho ra bụi chứ không phải bụi làm chúng ta ho.

Và đã có bao nhiêu kẻ lấy lí do kiếm tìm em gái để trốn chạy hạnh phúc đã ngồi lại nơi đây? “Người ta chỉ  kiếm tìm và chấp nhận hạnh phúc khi mệt mỏi hay tuyệt vọng”. Và họ đến đây chỉ để muốn nói rằng mình đã không mệt mỏi đến như thế?

Cơn ho lật giở từng trang giấy và trong khoảnh khắc tôi lại bị hút vào trong triền miên những dòng chữ bên ngoài. Tôi có thể dùng từ nào để mô tả những gì tôi đã viết? Nhật kí của sự tồn tại? Nhật kí ghi về Caddy? Nhật kí của cuộc chạy trốn, của hồi ức, của giấc mơ … Không, tôi hiểu rằng, khi một con người thuộc về thế giới này, dù là theo mệnh lệnh, lại chấp nhận đến ở trong lớp học cũ, anh ta chỉ có thể suy nghĩ và viết về, tất nhiên là những thứ ngoài công việc, cái thứ là nguyên uỷ mọi toan tính của anh ta: sự vô tội. Và nhất là, đây cũng chính là thứ anh ta mong muốn, trong cảm thức được cứu rỗi hay cứu rỗi chua xót, lí giải tất cả mọi điều.

Nhật kí của tôi: nhật kí về sự vô tội.