Nâu
Tai tái
Chất Quảng
Một đời nâu

Một đời Nâu như xích lô Sài gòn quẩn quanh
Thỉnh thoảng nói to và chưởi to khi say
Hầm hồ ba bứa
Điên hiền
Thương quá mà chưởi thôi
Ngoài chưởi đếch biết làm gì!
Để kẻ khác khỏi quên mình
Ghét cũng là đối cách để nhớ
Ghét đi để thành cái dằm, cái kim nhói vào tim

Nâu ơi là Nâu!
Lúc nào cũng gầm ghè gây gổ
Muốn nói một câu gì đó và quên bớt một điều gì đó
Lúc nào cũng bấn loạn
Xe bẩn, rong cuộc đời đi quanh
Hết xích lô mơ về rượu gạo
Thị thành rửa không sạch chất bần nông
Nâu như đất, hoa mọc lên từ đất
Sông Thu một dòng chảy, ta hề nhớ
Sông Thơ một đời không ra biển, ta hề say
Thành lạch, thành đầm, thành bồi,
Thành bãi, thành bùn
Thành vết thương lòng ta
Ta đau, ta say
Ai hay ai biết?
Thôi ta mơ trở về
Rong hồn trên mây trắng sông Thu…

Chữ nghĩa vây khốn
Thơ ca là cục cứt
Rứa mà vẫn thơ
Ngoài thơ đếch biết làm gì!
Không thơ cõi thế này còn đáng sống?
Tanh bành trăm thứ hường bà lằng
Rối mù
Nâu ơi là Nâu!
Đất đai suy nghĩ
Hồn một nơi, xác một phương
Xe tang quy hồi qua bao vạn lý!
Tiễn Nâu khói vẽ trăm vòng, bụi tung trăm lớp
Đường xa cầu đò
Giấy vàng giấy đỏ
Thôi Nâu về đi!
Quyến luyến chi Sài gòn khốn nạn này?
Anh em vẫn thế!
Thi ca chợ trời
Bươn bả làm ăn
Văn chương là cỏ rác
Bia bọt là sông quên
Nhúng hồn vào đó, cắt rễ trí nhớ
Chết là xong, là quên!
Đời vui thôi, vui thôi!
Nhớ Nâu uống giùm Nâu thêm chai bia
Đất trời cuồng quay ngả ngớn

Sài gòn ơi Sài gòn!
Mi là cái chi?
Là tất cả mà không thuộc về ai!
Bụi bặm – tàn khốc
Quyến rũ – dã man
Nhà thơ – du đãng
Cộng hòa – cộng sản
Cá phệt – mặt rô
Đêm qua đọc thơ
Sáng mai chó điếm

Đại lộ bát ngát
Thơ rác vỉa hè
Chết không đất chôn
Thác loạn sàn nhảy
Ho phọt máu tươi
Vui thâu đêm suốt sáng
Buồn khép cửa đợi bình minh (**)
Đi hoang túi rỗng
Suối oan gọi hồn
Xe tang tìm ngõ
Tháng ngày đất thó…

Sài gòn vui như sống!
Nâu ơi! (***)

Sài gòn, 13.12.2009

(*) Nguyễn Trung Bình kể với Nguyễn Hữu Hồng Minh, có viết tiếp kịch bản phần 2, nhan đề “Rượu Gạo” lấy cảm hứng từ phim Xích-lô của đạo diễn Trần Anh Hùng. Không rõ trước lúc mất, bản thảo có kịp hoàn thành không?
(**) Ý thơ Nguyễn Trung Bình.
(***) Nâu là ý tưởng chủ đạo, đúc kết từ “Bài của trẻ dáng nâu” của nhà thơ Nguyễn Trung Bình.

.

Lời hát

1. 

Nửa đêm ngủ quờ tay tìm em
Em đâu? Em đâu?
Xung quanh sóng
Sao vục vây mình anh?
Sóng của mùa qua về biển
Ta gặp lại mình voan trắng, nệm trắng, khung cửa trắng
Biển cuồng dưới chân, thét gào man dại không xa lạ
Anh nghe một lời hát vang vọng rất mềm và rất xa

2. 

Một ngày sóng biếc xanh
Một ngày em có anh
Ngày cõng nhau cười cù vào cát
Sóng cường cương cứng thanh xuân
Mũi tên tình yêu bắn qua muôn dặm
Em hãy nhìn ngọn hải đăng xa
Tình nào chớp từ khe núi lạnh?
Ta sống nhiều ngày sao chỉ nhớ một ngày đó?
Ngày đổ rượu vào linh hồn và muối cho cuộc sống đượm chất hơn

3. 

Anh yêu nhiều người sao chỉ sống với người đó
Là em,
           ngàn năm âm vực điên cuồng
Con sóng thét gào quạnh quẽ
Chớp nghìn cái vỗ

Cát

Khi những con hải âu chớp cánh chìm vào sóng trắng
Ước mơ vỡ vụn như bọt đánh mìn vào lòng biển
Anh và em trở về
Trên ngôi nhà hoang dựng một lâu đài cát

Những ước mơ nghìn nghịt cát khô
Vẫn còn chỗ nào trong cát cho chúng ta
Kẻ đắm tàu không tín hiệu S.O.S
Không ngừng ước mơ, hi vọng

Những ngăn tình yêu đầy cát không dễ dàng kéo ra được
Những trần kí ức sụp lở như chưa từng sống qua
Những đoạn đời ngẫu hứng, biến tấu như nhạc jazz
Ngập trong cát, lở trong cát, chìm trong cát
Cát chất đầy những toa đời sống

Chúng ta tìm lại những tấm phim thời gian
trầy sướt không rõ mặt tương lai
Không sắc màu quá khứ
Chưa bao giờ nói rõ điều muốn
Miệng chúng ta đầy cát

Trước biển, sóng hải âu
Sức mạnh hiển nhiên
Làm sao hát khi giọng anh đầy cát?
Làm sao nói khi ngực anh toàn cát?

Em ơi, hãy bới cát tìm cuống họng cho anh
Để anh tập đánh vần lại chữ A
A! A! A!
Trước một đời sống cát
 

Mũi Né, cuối tháng 6.2005

.

*Tặng Trần Tiễn Cao Đăng

Một nhà thơ mơ ước cả đời mình làm sao phải viết được một tuyệt tác nên ông rao thông báo sẵn sàng đánh đổi tất cả, kể cả mạng sống mình cho việc đó. Một hôm từ quán rượu trở về ông ngạc nhiên khi thấy nhà mở toang cửa. Rõ ràng là trước khi đi ông đã khóa lại rồi. Không hiểu kẻ nào đã mở ra như vậy.

Khi bước vào thì ông mới biết có một con ma ngồi thù lù giữa nhà ông.

- Tôi đã đọc thông báo của ông và bây giờ tôi đến đây – Con ma bảo: – Tôi có thể làm cho ông nổi tiếng bằng cách viết giúp cho ông một tuyệt tác. Có điều ông phải chịu chấp nhận một điều kiện của tôi…

- Điều kiện gì tôi cũng đồng ý, kể cả cái chết, nếu có thơ hay! – Nhà thơ hăm hở.

- Tôi muốn đúng điều như ông vừa nói! – Con ma chậm rãi. – Tôi sẽ đánh tráo linh hồn tôi vào thể xác ông. Còn ông hãy tạm thời rút ra khỏi căn nhà xương thịt thân quen của mình…

- Hồn tôi sẽ tạm rời khỏi thân xác của tôi ư? – Nhà thơ bắt đầu lưỡng lự. Bởi ông chưa biết khi buộc rời khỏi chốn quen thuộc, linh hồn ông sẽ lang thang bay đi đâu. – Tôi phải thực hiện hợp đồng này trong bao lâu?

- Lúc nào chính ông đồng ý là mình đã có một bài thơ hay! – Con ma nói: – Ông yên tâm đi! Điều này cũng nhanh thôi! Khi nào ông chính thức là chúng ta sẽ bắt đầu…

Nhà thơ thấy thật phiêu lưu nhưng cám dỗ của sự nổi tiếng và vinh quang làm ông đồng ý. Với một phép thuật nhỏ sau một giấc ngủ linh hồn nhà thơ đã bị đánh tráo. Mọi thứ như đâu vào đó không một mảy may thay đổi. Chỉ có linh hồn nhà thơ bây giờ là một con ma.

Vì mang linh hồn của người đã chết nên con ma rất lười biếng. Nó chỉ ngồi một chỗ đọc và đọc sách. Nó nghiện chữ và chỉ ăn chữ. Còn linh hồn nhà thơ thì tự biến thành người dẫn đường. Suốt ngày đào xới ở thư viện đem về những cuốn sách dày cộp theo yêu cầu của nó.

Và đúng như hợp đồng thỏa thuận. Những bài thơ do con ma viết tuy vẫn mang tên của nhà thơ bắt đầu có một phong cách khác hẳn. Có một cái gì đó cuộn trào bên trong. Con ma viết về một thế giới xa xưa. Những triều đại một thời huy hoàng của nó. Nó ca ngợi xác chết và những nền văn minh cổ. Khác với những gì trước đây chính nhà thơ viết là ca ngợi cái hiện thực, hiện thời. Có lẽ vì sống lâu ở cõi âm nên không gian những bài thơ thường mô tả những chuyện từ cõi âm. Mọi người trầm trồ vì những tác phẩm thơ cho thấy cái lớn lao và vĩ đại của những điều vô hình hay những cái vắng mặt. Tên tuổi của nhà thơ đang chết trôi bỗng trở lại lừng lẫy trong giới giang hồ.

Nhưng bài thơ hay nhất thì chưa được viết. Con ma vẫn tiếp tục ăn hết sách của thư viện này đến thư viện khác. Càng ăn chữ linh hồn con ma càng khát, càng đói. Còn thân xác của nhà thơ bị bỏ bê không chăm sóc càng ngày tiều tụy. Thậm chí ngay chính linh hồn của ông cũng không còn nhận ra nó. Mỗi khi quay về nhà thơ cảm thấy xa lạ và xót xa ngay trước cửa căn nhà từng là của mình. Nó hoang toàng, ốm yếu, mục nát và rệu rã. Ông chỉ muốn con ma mau chóng kết thúc bản hợp đồng bài thơ hay nhất để trả thân xác lại cho ông trước khi quá muộn.

Và tác phẩm hay nhất cũng đã được viết xong. Thật khủng khiếp. Đó là bài thơ kì lạ và gây căm phẫn tuyệt đối trong dư luận. Ai cũng bảo ông là điên rồ, là xảo trá. Nhưng chỉ có nhà thơ và con ma biết đó là tác phẩm lớn nhất và trung thực nhất của phi vụ hoán đổi này. Đó là bài thơ công bố gương mặt của sự thật: Lâu nay, nhà thơ đã chết và không cầm bút nữa. Những bài thơ mang tên ông thực ra là của một linh hồn đã chết. Hay cụ thể hơn những tác phẩm nổi tiếng của ông được viết bởi một con ma.

Nhưng không ai tin vào câu chuyện này. Mặc dù sau khi bản hợp đồng chấm dứt, khi linh hồn nhà thơ đã thực sự trở về với căn nhà nguyên ủy của mình, chính ông không muốn thiệt thòi cho con ma nên đã viết tiếp tục truyện ngắn “Ăn chữ” này để xác minh lại điều đó. Nhiều tòa báo đăng truyện này nhưng vẫn không ai tin. Chỉ có một sự thật là nhà thơ càng về sau càng viết lại càng dở đi. Hay nói đúng hơn, ông trở về con người công chức như xưa. Mẫu mực, đạo mạo, và khuôn phép. Nhiều khi tiếc rẻ, ông vẫn muốn mời con ma trở lại nhưng điều đó thật không dễ dàng và những phức tạp, rối rắm kinh hoàng trong những tác phẩm của con ma viết trong thời gian được mang tên ông vẫn còn làm ông hoảng sợ. Ông vĩnh viễn li khai từ đó.

Chỉ có một trớ trêu khi nhà thơ chết những tác phẩm đã sáng tạo của ông người ta quên hết mà chỉ nhắc lại một hai bài thơ viết trong một thời đoạn. Mà thời đoạn đó rõ ràng chính là thời gian ông kí hợp đồng hoán đổi với con ma. Và đó chắc chắn là những tác phẩm của con ma được viết dưới tên ông mà không còn giả thuyết nào khác. Vì thế, có lẽ bây giờ bên kia thế giới vẫn còn những linh hồn chết gây gỗ nhau, đánh nhau chí mạng về vấn đề bản quyền.

Nguyễn Hữu Hồng Minh

Như một giã từ

               Yêu điên như loài giun không mắt…
 

Có thể sẽ chia tay điều anh yêu quý nhất
Điểm tựa duy nhất anh có mặt trên đời
Không dám nghĩ nhiều, sao mà đau đớn lạ!
Em yêu, năm tháng hạnh phúc
như cánh buồm theo gió xa
Chúng ta đã từng yêu, từng cười, khóc
Hạnh phúc tột đỉnh, cay đắng tột cùng
Để nhận biết, anh không phải người bình thường
Những cơn điên loạn ẩn chứa,
Trái tim bão tố và cái chết khoảnh khắc
Ném ngay trên bờ vực
Em yêu, cơn địa chấn tình ái
Chúng ta đo được từng rích-te trái cấm khổ đau
Những ngày mưa buồn giăng muôn trùng mắc xích địa cầu
Cơn điên nửa khuya,
đổ nát hạnh phúc như trái phá
Một chân trời nào đó,
anh đi lang thang thú hoang
Loài thú không giải mã được ẩn ngữ trái tim mình
Phập phồng trong ước mơ, cầm tù trong đam mê
Yêu điên như loài giun không mắt
Như một giã từ, anh biết…
 

Sàigòn, áp thấp, 29.7.2007

Hành lang gió

Ta ngồi đây hành lang gió
Gió thốc vào ta quất vào ta
Gió quá gió quá
Sao mà gió thế?
Một đời đi hoang còn sợ gió…
Ta hoa niên gió vẫn ào phóng khoáng
Ơi cơn gió tuổi hai mươi trẻ lạ
Một thời ta lốc cuốn bao giờ
Ký ức gió đầy ánh diêm xé lửa
Những tiếng cười sảng khoái ngây thơ
Viết bốc, nổ bộc, sướng dóc, thơ mộc
Gió lốc tràn tim, bão ngập tóc
Xé tung câu thơ ta không hiểu
Hân hoan như cơn điên quành ra biển
Dựng những hành lang xây đại dương
Có lẽ một đời thơ ánh hải đăng
Mê dụ những con tàu đâm vào núi…
Gió khô kiệt hồn chơ vơ sắc nhọn
Bóng rượu khô còn con mắt dưới đáy ly
Âm hồn đêm thâu buốt rợn chân cầu
Ngày tháng đây, gió này…
Một đời hoang nào ngại gió
Cánh buồm hồn rách tướp quay trong bão
Thơ như ánh chớp, như rượu đêm cuối
Gió thốc từng mảnh văng
Ga lẻ đời ta, nâng số phận cánh gió
Thơ buốt trên môi những âm tự khô
Không thể đọc cơn lốc điên ẩn ngữ
Bùa chú, bát quái Thành Cát Tư Hãn
Lưới thơ vây loạn bão thời đại
Viết lách trì nát mặt chữ
Câu thơ vẹm như gió khoằm
Nghe dậy mùi máu trong cánh gió
Tự do như hành lang dẫn về tử địa
Thơ chết, óc trơ trống như nhà ngục…
Ta ngồi đây hành lang gió
Gió quất vào ta như chém dao oằn đá
Nghĩa gì! Hồn dãn như sợi dây phơi
Phơi câu thơ bạt ngàn lốc, muôn dặm gió
Tung toé lên…
 

Thị trấn Hà Khẩu, Trung Quốc – Lào Cai,
Chiều biên giới 2.2002.

.

Một tay sát thủ được một người thuê bắn chết cái Tôi của một nhà văn chứ không được giết chết ông ta. Với y đã thực hiện nhiều phi vụ dơ bẩn và phức tạp nhưng chưa có vụ nào khó khăn khó hiểu như vụ này. Cái Tôi là cái gì? Làm sao mà giết nó? Giữa nó và đối thủ cách nhau chừng bao xa? Lỡ bắn nhầm thì sao? Y hỏi lại chủ hợp đồng thì nhận được mệnh lệnh: – “Không hỏi nhiều! Cứ bám theo sát đối tượng rồi cách nào mục tiêu cũng lộ. Lúc ấy sẽ biết. Tìm thời cơ hành động! Nhưng phải nhớ bắn trúng và phải chết! Đích vào chính giữa tim cái Tôi càng tốt!”.

Nhà văn cũng linh cảm có kẻ theo dõi mình nhưng ông chưa biết đối tượng đang giấu mặt đó là ai? Tại sao lại muốn sát hại ông? Trong đám đông và tiếp xúc với các cuộc gặp gỡ, ông càng cố ít nói, cố thu mình lại để tránh gây sự chú ý cho cuộc săn lùng đang nguy hiểm. Đây là điều hiếm thấy của ông. Trước đây ông rất tự tin. Công bố tác phẩm, tranh luận và diễn thuyết. Bây giờ vẻ tự tin đó đã biến mất. Ông biết mình đang gặp đối thủ. Nghe đâu hắn lúc nào cũng kè kè bên mình một súng bắn tỉa chỉ chực ông sơ hở là hành động. Vì thế, ngồi ở đâu ông cũng phải quan sát thật kĩ. Ông thấy ngồi trước mình bây giờ sao toàn những gương mặt bí hiểm, xảo trá và đáng ngờ. Ai trong số đó đã chuẩn bị súng và đạn đã lên nòng nhỉ? Ông không dám ngoái lại nhìn phía sau nhưng luôn cảm thấy viên đạn nóng phập ngay sau gáy. Nguy hiểm quá! Không gian này thật trống trải. Thôi, tốt nhất là mình nên chuồn ra khỏi đây!

Tên sát thủ bám theo đối tượng không mệt mỏi. Nghề của hắn mà! Giá như hợp đồng bắt hắn bắn chết nhà văn thì ông đã tiêu xác từ lâu rồi. Bởi vì súng hắn được trang bị nổ không tiếng động. Êm như ru. Lại nữa, đối tượng thuê mướn hắn vời vợi ở trên cao ai mà dám đụng tới? Thế mà y vẫn sợ cái Tôi của anh nhà văn mới lạ lùng chứ? Vì sợ nên mới thuê hắn bắn hạ.

Tay sát thủ ngồi trong một góc tối, mang cặp kính đen cú vọ quan sát nhà văn. Hắn nghĩ: – “Ốm yếu lèo khoèo như tay này đạn nửa viên cũng chết. Nhưng thôi, để chắc chắn, cứ hạ một viên là tốt. Bao giờ cái Tôi xuất hiện đây? Có thể ngay bây giờ!”. Nghề giết người hắn quá rành mà! Vì thế hắn cứ rê rê cái đầu ruồi xoay xoay ngay trung tâm tim nhà văn. “-Nghe nói cái Tôi thường ở đây! Thì đã sao nào!..”. Chỉ cần thấy một nét gì khác thường xuất hiện là hắn lẩy cò. Nhưng chưa thấy dấu hiệu nào. Nhà văn đã đứng lên và chạy trốn.

Cứ thế, sát thủ và đối tượng cứ như chơi trò đuổi bắt. Nhà văn đứng lên thì tên săn mồi ngồi xuống. Súng đã chuẩn bị sẵn, điểm bắn trúng đích ngay tim, đạn nửa viên hay một viên không tiếng động. Kì lạ là từ khi hắn nhận hợp đồng này nhà văn chưa bao giờ hé lộ cho thấy cái Tôi của mình. Cả trên trang viết và đời sống. Người đọc tưởng rằng ông đã chết.

Nhưng tên sát thủ vẫn không trả hợp đồng. Hắn vẫn kè kè súng bên mình và mơ có ngày nổ banh ngực cái Tôi sát ngay tim nhà văn. Giá người ta trả cho hắn quá hời mà!…

Sàigòn, 3.2004 – 11.2009.

Nguyễn Hữu Hồng Minh