Cuối năm học, tôi vỡ lẽ là tôi không vô hình như tôi lầm tưởng. Tôi học được một bài học về bản tính con người – sự tán tỉnh nịnh nọt bao giờ cũng để sót lại một cái mùi, một thứ mà chúng ta đều được trang bị để có thể phát hiện, và cho dù nó mơ hồ đến độ nào, chúng ta đều có thể phát hiện cái nguồn nơi đã phát ra mùi này.

Mùa hè năm ấy tôi lên mười, trong trí nhớ của tôi, bố như người khổng lồ, mặc dù mẹ tôi bảo rằng ông không mấy cao lớn, chưa cao đủ để phải cúi đầu mỗi khi bước vào ngưỡng cửa của căn nhà do công ty cung cấp cho trưởng toán. Căn nhà có cái hàng hiên được che kín, nằm phía sau xưởng gỗ.

Những Cơn Mưa Mùa Đông xoay quanh ba nhân vật chính, chú bé Vũ, ông già, và mẹ của Vũ. Hai nhân vật phụ là Cung (bố của Vũ) và người đồn trưởng (chồng sau của mẹ Vũ). Câu chuyện xảy ra ở một vùng quê miền Trung không tên. Những cơn mưa mùa Đông lạnh lẽo bao trùm lên vùng đất này…

Sau này, tôi mới biết là Má một thân một mình, hai tay cắp hai mảnh gỗ kéo từ trại cưa về nhà, kể cả những khi mưa dầm trên con đường đất sét. Đường đất sét trời mưa đi rất trơn. Muốn không té thì phải đi chân không, hai ngón chân cái phải bấu quặp xuống đất để không bị ngã. Có khi tôi đi học về, trường học ở mãi ngoài bến đò…

Danh sách “20 dưới 40” mới này có điểm đặc biệt của nó. Rất nhiều nhà văn đến từ bên ngoài Hoa Kỳ hay có cha mẹ là người ngoại quốc. Tất cả mọi người đều ở tuổi ba mươi, ngoại trừ hai nữ tác giả Obreht và Russel (chưa đến 30).Số nhà văn nam được chọn bằng với số nhà văn nữ, [chứng tỏ] khía cạnh bình đẳng giữa nam nữ trong môi trường văn bút thời nay.”

Dịch có thể cũng lâu bằng, hay lâu hơn, thời gian viết một quyển sách. Nghệ thuật dịch, Grossman và các dịch giả khác đều nói, không phải chỉ tìm chữ thích hợp. Dịch là sự kết hợp của chữ nghĩa và âm nhạc, trung thực và cảm giác, cùng với sự quân bình để không bị rơi vào tình trạng bị áp bức quá mức bởi nghĩa đen … hay quá sáng tạo mà đánh mất … tác giả.

Họ mang bộ cờ, bóng rổ, tự điển Việt Anh, phù hiệu của cấp bậc, huy chương đồng và Bảo Quốc Huân Chương, những cái thẻ nhựa có in điều lệ qui luật. Họ mang bệnh sốt rét và tiêu chảy. Họ mang chí, ghẻ chốc, đĩa, rong và nhiều loại rau rễ rữa thối mốc meo. Họ mang mặt đất–Việt Nam, nơi chốn, đất đai- một thứ bụi khô màu cam đỏ bám đầy giày bốt, quần áo, và mặt mày.

Sau một thời gian, nhiều người không thể nào thoát được tình trạng nghiện-chiến-tranh này và theo đuổi nó như tự đi tìm cái chết. Ngay cả khi họ về với đời sống dân sự họ vẫn không thể nào trở lại cuộc sống bình thường. Họ bị ám ảnh bị mê hoặc bởi cơn nghiện. Chiến tranh đã mang cho họ cảm giác hối hả thúc giục cũng như lẽ sống của cuộc đời.

Thành phố lao đao như trong cơn mê. Helen ra phố, vắng tanh. Im vắng đến rợn người. Cấp bách lắm rồi. Lưỡi dao cạo cán dài của ông thợ hớt tóc nằm gọn trong vòng sợi dây da mài dao, trên mặt đất, lưỡi dao lấp loáng ánh nắng. Không cưỡng được, nàng cúi người nhặt nó, e rằng kẻ nào đạp phải sẽ bị đứt chân.

Báo điện tử ProPublica: báo điện tử đầu tiên được trao giải Pulitzer từ trước đến nay chỉ dành cho báo in
Giải Văn Học: Paul Harding và tác phẩm “Tinkers”
Giải Thơ: Rae Armantrout với “Versed”

Tác phẩm nổi tiếng nhất của bà là The Awakening (Thức Tỉnh) xuất bản năm 1899 nói về một người phụ nữ đi tìm bản ngã, nhận biết tình cảm của mình đã cưỡng lại quan niệm thông thường về đạo đức, hôn nhân và hạnh phúc mà xã hội đã thiết lập. Những tác phẩm cuối cùng của bà thể hiện rõ nét sự hiếu kỳ về dục tính của phụ nữ…

Như Hiếu đã nói, không phải sự kiểm duyệt làm giới hạn nội dung của các tác phẩm văn học, nhưng nó (sự kiểm duyệt) đã thúc đẩy các tác giả, kể cả những người bất phục tùng, chú tâm phá vỡ việc bị cấm đoán không được nói sự thật trong nội dung một cốt truyện hơn là khai phá những nét mới lạ về mặt nghệ thuật.

Anh và các bạn đồng nghiệp cũng tổ chức hội thảo để bàn chuyện rộng lớn hơn trên thế giới. Phải tìm cách ngăn chận việc tùng xẻo mòng đốc của phụ nữ, chấm dứt chuyện bạt tai và đá đít vợ, không cho phép trói vợ bắt nằm ngoài đường, cấm tiệt chuyện đốt vợ mới cưới nếu không nộp đủ tiền hồi môn.

Nguyễn Hưng Quốc (qua Umberto Eco) đã thể hiện quan điểm của đa số thích được viết để chia xẻ với đám đông, nhưng tôi không khỏi lấy làm thú vị khi nghĩ đến một ngoại lệ, đó là trường hợp cố nhà văn Mỹ J.D. Salinger, người đã tuyên bố, “[Cuộc sống] của tôi rất hiền hòa, yên tĩnh. Chuyện xuất bản sách là sự xâm chiếm tàn ác đến đời tư của tôi. Tôi thích viết. Tôi yêu nghề viết. Nhưng tôi chỉ viết cho tôi, để làm tôi vui.”

Người Haiti có một tục ngữ có thể làm phật ý (một số người) về vẻ đẹp của phụ nữ. Nou led, Nou la. Chúng tôi xấu xí, nhưng chúng tôi có mặt. Đối với những người phụ nữ khi họ chào nhau ở những con đường quê bằng câu tục ngữ này, tinh túy của cuộc đời nằm trong sự sinh tồn, chiến thắng những bất hạnh của cuộc sống, hơn là việc giữ gìn nhan sắc.

Trong thế giới này, ông đòi hỏi người đọc phải suy nghĩ, phải cân nhắc, trong phạm vi rộng lớn hơn, sâu thẳm hơn… Bernhard Schlink gọi cái mặc cảm tội lỗi của thế hệ thứ hai là một nỗi đau mà về mặt thể chất người ta không cảm thấy và về mặt tinh thần người ta không nhận biết vì nó nằm trong vô thức.

Cò, diệc, vạc, hạc có dáng dấp hao hao giống nhau với cổ cong cong và cái cẳng cao cao. Chim nhạn, đã được nhắc đến qua bài thơ của Hàn Mặc Tử, và trong bài hát Chiếc Lá Cuối Cùng của Tuấn Khanh có câu “ngóng về phương xa chờ tin nhạn” không có cổ cao chân dài như cò, nhưng cùng là loại chim thiên di hằng năm như cò và các loại chim được nhắc đến bên trên.

Có thể nói Ondatjee là một nhà văn có tài phù thủy. Ông táo bạo kết hợp tinh túy của hai nền mỹ thuật, Ai Cập thời tiền sử và La Mã từ thế kỷ 15 và 16, rồi dùng tính chất tàn phá của kỹ thuật vũ khí hiện đại để tương phản với sự tinh túy của mỹ thuật trong tác phẩm này.

Tôi được quyền chọn lựa, biết điều mình muốn và cả những điều mình không muốn. Tôi yên tâm với sự chọn lựa của mình. Scott không phải của tôi, chưa bao giờ là của tôi, mà sao tôi thấy trong sự chọn lựa này có nhiều mất mát đến độ làm tôi đau đớn.

Ngày 8 tháng 10 năm 2009 Hội Đồng Giải Văn Chương Nobel trao tặng giải thưởng cho Herta Müller, nhà văn Đức gốc Romania. Giải thưởng Man Booker năm 2009 được trao tặng cho nhà văn Anh Hilary Mantel, với tác phẩm Wolf Hall (Dinh Sói). Cả hai nhà văn phụ nữ này được vinh danh qua những tác phẩm khai phá sự đồi trụy của quyền lực đàn ông.

Một nhân vật trong phim The English Patient đã nói: “Phản bội trong chiến tranh chỉ là trò trẻ con. Phản bội trong thời bình mới thật sự là khốn nạn.” Cái phản bội trong câu nói của này không phải nói về sự phản bội trong tình yêu. Nó nói đến một sự phản bội to lớn có tầm cỡ quốc gia. Tuy nhiên nó cũng áp dụng được khi nói về sự phản bội của tình yêu cá nhân.

Khi được biết con trai Nabokov là Dmitri đang dự tính cho phép xuất bản bản thảo dở dang và cuối cùng của nhà văn, tôi càng cảm thấy bị ray rứt, đến độ đề nghị trong một buổi hội thảo văn chương là Dmitri nên thiêu hủy quyển sách ….

Tôi không biết chắc tuổi thơ, hay trí nhớ về tuổi thơ, của tôi bắt đầu ghi nhận từ lúc nào nhưng tôi biết từ khi bị bắt về Sài Gòn ở với anh tôi, đó là lúc tuổi thơ của tôi chấm dứt. Cánh đồng cỏ ngày xưa cũng không còn.

Bé làm cho các đồng tiền run rẩy và quay tít, đá hất trả lại những tờ tiền giấy cho đám người say sưa la hét. Có cái khoảnh khắc ấy là có tất cả. Bây giờ khi nhắm đôi mắt lại, bà biết ai là người đã được cột chặt vào bà trên cái giường nhỏ hẹp này.

Xa xa dưới sông có một đàn ngỗng. Họ ngắm đàn ngỗng trong lúc cầm tay nhau. Chẳng mấy chốc hắn sẽ đưa nàng về căn hộ của hắn. Chẳng mấy chốc họ sẽ nằm đó, hút thuốc.

Yaddo là trại sáng tác của hơn sáu ngàn khuôn mặt lỗi lạc trong các ngành âm nhạc, hội họa, văn học, thi ca, kịch nghệ, phim ảnh, v.v… Một điều thú vị xin được chia sẻ với bạn đọc là có hai nhà văn Hoa Kỳ gốc Việt Nam, Nam Lê và Monique Trương, cũng được mời gia nhập Yaddo. Trong thời gian ở Yaddo Nam Lê viết quyển The Boat (Con Thuyền) và Monique Trương viết quyển The Book of Salt (Sách Muối).

Đọc lời ông viết tôi có cảm tưởng như nghe tiếng nói từ tâm hồn của ông. Một giọng nói rất chân tình, chất chứa những quan sát, suy nghĩ, được chắt lọc rồi cô đọng lại thành một vài câu. Cái lối viết có thể dùng một câu thơ mà diễn tả “Bước đi một bước day day lại dừng.” Tôi cứ muốn trở lại với câu viết nghiền ngẫm thêm một ít nữa.

Sự chú trọng về chủ đề tình dục một cách rất thẳng thắn của Updike đã xảy ra trước khi những chuyển biến sâu đậm về văn hóa vào những năm cuối cùng của thập niên sáu mươi làm giảm đi mức độ cấm kỵ về chủ đề này.