Một lần nữa tôi đọc bài của Chu Sơn viết về những người tranh đấu tại miền Trung trong những năm trước 1975 với ý hướng tìm hiểu xem bậc đàn anh của mình đã xả thân tranh đấu như thế nào và cho những lí tưởng gì. Lần này Chu Sơn viết về Bửu Chỉ là một hoạ sĩ có những bức tranh vẽ bằng bút sắt, mực đen mà tôi rất thích từ những ngày còn ở quê nhà.

Phụ bản I trong tập nhạc “Ta phải thấy mặt trời”

Trong loại tranh này Bửu Chỉ thường vẽ mặt trời, như một chân lí, một hi vọng để hướng đến. Một số tập nhạc của Trịnh Công Sơn có in những phụ bản của Bửu Chỉ. Nhiều tài liệu tranh đấu cho tù chính trị tại miền Nam vào đầu thập niên 1970 cũng đã dùng tranh của Bửu Chỉ để minh hoạ về nỗi thống khổ và khát vọng của dân Việt.

Tôi có ghi nhận một chút khác biệt sau đây về một phụ bản của Bửu Chỉ trong tập “Kinh Việt Nam”, qua bản của Hội quán Hội ngộ do Trịnh Công Sơn kí tặng ngày 20.02.2001, tức chỉ ít tuần khi người nhạc sĩ này qua đời. Tôi có bản sao tập nhạc và nhận ra rằng bức hoạ một đám thiếu nhi cầm cờ, mang trống đi về hướng mặt trời là tranh của Bửu Chỉ, nhưng mặt trời là một vòng tròn trắng, thay vì vòng tròn đen như thường thấy trong những tranh khác của ông. Có ai đã sửa bức tranh này chăng?

Phụ bản II trong tập nhạc "Ta phải thấy mặt trời"

Một ghi nhận nữa là vào mùa hè 1996 ở Bảo tàng Nghệ thuật San Jose, California có cuộc triển lãm chủ đề “An Ocean Apart” – tạm dịch là “Nghìn trùng xa cách” – với sự góp mặt của nhiều hoạ sĩ, nhiếp ảnh gia, nhà điêu khắc trong và ngoài nước như Bùi Xuân Phái, Đinh Cường, Nguyên Khai, Đỗ Quang Em, Rừng, Đặng Quý Khoa, Hồ Thành Đức, Nguyễn Trí Minh, Nguyễn Tư Nghiêm, Phấn Nguyễn Baker, Nguyễn Thị Hợp, Lê Minh Trương v.v… Đây là một cuộc triển lãm lớn nhằm giới thiệu nghệ thuật Việt Nam đến với công chúng Mỹ và do Nha Triển lãm Lưu động của Bảo tàng Smithsonian bảo trợ. Một tác phẩm của Bửu Chỉ mang tên “Chứng tích” được trưng bày trong dịp này. Đó là một tập sách với những bức hoạ do Bửu Chỉ vẽ trong thời gian bị cầm tù mà Chu Sơn đã nhắc đến. Nhưng bút tích mới nhất ghi trong tập sách của ông làm tôi chú ý. Ông viết: “Khi bạo lực còn tồn tại thì đấu tranh chống bạo lực còn tiếp diễn, 1991”. Đó có phải là những suy nghĩ của Bửu Chỉ vào thời điểm năm 1991? Là cách tiếp tục tranh đấu một cách tiêu cực chăng?

Phụ bản trong tập nhạc “Phụ khúc da vàng”

bài đã đăng của Bùi văn Phú

• Giang Trang: Nhạc Trịnh như một dòng nước chảy qua cõi đời (phần 2) - 02.04.2012
• Giang Trang: Nhạc Trịnh như một dòng nước chảy qua cõi đời (phần 1) - 01.04.2012
• Người Việt và nem, phở ở châu Phi - 07.02.2012
• Giáng Sinh ở nơi xa nhà - 24.12.2011
• Hoàng Xuân Sơn: nơi tôi sinh sống thì hát nhạc Trịnh cũng nên dè dặt - 06.05.2011
• Nguyễn Vy Túy: Họ Trịnh hay dùng các ngôn từ lấp lửng và ẩn ý trong nhạc - 28.04.2011
• Đài phát thanh Sài Gòn ngày 30.4.1975 - 25.04.2011
• Trịnh Vĩnh Trinh: người trông coi di sản Trịnh Công Sơn - 05.04.2011
• Tiêu Dao Bảo Cự: nhạc Trịnh chỉ khơi dậy tình tự dân tộc, nỗi buồn nhược tiểu, nỗi đau chiến tranh - 01.04.2011
• Bùi Tín: nhạc Trịnh nặng về tình cảm, tính chiến đấu còn yếu - 01.04.2011
• Bùi Đức Lạc: nhạc Trịnh không có sức làm nản lòng anh em chúng tôi - 01.04.2011
• Lời phát biểu của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn trên đài Sài Gòn trưa ngày 30.4.1975 - 01.04.2011
• Tôi muốn in sách ở Việt Nam - 26.01.2010
• Hòa giải, kiểm duyệt và giao lưu - 18.01.2010
• chùm ảnh lá vàng - 25.12.2009
• Một vài ghi nhận về tác phẩm Bửu Chỉ - 26.09.2009
• Ngô Kha: trí thức cách mạng và lãng mạn? - 21.07.2009
• Về con người chính trị của Trịnh Công Sơn - 05.04.2009
• Văn nghệ, gặp nhau giữa quảng trường - 09.03.2009