Trang chính » Da Màu và Bạn, Tạp ghi Email bài này

Chia tay mùa Hè

Từ nơi tôi ở đến thành phố Los Angeles thật ra gần hơn đến phố Bolsa ở quận Cam. Vậy mà số lần tôi ghé Los Angeles  lại vô cùng hiếm hoi, nếu phải đếm, sẽ không đủ để sử dụng hết các ngón của một bàn tay, và lại càng không đáng kể nếu so với số lần tôi ghé quận Cam!

Vừa rồi tôi có dịp ghé Los Angeles và ở đó cả tuần lễ vì nhu cầu công việc. Trong dịp này tôi “khám phá” ra, bên cạnh cái tai tiếng là thành phố ô nhiễm nhất nhì nước Mỹ, Los Angeles cũng có những điều hay hay. Như cái chợ nông phẩm (Farmers’ market) chẳng hạn, ở đó người ta bán gần như đủ thứ thức ăn năm châu bốn biển. Điều “hay” hơn nữa là có cả một trung tâm thương mại khá nổi tiếng ở ngay bên cạnh chợ nông phẩm. Trung tâm này có rất nhiều cửa hàng thời trang danh tiếng và giá cả thì rất trời ơi đất hỡi (nghĩa là chỉ biết kêu trời khi sờ đến thẻ đề giá tiền), cho nên “hay” ở đây cần phải nằm trong dấu ngoặc kép!

Nói về giá cả, không biết cái giá thật sự mà “người ta” đã/phải trả để sở hữu tờ giấy bạc dưới đây là bao nhiêu?

TienVN500000

Giấy bạc nửa triệu đồng tìm thấy trên Internet – Nguồn: không rõ

Chia tay Phan Nhiên Hạo

Cũng trong thời gian này, một sự việc không được hay lắm xảy ra. Nó đến dưới hình thức email, gởi ra dồn dập đến nhiều hộp thư của damau.org và của một số cá nhân trong BBT Da Màu, kể cả hộp thư dành riêng cho nơi tôi làm việc. Email là của Phan Nhiên Hạo (PNH) và với nội dung như sau:

1.

Goi damau
Toi khong dong y dang truyen ngan "ong noi ngoai hang" cua Dinh Linh do toi dich tren damau. Xin vui long lay bai xuong ASAP. Trong tuong lai, cung xin vui long dung lay nhung truyen trong Thu La in rieng le nua. Neu truoc day toi co cho phep damau lam nhu vay (toi cung khong nho chinh xac lam) thi nay toi cung xin xu dung quyen tac gia de rut lai su cho phep do. Cam on.
PN Hao

2.

Toi da goi email den 3 dia chi khac nhau cua ong Phung Nguyen, dia chi toan soan, va dia chi cua DTBich Thuy tu sang den gio, yeu cau lay cai truyen dich "Ong noi ngoai hang" xuong, nhung khong thay co su hoi am hay thay doi nao ca. Xin quy vi vui long phan hoi. Cam on.
Phan Nhien Hao

Biên tập viên trực trong thời gian này là Đinh Từ Bích Thúy (ĐTBT), và theo quy định nội bộ, ĐTBT có trách nhiệm giải quyết các vấn đề trong quyền hạn của mình. Dưới đây là hồi đáp của ĐTBT:

Anh Hạo,
Tôi xin gửi lại anh copy bản email mà anh đã gửi cho tôi tháng 11 năm 2008 (có cc: cho anh Phùng Nguyễn), trong đó anh đồng ý để Da Màu đăng lại, bất cứ lúc nào, một hay cả 3 trường hợp sau đây :
(1) toàn bộ tuyển tập Thư Lạ; hoặc
(2) đăng lẻ/dần dần từng truyện trong tuyển tập; sau đó
(3) đăng toàn bộ Thư Lạ vào thư quán online Trên Kệ Sách của Da Màu.
Từ tháng 11 năm 2008, BBT đã dựa theo sự chấp thuận của anh để hành xử công việc biên tập trong nội bộ. Trước ngày hôm nay, chúng tôi không hề "assume" hay hiểu ngầm rằng anh đã thay đổi ý kiến về Thư Lạ–vì trước ngày hôm nay chúng tôi chưa hề chính thức nhận từ anh lời rút đi sự chấp thuận này. Do đó, Da Màu đã đăng truyện dịch "Ông Nội Ngoại Hạng" ngày hôm nay (thứ Hai, 15 [sic] tháng 9 năm 2009) vì nghĩ truyện này rất hợp với đề tài vượt biên giới trong những tuần gần đây của Da Màu, và cũng trong tinh thần tưởng niệm cái chết của nhà văn Nguyễn Thụy Long. Nay anh đã muốn "xử dụng quyền tác giả" để rút lại sự cho phép này, thì chúng tôi có 3 điều cần nêu lên:
(1) Bản dịch Thư Lạ là có joint copyright giữa anh và Đinh Linh. Copyright trên bản in của Văn Mới rõ ràng đề là "Copyright 2007 by Linh Dinh and Hao Nhien Phan." Trước đây, Đinh Linh cũng chấp thuận cho Da Màu đăng bất cứ truyện nào trong Thư Lạ. Cho nên chúng tôi nghĩ  Đinh Linh cũng nên được tham khảo về chuyện này. Sau khi nhận được email của anh, tôi đã liên lạc với Linh và hỏi ý kiến. Linh tỏ vẻ ngạc nhiên về quyết định của anh vì hoàn toàn không rõ lý do, nhưng Linh nói không muốn chống anh hay can dự vào vấn đề này. Tuy nhiên, theo chúng tôi hiểu thì đây là trường hợp Linh không muốn "involved," còn chuyện joint copyright thì vẫn hiển nhiên trên văn bản.
(2) Anh thông báo với Da Màu như sau,"Toi khong dong y dang truyen ngan "ong noi ngoai hang" cua Dinh Linh do toi dich tren damau. Xin vui long lay bai xuong ASAP. Trong tuong lai, cung xin vui long dung lay nhung truyen trong Thu La in rieng le nua." Chúng tôi sẽ làm theo khuôn khổ của lời yêu cầu anh gửi ngày hôm nay: bằng cách là sẽ rút Ông Nội Ngoại Hạng ra khỏi Trang Chính và Kho Da Màu. Như anh đã xác định trong email ("trong tương lai"), lời yêu cầu này chỉ có tác hiệu sau ngày hôm nay (prospectively) và không ảnh hưởng đến những truyện trong Thư Lạ đã được đăng trước đây trên Da Màu (retroactively).
Vì Thư Lạ đã được anh chấp thuận cho lên Trên Kệ Sách, hiện nay độc giả có thể vào TKS, bấm vào link và đọc được toàn bộ tuyển tập. Như vậy, có sự hiểu là (1) Trên Kệ Sách đã share bản quyền với Thư Lạ; và/hoặc (2) Thư Lạ hiện nằm trong public domain, vì anh đã cho phép Da Màu phổ biến Thư Lạ Trên Kệ Sách.
(3) Vì mới nhận được email yêu cầu rút lại của anh sáng nay, sau khi các bài trong ngày đã đăng, chúng tôi sẽ đợi đến hết ngày và sẽ rút "Ông Nội Ngoại Hạng" vào khuya nay khi cập nhật cho ngày mai. Trong trường hợp độc giả hỏi về bài này, chúng tôi sẽ thông báo với độc giả rằng "Ông Nội Ngoại Hạng" đã được rút xuống do sự yêu cầu của tác giả (PNH). Đồng thời, chúng tôi sẽ nhắc nhở độc giả về link của "Thư Lạ" hiện ở Trên Kệ Sách.
Trân trọng,
Đinh Từ Bích Thúy
Thay mặt BBT Da Màu

Bản sao #1 (gửi đính kèm với thư hồi đáp của DTBT đến PNH ngày 14 tháng 9, 2009):

———- Forwarded message ———-
From: Hao Phan [địa chỉ email cá nhân đã được che]
Date: Mon, Nov 17, 2008 at 11:14 AM
Subject: Re: Chuyen de Translation
To: Thuy Dinh [địa chỉ email cá nhân đã được che] 
Cc: Phung Nguyen[địa chỉ email cá nhân đã được che] 

Hello chi Thuy
Toi goi chi toan bo cuon sach Thu La dan PDF. Day la ban da dung de in cuon sach. Chi xem co the chuyen ban PDF nay sang Words duoc khong, thi khoi phai ra soat lai (nhung cung xin can than, khi chuyen qua Words, se co mot so thay doi dang ke doi voi cac dau "" hoac fonts". Toi co mot ban Words nhung khong chac no co phai la ban final hay khong. Nhu da noi trong thu truoc, toi dang ban mot so bai vo o truong nen khong the ra soat lai ban Words nay duoc (bao gom hai cai truyen chi moi goi cho toi). Xin chi tuyet doi khong xu dung ban Words chi hien dang co trong tay ma khong ra xoat lai cho khop voi cuon sach Vi cai ban do, khi chi goi lai cho toi, toi da sua rat nhieu, khong chi cac dau cham phay ma ca phan dich cua rat nhieu cho.
Damau co the dang cac truyen trong Thu La luc nao cung duoc, hoac dang cung mot luc toan bo tac pham cung duoc. Toi da noi chuyen voi nha xuat ban Van Moi. Toi chi co mot yeu cau la Damau can bien tap ky, de khong co su sai biet giua ban tren mang va cuon sach in.

Toi cung goi kem theo day bai tho cua toi va ban dich cua Dinh Linh theo yeu cau cua chi. Toi nghi viec xin phep "Language for the new Century…" la khong can thiet. Vi ban quyen cac bai tho nay van thuoc ve toi va Dinh Linh.
Hao

Bản sao #2 (gửi đính kèm với thư hồi đáp của DTBT đến PNH ngày 14 tháng 9, 2009):

Phung Nguyen [địa chỉ email cá nhân đã được che]

to:  Hao Phan [địa chỉ email cá nhân đã được che]
Thuy Dinh  [địa chỉ email cá nhân đã được che]
date:  Mon, Nov 17, 2008 at 6:47 PM
subject:  Re: Chuyen de Translation

Hao & T;
Goi lai Thu La trong Unicode RTF format.
T & Hao vui long xem lai vi dung nhu Hao noi, co the co mot so characters bi bien dang. Nen so lai voi ban chinh (PDF) truoc khi dung
Khi nao su dung xong tren Damau thi se an hanh toan bo tren TKS nhe
Than men
PN

Bản sao #3 (gửi đính kèm với thư hồi đáp của DTBT đến PNH ngày 14 tháng 9, 2009):

Hao Phan [địa chỉ email cá nhân đã được che]              
to    Thuy Dinh [địa chỉ email cá nhân đã được che]           
date    Tue, Nov 18, 2008 at 10:56 AM           
subject    Re: Chuyen de Translation        

chi Thuy
Nhu toi noi, tuy chi xu dung, nen chi muon dang truyen nao cung duoc. Chuyen "thi tran co quan tai bi an" la mot trong nhung chuyen hay trong tap.
Hao

 

Ngay sau đó là thư trả lời của PNH:

Chi Bich Thuy

Toi rat ban, va khong muon day dua tranh cai lang nhang.

Bay gio the nay.

1/ Toi khang dinh viec dang Thu La o dau la quyen cua toi. Truoc day dung la toi cho phep damau dang cac truyen tu Thu La. Nhung ke tu hom nay, su cho phep nay khong con nua.

2/ Toi yeu cau damau lay tac pham Thu La xuong khoi muc Tren Ke Sach. Tac pham nay khong thuoc ve public domain gi ca. Va toi cung khong cho phep muc Tren Ke Sach dang tai nua.

3/ Nhan tien, yeu cau lay luon mot tac pham khac cua toi la "Che Tao Tho Ca" xuong khoi muc Tren Ke Sach.

4/ Nhan tien, yeu cau damau xoa tat ca cac bai viet cua toi da dang tren damau tu truoc den nay va ca phan tieu su.

Neu chi van khang khang muon tranh cai ve van de ban quyen thi chung ta se dua viec nay ra cong luan de ban doc phan quyet. Xin dung mat thoi gian tranh cai day dua. Trong 4 diem toi neu tren, damau cu ngan gon cho biet co the thuc hien duoc muc nao, va muc nao thi khong, kem theo ly do. Roi chung ta se tinh buoc ke tiep. The thoi.

Hao

Ngoài ra, trong một thư tiếp theo gởi ĐTBT cùng ngày 14 tháng 9, 2009, PNH viết:

Mat khac, chi cung la mot translator. Neu bay gio co nguoi lay tac pham dich cua chi dang o dau do, chi yeu cau ho lay xuong ma ho lai tra loi la tac pham nay cung thuoc ban quyen cua nguoi tac  gia ngoai quoc nua, thi chi nghi the nao?  Lieu chi se co cam giac la cong trinh cua chi da bi robbed?

Những đoạn in đậm ở phần trên là do tôi thêm vào để lưu ý bạn đọc về liên hệ mật thiết giữa các phần này.

Cho đến giòng chữ này, người viết đã kềm chế không đưa ra một bình luận nào hết về những trao đổi kể trên. Một phần để đáp ứng “se dua viec nay ra cong luan de ban doc phan quyet” của PNH (Da Màu luôn đánh giá cao khả năng đọc và phân tích của bạn đọc), phần khác, thật cũng không có gì để bình luận.

Việc phổ biến lại "Ông Nội Ngoại Hạng" của Đinh Linh là một nỗ lực của Da Màu, xuyên qua phân tích của ĐTBT, để phục vụ bạn đọc tốt hơn. Dưới đây là nguyên văn phần ý kiến gởi BBT của ĐTBT để giải thích cho việc thay đổi/điều chỉnh lịch trình ấn hành của Da Màu vào giờ chót:

Bài viết của nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng để tưởng nhớ Nguyễn Thụy Long đã xuất hiện trên trang mạng của đài VOA ngày mùng 10 tháng 9 năm 2009, 4 ngày trước khi Da Màu đăng lại. Bài viết này khá ngắn và có tính đại cương, có thể vì giới hạn số chữ của blog theo quy định của đài VOA. T. ước gì nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng nói thêm về chuyện Nguyễn Thụy Long đã cho rằng ông (NXH) "trốn tránh đời sống"  hay it nhất thảo luận thêm về thuyết tự tử của Camus. Nói tóm lại, nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng đã có thể đào sâu hơn về nghệ thuật văn chương của Nguyễn Thụy Long  khi viết về nhà văn quá cố này. T. quyết định đăng thêm truyện chớp của Đinh Linh, Ông Nội Ngoại Hạng, cho thứ hai, ngày 14 tháng 9, để làm cho cân đối hơn phần tưởng niệm Nguyễn Thụy Long nói riêng và phần văn xuôi của Da Màu nói chung.

Bài Ông Nội Ngoại Hạng của Đinh Linh, bản dịch tiếng Việt của PNH, là một flash, có đoạn sau đây:

Ông mang một mớ biệt danh không vui. Đôi lần yêu đương, bị khước từ, khước từ, cầu hôn, cưới vợ, sinh con, thừa nhận và vô thừa nhận, ly dị, hòa giải. Có lần ông bị bắt lính, chiến đấu anh dũng chống lại những kẻ thù mà ông nghi là xuất thân từ làng mình. (Ông bị những kẻ này bắt, thả về trong đợt trao đổi tù binh). Ở một làng khác ông được phong tước nhà thơ công huân mặc dù không biết ngôn ngữ của họ. Cuối cùng ông đến một làng, nhìn quanh cảm thấy nhẹ nhàng vì mình không còn khác biệt. Tất cả lão già đều giống hệt nhau, kinh tởm và bị kinh tởm, ông được đón chào vào hội những kẻ chờ chết.

T. nghĩ rằng đoạn trên cũng có thể áp dụng một cách thích hợp cho trường hợp Nguyễn Thụy Long, hoặc trường hợp tiêu biểu của bất cứ một nhà văn miền Nam nào vì hoàn cảnh đã phải chịu hứng những hậu quả ác nghiệt "giữa hai lằn đạn." “Ngôi làng,” ở cuối đoạn đời của một "Ông Nội Ngoại Hạng," như ở cuối đoạn đời của Nguyễn Thụy Long, hay của bất cứ nhà văn miền Nam nào sống trong nước sau biến cố 1975, là một "ngôi làng" đã, ít hay nhiều, do thời gian và sự thờ ơ hay quên lãng của chế độ đã một thời khắc nghiệt với họ, bây giờ sẵn sàng chấp nhận họ ở tư cách nhà văn, và tự mãn coi chuyện này là một khoan dung, hay cũng chỉ là sự tiến hóa bình thường của thời đại, khi "[t]ất cả lão già đều giống hệt nhau, kinh tởm và bị kinh tởm, ông được đón chào vào hội những kẻ chờ chết."

 

Có hay không phần giải thích của Bích Thúy, việc PNH có cảm giác [tài sản tinh thần của mình] bị cướp bóc  là một ý niệm… tân kỳ, đặc biệt khi bạn đọc liên hệ cảm giác này với các phần in đậm đã dẫn. Riêng về nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng, xem ra ông… nợ bạn đọc của Da Màu và của blog “Nguyễn Xuân Hoàng và Bạn Hữu” ít nhất một bài viết về những đề tài nằm trong danh sách “ước gì” của Đinh Từ Bích Thúy.

Da Màu quyết định lấy xuống "Ông Nội Ngoại Hạng" của Đinh Linh sau phần trao đổi ở trên. Không phải vì bất cứ điều gì khác đến từ bất cứ ai, những điều mọc ra từ lòng ngưỡng mộ vô bờ dành cho chính mình chẳng hạn, mà chính vì sẽ không có tổn thất nào đáng kể. Đó là chưa kể đến cảm giác nhẹ nhõm -mà tập thể BBT Da Màu chia sẻ- của người trút bỏ được những quấy rầy đến từ những điều tủn mủn, vặt vãnh, từ những hờn dỗi con trẻ. Cũng may mà Da Màu là một tạp chí online, việc rút xuống bài vở đã hiển thị từ trước không có gì khó khăn lắm. Không hiểu những tạp chí văn học trong hình thức báo in khi đối diện những đòi hỏi tương tự sẽ ứng phó như thế nào!

Nói chung, tạp chí Da Màu với chủ trương không biên giới và nhắm vào phục vụ bạn đọc và tác giả là chính, có những quy định vô cùng lỏng lẻo (hoặc ngay cả không có quy định nào hết) về tác quyền cũng như về một số vấn đề khác. Tôi cho rằng vụ PNH không đủ hoặc không có cân lượng nào để thay đổi cung cách làm việc khá "liberal" của tạp chí này. Nghĩ cho cùng, nếu quý tác giả và thân hữu đồng loạt hoặc lần lượt yêu cầu rút bài của mình xuống, Da Màu sẽ không thể và không nên tồn tại. Hy vọng là điều này sẽ không xảy ra! Tuy nhiên, chúng tôi sẽ lắng nghe ý kiến của quý bạn, tác giả và người đọc, để xây dựng một qui định rõ ràng về tác quyền nếu điều này trở nên thật sự cần thiết.

*

Về yêu cầu lấy hai tác phẩm Thư Lạ Chế Tạo Thơ Ca khỏi website Trên Kệ Sách (TKS) của PNH, quyết định liên quan đến yêu cầu này thuộc về cá nhân tôi, không thuộc phần trách nhiệm của BBT tạp chí Da Màu.

Cũng như tạp chí Da Màu, Trên Kệ Sách là một bộ phận của nhóm Da Màu nhưng có chức năng riêng rẽ, và tôi được giao trách nhiệm điều hành và quản lý bộ phận này. Tất cả tác phẩm, văn kiện phổ biến trên thư viện online này hầu hết do tác giả đích thân gởi đến và phần còn lại do sưu tập của thân hữu với sự thỏa thuận trước của tác giả là văn kiện sẽ được phổ biến miễn phí và không hạn chế. Thư LạChế Tạo Thơ Ca không nằm ngoài thỏa thuận này. Người đọc có quyền tải xuống toàn bộ tác phẩm trong dạng PDF hoặc trích dẫn tùy thích. Lấy ví dụ tập truyện Mặt Trận ở Sài Gòn của nhà văn Ngô Thế Vinh, một trong những tác giả hàng đầu về số lượng tác phẩm đóng góp cho chương trình Trên Kệ Sách, bạn đọc có thể đọc trực tiếp tác phẩm trong dạng iPaper, tải xuống máy trong dạng PDF (Adobe Reader), hoặc ngay cả tải xuống điện thoại di động nếu máy có thể đọc được font unicode UTF-8 (như iPhone và iPod của Apple). Nói chung, khả năng phổ biến rất rộng rãi, thuận tiện, và hoàn toàn miễn phí.

 

Khung Tiện Ích

Khung tiện ích dành cho việc đọc và hạ tải
tác phẩm ấn hành trong chương trình Trên kệ Sách

 

Để có sự thuận tiện này, bên cạnh việc biên tập văn kiện nguồn khi cần thiết, một số thao tác kỹ thuật nhất định cần được thực hiện lên mỗi tác phẩm, và điều này đôi khi tốn kém khá nhiều thì giờ. Trong điều kiện thiếu hụt nhân sự, đó là lý do chính khiến nhịp độ ấn hành của TKS chậm lại trong thời gian sau này.

Bên cạnh việc xây dựng dần dần một thư viện online dành cho tác phẩm văn chương tiếng Việt, Trên Kệ Sách còn có tham vọng giúp tác giả tiêu thụ các tác phẩm đã xuất bản trong dạng in ấn của mình. Chúng tôi quan niệm bên cạnh việc đọc online hoặc ngay cả từ tập giấy in ra từ file PDF, trong khi thuận tiện và không tốn kém lắm, không nhất thiết là thú vị hơn đọc từ cuốn sách in có chữ ký tác giả chúng ta lấy xuống từ kệ sách chọn lọc của mình. Đúng thế, yêu cầu của quán sách online tương lai của chương trình Trên Kệ Sách là tác phẩm phải mang chữ ký của tác giả khi gởi đến địa chỉ người mua. Quán sách online là một dự định chắc chắn sẽ được thực hiện nhằm phục vụ tác giả, đặc biệt các tác giả bị trù dập trong nước và các tác giả ở Hải ngoại, cả hai đều không có nhiều điều kiện phổ biến và tiêu thụ tác phẩm một cách rộng rãi. Để thực hiện, sẽ cần một thời gian khá dài. Chúng tôi sẽ thông báo cùng quý tác giả và bạn đọc về tiến triển của dự án này.

Trở lại với yêu cầu của PNH. Việc xin rút tác phẩm ra khỏi TKS thật ra không có gì mới và không hề là điều nên tạo lấn cấn giữa tác giả và TKS. Tập tiểu luận 33 Nhà Văn Nhà Thơ Hải Ngoại của nhà phê bình Nguyễn Vy Khanh được lấy ra khỏi TKS một cách êm thấm cách đây không lâu như là kết quả của một lời nhắn ngắn gọn và thân tình. Không cần ngay cả một lý do! Bởi vì, TKS trước và trên hết được hình thành do đóng góp tự nguyện của tác giả để phục vụ chính độc giả của họ, và chức năng của TKS đã được mô tả rõ ràng trong chính cái tên của mình: kệ sách! Yêu cầu của PNH cũng sẽ được đáp ứng trong tinh thần nói trên.

Và câu chuyện cũng nên kết thúc như thế.

 

Chia Tay Ễnh Ương

Việc đầu tiên khi về đến nhà sau chuyến đi Los Angeles (chủ yếu là vì chuyện áo cơm, mà “Áo cơm thì như đá/Suốt đời nặng vai mang…”) là ra thăm cái ao cá koi. Một vài bạn đọc chắc còn nhớ cái ao cá tôi nhắc đến trong bài viết Những chiếc lá từ cây phong cụt trước đây. Cuối hè, cây phong còi cụt lại ngóng chờ mùa thu đến để tước đi những chiếc lá xơ xác, hiếm hoi còn sót lại của mình. Ngay cả đám cây cỏ sống dưới nước, người bản xứ gọi chung là cây… yêu nước (water lovables) mà Q trồng chung quanh hồ cá cũng ỉu xìu. Ngoại trừ những con cá koi sặc sỡ vô cùng háu ăn và những con ễnh ương. Vâng, những con ễnh ương.

frog Vào một ngày cuối mùa Xuân, hàng trăm, thậm chí hàng ngàn con ễnh ương nhỏ xíu, không biết đến từ đâu, xâm lăng sân trước, vườn sau, và lối ra vào căn nhà tôi đang ở. Tôi chỉ khám phá ra điều này sau khi chiếc xe của tôi cán lên hàng chục sinh vật bé bỏng này trên đường chui ra khỏi garage vào buổi sáng sớm. Nhất định không phải là một cảm giác lành mạnh nhìn thấy những cái xác bẹp dí khảm chặt vào nền xi măng của cái driveway. Sau đó là một thảo luận khá căng giữa Q và tôi. Tôi thì chỉ muốn tiêu diệt càng sớm càng tốt đạo quân tí hon này trước khi chúng kịp lớn lên và trở thành một tai họa không lường được cho không những căn nhà chúng tôi ở mà cả khu láng giềng. Q thì khăng khăng không chịu, bởi vì "chúng chỉ ăn ruồi muỗi, sâu bọ, và rất tốt cho hệ sinh thái." Phần thắng thuộc về em, nhà bảo vệ môi trường, như đã luôn luôn!

Những con ễnh ương nhảy nhót lung tung một cách vui mừng cho đến mùa Hè. Cái nóng khô khốc ở đây khiến phần lớn “quân số” biến đi mất tăm trước khi đủ lớn để tự bảo vệ mình. Số còn lại, không có bao nhiêu, tìm được chốn tỵ hộ lý tưởng: những hang hốc chung quanh cái ao cá koi ở vườn sau. Những con ễnh ương may mắn lớn lên cùng ngày tháng, đẫm mình trong giòng nước mát dưới bóng chiếc lá môn to đùng, và bắt đầu kêu oàm oạp. Ễnh ương làm gì ngoài việc thỉnh thoảng kêu oàm oạp và phùng mang trợn má? Đó là chức năng sinh lý của chúng. Âm thanh oàm oạp và thân hình tròn căng của chúng nhất định phải rất hấp dẫn trong mắt của nhau; nếu không, việc gìn giữ và phát triển giống nòi ễnh ương sẽ gặp vô vàn khó khăn! Nói tóm lại, chúng kêu oàm oạp và phùng mang trợn má chính vì nhu cầu sinh tồn chứ không phải để… chơi! Ngay cả Tây Độc Âu Dương Phong* với ngón võ quái quỉ Hàm mô công cũng vậy. Nhân vật này chỉ phùng mang trợn má và kêu oàm oạp khi gặp phải những địch thủ khét tiếng giang hồ, có khả năng đưa lão ta về Tây phương cực lạc trong một vài chiêu. Tuy vậy, phùng mang trợn má và kêu oàm oạp không chỉ giới hạn trong phạm vi sinh tồn. Chúng còn được dùng cho khối chuyện, đặc biệt để cho phép người ta trong chớp mắt bỗng trở nên cao lớn hơn kích thước thật sự của mình.

*

Hôm trước bạn có chỗ dung thân và hôm sau bạn ngủ vỉa hè, nhưng tôi sẽ không kể cho bạn nghe những lý do đặc biệt đã biến tôi thành một tên vô gia cư. Đó là câu mở đầu bản dịch truyện What You Pawn I Will Redeem của Sherman Alexie vừa đăng trên Da Màu mấy hôm trước. Tôi dịch rất ít và rất chậm, vậy mà không hiểu sao lại chọn cái truyện ngắn đầy dẫy đối thoại kiểu Da-Đỏ-đường-phố rất khó dịch này! Có điều, như một dự báo, tốt hoặc xấu, câu mở đầu dẫn ở trên xem ra rất ứng nghiệm.

Tôi sẽ sớm rời khỏi căn nhà có cái vườn sau với cây phong cụt và hồ cá koi và những con ễnh ương. S còn lâu lm để nhng cành phong mi mc ra t cái gc còi ct ln lên, gie mình soi bóng trên mt h, và t đó, nhng git sương sm mùa Đông s rng xung, và nhng con cá koi s bc mình vì b khuy động. Nhưng nht định s có mt ngày như thế, cho dù Q và tôi có th s không còn đó để chng kiến. **

Những chia tay, nếu phải xảy ra, nên xảy ra càng sớm càng tốt.

Chào cây phong cụt.

Chào hồ cá koi.

Chào ễnh ương.

PN
09/2009

 

* Một nhân vật trong tiểu thuyết kiếm hiệp Anh Hùng Xạ ĐiêuVõ Lâm Ngũ Bá của Kim Dung

** Trích từ đoản văn  Những chiếc lá từ cây phong cụt đã đăng trên Da Màu

bài đã đăng của Phùng Nguyễn


Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006-2012 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)