Trang chính » Bàn tròn, Biên Khảo, Ngôn ngữ, Tạp luận Email bài này

Những “kẻ lạ mặt” trong ngôn ngữ

17 bình luận ♦ 25.08.2009

clip_image002

– Ai phụ trách khâu ẩm thực?

Câu ấy nghe được trong cuộc họp của các thầy cô giáo ở một trường dạy tiếng Việt cho trẻ em, bàn về việc tổ chức buổi picnic cho thầy cô và phụ huynh học sinh. Xin mạn phép có một hai ý như thế này:

Thứ nhất, câu ấy có sáu chữ thì hết bốn chữ là tiếng Hán-Việt (“phụ trách”, “ ẩm thực”). Thứ hai, ba chữ cuối ở trong câu (“khâu”, “ẩm thực”) là những chữ “mới”, du nhập “từ Bắc vô Nam” sau năm 1975.

Giá dụ học sinh nghe được câu ấy bèn giơ tay hỏi cô giáo ở trong lớp:

– “Ẩm thực” là gì thưa Cô?

– “Ẩm” là uống, “thực” là ăn. “Ẩm thực” là tiếng Hán-Việt, có nghĩa là “ăn uống”.

– Tiếng Hán-Việt là tiếng gì vậy Cô?

– Là tiếng Hán, tức là tiếng Trung quốc, đọc theo âm Việt.

– Vậy sao mình không nói “ăn uống”, là tiếng của mình, mà lại nói “ẩm thực” thưa Cô?

– . . .

Cô giáo chắc cũng hơi bối rối, và cũng hơi khó trả lời, không lẽ lại nói là “Cô cũng không rõ, nhưng nhiều người đều… nói vậy”. Em học sinh ấy nói đúng. Tại sao người Việt ở trong nước, và cả ở ngoài nước, vẫn thích nói “ẩm thực” mà không chịu nói “ăn uống”? Có phải vì nói “ăn uống” nghe phàm tục, nói “ẩm thực” nghe thanh tao và “trí tuệ” (1) hơn chăng? Trước năm 1975, người Việt ở miền Nam Việt Nam không nói “Ai phụ trách khâu ẩm thực?” mà có nhiều cách nói đơn giản hơn và dễ hiểu hơn, chẳng hạn: “Ai lo vụ ăn uống?”, hoặc “Chuyện ăn uống ai lo?”, hoặc “Thức ăn, thức uống ai lo?”…

Nếu cứ phải vay mượn tiếng Hán-Việt hoặc tiếng nước ngoài trong sinh hoạt hàng ngày, trong lúc kho tàng tiếng Việt của chúng ta không hề thiếu thốn những chữ ấy thì thật khó mà thuyết phục các em tin được rằng “tiếng Việt giàu và đẹp” như chúng ta vẫn tự hào. (Đã gọi là “giàu” thì tại sao lại phải đi vay, đi mượn?!?). Những tiếng Hán-Việt nặng nề và tối tăm ấy hoàn toàn không giúp gì được cho việc “giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt” mà những người làm công tác giáo dục ở trong nước vẫn hô hào, như là một khẩu hiệu trong số rất nhiều khẩu hiệu thuộc loại “nói mà không làm”, hoặc “nói một đàng làm một nẻo”, hoặc… “nói vậy mà không phải vậy”.

Những chữ nghĩa kiểu ấy khá phổ biến đến mức xâm nhập cả vào các trường dạy tiếng Việt, là nơi dạy học trò nói đúng, viết đúng trong tinh thần “bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc”. Bên dưới là một ít ví dụ, và các đề nghị nói thế nào cho đúng, rõ nghĩa, dễ hiểu và “Việt ngữ” hơn (chỉ là câu mẫu, người đọc có thể cho những câu khác tốt hơn):

– Thay vì nói: “Cô giáo Mỹ Linh đứng lớp Năm”, nên nói: “Cô giáo Mỹ Linh dạy lớp Năm” (không có… đứng, ngồi, nằm, quỳ chi cả).

– Thay vì nói: “Giáo viên cần soạn giáo án trước khi lên lớp”, nên nói: “Thầy cô cần soạn bài giảng trước giờ dạy” (không có… lên, xuống, ra, vào chi cả).

– Thay vì nói: “Phụ huynh đăng ký cho con em học Việt ngữ”, nên nói: “Phụ huynh ghi tên (hay ghi danh) cho con em học tiếng Việt”.

– Thay vì nói: “Các em tiếp thu tương đối chậm”, nên nói: “Các em hiểu chậm”.

– Thay vì nói: “Học sinh đi tham quan một xí nghiệp”, nên nói: “Học sinh đi thăm một nhà máy”.

– Thay vì nói: “Ban văn nghệ sẽ tham gia biểu diễn (2) một tiết mục”, nên nói: “Ban văn nghệ sẽ đóng góp một màn diễn (hay trình diễn)”.

– Thay vì nói: “Ban giảng huấn sẽ dự giờ đột xuất các lớp học của giáo viên”, nên nói: “Ban giảng huấn sẽ bất ngờ vào lớp xem thầy cô giảng dạy”.

– Thay vì nói: “Lớp Vỡ Lòng chủ yếu tập trung vào khâu đánh vần”, nên nói: “Lớp Vỡ Lòng cần nhất là dạy các em biết đánh vần”.

– Thay vì nói: “Cô giáo phát hiện em Nga có năng khiếu về môn Văn”, nên nói: “Cô giáo nhận thấy em Nga có khiếu về môn Văn”.

– Thay vì nói: “Học sinh tranh thủ ôn tập trước giờ thi”, nên nói: “Học sinh cố gắng ôn bài trước giờ thi”.

– Thay vì nói: “Tuyệt đại đa số các em tiếp thu tốt”, nên nói: “Hầu hết các em hiểu bài”.

– Thay vì nói: “Cần nâng cao chất lượng (3) trong công tác giảng dạy”, nên nói: “Cần phẩm hơn là lượng trong việc giảng dạy”, hoặc “Cần dạy sao cho có kết quả”.

Trên đây chỉ là một ít trong số khá nhiều câu cú, chữ nghĩa nghe “lạ tai”, từ miền Bắc “xâm nhập” vào miền Nam Việt Nam, và “bành trướng” ra tới hải ngoại.

“Tiếng Việt còn, nước Việt còn”, ở đâu ta cũng nghe câu ấy, nhưng chắc không phải là thứ tiếng Việt kỳ quái hoặc “nửa Hán nửa Việt”, chẳng thấy “giàu” cũng chẳng thấy “đẹp”, chẳng thấy “trong” cũng chẳng thấy “sáng” (chỉ thấy… tối mò mò), và chắc cũng không phải là “Tiếng Việt mến yêu” mà chúng ta muốn “bảo tồn và phát huy” cho thế hệ con em mình.

Nói cho ngay, tiếng Việt chắc chắn là phải còn, chứ đâu có dễ gì mất được. Có điều là, đến một lúc nào đó, “tuyệt đại đa số” (1) (hay “tuyệt đại bộ phận” (1)) tiếng Việt đều có “chất lượng tối ưu” (1) như thế cả thì cái “còn” ấy kể cũng… ngậm ngùi.

Tôi yêu tiếng nước tôi từ khi mới ra đời…”, mỗi lần nghe câu hát ấy là mỗi lần tôi lại phân vân tự hỏi, “Những ‘kẻ lạ mặt trong ngôn ngữ’ ấy có phải là ‘tiếng nước tôi’ (và những đứa cháu của tôi có phải ‘yêu’ chúng ‘từ khi mới ra đời’)?” Nếu không, thì chúng phải có một cái tên gì chứ? Tự điển tiếng Việt gần đây vừa có thêm một từ ngữ mới: “tàu lạ”, được định nghĩa là “tàu Trung quốc”. Để cho dễ gọi, tôi cũng muốn đặt tên cho những “kẻ lạ mặt” ấy là “từ lạ”. Tương tự các biện pháp nhằm đối phó với các tàu lạ, chúng ta cần đề cao cảnh giác để “phát hiện” (1) kịp thời những từ lạ ngấm ngầm lẩn lút, trà trộn, xâm nhập vào phần đất của “Tiếng Việt mến yêu”. Chỉ khi nào tống khứ được những “từ lạ” thổ tả này đi chỗ khác chơi, chúng ta mới mong trả lại sự “trong sáng” cho tiếng Việt.

Tàu lạ, hay từ lạ, hay những kẻ lạ mặt, đều là những đối tượng cần truy đuổi.

lê hữu

(1) Từ ngữ phổ biến ở trong nước.

(2) Biểu diễn: màn trình diễn của diễn viên có tay nghề, ví dụ “biểu diễn khiêu vũ trên băng”.

(3) Ý muốn nói “Cần nâng cao ‘phẩm’ (quality)…”, nhưng nói sai thành… ‘lượng’ (quantity).

bài đã đăng của Lê Hữu


17 bình luận »

  • Trần Thiện Huy viết:

    Từ góc độ phân tích, phê bình, tôi cho rằng cách trình bày quan điểm của tác giả Lê Hữu chưa có tính thuyết phục. Một khi chưa đưa ra được chuẩn mực chung cho “sự trong sáng của tiếng Việt” thì bằng vào đâu ta có thể gạt bỏ hay chấp nhận cách nói này, cách nói kia? Dựa trên thói quen, thành kiến?
    Nếu giản dị đòi hỏi phải xử dụng từ thuần Việt trong những trường hợp có thể thì ta nghĩ sao về việc người miền Bắc dưới chế độ Cộng Sản gọi máy bay trực thăng là máy bay lên thẳng, thủy quân lục chiến là lính thủy đánh bộ?
    Bằng như nói rằng những cách nói đó lạ tai, ngây ngô, ta cần nhớ rằng trong ngôn ngữ, cái gì được xử dụng lâu dài và phổ biến thì sẽ trở thành thuận tai. Phê phán cách dùng ngôn ngữ chỉ trên căn bản nó mới, lạ, dị ứng với cộng đồng của mình là một tư duy nặng chất cục bộ.
    Và sau cùng, đem so sánh chuyện ngôn ngữ với vấn đề an ninh, sinh tồn của dân tộc đang sôi động trong bối cảnh gần đây xét nghĩ là một việc phóng đại và không cần thiết.

  • Đặng Tiến viết:

    Ngôn ngữ.
    Ngôn ngữ là phương tiện giúp con người hiểu nhau, gần nhau.
    Vậy mà nó cũng có khả năng làm cho con người xa nhau. Kinh khủng.
    Đặng Tiến

  • Trinh _ Trung Lap viết:

    Sự giao thoa của ngôn ngữ là điều tất yếu. Sau năm 1954 cũng như đặc biệt sau ngày 30-4-1975, dân tộc Việt nam không còn ranh giới Bắc-Trung-Nam. Những làn sóng di dân (kể cả di dân ra hải ngoại) đã mang theo nhiều tập tục, văn phong,…

    Sự phát hiện “những kẻ lạ mặt” của Ông Lê Hữu trong 1/2 đầu bài viết là rất thú vị. Nhưng cũng như Ông Trần Thiện Huy, tôi cho rằng cụm từ “Tiếng Việt còn, nước Việt còn” không đúng ở đây.

    Tiếng Việt với những từ hán-việt của các danh sĩ tiền bối đã để lại cho hậu thế bao vần thơ tráng lệ, những bài hịch kiêu hùng, những đối văn, và thư pháp lay động nhân tâm, ái quốc.

    Con người Bắc-Trung-Nam luôn là 1 khối thống nhất trong những cơn nguy biến của đất nước, nếu không muốn nói phần lớn tư tưởng mạnh dạn chống ngoại xâm thường bắt nguồn từ phương Bắc.

  • Đặng Tiến viết:

    Ngôn ngữ, tiếp theo:
    Tôi mừng vui đọc những phản ứng điềm đạm và lành mạnh, nghĩa là bình thường, của Trần thiện Huy và Trịnh trung Lập.
    Chúng ta có từ “ăn uống” rất hay, rất đẹp, bình dị, nôm na mà chính xác.
    Nhưng bây giờ có thêm từ ” ẩm thực” thì…thì…thì đã nàm thao?
    Người vợ, những người bạn, những người tình, trong cuộc đời, bắt đầu là những” kẻ lạ mặt”.
    Kẻ thù, thường là những người quen mặt, thậm chí là ” bạn cũ”.
    (Vui chơi tầm phào.)
    Đặng Tiến

  • Dinh Le viết:

    Kế từ khi Việt Nam có hai nước là Việt Nam Cộng Hoà ở Miền Nam và Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà ở Miền Bắc thì nền văn hoá Việt Nam bị chia hai, một nửa ở Miền Nam tiếp tục văn hoá truyền thống đồng thời đón nhận văn hoá thế giới (tức văn hoá Phương Tây) qua chủ trương “dân tộc – khoa học – khai phóng”, còn Miền Bắc thì đoạn tuyệt văn hoá nước nhà để xây dựng một “nền văn hoá đảng” qua chủ trương mác-xít-hoá mà hướng đến là đón nhận văn hoá Trung Hoa Cộng Sản (Trung Cộng). Những thập niên 1950-60-70 tờ báo Nhân Dân và “Đài Tiếng Nói Việt Nam phát thanh từ Hà Nội” là tiêu chuẩn tiếng Việt cho toàn Miền Bắc. Âm nhạc phát trên Đài là nhạc điệu Trung Cộng lời Việt. Sự đoạn tuyệt văn hoá truyền thống ở Miền Bắc khởi đi từ Cuộc Cải Cách Ruộng Đất và Phong Trào Trăm Hoa Đua Nở (Vụ án Nhân Văn – Giai Phẩm)cho nên phong hoá Miền Bắc suy đồi mà cho đến nay người ta vẫn còn thấy hậu quả nhãn tiền. Chính vì đón nhận cố vấn và quân đội Trung Cộng, coi Trung Cộng là tiêu chuẩn vươn tới cho nên chính quyền Miền Bắc hấp thụ tiếng Tàu, văn hoá cộng sản Tàu và đây là lần thứ hai trong lịch sử Việt Nam tiếp thu ngôn ngữ của người Hoa kể từ sau chiến thắng Bạch Đằng Giang.
    Sau năm 939 kể từ khi Ngô Vương Quyền giành được nền tự chủ cho nước nhà, người Việt tiếp tục dùng chữ Hán đời Đường để giao thiệp với Trung Hoa, đồng thời biến nó thành thành tiếng Hán-Việt để làm giàu cho tiếng Việt; trong khi đó tiếng Hoa ở nước Tàu biến đổi liên tục qua các triều đại (Hoa, Mông, Mãn) cho đến đầu thế kỷ XX họ dùng Quan Thoại làm tiếng nói chính thức trên toàn quốc cho tới ngày nay và gọi là Quốc Ngữ.
    Miền Bắc tiếp nhận tiếng Quan Thoại và âm ra Hán-Việt. Miền Nam chủ trương sử dụng Hán-Việt truyền thống như một lợi khí làm giàu cho tiếng Việt mà người ta có thể nhận ra qua các sách khoa học, triết học, văn học xuất bản trước năm 1975. Chính vì vậy mà Miền Nam tôn trọng ngữ pháp (văn phạm) Hán-Việt.
    Sau khi Việt Nam thống nhất (30-4-1975) chính quyền cộng sản Hà Nội chủ trương xoá bỏ toàn bộ văn hoá Miền Nam qua chính sách “tập trung cải tạo” (tù không án) thành phần sĩ quan và công chức Miền Nam (tức thành phần trí thức)và xoá bỏ toàn bộ sách vở báo chí Miền Nam, cấm hát nhạc Miền Nam, v.v. Có thể coi đây là cuộc phần thư vĩ đại trong lịch sử dân tộc Việt Nam, lớn hơn cả cuộc xoá bỏ văn hoá Việt Nam dưới 20 năm nội thuộc Nhà Minh.
    Một vài từ ngữ dẫn chứng về sự bị Hán-hoá của Miền Bắc và cả nước sau này, ví dụ “cự ly” (khoảng cách), “mì chính” (bột ngọt), đột xuất (thình lình), tham quan (thăm viếng), diễu hành (diễn hành), xử lý (giải quyết), xuất khẩu (xuất cảng), tranh thủ (cố gắng), khẩn trương (nhanh lên), sự cố (trục trặc, trở ngại), tác nghiệp (hành nghề), nghệ nhân (nghệ sĩ), chuyển ngữ (dịch), thông tin (tin tức), quán triệt (hiểu rõ),phát hiện (tìm thấy), v.v.
    Ngoài ra do tôn thờ lãnh tụ nên chính quyền cộng sản dựa vào câu nói của ông Hồ cho là tiéng Việt nào thay được tiếng Hán thì dùng khiến cho nên họ “sáng tạo” ra một loại tiếng lai căng Việt-Hán tràn ngập trên sách báo và trong tiếng nói ngày nay, ví dụ: cáo buộc (tố cáo và buộc tội), căn hộ (căn nhà), người phát ngôn (phát ngôn nhân, phát ngôn viên), chí ít (ít ra),… bất chấp văn phạm tiếng Hán-Việt.
    Cũng trong mục tiêu xoá bỏ văn hoá Miền Nam, tức văn hoá truyền thống Việt Nam, người cộng sản không ngần ngại dùng những tiếng nói của một thời đã cũ, như ô-tô thay vì xe hơi, săm – lốp thay vì vỏ ruột xe (ô-tô, săm, lốp là những tiếng phiên âm từ tiếng Pháp. Ngày nay tiếp xúc với tiếng Anh thì lại sính dùng tiếng Anh (Mỹ).
    Tóm lại là tầng lớp lãnh đạo đảng cộng sản xuất thân chỉ có văn hoá mác-lê, đi từ du kích, công an, đặc công, Viện Mác Lê thì thế tất phải sản sinh ra thứ văn hoá – ngôn ngữ quái dị như thế, tưởng không có chi là lạ. Việc phải làm là thay thế cái chế độ đó, hợc ít ra khi viết lách thì nên cố gắng dùng thứ tiếng việt “chính xác”, chứ không phải cái thứ tiếng Việt “trong sáng” mà hiện nay đang huỷ hoại toàn diện con người Việt Nam.

  • Lê Hữu viết:

    Xin cám ơn những góp ý của quý ông Đặng Tiến, Trần Thiện Huy và Trịnh Trung Lập. Mọi ý kiến, dẫu thuận chiều hoặc trái chiều đều rất quý!
    Về “những kẻ lạ mặt” trong ngôn ngữ, có người “dị ứng”, có người lại “sống chung hòa bình” được (trước “lạ” sau quen).
    Về tiếng Hán-Việt, có người tránh dùng, có người lại sính dùng.
    Cái chính là ở đây (sân chơi Da Màu), những tiếng nói đã được cất lên, từ mọi phía. Thẳng thắn và bình đẳng. Mọi ý kiến đều được lắng nghe; hơn thế nữa, được trao đổi, chia sẻ.
    Một khi con người sẵn sàng “chấp nhận những dị biệt bắt nguồn từ văn hóa, ngôn ngữ…” thì những miệng hố cách ngăn vẫn có thể lấp bằng. Một khi chúng ta vẫn muốn lắng nghe nhau thì tình hình chắc không đến nỗi bi quan như ông Đặng Tiến nghĩ (ngôn ngữ “cũng có khả năng làm cho con người xa nhau”).
    Tôi hiểu được vì sao nhiều người muốn tìm đến Da Màu.

  • Đặng Tiến viết:

    Hoan nghênh tinh thần trao đổi cởi mở của Lê Hữu. Mong có dịp sẽ trao đổi thêm.
    Vui thôi mà.

  • đỗ xuân tê viết:

    Bài viết có nội dung khá ‘lạ’, tuy những ví dụ nghe đã rất ‘quen’. Tôi chờ anh ĐẶNG TIẾN góp ý rồi tôi mới dám lên tiếng. Quả ngôn ngữ đôi khi làm cho ‘con người xa nhau’. Cụ thể mới đây nhất, qua bài viết đọc lại ‘MÊ LỘ’ của Phạm Thị Hoài, một bạn văn của tôi cũng là cộng tác viên một thời của Da Màu có e-mail cho tôi,”tôi nhặt được vài từ rất thông dụng ở VN bây giờ thấy trong bài của anh: tiếp cận, cực ngắn, hệ thái tư duy… Người đọc ‘thiên kiến’ ở ngoài này có thể không thích lắm phải không anh.” Tôi biết bạn tôi rất cẩn trọng trong cách dùng câu chữ, nên tôi đành phân bua bài của tôi viết cả cho những độc giả ‘không biên giới’ bên kia bức tường lửa… Tiện đây xin quí anh, chị chỉ cho tôi nên thay ‘mê lộ’, ‘mạt lộ’, ‘tử lộ’… bằng con chữ nào của ‘ngôn ngữ’ Việt nam?
    Hơi ngoài lề, tôi chắc bạn đọc cùng tôi rất vui với lối phản hồi qua bài viết ‘tuổi thơ em thả trên đồng ‘rất Việt nam chắc anh Lê Hữu cũng thích. đxt

  • Đặng Tiến viết:

    Gửi anh Tê:
    Anh viết trước đi, thừa cơ mặt trận Miền Tây đang yên tĩnh, và dưòng như anh Lê Hũu đang mở tủ lạnh, khui bia đợi khách. Tôi sẽ góp ý, nhưng sẽ không dựa trên các ví dụ anh ấy đưa ra, để mở rộng lý luận, vậy anh cứ tha hồ.
    Những ngày nắng cuối Hè ở Âu Châu, tôi đang lu bu cuốc mấy luống đất, gieo mấy vồng cải ta, phần ăn non, phần để dành muối dưa ăn Tết, phần có dịp đọc thơ Nguyễn Bính, 1940:
    Anh giồng tất cả hai vườn cải,
    Tháng chạp hoa non nở cánh vàng.
    Lũ bướm láng giềng đang khát nhụy,
    Mách cùng gió sớm rủ rê sang…
    Vui chơi ngày chủ nhật.
    Đặng Tiến

  • Lê Hữu viết:

    “Tiếng nước tôi” không phải là đề tài “mới”, nhưng nói cả ngày e vẫn không hết chuyện.
    Một bài ngăn ngắn–gọi là “mạn phép có một hai ý”–thì không nói được nhiều. Những điểm thiếu sót hoặc không được rõ ý trong bài ấy là do lỗi nơi tôi.
    Cái gì chứ chuyện “mở tủ lạnh, khui bia đợi khách”, nói như anh Đặng Tiến, lúc nào chúng tôi cũng rất hân hạnh và… “trân trọng kính mời”.
    Vâng, thưa anh Đỗ Xuân Tê, tôi thích “Tuổi thơ em thả trên đồng” qua lối viết “rất Việt nam” của chị Hải Hà, và cũng rất chịu các “phản hồi” cho truyện ấy.
    Nhiều chữ Hán-Việt (như chữ “phản hồi” ấy) không dễ gì tìm được chữ “thuần Việt” nào hay hơn để thay thế. Vì vậy thưa anh, tôi không nghĩ là ta cần đi tìm “con chữ nào” để thay cho những “mê lộ, mạt lộ, tử lộ, tuyệt lộ”… Tôi thích chữ “mê lộ”, và tôi cũng thích chữ “bến mê” (trong Cung Oán Ngâm Khúc):
    “Nghĩ thân phù thế mà đau,
    Bọt trong bể khổ, bèo đầu bến mê”

  • Ngô Nguyên Dũng viết:

    Thưa các Anh Lê Hữu, Đặng Tiến, Trần Thiện Huy, Đỗ Xuân Tê, Trịnh Trung Lập,

    Tôi xin được phép ngồi vào bàn tiệc ngôn ngữ, góp ý cùng các Anh cho thêm sôm tụ.

    Đọc xong bài viết của Anh Lê Hữu, tôi nghĩ có lẽ Anh muốn đặt trọng tâm (lại Hán Việt!) vào cách thức dạy tiếng Việt cho các cháu, các em nhỏ (trong trường hợp các cháu, các em ở ngoài nước, các thầy cô càng phải để ý nhiều hơn) như thế nào cho chúng dễ hiểu nhất, chứ không phải để cho chúng trở thành… văn hay thi sĩ.

    Cách sử dụng nhiều chữ viết của văn thi sĩ, như trường hợp hai chữ «mê lộ» của chị Phạm thị Hoài được Anh Đỗ Xuân Tê nhắc tới, có lẽ không nhất thiết cần được giảng dạy trong một lớp học tiếng Việt cho các cháu, các em hiểu và nói sỏi tiếng nước ngoài hơn tiếng mẹ đẻ. «Mê lộ», «mê cung» «mê khúc» v.v… là những ngữ cảnh thuộc loại «hàn lâm… tự», ít hoặc không ai dùng để nói thường ngày.

    Vì vậy, tôi nghĩ, nếu thầy cô nói «ăn uống», «viếng thăm», «hiểu» v.v… thay vì «ẩm thực», «tham quan», «tiếp thu» chắc chắn các học sinh sẽ khỏi thắc mắc và, hy vọng thay, sẽ thấy thú vị hơn khi phải ngốn nghiến thứ ngôn ngữ khó nuốt này.

    Nhân đây tôi có câu hỏi các Anh: hai chữ «sự cố» có gốc gác từ đâu? Cá nhân tôi mỗi lần nghe hoặc đọc được hai chữ này, đều cảm thấy giống như đang ăn một món ngon, nhai nhằm một hạt cát.

    Tôi hy vọng trong tương lai gần, Việt nam sẽ có một «Hàn lâm viện Việt ngữ», để các nhà ngôn ngữ học tìm cách thống nhất những khác biệt trong tiếng Việt với tinh thần vô tư cho các cháu, các em nhỏ… dễ tiêu hoá và chúng ta… gần gũi nhau hơn.

    Thân ái.

  • Đặng Tiến viết:

    Gửi Ngô Nguyên Dũng:
    Vui nhận được tin nhau.
    Và trả lời nhanh, theo sách của Trương Chính (sinh 1918): Giải thích các từ gần âm, gần nghĩa (paronymie)dễ nhầm lẫn”, nhà xuất bản Giáo Dục, Hà Nội, 1998, trang 187:

    “Sự cố- Biến cố: Sự cố (từ Hán Việt mới nhập)chỉ những trục trặc máy móc. Biến cố là việc xảy ra bất thường, thường dùng chỉ những việc có tính cách quan trọng: biến cố lịch sử”.
    Tôi dịch sang tiếng Pháp, từ đó các anh suy ra tiếng Anh, Đức, hiểu cho lẹ. Sự cố: incident. Biến cố: evenement. Sự kiện : fait, ít quan trọng hơn biến cố.

    Mùa này, bên phía anh, uống bia hơi là “tuyệt cú mèo”.
    Đố anh ba chữ này ở đâu ra?.
    Tiếng Việt nôm na của bọn quê mùa chúng ta, tuyệt cú mèo đó ông ơi !!!
    Thân, Đặng Tiến

  • BBT Da Màu viết:

    Đài Radio Free Asia (RFA) trong hai cuối tuần vừa qua đã thông báo tin chính quyền Việt Nam muốn mở các lớp dạy tiếng Việt cho các con em người Việt hải ngoại. Bài cũng tường trình phản ứng của các cộng đồng Việt ngoài nước và những vấn đề về chuyện thống nhất ngôn ngữ của người trong, và ngoài Việt Nam. Xin mời quý độc giả bấm vào 2 links sau đây:

    http://www.rfa.org/vietnamese/programs/OverseasVietnamese/Foreign-affairs-ministry-promotes-vietnamese-language-abroad-panh-08212009121806.html

    http://www.rfa.org/vietnamese/programs/OverseasVietnamese/Foreign-Affairs-Ministry-Promotes-Vietnamese-Language-Abroad-Part-2-08272009172626.html

  • Ngô Nguyên Dũng viết:

    Thưa anh Đặng Tiến,

    cám ơn Anh đã mau mắn trả lời thắc mắc của tôi về nguồn gốc hai chữ «sự cố». Như vậy, suy đoán của tôi từ trước tới giờ về hai chữ này không phải là võ đoán.

    Còn ba chữ «tuyệt cú mèo» được nhà văn quá cố Duyên Anh sử dụng lần đầu tiên trong truyện dài tuổi thơ «Thằng Vũ», phải không Anh? Hình như ở Việt nam bây giờ không còn thông dụng nữa, thay vào đó là… «cực»: cực hay, cực ngon, …! Nghe sao… cực khổ quá các bạn ơi!!!

    Và chữ «bị»… bị xài lung tung và, theo tôi, không đúng văn phạm (hiện nay họ nói là «ngữ pháp») cho lắm. Tôi e rằng, ngôn ngữ Việt nam mình, theo đà này, không còn «tuyệt cú mèo» lắm đâu, Anh Tiến ơi!

    Thân.

  • Đặng Tiến viết:

    Gửi Ngô nguyên Dũng
    Tuyệt cú mèo.
    Ý tôi muốn nói: dân gian tạo chữ thần tình.
    “Tuyệt cú mèo” kết hợp 3 từ, 3 khái niệm: tuyệt , tính từ,là rất: rất hay, rất ngon.Hay tuyệt, ngon tuyệt. Tuyệt cú , danh từ kép,là một thể thơ xưa. Cú mèo ,danh từ kép,là một loại chim ăn đêm. Ba từ ấy kết hợp vô cùng bất ngờ và sáng tạo.
    Còn phó từ” bị”, như anh nói, trong ví dụ :” cuốn sách hơi bị hay đấy”, là một vi phạm ngôn ngữ cố tình, với tính cách hóm hỉnh, uy mua, humour, giàu tính cách trào lộng dân gian, với một giọt phản kháng nhẹ..
    Nói lén, nói riêng một mình anh nghe thôi, chớ có nói đi nói lại:

    Trong một xã hội không dân chủ, người dân không có quyền chi cả, thì mình phải cho họ cái quyền vi phạm ngữ pháp chớ!!!

    Đặng Tiến.

  • Ngô Nguyên Dũng viết:

    Thưa Anh Đặng Tiến,

    đôi lời giải thích của Anh về ý nghĩa của cụm từ «tuyệt cú mèo» hơi bị hay đó, cám ơn Anh cực nhiều. Xin phép Anh được hỏi thêm, tài liệu ấy anh tra cứu từ đâu, để nếu gặp trường hợp «bị» ai hỏi, tôi sẽ trả lời cho rõ ràng.

    Cam đoan với Anh, mấy chuyện hơi bị hay ho này chỉ có mình tôi với Anh biết. Có BBT Da Màu và các bạn khác làm chứng.

    Nhân tiện, tôi tìm được trong mạng vài ý kiến về nguồn gốc và ý nghĩa của cụm từ «tuyệt cú mèo», thấy cũng … hơi bị hay, gởi cho Anh và các Bạn đọc và tìm hiểu thêm cho vui:

    http://www.vietnamsingle.com/f_view.asp?CID=1031&QID=3693

    Thân quí.

  • TRUNG-BÚT viết:

    Xin kính-chào Anh Lê Hữu, và các anh đã góp ý cho bài viết này và cả bài “Ngôn-ngữ ngậm-ngùi”.
    Lần đầu-tiên bước vào Damàu.org, mặc-dù anh Nguyễn Xuân Hoàng nhắc mãi những tháng năm nào mà cứ mải rong chơi. Hôm nay, nhớ anh, nhớ lại hôm nào lặng nhìn anh lần cuối, tự hứa sẽ vào trang nhà thì anh đã đi thật …trên mây.
    Chữ viết chưa-chi đã nặng-nề khi viết về “ngôn-ngữ ngậm-ngùi”. Anh Lê Hữu viết “nghe” đúng ý, phe ta gật-gù, có thế chứ, không lẽ cứ để “chúng-nó” múa gậy vườn hoang. Trên TV, Radio, trong sách, báo, websites ra-rả một thứ ngôn-ngữ độn sạn nghe mãi không làm sao quen được. Đành rằng chữ quốc-ngữ mới đây thôi, nhưng VNCH đã là cả một thời tuổi-trẻ cắp sách đến trường, chúng ta may-mắn được hấp-thụ một nền giáo-dục đứng-đắn trong cơn bấp-bênh của một cuộc chiến hận-thù giả-tạo.
    Có phải vì vậy mà chúng-ta có một thứ ngôn-ngữ con-đẻ của giả-dối, không thật ngày hôm nay?
    Một thứ ngôn và ngữ chải-chuốt, bóng láng và…nổ…như tạc-đạn, và khó-hiểu như tại-sao ta vẫn mãi nơi này. THAM QUAN thì mua chức, CHẤT LƯỢNG vàng chớ có Đăng có ký mà…mất toi.
    Trong cái thế-giới vèo-vèo ngày hôm nay, chữ/ nghĩa cần được trong sáng để còn nhìn ra nhau, nghe được nhau, để hy-vọng còn hiểu được nhau.
    Viết những dòng này như một lời cảm-ơn đến các anh đã có lòng vun sới cho ngôn và ngữ của chúng-ta càng ngày càng đẹp càng sâu-sắc và nhất là chính-xác…sau quá nhiều gian và dối.
    Trung-bút, 5/5/17

Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006-2012 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)
porn ficken russian porn japanese porn watch porn watch sex izle sex izle anal porn tube amateur porn watch