Quan Điểm
Một trong những chủ trương của Da Màu là tạo điều kiện để đối thoại được mở ra và tiếp tục giữa những người không cùng quan điểm ngay cả trong những hoàn cảnh khó khăn. Sự kiện FOB II: Nghệ Thuật Lên Tiếng trong thời gian gần đây là một thí dụ điển hình. Trong khi khuyến khích đối thoại, chúng tôi luôn mong muốn cuộc đối thoại hướng về mục đích giúp người trong cuộc cũng như bạn đọc đến gần hơn với sự thật. Và sự thật thì hiếm khi là vật sở hữu của bất cứ một cá nhân hay phe phái nào.
Khi đăng tải “Trịnh Công Sơn & Tham Vọng Chính Trị” của họa sĩ Trịnh Cung, BBT Da màu đã hy vọng là bài viết sẽ "tạo cơ hội làm sáng tỏ những ngóc ngách trong đời sống của một nghệ sĩ tài hoa nay đã thành người thiên cổ." Trong những “ngóc ngách” này tất nhiên NÊN có cả tư thế chính trị của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, không nhất thiết vì ông có hay không có tham vọng ở lãnh vực này mà chính vì cung cách hành xử, những tao ngộ, và đặc biệt âm nhạc của ông trong và sau cuộc chiến tương tàn đã khiến tên tuổi/thân thế ông gắn liền với một giai đoạn vô cùng bi thảm của lịch sử nước nhà. Nói cách khác, ông là một nhân vật lịch sử, một đặc quyền ông không thể từ chối và kẻ khác không thể tước đoạt. Và như là một nhân vật lịch sử, mọi khía cạnh đời sống của ông đều có thể được quan sát và đánh giá từ nhiều góc nhìn khác nhau. Bài viết của tác giả Trịnh Cung, bất kể một số khiếm khuyết có thể làm giảm đi tính thuyết phục, chủ ý đưa ra một số nghi vấn về tư thế chính trị của người nhạc sĩ tăm tiếng này. Đồng ý với ông hay không, người đọc cần thiết phải vượt lên trên những phản ứng đầy cảm tính để tiếp cận bài viết của họa sĩ Trịnh Cung ở góc nhìn công chính của mình.
Rất tiếc, điều này đã không hề xảy ra. Trái lại, chúng ta chứng kiến một cuộc “Tổng Công Kích” ở mức độ chưa hề nhìn thấy kể từ … Tết Mậu Thân! Tác giả bài viết “Trịnh Công Sơn & Tham Vọng Chính Trị,” đúng hơn là nhân cách của ông, một sớm một chiều trở thành mục tiêu bắn phá đồng bộ bởi hầu hết các cơ quan truyền thông trong nước. Và điều này đang tiếp tục, mãnh liệt hơn. Trong nhận định của chúng tôi, bài viết “Thư gởi họa sĩ Trịnh Cung về chuyện lừa người nổi tiếng vào chuyện tuyên truyền chính trị rẻ tiền” của nhà nghiên cứu Nguyễn Đức Xuân trên chính tạp chí này, với chủ ý “đạp gai lấy gai mà lể,” đã thể hiện tính gay gắt cao độ trong tranh luận. Tất nhiên, một cung cách tranh luận như thế e rằng sẽ không giúp cho bạn đọc và người trong cuộc đến gần hơn với sự thật, vốn luôn là ước muốn của tạp chí Da Màu. Như vậy, câu hỏi mọc lên ở đây là “Nếu là vậy, tại sao bài viết lại có cơ hội xuất hiện trên Da Màu?”
Có một số lý do. Trước hết, nếu tạp chí Da Màu không nhận đăng, bài viết của nhà văn Nguyễn Đắc Xuân sẽ xuất hiện trên các báo mạng trong nước (1). Cũng như những bài viết công kích Trịnh Cung trước đó trên mạng báo chí thuộc “lề bên phải,” sẽ rất khó khăn cho những phản hồi công chính được đến với công chúng thưởng ngoạn trong và ngoài nước. Ở tạp chí Da Màu, như bài viết của họa sĩ Trịnh Cung, ý kiến bạn đọc từ các góc nhìn đối nghịch nhau sẽ bảo đảm được ấn hành nếu không vi phạm qui định của Da Màu, như đã liệt kê trong Thông báo quan trọng về chuỗi thảo luận chung quanh “Trịnh Công Sơn & Tham Vọng Chính Trị” của họa sĩ Trịnh Cung. Thứ đến, cùng với việc chỉ trích họa sĩ Trịnh Cung, bài viết của tác giả Nguyễn Đắc Xuân đưa ra một số tư liệu hữu ích mà từ đó những nghi vấn nảy sinh từ bài viết của họa sĩ Trịnh Cung sẽ có cơ hội được xem xét lại. Sau nữa, chiến dịch “ám sát nhân cách” cần phải được chấm dứt, ít nhất ở đây, và cuộc tranh luận cần được tiếp tục với và chung quanh chủ đề được đưa ra ngày từ buổi đầu: Tư thế chính trị của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn trong và sau chiến tranh.
Trong tuần này, Da Màu sẽ giới thiệu “Đời và Nhạc Trịnh Công Sơn” (bản cập nhật) của nhà phê bình Đặng Tiến, một bài viết có tầm quan trọng cho việc nghiên cứu và thẩm định tư thế chính trị của ông. Sau đó, tác giả Ban Mai sẽ đóng góp một chương sách trong tập khảo luận Trịnh Công Sơn Vết Chân Dã Tràng. Bùi Vĩnh Phúc sẽ góp mặt với “Nghệ Thuật Ngôn Ngữ Trong Ca Từ của Trịnh Công Sơn” và Phùng Nguyễn với bài tiểu luận “Chung quanh vấn nạn ‘tư thế chính trị’ của Trịnh Công Sơn” nhằm phân tích một số hiện tượng đáng lưu ý nảy sinh từ bài viết đầy sóng gió của Trịnh Cung. Những bài viết chuyên đề này sẽ xuất hiện song song với phần biên khảo và sáng tác thường lệ.
Tạp chí Da Màu mong nhận được những đóng góp nghiêm túc của quý văn hữu và bạn đọc để giúp đưa cuộc thảo luận vào một sân chơi cao ráo, quang đãng, và công bằng.
Ghi chú:
(1). Thật ra, chúng tôi có bằng chứng là ít nhất một mạng trong nước đã đăng bài này vào ngày 15.04.2009 (giờ Hà Nội) và sau đó đã lấy xuống phần nội dung (chúng tôi đoán là theo yêu cầu của tác giả). Trong bản họ đã đưa lên (bản cũ), nhất định vẫn còn giữ những đoạn chứa đựng ngôn ngữ xúc phạm đến phu nhân họa sĩ Trịnh Cung và quý độc giả phái nữ (những đoạn này đã được tạp chí Da Màu lấy ra với sự đồng ý của tác giả trước khi ấn hành).