Trang chính » Bàn Tròn: Nghệ Thuật & Chính Trị, Biên Khảo, Nhận Định Email bài này

Trịnh Công Sơn & Tham Vọng Chính Trị

trinh71

LTS:
“Trịnh Công Sơn & Tham Vọng Chính Trị” của họa sĩ Trịnh Cung nhất định sẽ được đón nhận với nhiều phản ứng khác nhau từ nhiều tầng lớp độc giả. Bài viết đưa ra một số nhận xét của cá nhân Trịnh Cung về người nhạc sĩ tài hoa, sống và sáng tác trong một giai đoạn vô cùng điêu linh của đất nước, cùng với một số tư liệu đã được công bố ở một số nơi. Tác giả Trịnh Cung tất nhiên đã dự kiến được những gì bài viết này có thể mang đến cho chính ông khi ông viết: “Bài viết này chắc chắn sẽ gây ra sự mất mát tình cảm, sự đổ vỡ các mối quan hệ vốn có của tôi, vì một số những nhân vật được đề cập nay đang còn hiện diện trong cuộc đời. Sự thật bao giờ cũng gây mất lòng, tôi đã tự hỏi mình nhiều lần trong nhiều năm qua: có nên viết nó ra, giải thoát cho nó khỏi ngục tù trong tôi suốt hơn 30 năm qua? Sự quằn quại của nó trong cái nhà tù ký ức cũng làm tôi đau buồn đến không chịu nổi. Giải phóng cho nó là giải phóng cho chính tôi, dù có phải bị trả giá.”

Tạp chí Da Màu trân trọng ghi nhận tinh thần trách nhiệm của hoạ sĩ Trịnh Cung, và bài viết được đăng tải với ước muốn tạo cơ hội làm sáng tỏ những ngóc ngách trong đời sống của một nghệ sĩ tài hoa nay đã thành người thiên cổ.

Trịnh Công Sơn không quan tâm đến chính trị?

Đã 8 năm kể từ ngày mất của Trịnh Công Sơn, 01-4-2001. Đã có rất nhiều bài và sách viết về người nhạc sĩ tài hoa xuất chúng này. Tất cả đều chỉ nói về 2 mặt: tình yêu (con người, quê hương) và nghệ thuật ngôn từ trong ca khúc Trịnh Công Sơn, tuyệt nhiên không thấy ai đề cập đến vấn đề Trịnh Công Sơn có hay không tham vọng chính trị. Phải chăng như Hoàng Tá Thích, ông em rể của người nhạc sĩ “phản chiến” huyền thoại này đã minh định trong bài tựa cuốn sách Như Những Dòng Sông của mình nói về âm nhạc và tình người của ông anh rể Trịnh Công Sơn, do nhà Xuất Bản Văn Nghệ và Công Ty Văn Hoá Phương Nam ấn hành năm 2007: “…Anh không bao giờ đề cập đến chính trị, đơn giản vì anh không quan tâm đến chính trị”? Hay như nhận định của một người bạn không chỉ rất thân mà còn là một “đồng chí” (trong ý nghĩa cùng một tâm thức về chiến tranh VN) của Trịnh Công Sơn, hoạ sĩ Bửu Chỉ (đã mất) đã viết: “Trong dòng nhạc phản chiến của mình, TCS đã chẳng có một toan tính chính trị nào cả” (Trích bài viết: “Về Trịnh Công Sơn và Những Ca Khúc Phản Chiến Của Anh”, in trong Trịnh Công Sơn, Cuộc Đời, Âm Nhạc, Thơ, Hội Hoạ & Suy Tưởng do Nhà Xuất Bản Văn Hoá Sài Gòn ấn hành năm 2005)?

Sự thực có đúng như câu khẳng định chắc nịch ở trên của ông Hoàng Tá Thích và hoạ sĩ quá cố Bửu Chỉ? Chắc chắn là sai 100% rồi nếu như Trịnh Công Sơn không là tác giả của 3 tập nhạc phản chiến (Ca Khúc Da Vàng, Kinh Việt Nam và Ta Phải Thấy Mặt Trời), và cũng chưa từng tham gia vào Phong trào Đấu tranh Đô thị của Thanh niên Sinh viên Học sinh để chống Mỹ và chính quyền Sài Gòn mà chính cuốn sách của Hoàng Tá Thích và bài viết của Bửu Chỉ vừa nhắc đến ở trên đã có nhiều tiết lộ. Mặt khác, trong bài viết “Có Nghe Ra Điều Gì” Trịnh Công Sơn gửi cho bác sĩ Thân Trọng Minh tức nhà văn Lữ Kiều năm 1973 có đoạn như sau: “…Chưa bao giờ tôi có ý nghĩ tự đề nghị với mình một trách nhiệm quá lớn, nhưng khi đã lỡ nhận chịu những cảm tình nồng hậu từ đám đông, thì những tình cảm kia phải được đền bồi…”. Và trong thư TCS gửi cho Ngô Kha – người bạn cùng chí hướng chính trị và cũng là người em rể, đồng thời là lãnh tụ của Chiến đoàn Nguyễn Đại Thức này đã bị Công An Huế bắt (1972-1974) – chúng ta sẽ dễ nhận ra ý thức làm chính trị chống chế độ Sài Gòn của Trịnh Công Sơn. Nhất là trong đoạn Lê Khắc Cầm nói về mối quan hệ giữa TCS và tổ chức cơ sở thành uỷ Huế do Lê Khắc Cầm bí mật phụ trách trước 1975 như thế nào, thì không thể nói là TCS không có toan tính chính trị như nhận định của hoạ sĩ Bửu Chỉ (Xin xem thêm Thư TCS gửi Ngô Kha và đoạn trao đổi về lá thư này giữa Nguyễn Đắc Xuân và Lê Khắc Cầm trong phần tư liệu đính kèm bài).

co-nghe-ra-dieu-gi

Thủ bút Trịnh Công Sơn trong bài “Có Nghe Ra Điều Gì”
gửi cho bác sĩ Thân Trọng Minh tức nhà văn Lữ Kiều năm 1973

Trước khi nêu thêm những dẫn cứ quan trọng hơn để chúng ta có cái nhìn rõ hơn về thái độ chính trị của TCS thời chiến tranh VN, và cũng nhằm cung cấp thêm tư liệu để làm rõ các mối quan hệ có tính dính líu vào hoạt động chính trị phản chiến thân Cộng của TCS, tác giả xin kể một kỷ niệm với Ngô Kha và vì sao Ngô Kha lấy tên cho lực lượng đấu tranh của mình là Chiến đoàn Nguyễn Đại Thức.

Vào năm 1971, tôi có mời Ngô Kha tới dự bữa cơm đầy năm Vương Hương, con đầu lòng của tôi tại nhà ở Phú Nhuận. Sau tàn tiệc, tôi đưa Ngô Kha ra về. Chúng tôi đi bô từ ngã tư Phú Nhuận về hướng cầu Kiệu, khi gần đến chân cầu, Ngô Kha nói với tôi: “Cậu vào chiến khu với mình đi, có người dẫn đường đang chờ”. Tôi không ngờ lại bị Ngô Kha đưa vào thế kẹt. Lúc này, tôi đang là Trung Úy biệt phái dạy tại Trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Huế, vừa bị Nha Mỹ Thuật Học Vụ trả về lại Bộ Quốc Phòng vì được Mỹ cấp học bổng tu nghiệp mỹ thuật tại Trung Tâm Đông và Tây, Hawaii, Hoa Kỳ (Sau 1975 tôi mới biết ông Nguyễn Văn Quyện, kiến trúc sư, Giám đốc Nha Mỹ Thuật Học Vụ, người ký quyết định không cho tôi đi Mỹ và trả tôi lại quân đội theo đề nghị của hoạ sĩ Vĩnh Phối – Hiệu trưởng Trường CĐMT Huế, cả 2 đều là Việt cộng nằm vùng), và Ngô Kha đang là em rể của Trịnh Công Sơn, cũng mang cấp bậc thiếu uý Quân lực VNCH có tư tưởng phản chiến, nhưng tôi không biết gì về hoạt động ly khai của anh cho tới lúc này. Thật bất ngờ và căng thẳng, làm sao tôi có thể đi về phía bên kia chiến tuyến? Tôi không hề tham gia vào phong trào phản chiến, tôi chơi với Trịnh Công Sơn, Ngô Kha, Hoàng Phủ Ngọc Tường, Đinh Cường khi họ chưa là người chống lại chế độ Việt Nam Công Hoà. Ngay cả tại “túp lều cỏ” Tuyệt Tình Cốc ở Huế, nơi mà nhà văn Thế Uyên trong một bài viết của anh có tên “Cuộc Hành Trình Làm Người Việt Nam Qua Trịnh Công Sơn” đã tự bạch anh từng đến dự những cuộc họp bàn về đấu tranh chính trị do nhóm Hoàng Phủ Ngọc Tường, Trần Quang Long, Nguyễn Đắc Xuân và Trịnh Công Sơn đứng ra tổ chức, tôi cũng chưa bao giờ đặt chân đến đó và thậm chí không hề biết có những việc như thế. Đơn giản vì tôi rời Huế vào sống ở Sài Gòn sau khi tốt nghiệp Mỹ thuật năm 1962, mối quan hệ giữa tôi và họ chỉ là một tình bạn văn nghệ thuần tuý. Để thối thác lời đề nghị ghê gớm này của Ngô Kha, tôi dừng lại trong bóng đêm bên này cầu Kiệu và nói với anh:”Ông thấy con mình vừa đầy năm, bà xã còn quá trẻ và yếu đuối, làm sao mình bỏ nhà đi vào căn cứ với bạn được. Hơn nữa mình không đồng ý cách giết người của họ ở Huế hôm Tết Mậu Thân… thôi chúc bạn lên đường may mắn!”. Thế nhưng, sự việc sau đó lại đưa Ngô Kha đến một hoàn cảnh khác. Anh không đi vào rừng mà về Huế rồi bị bắt và chịu một cái chết bi thảm.

Về Nguyễn Đại Thức là ai mà Ngô Kha dùng đặt tên cho lực lượng đấu tranh của mình?

Theo Nguyễn Đắc Xuân, Nguyễn Đại Thức nguyên là một hạ sĩ quan quân lực VNCH ly khai đã bắn hụt tướng Huỳnh Văn Cao khi ông dùng trực thăng kiểm soát tình hình Phật giáo xuống đường ở Đà Nẵng và Huế, và đã bị lính Mỹ bắn hạ. Hành động và cái chết của Nguyễn Đại Thức đã đưa Ngô Kha đến sự chọn lựa Nguyễn Đại Thức là tên và biểu tượng cho nhóm quân nhân ly khai đấu tranh chống Mỹ Nguỵ do anh tổ chức. Sau đây là đoạn viết của Hoàng Phủ Ngọc Tường trong Căn Nhà Của Những Gã LangThang: “…Theo tin tức quân báo của Kha nhận từ đoạn Đà Nẵng, thì lực lượng thuỷ quân lục chiến của Kỳ sẽ chĩa mũi nhọn vào những người của phong trào mà họ cho là nguy hiểm, ngay từ lúc họ đặt chân đến Huế để tránh hậu hoạ. Ngô Kha cùng đi với chiến đoàn ly khai của anh sẽ kéo dài cuộc cầm cự trên đèo Hải Vân, để tạo điều kiện cho tôi thoát…”. Đối với cá nhân tôi, nhờ tiết lộ kinh khủng này của Hoàng Phủ Ngọc Tường, những năm gần đây, tôi mới biết mình đã từng bị Ngô Kha dùng tình bạn để đưa vào cái gọi là Chiến đoàn ly khai Nguyễn Đại Thức mà không biết khi anh rủ tôi đi vào cứ như đã nói ở trên. May mà tôi đã từ chối.

Với bao nhiêu sự việc gắn kết với nhau, hoà quyện, ăn khớp, như thế mà chúng ta vẫn còn hoài nghi, vẫn biện bạch đây chỉ là một thứ tình cảm hồn nhiên hay hoa mỹ hơn, đấy là ý thức về thân phận dân tộc, tiếng nói đòi hoà bình đậm tính nhân bản cho quê hương của một người nghệ sĩ tài hoa như TCS, thì chi tiết sau đây đã được Nguyễn Đắc Xuân tiết lộ và đã xác nhận lại với tác giả bài viết này như sau: “Vào đêm ngày 29-5-1966, trên đường Trần Bình Trọng-Đà Lạt, Trần Trọng Thức (nhà báo), Nguyễn Ngọc Lan (linh mục, đã chết), Nguyễn Đắc Xuân và Trịnh Công Sơn đã cùng nhau bàn về một giải pháp chính trị cho trí thức yêu nước và người đưa ra sự chọn lựa rất quyết đoán và hợp ý với 3 bạn đồng hành với mình: “Không có con đường nào khác cho anh em mình ngoài Mặt trận Giải Phóng Miền Nam!”.
Vậy là đã quá rõ về khuynh hướng chính trị của Trịnh Công Sơn!

Từ Chính Trị Phong Trào đến Chính Trị Cầm Quyền?

Vỡ mộng chính trị cầm quyền

Những ngày trước 30-4-75, Sài Gòn rơi vào tình trạng hỗn loạn. Người thân cộng thì hí hửng, người quốc gia thì lo âu và tìm đường bỏ nước. Mọi thứ sinh hoạt đều tê liệt, tôi nằm trong số người chịu trận, bế tắc, no way out. Trong thời điểm tinh thần sa sút này, tôi thường ghé qua nhà TCS để tìm một thông tin tốt lành vì anh có nhiều mối quan hệ, nhưng cũng không được gì vì TCS từ chối ra đi và cho biết sắp nhận chức Quốc Vụ Khanh đặc trách văn hoá trong chính phủ Dương Văn Minh lên thay Thiệu-Kỳ, em trai TCS là đại uý Trịnh Quang Hà sẽ được giao làm Cảnh sát Trưởng quận 2 (nay là quận 1). Thế là xong, TCS sẽ tham gia chính quyền được chuyển từ tay Nguyễn Văn Thiệu để thương lượng hoà bình với quân GP đang bao vây Sài Gòn và doạ sẽ tắm máu Sài Gòn nếu VNCH không buông súng.

Thế nhưng, TCS và người em không có tên trong thành phần chính phủ Dương Văn Minh khi các hệ thống thông tin quốc gia công bố ngày 27-4-75 và cũng không có tên kiến trúc sư Nguyễn Hữu Đống trong vai đệ nhất Phó Thủ Tướng – người bạn chính trị không lộ diện của TCS từ trước sự kiện Tết Mậu Thân 1968, một cố vấn chính trị, một công trình sư cho sự nghiệp chính trị của TCS, đã vận động cho TCS vào chính phủ này như là đại diện của phe Phật giáo. Và với kết quả này, nhà hoạt đầu chính trị trẻ tuổi Nguyễn Hữu Đống đã phải rời khỏi nhà TCS ngay sau đó, sau khi đã ăn ở trong nhà TCS nhiều tháng trước như một người em rể.
Sau này, trong thời Lý Quí Chung còn sống, tôi có hỏi về sự việc này. Với tư cách là một Bộ trưởng Thông Tin và người rất thân cận với tướng Dương Văn Minh, Lý Quí Chung đã xác nhận: không hề có một đề cử nào cho TCS và Nguyễn Hữu Đống vào chính phủ Dương Văn Minh cả. TCS và gia đình đã bị Nguyễn Hữu Đống lừa rồi! Và từ đó TCS đã coi Nguyễn Hữu Đống là kẻ ghê tởm.

Một chút về Nguyễn Hữu Đống

Nguyễn Hữu Đống tốt nghiệp thủ khoa Trường Kiến Trúc Sài Gòn khoảng năm 1964 nhưng không hành nghề kiến trúc sư, bắt đầu chơi thân công khai với Trịnh Công Sơn vào khoảng 1970. Tôi không được biết gì nhiều về nhân vật này ngoài việc chứng kiến sự xuất hiện thường xuyên trong nhà TCS những tháng trước 4/1975 với tư cách em rể TCS, giữa lúc Sài Gòn liên tiếp nhận những thông tin về các tỉnh Tây Nguyên thất thủ, và cũng được biết từ TCS vào những ngày cuối của tháng 4/1975 là: chính quyền mới sẽ vẫn giữ nguyên chiếc ghế Đệ nhất Phó Thủ Tướng của chính phủ đầu hàng Dương Văn Minh (tức ghế của Nguyễn Hữu Đống). Sau đó, Nguyễn Hữu Đống đã vượt biên và định cư ở Pháp.

Thế nhưng, vào khoảng năm 1992, Nguyễn Hữu Đống về Sài Gòn và tìm thăm tôi. Tôi tiếp anh tại nhà và cùng ăn trưa. Thật ra, giữa tôi và Nguyễn Hữu Đống không đủ thân để anh tìm thăm, chẳng qua là chỗ để anh trút hết những gì TCS và gia đình không tiếp khi anh tìm đến thăm họ sau hằng chục năm ly gián từ ngày ấy. Trong những thổ lộ của Nguyễn Hữu Đống có 2 chi tiết đáng chú ý: Một là: Ý tưởng và mô hình kiến trúc Ngôi Đền Tình Yêu có hình quả trứng (lấy từ truyền thuyết Âu Cơ đẻ ra 100 trứng) để TCS chủ trì như một giáo đường là của Nguyễn Hữu Đống; Hai là: để Ngôi Đền Tình Yêu này mang đậm sắc thái TCS, Nguyễn Hữu Đống lập ý cho TCS viết Kinh Việt Nam. Dự án này tôi đã được TCS cho biết trước năm 1975 và sẽ xây dựng trên ngọn đồi của Bác sĩ Bùi Kiện Tín ở Thủ Đức, nằm đối diện với nghĩa trang quân đội Sài Gòn cũ. Xét về mặt tài năng kiến trúc và con người đầy tham vọng làm chính trị của Nguyễn Hữu Đống cũng như mối quan hệ mang tính chính trị giữa anh và TCS thì thông tin này đáng tin hơn là gần đây có nghe dư luận từ Phạm Văn Hạng là dự án này của Phạm Văn Hạng và TCS được ông Võ Văn Kiệt ủng hộ?

(Để biết thêm mối quan hệ chặt chẽ giữa TCS và Nguyễn Hữu Đống, xin độc giả đọc thêm đoạn trích dẫn trong phần ghi chú cuối bài viết này, câu Lê Khắc Cầm trả lời phỏng vấn Nguyễn Đắc Xuân về TCS).

Bài Học Lớn Cho Người Làm Chính Trị Tự Phát Trong Xã Hội CSVN

Những Gáo Nước Lạnh Ngày “anh em ta về”

Tuy nhiên, sau sự thất bại ấy, TCS lại đứng lên vui mừng vì Sài Gòn của anh trong ngày 30-4-75 đã xuất hiện: “Cờ bay trăm ngọn cờ bay” và“anh em ta về mừng như bão cát quay cuồng…”. Từ sự kiện tại Đà Lạt mà Nguyễn Đắc Xuân đã nhắc đến ở trên cho đến ngày 30-4-75 không có một chỉ dấu nào cho thấy có mối liên lạc về mặt tổ chức giữa Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam và Trịnh Công Sơn. Thậm chí khi anh được kiến trúc sư Nguyễn Hữu Thái đưa đến Đài Phát Thanh Sài Gòn để hát bài Nối Vòng Tay Lớn mừng chiến thắng lịch sử 30-4-75, TCS, tác giả của ca khúc có tính dự báo cho ngày huy hoàng này của quân Giải phóng và bi thảm cho phía VNCH, cũng bị Tôn Thất Lập, một nhạc sĩ chủ chốt trong phong trào Hát Cho Đồng Bào đã thoát ly đi theo MTGPMN, đuổi ra khỏi phòng thu: "Mày có tư cách gì mà hát ở đây!”…

Bị bất ngờ với cú ra đòn khá tàn nhẫn này của người “anh em”, TCS thật sự choáng váng và sợ hãi, mọi niềm hân hoan trong anh về giấc mơ hoà bình cho đất nước của mình nay đã thành hiện thực bỗng chốc tan thành mây khói. Niềm vui tưng bừng reo ca “…Mặt đất bao la / anh em ta về / Gặp nhau mừng như bão cát quay cuồng trời rộng/ Bàn tay ta nắm nối tròn một vòng Việt Nam…” (Nối Vòng Tay Lớn) hôm ấy không thuộc về TCS, và thay vào đó là nỗi ám ảnh sắp bị thủ tiêu và phải làm thế nào chạy trốn khỏi “người anh em” càng sớm càng tốt.

Thật ra, tai nạn chính trị này đã có nguồn gốc từ quan điểm chính về tính hai mặt trong âm nhạc và con người TCS của Ban Văn Hoá Tư Tưởng-Trung Ương Cục Miền Nam do Ông Trần Bạch Đằng phụ trách. Chính nhạc sĩ Trần Long Ẩn đã kể lại rằng đã có một cuộc họp kiểm điểm TCS trong Cứ trước 1975 với thành phần tham dự gồm có hầu hết các văn nghệ sĩ thoát ly theo MTGPMN như: Tôn Thất Lập, Trần Long Ẩn,… dưới sự chủ trì của ông Trần Bạch Đằng.

Và Cuộc Chạy Trốn Khỏi Sài Gòn

Sự sợ hãi càng tăng cao khi TCS nhận được tin mình sẽ bị thanh toán. Chỉ vài ngày sau, TCS đã âm thầm cùng mẹ rời khỏi Sài Gòn bằng xe đò, trực chỉ ra Huế, nơi anh cũng đang có những "người anh em” thân thiết cũ vừa chiến thắng trở về như Hoàng Phủ Ngọc Tường, Nguyễn Đắc Xuân, Thái Ngọc San,… hy vọng chắc được yên thân.

Trở lại sống trong căn hộ cũ 11 Nguyễn Trường Tộ – Huế, TCS quây quần với bạn bè cũ và mới không được bao lâu thì cả thành phố Huế lên cơn sốt đả đảo TCS và Phạm Duy. Các biểu ngữ được giăng ở các trường đại học và TCS phải lên Đài truyền hình Huế đọc bài tự kiểm điểm. Sự cố lần này cũng lại do một nhạc sĩ tổ chức, nhạc sĩ Trần Hoàn, Giám đốc Sở VH&TT tỉnh Bình Trị Thiên. Thế là TCS đã tránh được vỏ dưa SG nay lại găp vỏ dừa Huế! Sự bé cái lầm lần này, có lẽ do TCS đã kỳ vọng ở bạn mình quá nhiều nhưng thực tế vai trò trong lực lượng tiếp quản Huế của Hoàng Phủ Ngọc Tường và Nguyễn Đắc Xuân rất khiêm tốn, chính họ cũng đang phải cố gắng phấn đấu để được kết nạp vào đảng thì làm sao bao che cho tác giả của 2 ca khúc từng bị người CSVN kết án (Ca khúc Gia Tài Của Mẹ với câu: “Hai mươi năm nội chiến từng ngày” đã xúc phạm đến đại cuộc chống Mỹ cứu nước của người CSVN và ca khúc Cho Một Người Nằm Xuống để thương tiếc Lưu Kim Cương – đại tá không lực VNCH chết bởi đạn của quân GPMN – người bạn một thời đã từng dùng máy bay không quân đưa TCS lên Đà Lạt thăm Khánh Ly hoặc ngược lại, đón Khánh Ly về hát với TCS) tại Sài Gòn?

Lần này ở Huế, tính tẩy chay TCS nghiêm trọng và công khai hơn hẳn vụ ở Đài Phát Thanh SG vừa qua. Tình bạn cũ trong trái tim TCS sụp đổ đã đành mà giấc mơ “Khi đất nước tôi thanh bình/Tôi sẽ đi thăm…” tưởng dễ thực hiện của anh cũng bị dập tắt. Những tháng ngày tiếp theo ở Huế, TCS sống như một con tin trong Hội Văn Nghệ Bình Trị Thiên, thường xuyên được tổ chức bố trí đi lao động thực tế trên những cánh đồng vào mùa khô cũng như mùa lụt, không hơn gì một người phải chịu cải tạo.

Cuộc Chạy Trốn Lần Thứ 2

Tuy nhiên, đang kẹt trong cái thế “tiến thoái lưỡng nan” này ở tại chính quê nhà, nơi mình từng tham gia hoạt động đấu tranh chống Diệm rồi chống Mỹ-Thiệu trong Phong Trào Đô Thị Huế với Hoàng Phủ Ngọc Tường, Ng K, Nguyễn Đắc Xuân,… cũng không xong mà về lại Sài Gòn thì càng nguy hiểm thì một vị cứu tinh kịp xuất hiện, ông Võ Văn Kiệt – nhà lãnh đạo công sản cao cấp tiếp quản Sài Gòn lúc bấy giờ. Một cuộc vượt biên nội địa đưa TCS vào lại Sài Gòn sau khoảng 1 năm anh phải “đi thực tế” tại các vùng quê tỉnh Bình Trị Thiên được bí mật tổ chức do ông Kiệt uỷ thác cho nhà văn cộng sản Nguyễn Quang Sáng thực hiện thành công. Từ đây, dưới sự ưu ái của ông Kiệt và nhà văn Nguyễn Quang Sáng được uỷ nhiệm của thượng cấp chăm sóc TCS, cái hạn bị hăm doạ hay trù dập với người nhạc sĩ lãng mạn cách mạng này đã kết thúc.
Qua những “sự cố” như thế, có thể thấy TCS đã mắc những sai lầm với người CS như sau:

– Thiếu minh bạch trong suy nghĩ về chiến tranh VN và tính hai mặt trong quan hệ xã hội.
– Không ở trong một đường dây của tổ chức và chịu sự lãnh đạo của tổ chức đó.
– Không dám thoát ly đi theo MTGPMN.

Và những sai lầm của TCS với phía VNCH:

– Kêu gọi phản chiến nhưng chỉ nhằm vào phía VNCH.
– Thiên về phía người CSVN ngay cả sau khi bị họ giết hụt trong vụ Tết Mậu Thân ở Huế.
– Chống lại phía đã tạo cho mình điều kiện học hành và tự do sáng tác, kể cả tự do tư tưởng dù có bị chế độ SG hạn chế và kiểm duyệt, nhưng không quyết liệt tiêu diệt như đã được thổi phồng (dùng giấy của Hoàng Đức Nhã cấp để đi đường do Phùng Thị Hạnh trung gian, nhiều sĩ quan VNCH che dấu,…) để có một nhạc sĩ Trịnh Công Sơn tồn tại lừng lẫy như thế cho đến ngày 30-4-75. Dù ý thức chính trị ra sao, Trịnh Công Sơn vẫn là sản phẩm của chế độ VNCH đúng như Đặng Tiến đã nhận định trong một bài viết ở đâu đó mà tôi không còn nhớ tên.

Bước Ngoặt “Mỗi Ngày Tôi Chọn Một Niềm Vui”

Sa Lầy vào Rượu và Xu Nịnh

Cuối tháng 5-1978, tôi ra khỏi trại cải tạo, gặp lại TCS. Lần nào đến nhà anh ở 47c Phạm Ngọc Thạch-Sài Gòn, sáng hay chiều, cũng thấy TCS ngồi nhậu rượu Ararat, một loại cô-nhắc Nga (sau “đổi mới” chuyển qua rượu chát đỏ của Pháp, và sau cùng là Whisky Chivas) với Nguyễn Quang Sáng và một số bạn “mới”. Tôi cảm thấy có một điều gì đó không ổn, hình như tôi, một thằng sĩ quan Nguỵ đi tù về, không còn được TCS và gia đình coi là người thân như ngày xưa. Thái độ khó chịu của tôi mỗi lần ngồi trước mặt những người bạn “mới” này của Sơn đã khiến tôi bị TCS và gia đình tẩy chay ngầm.

Thực ra, tôi đã bị TCS và nhóm bạn Huế cũ loại ra từ những năm tháng tôi đi lính VNCH mà tôi không hề biết. Sau này, hoạ sĩ Tôn Thất Văn (đã chết) đã kể lại cho tôi rằng có những cuộc họp ở Huế vào những năm 60-70, TCS và những người mà tôi đã coi là bạn thân tình đã đem tôi ra để phê phán, tẩy chay vì tôi đã không trốn lính và đứng về phía Quốc Gia. Rất tiếc, trong số này lại có cả Đinh Cường, người đã từng học cùng trường mỹ thuật, ở cùng nhà, và do tôi giới thiệu làm quen với TCS, do tôi kết nối với anh bạn Thọ giàu có ở Đà Lạt để có những tháng ngày cùng TCS rong chơi thơ mộng khi lưu lại căn phòng anh Thọ đã thuê cho tôi tại biệt thự số 9 đường Hoa Hồng hay ở trong căn nhà sàn gỗ thơ mộng bên một dòng suối róc rách trong một hóc núi của thị trấn Đơn Dương từ trước khi tôi rời Đà Lạt về Sài Gòn năm 1964 theo giấy gọi vào quân trường sĩ quan trừ bị Thủ Đức khoá 19. Và cả những tháng ngày nhàn nhã làm sinh viên sĩ quan tại đây vào năm 66 hay 67, lúc này tôi là sĩ quan huấn luyện CTCT và phụ trách một phần nguyệt san “Bộ Binh”. Sau ngày 30-4-75, với cấp bậc Trung uý ngành Công binh VNCH, Đinh Cường trở lại Trường Mỹ Thuật Huế và được miễn đi học tập cải tạo nhờ vào việc đã tham gia các hoạt động đấu tranh chống VNCH của nhóm Hoàng Phủ Ngọc Tường, Ngô Kha, Nguyễn Đắc Xuân, TCS,.., nhiều năm trước.

Có một kỷ niệm đặc biệt với Đinh Cường mà tôi cũng muốn nói ra luôn sau bao nhiêu năm cố giữ chặt trong lòng, để lòng mình thôi nặng trĩu và cũng minh chứng cho một tình bạn không hề có thật mà anh ấy đã dành cho tôi, mà tôi đã hằng chục năm cố nghĩ khác đi, cố không tin. Sự việc xảy ra như thế này: Ngày 1-5-75, 8g sáng tôi đến nhà Đinh Cường ở đường Nguyễn Đình Chiểu cũ, gần chợ Tân Định để xem tình hình như thế nào. Như thường lệ tôi vẫn đến đây dễ dàng như người trong nhà nên rất tự nhiên bước lên cầu thang dẫn lên căn gác của bạn mình. Thế nhưng chị TN, vợ Đinh Cường đã chặn tôi lại ở giữa cầu thang và nói Đinh Cường đi khỏi rồi. Tôi không tin và nói lớn là có hẹn trước, lúc đó Đinh Cường mới nói vọng xuống để tôi lên. Khi lên tới nơi thì đã có mặt của Bác sĩ Trương Thìn, Nhạc sĩ Miên Đức Thắng cùng ngồi đó. Tôi gượng gạo ngồi xuống và Đinh Cường nói với 2 vị khách kia như hỏi ý: “Mình cấp cho TC cái giấy chứng nhận thuộc Thành Phần Thứ 3 nhé!”. Lập tức tôi đứng lên và từ chối: “Không, hãy để tôi chịu trách nhiệm với họ, và Thành Phần Thứ 3, Thứ 4 gì họ cũng dẹp sạch thôi!”…

Với TCS, gia đình cùng các “đồng chí” rượu của anh, tôi lúc này là một kẻ xa lạ, một người lạc hướng, môt cái gai khó chịu, một con kỳ đà làm cho cuộc vui hoan lạc của họ không được hoàn hảo, tôi nên biến đi. Nhưng tôi lại là một gã ngoan cố, tự cho mình nhiệm vụ phải ngồi lại để làm Sơn tỉnh táo hơn, để những tiếng nói bớt đi những lời xu nịnh. Ý thức được rượu, phụ nữ và xu nịnh là một loại ma tuý tổng hợp đang nhấn chìm TCS được nguỵ danh dưới khẩu hiệu “Mỗi ngày tôi chọn một niềm vui” nên tôi cố chiụ đựng sự khó chịu của họ và vẫn không tìm cách lấy lại chỗ đứng thân thiết vốn có với TCS thủa còn trai trẻ ở Huế bằng rượu chè, quà cáp đắt tiền và những tán tụng nuông chìu. Tôi vẫn đứng trên đôi chân liêm sỉ và theo đuổi một thứ nghệ thuật tri thức, đó là chỗ mà TCS, trong thâm sâu của tâm hồn anh, không thể loại bỏ tôi cho dù có khác nhau về quan điểm chính trị và cách sống. Đó cũng là điều mà TCS trong những lúc cô đơn nhất đã đến gõ cửa nhà tôi bất kể đêm khuya hay khi bình minh vừa ló dạng để hàn huyên hoặc khoe và hỏi ý kiến tôi về bức tranh mà anh vừa vẽ.

Điều Đáng Tiếc

Trong thời buổi sống như một kẻ bên lề của một Sài Gòn đã bị đổi tên và những người bạn thân một thời hồn nhiên như thế nay cũng đã cúi mình, ngoan ngoãn làm những con rối của chế độ mới, quay lưng lại với thân phận khốn đốn của đồng loại, tự huỷ tri thức, lương tâm, thứ một thời nhờ nó đã làm nên những ca khúc tranh đấu cho thân phận và tự do con người, nay chọn cho mình con đường sa lầy vào rượu, thuốc và phụ nữ, tôi thấy mình thật sự cô độc và bất lực trước sự sụp đổ từng ngày của một người bạn tài hoa nhất mà tôi từng yêu quí. Nhiều khi tôi muốn nói với bạn mình: “Tại sao cậu lại sa đà vào những cuộc chơi phù phiếm? Tại sao cậu không viết những ca khúc cho thân phận VN 2 đang bị một thứ xiềng xích vô hình nhưng vĩnh cửu, vì nó được khoá bởi chính người VN chứ không phải ngoại bang? Hay ít ra thì cậu nên sống yên lặng như một cái bóng, một hòn đá tảng vì cái giấc mơ hoà bình, thống nhất quê hương của cậu dù không phải nguyên nhân chính gây ra sự sụp đổ hoàn toàn nền Cộng Hoà trẻ tuổi MNVN, nhưng về mặt tâm lý cũng đã ít nhiều làm lợi cho phía bên kia, vô tình đồng loã với kẻ đã gây ra cái bi kịch thảm khốc cho hằng triệu người Việt từng ái mộ, tôn thờ cậu nay phải bỏ nước ra đi bằng giá của cái chết không được chôn cất, bằng sự tật nguyền tinh thần, nếu may mắn đến được bờ tự do thì bạn cũng đáng được cảm thông… Vì tôi biết chắc chắn một điều là tất cả những trí thức thiên tả VN như cậu cũng đều không chờ đợi một kết cuộc cho đất nước theo cách như đang diễn ra…”. Nhưng có lẽ trực giác của tôi đã mách bảo rằng điều ấy nằm ngoài khả năng của TCS, cứ để cuộc sống của anh phụ thuộc vào bản năng, đã tiêu vong rồi một TCS mạnh mẽ dấn thân, mạnh mẽ ca hát cho hoà bình đất nước, cho dân tộc ấm no, bình đẳng, tự do và hạnh phúc như ngày nào. Thời cuộc làm ra TCS đấy thôi, anh không phải là người làm ra thời cuộc, nên tôi đã nghẹn họng.

Ảo Tưởng Cuối Cùng

Dần dà rồi TCS cũng tìm lại cho mình một phần phong độ sáng tác nhờ hấp thụ những ngọn lửa nhỏ từ những nhan sắc phụ nữ và sự trân trọng (theo chủ trương) của những nhạc sĩ thuộc Hội Âm Nhạc TP HCM như Xuân Hồng, Hoàng Hiệp, Thanh Tùng, Tôn Thất Lập, Trần Long Ẩn,… và một nhóm nhạc do họ tổ chức có tên “Những Người Bạn” ra đời khoảng thập niên 90, và TCS được coi là đầu đàn. Anh trở thành nhân tố quan trọng nhất trong việc thu hút sự chú ý của công chúng mỗi khi anh có mặt trong các show diễn của nhóm. TCS cũng là một tiếng nói có trọng lượng nhất đối với nhiều tên tuổi hàng đầu của nhạc cách mạng VN như Văn Cao, Trọng Bằng, Hồng Đăng,… trừ ông nhạc sĩ Bộ Trưởng Bộ VH&TT Trần Hoàn (đã nghĩ hưu), người từng mở chiến dịch đả đảo anh một thời ở Huế, là vẫn tiếp tục nhìn TCS như một kẻ xấu.

Dù gì thì thế đứng chính trị của TCS cũng đã được tốt hơn trước rất nhiều, có phải vì thế mà anh đã chủ quan nghĩ mình là người đến lúc nên đứng vào hàng ngũ của đảng?

Sơn đem ý định này nói với tôi, tôi liền can:“Không nên Sơn ơi, cậu đang là một nhân vật âm nhạc lớn, người ta nể trọng vì ảnh hưởng của cậu đối với công chúng rất lớn cũng như quốc tế. Nay cậu trở thành đảng viên mới tò te còn ai coi trọng nữa. Nếu ông Hoàng Hiệp chống lai là may cho cậu lắm đó!”. Tôi đã nói với TCS như thế và TCS im lặng. Tuy nhiên không phải nhờ sự phân tích ấy mà TCS không trở thành đảng viên Đảng CSVN, mà bởi sự ngăn cản của nhạc sĩ Hoàng Hiệp, người giữ vai trò chính trị của Hội Âm Nhạc TP HCM và cũng là cán bộ có trách nhiệm quản lý TCS. Trong một lần bất bình vời Hoàng Hiệp về việc bị kiểm điểm, TCS đã chửi thẳng vào mặt Hoàng Hiệp ngay tại trụ sở Hội Âm Nhạc TP HCM:”Mày là thằng mặt lồn!”.

Đã không những không được vào đảng, TCS còn được cho về hưu để vĩnh viễn kết thúc giấc mơ – ảo tưởng cuối cùng của anh.

Cái Chết – Vinh Quang Đích Thực

Nếu con đường chính trị đối với TCS là một con đường dẫn anh xuống vực thẳm thì cái chết là một kết thúc hoàn hảo. Hay nói một cách khác, nó đã giải cứu và trả lại vinh quang đích thực cho anh – vinh quang dành cho di sản ca khúc TCS.

Không chỉ niềm vinh quang này bừng sáng huy hoàng bởi hàng chục ngàn người yêu âm nhạc của anh ở trong nước tiễn đưa anh đến nơi an nghỉ cuối cùng, mà người Việt trên khắp thế giới cũng nhỏ lệ tiếc thương, nhất là người Việt ở Mỹ, nơi mà Trịnh Công Sơn lúc sinh tiền không dám đặt chân đến dù không ít lời mời. Một lễ tưởng niệm long trọng được tổ chức tại Hội trường báo Người Việt với sự tham dự đông đảo của nhiều giới khác nhau trong cộng đồng ở cả Nam và Bắc California ngay trong đêm 1-4-2001, điều mà trước đó không ai dám nói công khai về tình cảm của mình với TCS ở chỗ đông người tại Mỹ.

Lời Kết

Sau 8 năm Trịnh Công Sơn ra đi, mọi cảm xúc thương tiếc sau cái chết của anh trong mỗi chúng ta cũng đã phần nào chìm lắng, hôm nay, tôi quyết định và chọn lựa thời điểm này để viết về một góc khác, một phương diện khác của Trịnh Công Sơn mà chưa ai viết hoặc viết một cách có hệ thống.

Bài viết này chắc chắn sẽ gây ra sự mất mát tình cảm, sự đổ vỡ các mối quan hệ vốn có của tôi, vì một số những nhân vật được đề cập nay đang còn hiện diện trong cuộc đời. Sự thật bao giờ cũng gây mất lòng, tôi đã tự hỏi mình nhiều lần trong nhiều năm qua: có nên viết nó ra, giải thoát cho nó khỏi ngục tù trong tôi suốt hơn 30 năm qua? Sự quằn quại của nó trong cái nhà tù ký ức cũng làm tôi đau buồn đến không chịu nổi. Giải phóng cho nó là giải phóng cho chính tôi, dù có phải bị trả giá.

Đó là về phần cá nhân tôi, còn đối với TCS, bài viết này tôi muốn bổ sung thêm những điều mà trong các cuộc nói chuyện về TCS ở Mỹ tôi đã không thể nói hết được. Một nửa sự thật cũng chưa phải là sự thật. Tôi tin vào điều tốt đẹp của sự thật. Nó có thể sẽ làm tan đi hình ảnh một TCS được tô vẽ bởi những huyền thoại và ảo ảnh lấp lánh trong lòng ai đó, nhưng sẽ trả lại một TCS thiên tài đích thực của âm nhạc như nó vốn có, để mọi người nếu đến với nhạc Sơn thì sẽ có được cơ may yêu mến trọn vẹn một con người có thực, chứ không phải một thứ tượng đài được nhào nặn, tô vẽ và dựng lên vì một mục đích riêng. Đã đến lúc sự thật đó cần được trả lại cho những người Việt đã, đang và sẽ mãi còn coi nhạc Trịnh là lẽ sống của mình, mang nó theo mình như một thứ tài sản vô giá dù đi đến bất kỳ đâu, dù ở chiến tuyến nào.

Tất nhiên, những lập luận và lời kể trong bài viết này dựa vào những gì tôi đã trải qua, những tư liệu riêng và những tư liệu của những người bạn cũ của TCS mà họ đã công khai phổ biến trên các phương tiện truyền thông, và vì thế chắc chắn còn thiếu sót tất yếu, vì tôi biết còn nhiều sự thật đang được cất dấu bởi những người có quan hệ cận kề với TCS trong từng giai đoạn của lịch sử VN từ 1954 đến hôm trước khi TCS qua đời mà họ vì những lý do nào đó chưa tiện nói ra. Tôi xin cám ơn những ai sẽ đóng góp thêm những gì giúp cho bài viết này được hoàn hảo hơn, kể cả những phản biện.

Sau cùng, mỗi con người Việt Nam đã trải qua và sống sót sau cuộc chiến tranh khốc liệt vừa qua đều giữ trong mình những sự thật riêng, một gốc nhân chứng riêng, xin quí vị hãy trả lại nó cho lịch sử, nếu được như thế thì tấm gương lịch sử VN mới trong sáng được. Cũng vì điều này, cho tôi xin lỗi những gì mà bài viết có làm tổn thương đến một ai đó cũng là vì không còn sự lựa chọn nào khác.

Sài Gòn 29/3/2009
TRỊNH CUNG
———————————————————————————–
Tư liệu tham khảo:
1. Như Những Dòng Sông, Hoàng Tá Thích, Nhà Xuất Bản Văn Nghệ 2007.
2. Trịnh Công Sơn, Cuộc đời, Âm nhạc, Thơ , Hội hoạ & Suy tưởng, Nhà Xuất Bản Văn Hoá Sài Gòn, 2005.
3. Thư TCS gửi Ngô Kha, nguồn: http://www.gio-o.com
4. Sự thực Thư Gửi Ngô Kha, Nguyễn Đắc Xuân, phần phỏng vấn Lê Khắc Cầm, nguồn: http://www.gio-o.com
5. Có nghe ra điều gì, Thủ bút của TCS nói về trách nhiệm của mình với đám đông (Tư liệu của Bác sĩ, nhà văn Thân Trọng Minh – Lữ Kiều).

bài đã đăng của Trịnh Cung


148 bình luận »

  • Nguyễn Quãng viết:

    Tôi không tìm thấy trong 600 tờ báo ở đất nước tôi đăng lại toàn bài viết của TC. Chỉ có những bài chỉ trích TC. Vì sao thế?

  • somebody viết:

    Tôi thật sự kinh hoàng khi thấy mỗi lần có ai “đụng” đến “tượng đài” TCS là lại phải nghe cả một dàn đồng ca rú lên, gào lên, nức nở rằng “Đừng quên ông ấy là thiên tài âm nhạc, tác phẩm của ông ấy là bất hủ, vĩnh cửu, vv”, và (tái) khẳng định “Ai nói gì thì nói, chỉ khiến tôi càng yêu ông ấy hơn, tôn thờ ông ấy hơn mà thôi.” Lần này cũng vậy. Xin họ hãy đọc lại (và đọc kỹ!) những gì ông TC viết trong bài vừa rồi: Tất cả những lời ca tụng ấy đã được ông (TC) nói lên từ đáy lòng rồi, đâu cần quý vị tín đồ kia phải mất công, mất thì giờ lập lại một cách mê man như vậy làm gì nữa?
    Vậy thì, cái còn lại để cho quý vị ấy mở mắt ra mà tập trung vào ở đây không phải là những gì ông TC nói về tài năng của TCS, mà là chuyện khác: Ảo tưởng chính trị của người nhạc sĩ ấy là ngây thơ quá mức cần thiết! Và đây là điều mà tác giả (TC) muốn đưa ra để phản biện lại những luận điểm (cũng của một dàn đồng ca kiểu khác) cho rằng TCS phi chính trị trong quan điểm, có cái “tâm” lớn đến độ “vượt lên trên cả chính trị”. Với luận điểm ấy, ông TC hoàn toàn không có gì sai cả. Mặt khác, về phía những nhân vật đã lên tiếng “phản bác” ông TC, mặc dù đương nhiên họ có cái quyền ấy, tôi vẫn không thấy luận điểm của họ là thuyết phục. Ngoài những bè hợp xướng ra rả ca tụng “tài năng lớn” của nhạc sĩ họ Trịnh, còn om sòm các bè cao bè thấp lên án “nhân cách”, “đạo đức”, thậm chí cả “lập trường”, hay “lý tưởng chính trị” của “kẻ đốt đền (thiêng)”, là ông TC.
    Những lối “tranh luận”, “phản biện” như vậy có giá trị gì không? Buồn cười hơn nữa (mà thật ra là cười không nổi!), nhiều kẻ lại sử dụng những diễn đàn trong nước (như báo Thanh Niên), là nơi chỉ chấp nhận những luận điệu một chiều (trong những vụ việc kiểu này), để lên tiếng đả kích ông TC, nghĩa là nếu ông TC có muốn “trả lời”, thậm chí muốn yêu cầu được đăng văn bản gốc (mà từ đó đã gây ra “tranh cãi”), cũng không ai cho phép.
    Khi nhiều người “tấn công” một người ở một chỗ mà người (bị tấn công) ấy không có điều kiện để “tự vệ” như thế, thì gọi là gì nhỉ?
    Thiển nghĩ, lẽ ra, nơi thích hợp hơn cả để những quý vị kia (bắt đầu từ ông Lê Minh Quốc) công bố các ý kiến phản hồi chỉ có thể là damau.org! Hay là … quý vị đã gửi mà damau.org từ chối không đăng?!

  • Minh Đức viết:

    Nguyên do Trịnh Cung viết bài này là để cải chính luận điệu của các ông Hoàng Tá Thích, Bửu Chỉ vì các ông này tán tụng Trịnh Công Sơn một cách sai lạc nào là “phi chính trị”, nào là “không có một toan tính chính trị nào cả”.
    Xem ra thì số người xúm vào “đả” Trịnh Cung khá đông. Có người trách Trịnh Cung đợi người chết rồi mới nói. Thế sao chẳng thấy ai trách các ông Hoàng Tá Thích, Bửu Chỉ đợi TCS chết rồi mới viết sách tán phét, bốc thơm lăng nhăng TCS. Trịnh Công Sơn có còn sống đâu mà bào chữa được mình là “phi chính trị”, hay là không “phi chính trị”. Giữa hai bên thì Trịnh Cung là người nói thật hơn, còn các ông kia thì chỉ dùng những chữ hào nhoáng, nghe kêu vang mà bốc phét. Ấy thế mà người nói thật thì lại bị xúm vào đánh. Mà những người tấn công Trịnh Cung thì nào là trách đợi chết rồi mới nói, nào là không tốt với bạn… Nhưng dường như ít ai xét đến việc giữa Trịnh Cung và Hoàng Tá Thích ai là người nói sát sự thực hơn. Xem chừng ra những người đó không ham chuộng sự thật, mà chỉ thích nghe những lời nói dối hoa mỹ. Lão Tử có câu: “Lời thật thì không đẹp, lời đẹp thì không thật”.
    Trịnh Cung nói huỵch toẹt cả về TCS. Nói một cách dễ hiểu thì TCS cũng là kẻ háo danh, ham hố như thế nhân chứ chẳng siêu phàm gì. Nói thế thì không đẹp nhưng nó thật. Còn ca tụng TCS nào là “phi chính trị”, nào là “không quan tâm đến chính trị”, nghe thì có vẻ thanh cao đấy. Nhưng toàn là phét lác, rỗng tuyếch cả.
    Chỉ thích nghe lời đẹp mà dối, hơn là thích nghe sự thật trần truồng, phũ phàng thì sẽ còn là nạn nhân của những kẻ dối trá dài dài. Nói giản dị là ngu. Trách chi kẻ dối trá? Vì có người thích nghe nói dối nên những kẻ nói dối mới còn đất mà sống mãi.

  • người yêu nhạc Trịnh viết:

    Ông Nguyễn Như Sơn thân mến !

    Nếu Ông định tham luận thêm về việc đánh giá phần giai điệu của nhạc Trịnh, tôi mong Ông hãy dành thêm thời gian để tìm hiểu vì sao các Ca sĩ sau đây
    – Thanh Thúy hát bài đầu tay của TCS “Ướt mi” với nhiều cảm xúc.
    – Khánh Ly đã hát toàn bộ nhạc Trịnh.
    – Lệ Thu, Tuấn Ngọc, Lan Ngọc, Quang Dũng, Elvis Phương, …..đã từng hát nhạc Trịnh.
    Tôi có thể kể cho Ông cả rừng Ca sĩ thành danh đấy nhé.

    Ngoài ra, TCS có tên trong Bách khoa toàn thư của Pháp, được 1 Tiến sĩ Nhật đưa vào Luận án tại Đại học Soc-bon, được Tiến sĩ Trần Văn Khê, Cố Nhạc sĩ Văn cao ca ngợi, …..còn nhiều lắm.

    Vậy giữa những người này và “Ông”, ai là người “không biết gì về Nhạc”

    Tôi hy vọng được nghe câu trả lời sớm của Ông !

  • CÔNG TÂM viết:

    http://www.phunuonline

    Cơ quan ngôn luận của Hội Liên Hiệp Phụ Nữ Việt Nam

    Xin xem trang phụ nữ online, mục Văn hóa-Nghệ thuật, quý báo sẽ đọc được thêm một bài viết về thời sự văn nghệ hiện nay để có cái nhìn khách quan.
    http://www.phunuonline.com.vn/2009/Pages/20090407155521.aspx

    Trân trọng

  • Yến Lê viết:

    Cháu đọc ý kiến của Vietnguyen, cháu thấy thế này:
    1. Không biết Vietnguyen là ai và đã bao giờ nghe nói đến câu: “văn là người” chưa? Có thể người khác không tin, nhưng cháu thì tin câu đó rất đúng. Khi bài văn cháu viết xong, cô giáo nhận xét, đúng với những gì cháu nghĩ. Người hồn nhiên, trong sáng thì văn cũng có nét hồn nhiên. Người ta phải có chữ Nhân và chữ Tâm thì mới khiến cho bao người khác rung động theo. Cháu nghĩ, nhạc cũng như văn. Cũng như khi 1 ca sĩ hát bằng chính trái tim và 1 ca sĩ phô diễn chất giọng, người nghe nhạc, có lẽ cũng nhận ra. Cho nên, những người lấy dòng nhạc TCS ra để bênh vực TCS và phê phán TC cũng là có cái lý của họ.
    2. Vietnguyen nói: “Thật là buồn cười (và buồn muốn khóc) khi mà chỉ một bài viết như thế của TC làm bao nhiêu văn nghệ sỹ (đọc báo TN) nhao cả lên. Trong khi đó biết bao vấn đề lớn lao hơn nhiều (bauxit, hải đảo, biên giới, …) thì chả thấy họ đâu. Im như thóc!”. Cháu thấy Vietnguyen chỉ nghĩ 1 mà không chịu nghĩ hai. Vốn dĩ, những người nghệ sĩ ấy sống bằng gì, đâu là lẽ sống của họ? Cái gì gần gũi nhất với họ? Người ta, trước khi yêu Tổ Quốc, phải biết yêu chính cái gì gần gũi nhất với bản thân mình. Có nhiều người, vì lý tưởng khác nhau, nghề nghiệp khác nhau, địa vị khác nhau… mà cũng quan tâm đến những vấn đề khác nhau. Ví như giáo viên thì quan tâm đến các chính sách giáo dục, họa sĩ quan tâm nhiều hơn về hội họa thì có gì là lạ đâu khi giới văn nghệ sĩ quan tâm đến 1 thần tượng trong giới của họ? Chẳng nói đâu xa, Vietnguyen đã lên tiếng gì về mấy vụ bauxit, hải đảo, biên giới kia chưa mà lại tích cực lên tiếng trong vụ này vậy?

  • Bức xúc viết:

    Cám ơn BBT đã tạo điều kiện cho diễn đàn này diễn ra sôi nổi! Hoàn toàn ủng hộ HS TC về tinh thần dũng cảm trong bài viết của mình, tuy chưa hoàn toàn chuẩn xác và chưa trọn vẹn! Vô cùng cám ơn HS TC và tác giả Nguyen Nhu Son đã cho tôi hiểu rõ hơn (theo cách hiểu của mình) mặt trái của 1 một nhạc sỹ mà nhiều người coi như “thiên tài”! Có như vậy, TCS mới là người, không ông đã là Thánh rồi. Và với tôi, TCS cũng như các nhạc sỹ bình thường khác mà thôi, tôi chỉ yêu thích duy nhất ca khúc “Nối vòng tay lớn”, các ca khúc khác với tôi chỉ là bình thường. Và tôi nghĩ, một nghệ sỹ có 1 tác phẩm hay, xuất sắc để người đời biết đến mình đã là hạnh phúc lắm rồi. Nhạc sỹ có tham vọng chính trị hay không tôi không quan tâm. Tuy nhiên, việc ông không có lập trường rõ ràng là điều làm tôi thất vọng. Chỉ những người yếu đuối mới vậy. Trong cuộc sống, họ là mẫu người “ba phải” – mẫu người tôi ghét nhất!

    * Tôi coi HS TC đã là HS nổi tiếng từ rất lâu rồi. Ngoài 70, ông còn phải PR cho bản thân dù biết trước “lành ít, dữ nhiều”, chỉ có những người nào chẳng biết gì về nghệ thuật mới nói những câu ngớ ngẩn như vậy.
    * Nếu diễn đàn có tổ chức bầu chọn comment hay nhất, tôi sẽ lựa chọn comment của tác giả: somebody viết 08.04.2009 vào lúc 5:48 am.

  • Bùi Văn Phú viết:

    Bùi Văn Phú viết về Trịnh Công Sơn: http://buivanphu.wordpress.com

  • Tím viết:

    Con tên Tím, con đến đây hơi muộn nhưng thấy có nhiều cô chú đi từ chỗ bàn về “Tham vọng chính trị của TCS” qua tới luôn việc mổ xẻ khả năng chuyên môn âm nhạc của TCS nên con xin góp chút ý hèn, nếu được đăng thì con xin đa tạ.

    Điều làm con bức xúc là phần phân tích khả năng chuyên môn của TCS trong bài của chú Nguyễn Như Sơn. Chú NNS nói TCS thua kém các nhạc sĩ như Cung Tiến về giai điệu và không thể so sánh với Thanh Tâm Tuyền, Phạm Thiên Thư về ca từ. Con thấy so sánh như vậy khập khiễng vì Cung Tiến theo trường phái cổ điển Tây Phương, còn các thi sĩ TTT, PTT thì là nhà thơ chuyên nghiệp. Âm nhạc TCS không nên được/bị xem là dòng nhạc bác học vì nó chỉ là âm nhạc dân gian. Ca từ TCS không nên bị/được xem là dòng thơ uyên bác vì chú TCS phải viết ca từ cho vừa vặn với những âm giai tương đối “dễ dãi” của mình. Nhưng cái hay của dòng nhạc Trịnh là chỗ đó vì ai nghe cũng thấy một phần của mình trong đó, ai cũng có thể ngân nga vài câu, cũng thuộc, cũng trích vài hàng của ngôn ngữ Trịnh. Chú NNS chê bai TCS nhưng hoá ra đã trình bày một cách tuyệt diệu cái độc đáo của nhạc Trịnh. Con cám ơn chú nhiều nhiều.

    Còn bây giờ để khỏi lạc đề, con xin quay lại với chuyện TCS và những tham vọng chính trị của ông. Trước hết những chuyện quá xa vời như TCS muốn làm bộ trưởng, tù trưởng gì đó thì con không dám nói tới. Còn những chuyện như trốn lính, mê sắc, mê rượu, yếu đuối và nhất là không có lập trường chính trị thì thật ra con nghĩ đại đa số người Việt đã biết rồi nhưng không nói ra vì ai cũng nghĩ ai cũng biết hết. Mà cũng chính những cái yếu điểm đó đã tạo ra dòng nhạc đa dạng, nhạy cảm của Trịnh. Phải chăng chính cái lối sống có phần hiện sinh và không lập trường chính trị đó đã khiến người ta lao vào đây bào chữa, bênh vực cho TCS đến như vậy? Vì nhiều người Việt đã giao phó cho TCS cái trách nhiệm “hãy sống dùm tôi, hãy nói dùm tôi, hãy thở dùm tôi”. Còn chuyện tại sao TCS không dám viết bài nào về thảm cảnh người vượt biên thì rất dễ hiểu. Nếu ai không hiểu thì hãy đặt câu hỏi này với những nhạc sĩ cũng còn kẹt lại ở miền Nam lúc ấy sẽ hiểu. Chuyện con người của TCS được phơi bày trong bài viết của bác Trịnh Cung- nếu như bác Cung nói sụ thật, chính là chuyện con người của xã hội VN trong từng thời đại, phải xoay vần để sống sót mà thôi. Điều đáng nói là TCS không hề làm hại người khác để tiến thân sau 1975. Những điều bác Cung viết lên chỉ là những điều mọi người đã biết/ đoán/ tưởng tượng (khoanh tròn những chữ thích hợp) về TCS, chỉ có bác TC là người dám ngồi xuống, đem danh dự, tên tuổi của mình ra để viết về những điều mà bác biết/ đoán/ tưởng tượng về TCS (khoanh tròn những chữ thích hợp). Bởi vậy cũng phải ghi nhận sự cố gắng của bác Cung cho dù bác đã đi sau cả nước trong lãnh vực này. Và ai dám nói bác Cung viết bài ấy vì nhỏ mọn, vì phản bạn? Nếu không thương bạn thì bác đã không lựa ngay ngày giỗ của bạn mình để tung ra bài viết đầy tâm huyết này. Nếu không thương bạn thì bác đã không bay qua Mỹ để làm lễ tưởng niệm TCS để rồi gặp lại các bạn hữu xa xưa thời quân lực VNCH. Phải chăng những kỷ niệm mới hiện ra đã khiến bác Cung quyết định làm một việc mà cả đời bác đã ngại không làm, đó là biết/đoán/ tưởng tượng (khoanh tròn những chữ thích hợp) về TCS?

  • vietnguyen viết:

    Bạn Yến Lê:

    1) Nói như bạn thì vì nhạc của Michael Jackson rất thánh thiện (We are the world, Heal the world, …) nên không thể có chuyện ông ấy làm những chuyện đồi bại như hiếp dâm con nít được à? Hoặc có ai đó dùng ngay lập luận của bạn để bảo vệ ông TC rằng những điều ông ấy nói về TCS không thể sai được vì tranh của TC rất đẹp, rất trong sáng, … thì bạn thấy sao nào?

    Nói tóm lại muốn phản bác lại TC thì đừng kêu gào rằng vì TCS nhạc hay, thánh thiện, v.v. nên TCS không thể thế này thế nọ, nghe nó buồn cười lắm bạn! Nhất là nhiều người họ còn cho rằng nhiều bài nhạc của TCS ca từ sáo rỗng, tối nghĩa nữa đấy.

    2) Thế theo bạn thì những ai phải lên tiếng mạnh mẽ trong vụ bauxit, hải đảo, biên giới …? Người công nhân chăng? Anh lái xe ôm chăng? Hay là chị bán ve chai? Trong khi nhiều văn nghệ sỹ khác (Bùi Minh Quốc, Nguyên Ngọc, Trịnh Cung, Thận Nhiên,…) cất tiếng nói mạnh mẽ trong các vấn đề nói trên thì điều đáng buồn là những văn nghệ sỹ trên báo TN lại bâu vào đả kích TC. Nhất là khi tờ báo TN chỉ đăng mỗi bài của LMQ mà thôi.

    Tiếc là ở VN không có tờ báo nào chịu mở forum để thảo luận về các vụ bauxit, biên giới, hải đảo để tôi có thể tham gia bạn Yến Lê nhỉ?

  • Võ Đình Tuyết viết:

    Trong một xứ tự do dân chủ, con người thường phải tập nghe những điều ngược lại những ý của mình.
    Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn không ai chối cãi những ca từ của ông rất dể đi vào lòng người và của mọi thời đại. Người ta gọi ông là: Âm nhạc phù thủy cũng chẳng sai.
    Nhạc sĩ Trịnh Cung có quyền viết ra những ý nghĩ của mình trong đời thường của một nghệ sĩ tài danh dù có thể mang nhiều tai ương. Xin đừng nghĩ nhạc sĩ Trịnh Công Sơn là Thánh. Ai yêu thích nhạc Trịnh thì sẽ yêu suốt đời. Bên cạnh tính chất nghệ sĩ tuyệt vời là con người tầm thường của ông. Đã là con người thường thì không tránh được tốt xấu khen chê.
    Nhà báo Lê Minh Quốc khai phá màn đấu tố “Ngậm máu” kèm theo biết bao nhiêu người ném đá ào ào theo trên tờ Thanh Niên trong xứ, thì người Việt có thể hiểu người mình thích chơi trò hội đồng một chiều.

    Yêu ai cứ bảo là yêu
    Ghét ai cứ bảo là ghét.(Điều nầy coi bộ khó)
    Tôi yêu nhạc Trịnh.
    Tôi cũng chẳng ghét HS Trịnh Cung.
    Nhưng tôi thật tình không thích màn đấu tố hội đồng.
    Trừ bài của ông Đào Hiếu.

  • L:ương Duy Cường viết:

    KHÔNG CÓ GÌ PHẢI ẦM Ĩ
    Nhạc TCS hay nhưng không phải cả thế giới đều thích. Đơn giản vì đó là âm nhạc. Mà âm nhạc thì cũng như tất cả mọi nghệ thuật khác đều không thể là món ăn tinh thần cho tất cả mọi người. Và TCS, dù tên tuồi của anh là tượng đài của nhiều người nhưng chắc chắn cũng có những người không biết anh là ai. Đơn giản vì anh là con người. Mà vì là con người nên trước hết TCS cũng là một người bình thường như tất cả mọi người, cũng ăn cơm uống rượu … và chắc chắn cũng có tham vọng và dục vọng. Vấn đề là, những tham vọng và dục vọng ấy của TCS, trong chừng mực nó có thể đã bộc lộ, thì với người này chỉ là chuyện nhỏ nhưng với người khác thì lại là điều ghê tởm chẳng hạn.
    Vì thế, tôi không quan tâm lắm đến chuyện TC kể về những tham vọng của TCS. Đơn giản vì tôi rất thích nhạc TCS nhưng không phải là tất cả nhạc TCS. Nhưng chỉ với vài bài hát của TCS mà tôi thích, cũng đã đủ để TCS trở thành thần tượng trong tôi. Cũng như tôi không muốn ngồi uống rượu với cái ông già điên điên, rách rưới bẩn thỉu như Bùi Giáng kia, nhưng chắc chắn di sản của ông để lại, với tôi luôn một kho báu.
    Những điều TC viết về TCS, nếu có thật cũng chẳng sao cả. Nó chỉ giúp tôi biết thêm về TCS với tư cách một con người bình thường. Có chăng là một vài người bị “nóng mặt” vì đã có những đối xử không phải với TCS. Mà có gì đâu phải “nóng mặt”, vì những chuyện ấy đều có lịch sử cội nguồn của nó cả. Sau khi TCS mất, rất nhiều người đi kể lễ về sự quen biết thân mật với TCS để P.R cho bản thân mình, và nay, có lẽ cũng rất nhiều người muốn được thơm lây nên đã “đao to búa lớn” với TC chăng? Nếu không thì việc gì phải ầm ĩ đến thế

  • Mai Anh Vũ viết:

    Ở phương tây, rất nhiều văn nghệ sĩ lớn vào hàng vĩ nhân cũng có khuynh hướng thân cộng, thậm chí là đảng viên đảng CS và tham gia cách mạng như Picasso, Garcia Lorca, Neruda, Hemingway, Albert Camus, J.P.Sartre, R.Rolland, B.Brecht, G.G.Marquez v.v… nhưng khuynh hướng chính trị không hề làm ảnh hưởng đến tầm vóc của họ trong lòng công chúng yêu nghệ thuật, dù theo chính kiến nào.

    Bi kịch của TCS là ở chỗ ĐCSVN đã giành thắng lợi và đã gây ra nhiều hận thù trên quê hương ông. Còn ở đất nước của những tên tuổi vĩ đại kia thì không có chuyện đó. Người dân ở đó có thể không ưa CS nhưng chưa đến mức nợ máu và hận thù sâu sắc.

    Nếu TCS muốn có một cuộc sống dễ chịu ở nước ngoài thì đó là điều hoàn toàn không khó đối với ông. Nhưng ông đã ở lại với quê hương. Sống trong một thể chế chính trị như ở VN, một người như TCS làm sao có thể tránh được việc có liên quan ít nhiều với chính quyền và các quan chức.

    Để đánh giá TCS cần phải đặt ông trong hoàn cảnh chung.

  • Nguyễn Hồng Duy viết:

    Thưa anh Nguyễn Như Sơn!
    Tôi đọc kỹ bài viết của anh và thật sự bất ngờ về những nhận xét của anh – một người tự cho là rất hiểu về âm nhạc-. Tôi xin mạo muội được chia sẻ với anh vài lời.
    Thứ nhất: Với tôi, âm nhạc hay bất cứ một hình thức nghệ thuật nào cũng mang cùng tiêu chí là phục vụ cho con người. Khi anh viết một bài hát hay vẽ một bức tranh mà tác phẩm của anh được mọi người trân trọng thì đấy là thành công của anh. Còn nếu nói như anh, anh viết một bản nhạc mà từ lời cho đến nhạc là “bác học” cả thì thú thật với anh anh nên chọn đối tượng phục vụ là những nhà nghiên cứu âm nhạc. TCS đã đi vào lòng bao thế hệ bằng chính cái ca từ mộc mạc ấy, và không phải rằng người thế hệ của TCS mới biết về nhạc của ông, mà rất nhiều người thuộc các thế hệ sau của ông cũng rất yêu mến, trong đó có tôi!. Những người này, nếu nói như anh thì thẩm mỹ âm nhạc của họ đều tầm thường cả! Thưa anh Sơn: Anh nên xem lại như vậy có đúng hay không!
    Thứ hai: Anh nói rằng “nhưng tốt hơn, những bậc trí thức đừng hướng dẫn giới trẻ đi vào con đường thần tượng quá đáng, có hại cho trình độ âm nhạc vốn đã quá thấp của quần chúng VN. Tôi tin rằng, những người am hiểu âm nhạc một cách nghiêm túc, sẽ không bao giờ gọi ông ta là nhạc sĩ”.
    Tôi xin thưa với anh rằng, ở VN không mấy báo thường viết bài đề cao ca ngợi TCS đâu, mà vì nhiều người yêu nhạc TCS nên ông nổi tiếng, vậy thôi!! Trình độ âm nhạc của VN có thể không bằng các nước, song anh dựa và tiêu chí gì để nói rằng “trình độ âm nhạc vốn đã quá thấp của quần chúng VN”. Anh nên coi lại lời nói của mình! Và nữa, anh nghĩ rằng người am hiểu âm nhạc không ai coi TCS là nhạc sĩ, vấn đề này tôi xin mạn phép nhắc lại rằng: TCS là người có tên trong Bách khoa Toàn thư của Pháp, có bài hát đưa vào giáo trình dạy học ở Nhật, và có bài hát của ông trở thành một hiện tượng âm nhạc của Nhật… Vâng, bao nhiêu đó cũng để anh thấy rằng lời nhận xét của anh rất nông cạn, thiếu chín chắn mặc dù thật sự anh là người hiểu về nhạc!
    Thứ ba: Sở dĩ nhạc TCS được mọi người yêu mến vì cái chân thật trong bài hat của ông. Ông viết nhạc không bị chi phối bởi bất cứ trường phái chính trị nào, ông chỉ nói lên những gì xãy ra trước mắt, cái nỗi đau chiến tranh dưới góc nhìn hoàn toàn chân thật. Mà anh biết rồi đó, cái chân thật bao giờ cũng dễ đi vào lòng người mà thôi!
    Tôi viết ở đây không nhằm bênh vực hay đề cao ai, mà tôi nói lên quan điểm mà cá nhân tôi cho là đúng, tôi hi vọng anh sẽ đọc được.
    Xin cảm ơn anh, cảm ơn diễn đàn!

  • người yêu nhạc Trịnh viết:

    Xin thay mặt cho những người yêu Nhạc Trịnh ! (nếu các Ông không đồng ý về cái cách chúng tôi lấy Âm nhạc Trịnh làm cơ sở để đánh giá Trịnh, thì tôi sẽ đổi câu giới thiệu trên : Xin thay mặt những người yêu Trịnh, Ok)

    Chắc Các Ông biết câu nói của Ma-khơ nổi tiếng : Cái đẹp không nằm trên đôi gò má người thiếu nữ mà nằm trong con mắt kẻ si tình chứ !
    Vậy “Cô Thiếu nữ” kia có lỗi gì không ? và “Kẻ Si tình” nọ có đáng phê phán không ? Và cuộc đời này sẽ ra sao nếu không có 2 “Người ấy” ?

    Ý kiến của Tác giả vietnguyen cũng như bài viết mới nhất của Tác giả Trần Hoài Nam hôm nay có thể tóm lại rằng : Các Ông cho rằng chúng tôi phải chứng minh HS. TC. nói sai hoặc chúng tôi phải phản biện lại cái lời kể TCS bị thất vọng khi không thực hiện được tham vọng chính trị chứ gì ?

    Thật vô lý hết sức ! Chuyện này giống như tôi đang sống trong 1 gia đình hạnh phúc, tự dưng có người đến bắt tôi phải phản biện lại “lời mách của họ” rằng Chồng tôi đã ngoại tình.
    Nhưng mà vì nghĩ rằng “lời mách” của họ có thiện chí nên tôi phải cố gắng bỏ qua nỗi khó chịu và đi tìm hiểu thì thấy rằng lời mách đó đã bị các đương sự (những người được nêu tên trong lời mách) cho là lời mách sai.
    Tôi đành tìm đến Luật sư để được tư vấn. Luật sư nói rằng, theo nguyên tắc luật pháp, người mách phải có bằng chứng, vật chứng cụ thể, chứ Chị (tức là tôi) không cần phải chứng minh. Luật sư khuyên tôi rằng : việc của chị là kiểm tra lại cuộc sống của 2 người, chồng tôi đã biểu hiện tình cảm với tôi như thế nào, chăm sóc con cái ra sao, quan tâm và tôn trọng tôi như thế nào,…

    Kình thưa Quý vị !
    Tôi xin phép phải mượn sự ví von đời thường như thế vì thật sự âm nhạc của Trịnh đối với tôi là một “Tình” đầu trong cuộc đời tôi với những rung cảm nghệ thuật.
    Tôi hãnh diện về “mối tình” đó vì nhiều người đồng điệu với tôi khi nhận xét trước công chúng về “thần tượng” của tôi. Thậm chí có những người mặc cả tang phục, làm bàn thờ để tưởng nhớ chồng tôi (sau khi chồng tôi mất) mặc dầu họ đã có gia đình. Thưa ! được nói rõ hơn đố là những câu chuyện rất cảm động về Cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn.
    Xin chỉ cần đặt một câu tự vấn : người ta nói “..Trâu chết để da, người ta chết để tiếng (tiếng tăm)….”.

  • Mỹ Nhân viết:

    Người ta đọc bài của Bác Cung, người ta tranh luận đến độ tưởng như vác cả “súng” ra “chiến đấu” như ở Vĩ Tuyến 17 năm nào. Người ta bắn “đòm đòm” cả ngày. Vậy mà “Sự Thật” gây ra cuộc chiến lại biến mất tiêu….Bác Cung ơi….Bác cho chúng em xin Sự Thật….Bác cứ im thế này, chắc “úynh nhau” to …lại khổ.

  • Hoang Van Xa hoi Chu nghia viết:

    Xin hãy dọc những dòng này của Bùi Văn Phú :
    “Năm 1979, trước sự việc hằng trăm ngàn người Việt phải đi tù cải tạo sau chiến tranh, ca sĩ Joan Baez cùng với một trăm người khác đã kí tên trong một thư ngỏ, đăng trên các báo lớn ở Mỹ ngày 30.5.1979, kêu gọi Hà Nội tôn trọng nhân quyền. Khi đó phản ứng từ phía Việt Nam đưa ra những bài viết của Nguyễn Khắc Viện (“A Letter to Some American Friends”, Vietnam Courier, 7.79) và Lưu Quý Kỳ (“Ai đạo diễn cho nữ nghệ sĩ Gio-an Ba-ye”, Đại Đoàn Kết, 7.7.1979) để phản bác ca sĩ Baez đã thay đổi lập trường, phản bội lại nhân dân Việt Nam và việc làm của bà đang bị CIA lợi dụng. Trên báo của Việt kiều yêu nước xuất bản ở Canada, Trịnh Công Sơn cũng đã lên tiếng về bức thư ngỏ của Joan Baez như là một việc làm “tiếp tay cho tư bản thọc sâu lưỡi dao vào vết thương của dân tộc Việt Nam chưa được hàn gắn” (Đất Việt, 14.10.1979). Đó cũng là thời gian Trịnh Công Sơn ở Huế và sinh hoạt trong Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Thừa Thiên – Huế với Hoàng Phủ Ngọc Tường.

    Ngày đó tôi có đặt dấu hỏi rằng tại sao một nhạc sĩ tài ba, rất bén nhậy trước nỗi đau, trước những chia lìa của con người đã viết nhiều ca khúc nói lên nỗi thống khổ của quê hương, vậy mà sau ngày đất nước hoà bình, thống nhất mà con người Việt Nam vẫn còn phải tiếp tục kinh qua đau khổ, mất mát nhưng ông lại không viết lên được một lời ca nào. Chuyện học tập cải tạo, chuyện vượt biên, vượt biển, những cái chết vì bom mìn mà thanh niên Việt phải tiếp tục hi sinh để làm nghĩa vụ quốc tế ở đất nước láng giềng không làm rung động được con tim của ông như thời chiến tranh nữa sao?”

    Thôi, hỡi quý vị đang thần tượng TCS, đang mong muốn đặt ông ta lên ngôi Cha già dân tộc như một người trước đó, hãy đọc những dòng trên.

  • Trần Dạ Dạ viết:

    Tình cờ tôi đọc được bài viết này về ns Trịnh Công Sơn của hs Trịnh Cung, tôi đã bị cuốn vào và đọc hết tất cả những bài góp ý. Tôi, chỉ là một người rất thích ôm đàn guitar nghêu ngao hát nhạc TCS bất kể thể loại nào vào thập niên 70 khi tôi còn là một học trò trung học. Nghĩ lại sao mà thời ấy lòng mình cảm nhận được nhạc TCS một cách tuyệt vời thế, nghĩa là lúc ấy mình thấy nó hay đến thế, chỉ hay và hay thôi, nay thì sự cảm nhận ấy chỉ còn khoảng 30%. Viết vài dòng này tôi không có ý tranh luận hoặc đánh giá gì về bài viết của hs Trịnh Cung mà chỉ xin kể ra đây một chi tiết nhỏ khi tôi đang đọc trang web này, như sau : Khi tôi đọc đến đoạn nhắc tới bài viết phản biện của nhà thơ Lê Minh Quốc đăng trên báo Thanh Niên, tự nhiên tôi link vào và để dành sau khi đọc hết các bài góp ý này thì sẽ đọc sau và cũng tự trong lòng cứ thấp thỏm thắc mắc là tại sao nhà thơ Minh Quốc lại tự nguyện phản biện về bài viết ấy, rồi cứ có suy nghĩ lởn vởn trong đầu là nhà thơ Minh Quốc đáng lẽ ra viết cách khác chứ đâu phải viết phản biện mà lại đăng trên báo Thanh Niên. Một lúc lâu sau, khoảng 20 phút, tôi mới à lên một tiếng, hoá ra là tôi nhầm nhà thơ Lê Minh Quốc với nhà thơ Bùi Minh Quốc, thì ra hai chữ Minh Quốc làm tôi nhầm…. Từ lúc ấy, tôi điềm nhiên đọc tiếp hết mục góp ý bài viết của hs Trịnh Cung mà không còn thắc thỏm nữa thậm chí cái link đến bài phản biện của nhà thơ Lê Minh Quốc đang để dành đó cũng chẳng làm tôi bận tâm nữa. Và lúc này khi đang viết những dòng này thì tôi cũng đã đọc nó rồi vì còn dư một ít thời gian. Xin cảm ơn nếu những dòng lẩm cẩm này đến được với bạn đọc.

  • manguyet viết:

    Tôi là một thanh niên của đất nước Việt Nam. Tôi lớn lên khi đất nước mình không còn chiến tranh nữa.Tôi không được tận mắt nhìn thấy những số phận, những con người trong những năm tháng chiến tranh của đất nước.

    Tôi bắt đầu nghe nhạc trịnh khi tôi bước chân vào giảng đường đại học. Tôi cảm nhận nó, hấp thụ nó vào trong tâm hồn mình. Tôi không hề biết TCS là ai, không biết quê ông ở đâu, ông sinh năm mấy. Tôi chỉ biết tôi đang nghe nhạc Trịnh, một loại âm nhạc mà có lẽ rất khác với nhiều dòng nhạc mà giới trẻ hiện nay thường nghe. Dòng nhạc đã cho tôi nhiều lắng đọng, sự thư thái, và cho tôi cả một tấm lòng rộng mở. Nếu không có một tâm hồn trong sáng, một tấm lòng bao dung thì làm sao có thể viết được những tác phẩm như thế chứ. Phải chăng tác giả TC đã không cảm nhận được những gì trong các tác phẩm của Trịnh Công Sơn ?

    Còn về chế độ xã hội ư! Đọc những dòng trên và qua tìm hiểu, tôi càng nể phục và yêu quý TCS hơn. Một con người đã không đứng về bất cứ một đảng phái nào, ông chỉ đứng về những số phận đau thương, đứng về phía đồng bào của mình. Có thể đối với một số người xã hội Việt Nam hiện tại không được tốt. Tôi không phủ nhận những gì còn hạn chế của xã hội đương thời, thậm chí cả tác giả TC cũng đã từng tham gia vào. Nhưng hãy nhìn xem sự thanh bình đang hiện diện trên đất nước này. Và hãy nhìn quanh mình xem có mấy đất nước trên hành tinh này được như thế. Tôi không nghiêng về ai, tôi không khen hay chê bai ai tôi chỉ đang nhìn vào sự thật, nhìn vào thực tế.

    Tôi cũng đã đọc qua những sự kiện tết mậu thân, những sự đấu đá, âm mưu những năm đất nước chưa hòa bình. Nhưng sự việc của Cao Đài, Hòa Hảo…

    Đất nước tôi đang thanh bình, nhạc sỹ Trịnh Công Sơn đang yên nghỉ hãy để cho những điều đó được vĩnh cửu.

  • Chung Do Quan viết:

    TÂM LÝ NGƯỜI VIỆT

    Tôi thực sự thấy buồn khi đọc được những giòng tranh luận không hay được các bạn sử dụng để phản bác nhau. Trịnh Công Sơn với những bản nhạc được yêu thích của ông đã được “thần thánh hóa” hoặc được biến thành một “tượng đài” để đến nỗi giờ đây có ai đó lật đổ “tượng đài” ấy thì sẽ nếm mùi bị công kích tập thể như họa sĩ Trịnh Cung. Đó là tâm lý đám đông của người Việt.

    Tôi là một người yêu thích nhạc Trịnh Công Sơn tự đáy lòng, nhưng mấy năm nay tình yêu đó có phần giảm sút vì thấy có quá nhiều người tự nhận là mình “yêu nhạc Trịnh” mà không chắc đã nghe – cảm – sống với nó (và kéo theo là vơ vào Trịnh Công Sơn như một thần tượng). Và ai (biết) nghe nhạc Trịnh được cho là những người “sành điệu”, “biết thưởng thức nghệ thuật”, v…v…Điều này đã trở thành một cái “mode” ở Việt Nam hiện nay mất rồi. Đó cũng là tâm lý đám đông của người Việt. Vì lý do đó, tôi không còn nhận mình là người yêu nhạc Trịnh nữa.

    Để bỏ đi cái tâm lý đám đông đó, bài viết của họa sĩ Trịnh Cung cũng là một cách làm tốt (trong rất nhiều cách làm khác).

  • Nhim2002 viết:

    Tôi nghe TC viết cũng thú vị vì hiểu hơn về cuộc sống của TCS, nó chẳng làm tôi thất vọng gì về ông. Con người ai cũng phải sống và thương bản thân mình, thương thêm cảnh đời – cảnh người – thời cuộc – như TCS thì càng quí hơn. Dùng xúc tác này làm thành tác phẩm có giá trị nhân văn thì đúng là có tài.

    Làm sao để sống, cảm thụ và sáng tác mới là cái mà TCS muốn vươn tới.

  • Minh Đức viết:

    Chủ đề chính của bài viết của Trịnh Cung là để chứng minh Trịnh Công Sơn có quan tâm đến chính trị hay không. Ý muốn này của Trịnh Cung được thấy trong phần mở đầu tác giả đã dẫn ra một số câu viết về TCS như “…Anh không bao giờ đề cập đến chính trị, đơn giản vì anh không quan tâm đến chính trị”, “Trong dòng nhạc phản chiến của mình, TCS đã chẳng có một toan tính chính trị nào cả”. Thử xét lại lập luận của Trịnh Cung cho rằng TCS quả có dính dáng đến chính trị sau khi đã đọc các bài bàn về bài này của Trịnh Cung xem lập luận của Trịnh Cung có còn được có giá trị nhiều hay ít. Các bài viết của Lê Minh Quốc, Nguyễn Đắc Xuân phủ nhận các dữ kiện mà Trịnh Cung đưa ra có liên quan đến một số nhân vật. Trong nhiều trường hợp Trịnh Cung không thể đưa ra chứng cớ, dù cho Trịnh Cung có mắt thấy tai nghe, hoặc nghe từ một nguồn tin đáng tin cậy. Những việc gặp gỡ thường ngày chẳng mấy ai chụp ảnh, thu băng để làm bằng chứng. Chỉ có cách là hỏi lại một số nhân vật được Trịnh Cung kể tên để kiểm chứng. Nếu các nhân vật đó đã qua đời thì lại càng khó kiểm chứng. Dù cho tất cả các phủ nhận của Lê Minh Quốc đều đúng cả, và có nghĩa là bài của Trịnh Cung viết sai be bét về người thì có một điều mà không ai có thể phủ nhận được là các tập bài hát của TCS mà Trịnh Cung kể ra là Ca Khúc Da Vàng, Kinh Việt Nam, Ta Phải Thấy Mặt Trời là có dính dáng đến chính trị. Ca Khúc Da Vàng mang chủ đề phản chiến, mà ủng hộ hay phản đối chiến tranh, là một thái độ chính trị, là có quan tâm đến chính trị, dù là không ở trong một đảng phái nào hay đứng về phe nào. Còn Kinh Việt Nam, Ta Phải Thấy Mặt Trời thì TCS đứng hẳn về phía CS. Thật khó mà cho rằng người viết bài hát có câu “Hỡi ba miền vùng lên cách mạng” (bài Huế Sài Gòn Hà Nội, Ta Phải Thấy Mặt Trời, 1969) là người không hề quan tâm đến chính trị. Mọi người có thể biết thêm về một số lời trong các tập Kinh Việt Nam, Ta Phải Thấy Mặt Trời qua trang web dưới đây:

    http://www.angelfire.com/zine2/risingsun/Literature/TrinhCongSon_CoPhaiLaNhacSiPhanChien.html

    Trang web này được đăng trước khi bài của Trịnh Cung xuất hiện rất lâu. Vì các ông Hoàng Tá Thích, Bửu Chỉ viết theo thể phủ định tuyệt đối là TCS chẳng hề quan tâm đến chính trị nên chỉ cần 1 bằng chứng của Trịnh Cung đứng vững là lập luận “TCS không quan tâm đến chính trị” bị xem là sai. Các tập bài hát Kinh Việt Nam, Ta Phải Thấy Mặt Trời là bằng chứng chắc chắn cho thấy TCS có quan tâm đến chính trị mà không một ai có thể phủ nhận được. TCS viết các bài hát này để sử dụng trong phòng trào sinh viên, học sinh biểu tình “chống Mỹ Thiệu”. Như thế có đủ là có quan tâm đến chính trị hay chưa? Còn nói về “tham vọng chính trị” thì khó chứng minh hơn là “quan tâm đến chính trị” vì tham vọng là điều xảy ra ở trong đầu. Nếu điều đó không đem ra thực hiện được thì người ngoài không thể biết. Chỉ có bạn thân với nhau, trong lúc trò chuyện thổ lộ cho nhau mới có thể biết. Nói tóm lại, Trịnh Cung đã thành công trong việc vạch ra rằng các ông Hoàng Tá Thích, Bửu Chỉ đã viết sai. Lên án Trịnh Cung là phản bạn, đặt vấn đề về ý đồ của Trịnh Cung khi viết bài này thì cũng chẳng thể phủ nhận được là TCS không quan tâm đến chính trị. Nếu muốn chứng minh là TCS có tham vọng, toan tính chính trị cho cá nhân thì phải kể ra những chi tiết mà chỉ có bạn bè với nhau đã biết. Kể ra như thế thì bị gọi là phản bạn. Còn nếu không kể ra thì phải im lặng chứng kiến người khác thêu dệt những điều không thật về bạn mình chăng? Còn về ý đồ khi viết bài này thì dù ý đồ đó là gì thì các bằng chứng đưa ra có chứng minh được TCS có quan tâm đến chính trị hay không mới là chính yếu. Bào chữa cho việc TCS đứng về phía bên nay hay bên kia là tốt hay xấu thì hóa ra lại vô tình công nhận là TCS có liên quan đến chính trị, lại là công nhận Trịnh Cung có lý.

  • Tran My Chau viết:

    Mấy ngày hôm nay tôi cũng thường xuyên theo dõi diễn biến của sự việc này, hôm nay xin được kể ra một chi tiết mà có lẽ khi đọc xong rất nhiều người sẽ thôi không bàn tán gì thêm nữa.
    Hôm qua, tôi có gặp Phương Lan, vợ của họa sĩ Trịnh Cung, là chỗ quen biết với tôi hồi đi học. Hai người thành hôn năm 2006 và đã có một cháu hơn 2 tuổi.
    Ngồi nói chuyện một lúc, tôi có hỏi Lan về cái vụ bài viết của TC về TCS trên diễn đàn danluan.org, Lan cười nhìn vẻ xa xăm. Giọng buồn buồn Lan nói: “Thật ra mình và anh Cungcungx mệt mỏi lắm bởi dư luận, mình không nghĩ là sự việc lại đi theo một chiều hướng như thế này. Lúc đầu anh Cung có ý định muốn mình và con được sống yên ổn ở Mỹ, dẫu sao thì ảnh cũng lớn rồi (TC năm nay ngoài 70) còn mình thì trẻ quá (Lan năm nay khoảng 30). Ảnh muốn tạo dư luận bên đó , ảnh biết bên đó nhiều người không thích TCS do TCS ở lại sau biên cố 75 nên ảnh mới viết bài này nhằm lấy lòng cộng đồng người việc bên đó để mình được thuận lợi về sau, chứ thật ra anh Cung và TCS là chỗ bạn bè thân thiết, hồi sống không nói thì thôi chứ mất rồi thì nói nhau làm gì! không ngờ sự việc lại như thế này…
    Tôi có hỏi vui với Lan rằng: Bạn có tham gia viết bài này hay không mà giọng điệu nghe quen thế (Lan là nhà thơ, học chung với tôi thưở trước), Lan cười bảo thật ra là Lan viết nhưng trên cơ sở những gì anh Cung kể.
    Mọi việc chỉ đơn giản như vậy, có lẽ chúng ta nên thôi bàn tán nữa. Tôi cũng hiểu và thông cảm TC bởi dẫu sao đây cũng là sự hi sinh tình cảm cá nhân để đổi lại tương lai cho vợ trẻ và con nhỏ. Có lẽ mọi người yêu quí TC hãy mở rộng vòng tay mà đưa vợ con TC sống yên ổn ở Mỹ. Có vậy thì sự hi sinh này của TC còn có được nhiều ý nghĩa.
    Xin lỗi Lan vì mình nói ra điều này, mình nghĩ nó cũng cần thiết Lan ạ. Chúc 2 vợ chồng khỏe, chúc cháu ăn nhiều.

  • Người yêu nhạc Trịnh viết:

    Xin gửi ban biên tập Da Màu,
    Tôi đã dùng bút hiệu “Người yêu nhạc Trịnh” để tham gia ý kiến của mình vào ngày 05.04.2009 vào lúc 9:07 am,
    Sau đó có một bút hiệu “người yêu nhạc Trịnh” tham gia vào 08.04.2009 vào lúc 8:00 am và – 08.04.2009 vào lúc 8:25 pm, đây là một người khác, không phải tôi.

    Xin cho phép tôi yêu cầu sự sửa bút hiệu và tránh sự nhầm bút hiệu, vì bạn đọc có thể nhầm lẫn, và bị thấy khác ý.
    Cám ơn Ban biên tập Da Màu

    ——-
    Mọi người tranh luận vì mục đích gì nhỉ?
    Mục đích muốn chứng tỏ Tình yêu của mình cho nhạc Trịnh, và phải gào lên, Tôi yêu Trịnh và không được quyền nói bất gì khác với suy nghĩ của tôi.
    Chúng ta, dân Việt thường rất thích bày tỏ quan điểm, yêu cầu người khác nghe và đồng ý quan điểm của mình mà có bao giờ lắng nghe quan điểm của người khác chăng, có bao giờ mang tính xây dựng và trau đổi không.
    Hoặc nếu có đọc quan điểm người khác, chỉ là chú ý vào bới lông để tìm vết nhằm phản công lại.
    Các bạn đang tự chia nhau làm 2 chiến tuyến, rút cuộc, khi nhắc đến Trịnh chắc sẽ chỉ còn 2 loại thính giả quan tâm, một tôn sùng, và một cực kỳ phản đối, sẽ có những người sẽ tham gia một chiến tuyến của bạn, hoặc họ chán và bỏ đi, không quan tâm Trịnh nữa. Để chi?

    Về bài viết của Trịnh Cung, họa sỹ cho chúng ta thêm những đời thường của Trịnh, không phải chúng ta muốn biết thêm thông tin sao?, Nghe bài BBC phỏng vấn Trịnh Cung đi, ông rất trân trọng Trịnh, chỉ buồn cho thân phận Trịnh và trách Trịnh sau năm 75 mà thôi. Ông Trịnh Cung là bạn của Trịnh Công Sơn, chứ không phải là một người lệ thuộc, và ông ta có quyền góp ý cho Trịnh lúc đó, và bây giờ ông ta kể lại.

    Về những yêu cầu chứng minh đó là sự thật, ngay cả câu của nhạc sỹ Trịnh nói với nhạc sỹ Hoàng Hiệp, sao mọi người không nghĩ, nếu Trịnh Cung không chứng kiến, thì Trịnh Cung nghe lại lời thuật từ chính Trịnh Công Sơn trong lúc bực bội?? Vì hai người là bạn thân lúc Trịnh Công Sơn còn sống, chắc chắn Trịnh Công Sơn sẽ tâm sự cho Trịnh Cung những sự khó khăn và nổi bực tức của Trịnh Công Sơn. Sẽ có nhiều chi tiết Trịnh Cung có được từ chính Trịnh Công Sơn chứ không ai khác.

    Đọc bài của Trịnh Cung, có bao nhiêu người thấy tội nghiệp cho Trịnh, và thấy Trịnh người hơn, thay vì chỉ chăm chăm vào phản đối những điều mình không thích, không muốn nghe về Trịnh. Xong có người lại nhẩy cẩng lên xúc phạm lại Trịnh Cung, cho vừa lòng. Như ông Nguyễn Trọng Tạo hả hê với sự phản đối vô lý và cực kỳ cực đoan của Thuận Nghĩa, và nói đó là hành động cảm động của Thuận Nghĩa và trân trọng đưa vào trang web Hội Ngộ Văn Chương
    (Thuận Nghĩa vô tình được tặng một bức tranh mèo trèo cây cau của Trịnh Cung, yêu quý và nâng niu rất nhiều năm từ khi ở VN và khi ra hải ngoại, tuy không phải yêu thích Trịnh Công Sơn, nhưng nghe việc bài viết của Trịnh Cung thì quăng bức họa anh ta yêu thích xuống sông mà còn nhủ thầm không biết bức tranh làm bẩn dòng nước không)

    Bạn nhìn bao nhiêu là đủ, có ai nhìn thấy vùng sau ót mình không?, vậy đừng nên cứ cho là mình nhìn trọn vẹn tất cả, hãy lắng nghe và chọn lọc.
    Khi bạn nghe thông tin, hãy chắt lọc thông tin cho mình giàu thêm kiến thức, đừng chỉ tìm thông tin nào hùa theo sự biết của mình, khi đó giống như thầy bói mù xem voi.
    Chúng ta ở đây, đang tranh luận chuyện chính chúng ta không biết, không thấy trực tiếp. Sao giống những thầy bói mù cãi nhau thế.
    Hãy hòa nhã, điềm đạm với bất cứ mọi thông tin, cho dù là thông tin xấu.
    Cám ơn các bạn đã đọc ý kiến của mình.

  • đêm thấy ta là thác đổ viết:

    Tôi là một sinh viên đại học.tôi đã may mắn hơn những bạn cùng trang lứa một điều đó là tôi đã được nghe nhạc trịnh từ thuở bé. Chính nhờ vậy mà tôi cũng một phần nào cảm nhận được cái hay, cũng như những điều mà nhạc sĩ TCS muốn nói trong những bản nhạc của mình. Nhạc trịnh giúp cho tôi hiểu hơn về những nối thống khổ trong thời chiến ,cũng như đã dạy cho tôi thấy được thế nào là giá trị của một tình yêu đích thực.Tôi đã phần nào hiểu hơn cảm giác “có một dòng sông đã qua đời”cũng như”nhìn những mùa thu đi”. Quả thật cuộc sống của tôi không thể thiếu nhac trịnh, nhất là tôi đang sống và học tập ở xứ sương mù nơi mà cách đây khoảng vài chục năm cũng tại đây nhạc sĩ TCS đã cho ra đời ca khúc “có một dòng sông đã qua đời”.Ca khúc mà tôi rất thích. Có thể nói rằng tôi là một fan của nhac sĩ TCS.Khi đọc bài viết của hoạ sĩ Trịnh Cung dĩ nhiên cảm giác đầu tiên của tôi đó là bất ngờ. Thật sự từ trước đến giờ trong đôi mắt tôi nhạc sĩ TCS là một người lịch lãm đáng để chúng ta nhìn vào, và dĩ nhiên tôi sẽ không tin những điều mà hoạ sĩ Trịnh Cung nói về nhạc sĩ TCS. Tuy nhiên tôi không lấy làm tức giận hay ghét bỏ gì hoạ sĩ Trịnh Cung bởi vì theo tôi nghĩ hoạ sĩ Trịnh Cung viết bài viết đó không phải hoàn toàn ghét bỏ gì TCS.Thậm chí nếu tôi đoán không lầm thì hoạ sĩ Trịnh Cung chỉ dùng bài viết này để nói lên một cái gì đó, có thể đó là một điều mà từ trước đến giờ nhạc sĩ không nói được chỉ khi gần lìa đời hoạ sĩ mới nói,và TCS chỉ là công cụ để hoạ sĩ Trịnh Cung mượn mà nói đến những điều đó.Phải chăng cái mà hoạ sĩ Trịnh Cung muốn nói đến đó là vấn đề về chính trị và những con người đang sống trên đất nước này nhưng chẳng giúp ích được gì cho đất nước , chỉ lo ngồi cho ấm chỗ thôi. Theo tôi chúng ta đừng tranh cãi với nhau gì nhiều mà hãy suy nghĩ những điều hàm ý mà hoạ sĩ Trịnh Cung muốn nói để nhận ra vấn đề một cách rõ ràng hơn.Bạn hãy đặt ra câu hỏi :Hoàng sa và Trường Sa đã mất thì sau đó chúng ta sẽ tiếp tục mất thêm cái gì nữa.Đừng ngồi đó mà tranh cãi nữa hãy động não và nghĩ xem chúng ta sẽ làm gì để không mất thêm một tấc đất nào nữa.Nếu nhà nước làm không được thì chúng ta sẽ làm. Một lần nữa tôi xin cảm ơn tất cả những người đã tranh luận trên diễn đàn này.Hi vọng rằng sẽ có một ngày chúng ta được ngồi cùng nhau và cùng hát vang bài ca”nối vòng tay lớn”.
    Xin chào tất cả!

  • Minh Đức viết:

    Trích: “một vị cứu tinh kịp xuất hiện, ông Võ Văn Kiệt – nhà lãnh đạo công sản cao cấp tiếp quản Sài Gòn lúc bấy giờ. Một cuộc vượt biên nội địa đưa TCS vào lại Sài Gòn … được bí mật tổ chức do ông Kiệt uỷ thác cho nhà văn cộng sản Nguyễn Quang Sáng thực hiện thành công.”
    Về vụ này, thì theo bài của Lê Minh Quốc, Ng Quang Sáng phủ nhận là có sự ủy thác của ông Kiệt. Nếu ai còn nhớ thì vào thời gian này, muốn đi từ tỉnh này qua tỉnh kia phải có giấy đi đường. Từ Huế vào Sài Gòn ở luôn thì phải xin được hộ khẩu. Nếu không phải là được thuyên chuyển vì công tác thì không thể xin được hộ khẩu. Điều kiện để có hộ khẩu là phải có giấy chứng nhận của cơ quan tại Sài Gòn là người đó sẽ làm việc tại cơ quan đó. Vì việc đi từ thành phố này đến thành phố kia rất khó khăn nên Trịnh Cung đã dùng chữ “vượt biên nội địa”, có nghĩa là TCS bỏ Huế đi không xin phép tổ chức quản lý TCS tại Huế. Muốn ở lại Sài Gòn thì TCS phải xin được hộ khẩu. Lúc đó TCS không thể xin được hộ khẩu vì chưa có cơ quan nào chính thức cho TCS làm. Ông Võ Văn Kiệt thì dĩ nhiên là có dư quyền lực để cấp hộ khẩu cho TCS rồi bố trí cho làm tại một cơ quan nào đó.
    Ng Quang Sáng phủ nhận có sự ủy thác thì Trịnh Cung cũng chẳng thể chứng minh gì được nếu như việc ủy thác này chỉ là lệnh miệng rồi sau đó có thể TCS hay Ng Quang Sáng kể lại với Trịnh Cung, cũng là kể bằng miệng mà không có máy thu băng. Dù chuyện ủy thác không có thì việc Ng Quang Sáng là người đưa TCS đến gặp Võ Văn Kiệt là chuyện có thật và VVK trở thành người “bảo kê” cho TCS cũng là điều có thật. Trịnh Cung chỉ chính thức xác nhận điều mà bấy lâu nay mọi người đã biết.

  • Titi viết:

    Thưa các anh chị,
    Thật sự cho đến giờ này em vẫn thích 1 số bài hát của nhạc sỹ Trịnh Công Sơn, cũng có nhiều bài không thích tí nào cả. Và điều này cũng rất là bình thường vì đây thuộc về sở thích. Tụi cháu cũng hay bàn với nhau về cách sống của TCS và nói với nhau rằng: Ai mà yêu cái ông này chắc khổ chết vì ổng sống nhạy cảm và nhậu nhẹt quá. Nhưng trong cuộc sống cũng có nhiều cô gái thương TCS lắm lắm. Đây cũng là cách nghĩ khác nhau trong cuộc sống và không có ai là xấu cả.

    Nói như thế, để thấy rằng, chẳng ai nói là HS Trịnh Cung không được quyền viết về cuộc sống hay tham vọng chính trị này nọ của TSC nhưng khi đã nói (nhất là trên diễn đàng báo chí) thì phải thật sắc bén và ĐÚNG SỰ THẬT. Vấn đề ở đây là những chuyện này có đúng sự thật chưa??? Em không cần phải phân tích lại vì những cô chú lớn tuổi cận kề với nhạc sỹ cũng như những sự kiện lịch sử nước nhà phân tích rõ ràng (ngay cả những người không quan tâm lịch sử cũng thấy có cái gì đó không hợp lý). Nói không đúng sự thật trước hết là tổn hại đến đối tượng mà mình đề cập sau nữa là coi thường bản thân mình, mà thiết nghĩ tuổi cao, nhiều kinh nghiệm sống như họa sỹ chắc rằng hiểu được lý lẽ đơn giản này.
    Hy vọng là họa sỹ có thể ngủ ngon trong những ngày sắp tới.
    Cám ơn BBT đã cho em góp vài dòng nhỏ bé

  • phong quang viết:

    Tiên tri Trinh Công Sơn đã nói ra điều nay rồi …nó linh ứng với sự việc đang xảy ra trong bài:

    Có nghe ra điều gì
    Trịnh Công Sơn, 1973

    “Nỗi bất hạnh lớn nhất của chúng ta là luôn luôn có một kẻ thù để chống lại. Trong suốt hành trình của lịch sử, những kẻ thù mang tên khác nhau. Bất hạnh lớn dần để trở thành hiểm họa khi hai kẻ thù nghịch mang cùng một tên chung. “

  • Luat su Tran viết:

    Các bác tranh luận sôi nổi vậy nhưng tóm lại các chi tiết trong bài viết đúng hay sai?
    Làm ơn dừng các suy nghĩ cảm tính lại. Có ai xác nhận dùm tôi các chi tiết ông Trịnh Cung đưa ra chi tiết nào đúng chi tiết nào sai không?
    Theo các bài báo tôi đọc được thì một số ông như HPNTường, NĐXuân, TTLập đã lên tiếng chi tiết lên quan đến họ là không chính xác nhưng chưa thấy ai lên tiếng các chi tiết còn lại chi tiết nào đúng hay sai.
    Cứ tranh luận mà không quan tâm đến sự thật vấn đề thì giống như đám đánh bom liều chết bên Arập, chết vì cái gì đó mơ hồ như Thiên Đường và Thánh Allah.
    Đề nghị mọi người nhìn vào sự thật và tôn trọng sự thật, tôn trọng mình và tôn trọng người khác. Dân chủ không có nghĩa là thích làm gì cũng được mà dân chủ phải nằm trong khuôn khổ tôn trọng người khác và tôn trọng pháp luật.

  • Hoang KY Nam viết:

    Như tôi đã có một nhận xét ở trên, điều quan trọng là chúng ta phải phân biệt rõ con người và tác phẩm.
    Nhà tôi có mua 1 bộ bàn ghế gỗ rất đẹp, tôi rất thích thú ngắm nhìn mỗi khi đi làm về và vì thế tôi cũng không quá quan tâm đến tư cách, đạo đức, vvv… của một tay thợ nào đó đã làm ra nó! anh ta có thể có tư cách tốt, mà cũng có thể có tư cách tồi! nhưng tôi đánh giá cao những những sản phẩm tốt mà anh ta đã mang lại cho cuộc sống này. Những tác phẩm âm nhạc của TCS đã góp một đóng góp lớn lao đối với công chúng đủ mọi tầng lớp, … như thế nào thì ai cũng biết, tôi không cần nói thêm nhiều!

    TC đã viết và có thể sẽ còn viết về TCS không sao cả! điều quan trong không phải chỉ là nội dung các bài viết đó có thật hay không (vì nếu thật thì như bạn Lương Duy Cường viết, nó chỉ khẳng định thêm rằng TCS cũng chỉ là một con người bình thường như chúng ta mà thôi, chứ không phải là thánh thần gì cả!).
    chắc chắn là ai viết cái gì ra cũng có mục đích (dù trong sáng hay không trong sáng), mà Điều quan trọng ở đây là TC qua bài viết này muốn gửi gắm 1 thông điệp gì đến với mọi người? Nếu TC vẫn đánh giá cao nhạc TCS và chỉ muốn nói với mọi người rằng trong đời thường, TCS cũng là một người rất bình thường với đầy những khiếm khuyết, lầm lỗi … thì cũng tốt thôi.
    Nhưng nếu TC viết ra với mục đích làm cho mọi người xa lánh âm nhạc của TCS thì… cũng chẳng sao! vì điều này thì không thể đạt được! mà như tôi nói ở trên dù anh thợ mộc có tính cách như thế nào thì các bộ bàn ghế chất lượng cao của anh ta vẫn được cuộc sống đón nhận!

  • Sean.P viết:

    Tôi không bao giờ có tư tưởng theo cộng sản, và tôi tin là TCS cũng như vậy, không ai lại đi yêu người đã tàn phá quê hương mình năm mậu thân 68 (bài ca trên những xác người là minh chứng cho điều này), thời của tôi, tôi không nghe TCS nhiều, thời sinh viên học sinh chúng tôi chủ yếu nghe Nguyễn Đức Quang là nhiều. Sau này tôi được biết người Việt Nam sau này không được học sử miền Nam (nếu có cũng không đúng sự thật), nên một số thế hệ sau này có cái nhìn sai lệch về giá trị đích thực của lịch sử. Cây cầu Bình Điền đang xây đã sập, báo chí tốn bao giấy mực kể tên nạn nhân; có ai biết CS đã bao lần cho nổ cây cầu này, bao nhiêu chuyến xe cùng với bao nhiêu mạng người dân VN vô tội phải chết oan. Người dân vô tội còn phải chết, huống chi TCS là người đã sống dưới chế độ VNCH, muốn sống thì phải vịn vào phao của Đảng quăng cho chứ!?

  • Vĩnh Trường viết:

    Xin các vị phân tích và bình luận thật khách quan, bình tĩnh và đừng từ việc này lại quàng việc khác vào.Thật vô lý khi một số người chụp vào những người không đồng ý với TC cái mũ nào là “thần thánh hoá”, nào là “đánh hội đồng”.., chưa kể một số vị còn xấc xượt phạm thượng khi quy kết các từ trên là bản chất của Người Việt!. Tôi xin hỏi các vị đó là anh ở lỗ nào chui ra vậy?

    Sở dĩ người ta có ý kiến là vì diễn đàn cho phép có bài viết,có thể là đồng tình hay phản biện tuỳ nhận thức của mỗi người,không phải cứ không đồng quan điểm với anh là anh cho người ta sai ,ngưòi ta xấu được.

    Tôi xin phép có ý kiến này vì thấy nhiều bài viết quy kết và nhận định những người khác quan điểm của mình bằng những nôn từ thiếu thận trọng và khó nghe quá.

    Kính mong Ban Biên Tập thông cảm.
    ——————————————–

    Vĩnh Trường viết:
    Tôi xin hỏi các vị đó là anh ở lỗ nào chui ra vậy?

    Bình luận của BBT Da Màu: Không có gì để bình luận!

  • Nguyễn Ngọc Phát viết:

    CHỈ CÓ SỰ THẬT MỚI GIẢI THOÁT CON NGƯỜI

    Gửi ông: Trịnh Cung

    Đọc bài viết của ông tôi có cảm nhận như thế này: ông muốn bày tỏ cảm xúc của mình, như là một nhiệm vụ phải thực thi, sau bao năm chôn dấu trong tâm khảm, trên cơ sở những sự kiện diễn ra xung quanh cuộc sống của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn.

    Thông qua những bài viết phản hồi của vô số đọc giả, tôi nhận thấy:
    – Nhiều độc giả hoài nghi về tính chân thật của những thông tin về Trịnh Công Sơn trong bài viết của ông
    – Nhiều độc giả không màng về những thông tin ông cung cấp (họ càng yêu quý Trịnh Công Sơn hơn) nhưng quan ngại về thái độ và đánh giá rất thấp về động cơ bài viết của ông.

    Và từ đó xảy ra những va chạm tư tưởng rất lớn giữa những người yêu quý nhạc sĩ Trịnh Công Sơn với ông. Và tôi chắc rằng những va chạm này để lại cảm xúc thương tổn cho cả hai bên, và cho Trịnh Công Sơn nữa. Tôi tự hỏi đâu là lối thoát cho tất cả chúng ta?

    Người ta thường nói: “Chỉ có SỰ THẬT mới giải thoát được con người”. Câu này đúng cho tất cả mọi người, tất cả mọi thời đại. Và hình như ông cũng đang áp dụng câu này khi muốn cung cấp một số “SỰ THẬT” về Trịnh Công Sơn nhằm giải thoát cho ông, và giải thoát cho mọi người (theo như sứ mệnh mà ông tự đặt ra cho mình), khỏi những suy nghĩ và những cảm nhận đã định hình về Trịnh Công Sơn.

    Đúng là chỉ có sự thật mới giải thoát được con người, nhưng với điều kiện sự thật đó phải đến trong ĐỐI THOẠI. Trịnh Công Sơn đã ra đi, Đinh Cường cũng không còn, và do đó hiển nhiên, cái gọi là “sự thật” về Trịnh Công Sơn giờ đây chỉ mình ông ĐỘC THOẠI. Trong sự độc thoại đó ông muốn vẽ sao thì vẽ về người bạn tri kỹ của ông. Có lúc ông vẽ thật trong sáng, mượt mà như cách đây vài năm. Có lúc nét cọ của ông ánh lên sự “sáng tạo”. Ngay trong sự “sáng tạo” đó cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro mà có lẽ do quá đam mê với sáng tạo ông lại bỏ qua cơ sở thực tế để một sáng tạo có thể trở thành hiện thực.

    Chi tiết mà ông cung cấp về Trịnh Công Sơn bị Tôn Thất Lập đuổi ra khỏi phòng phát thanh ngày 30/04/1975, trong khi vào thời điểm đó Tôn Thất Lập đang ở Pháp mãi đến tháng 08/1975 mới về nước, là một “tai nạn” trong sáng tạo. Một tai nạn của sự khinh suất. Hay ông lại nói rằng Trịnh Công Sơn đã kể lại như vậy?

    Tôi không muốn đi dài dòng phân tích vào những chi tiết khác khi mà nguyên tắc nêu trên của sự thật đã bị phá bỏ ngay từ đầu. Tôi tự hỏi sự thật sẽ giải thoát cho ai? Cho Trịnh Công Sơn hay cho chính Trịnh Cung?

    Sự thật về Trịnh Công Sơn nằm sâu trong những tác phẩm của ông và chính sự thật, thông qua những tác phẩm đó, đã giải thoát ông khỏi cô đơn và đau khổ. Âm nhạc là cách trải lòng, là lối thoát và là ơn cứu rỗi đối với Trịnh Công Sơn. Nếu có những khoảng khắc xao lòng, ngỗn ngang trong tư tưởng vào một thời điểm nào đó âu cũng là điều tự nhiên của một kiếp người. Tại sao ta lại ca ngợi Trịnh Công Sơn khi ông hát thay cho những đớn đau và mỏi mệt của kiếp người nhưng lại hẹp hòi, thiếu bao dung với ông khi ông sống thực với những cảm xúc đó?

    Giờ đây chỉ còn lại Trịnh Cung đối mặt với cái sự thật mà ông cho rằng mình phải có trách nhiệm nói ra sau hàng mấy chục năm âm thầm chôn dấu. Sự thật nằm trong chính lương tâm của Trịnh Cung, nếu lương tâm đó vẫn còn hiện diện nơi ông. Nhưng nếu khi tiếng nói của lương tâm không còn cơ hội cất cao và kẻ trong cuộc không thể cùng đối thoại, thì cái gọi là sự thật về Trịnh Công Sơn lại trở thành sự thật về chính con người Trịnh Cung.

    Tôi xin mượn câu của Vương Thảo để kết thúc phần trình bày quan điểm của mình, đó là “qua bài chân dung thấy nhân cách người viết”. Tôi chưa một lần được tiếp xúc với Trịnh Cung nhưng thật cám ơn ông đã cho tôi cơ hội thấy được nhân cách thật của ông.

    Nguyễn Ngọc Phát

  • Vĩnh Hiệp viết:

    Nhạc sĩ da vàng
    Ôm cây đàn đỏ
    Kể từ dạo đó
    Nhạc màu da cam….

    Không biết mọi người nghe qua bài thơ này chưa nhỉ? Tôi chắc những ai yêu mến và quan tâm đến NS TCS đều biết giai thoại này về tình bạn không mấy suôn sẻ giữa TC và TCS.

    Tôi đọc đi đọc lại không biết bao nhiêu lần bài viết này kể cả phần bình luận. Về nhà tôi nằm suy nghĩ rất nhiều về đề tài này vì tôi vốn dĩ rất yêu nhạc Trịnh. Cuối cùng tôi rút ra rằng bài viết của HS Trịnh Cung thực ra chẳng có gì mới cả,chung quy lại chỉ là chuyện TCS sống theo chiều nào ngả theo chiều ấy (chuyện này ai mà chả biết)chỉ có điều ông thêm vào một số tiểu tiết mà khi đọc trí tò mò làm chúng ta mất tập trung. Nếu để ý chúng ta thấy bài viết chẳng ăn nhập gì với chủ đề của bài viết cả mà bị lạc đề sang thành việc TC cho mình là người cao thượng và phê phán về lối sống của TCS. Rõ ràng là TC mượn cái đề tài là TCS và chính trị nhưng thực chất là ông muốn kể lể cho đỡ tức người bạn thân của mình từ thuở vong niên, nhưng mà sau này nó không thèm “chơi” với mình nữa…
    Một chi tiết tôi thấy rất buốn cười không biết mọi người có để ý không là khi TC viết “Sự quằn quại của nó trong cái nhà tù ký ức cũng làm tôi đau buồn đến không chịu nổi. Giải phóng cho nó là giải phóng cho chính tôi, dù có phải bị trả giá.” Làm gì mà dữ vậy, những điều mà TC viết ra có gì ghê gớm lắm đâu là ông phải quằn quại trong 30 năm trời dữ vậy. Nếu ông nói ra những điều này lúc TCS còn sống thì cũng chả có gì mà ầm ĩ cả. Rõ ràng đây là một CHIÊU mà TC đánh lừa chúng ta thôi. Nếu tôi là TC, chắc giờ này tôi đang nghĩ :”trời ơi, mình xạo chơi vui vậy thôi mà thiên hạ làm rùm beng lên kìa, vui quá…”
    Riêng một điều (nhiều người đã nói qua rồi)là TC lấy tư cách gì mà phán xét về lối sống của TCS. Tôi thấy phần này mọi người hơi thiếu khách quan, bản thân tôi đồng ý với TC ở điểm này, chỉ tiếc là ông sử dụng ngôn ngữ hơi nặng nề và do quá đề cao mình (Tôi vẫn đứng trên đôi chân liêm sỉ và theo đuổi một thứ nghệ thuật tri thức, …. )Ai cũng biết TCS qua đời vì bệnh tiểu đường & viêm gan tại lầu 10 Khoa Dịch Vụ BV Chợ Rẫy. Rõ ràng là dù TC hay ai khác nữa nói ra điều này đều đúng cả. Chúng ta không nên noi gương TCS ở điểm này, khi mà suốt ngày ông chỉ biết rượu chè thâu đêm suốt sáng. Tôi còn nhớ rõ trong một bài phỏng vấn TCS trên một tờ báo nọ, PV hỏi tại sao TCS uống nhiều rượu như vậy không sợ ảnh hưởng đến sức khỏe sao, ông trả lời rằng “có người khỏe nhưng không hạnh phúc, có người không khỏe nhưng hạnh phúc. Rượu là hạnh phúc của tôi, là lựa chọn của tôi. Những đêm khuya thức dậy nếu không có rượu, tôi buồn vô cùng, hụt hẫng vô cùng…may mà tôi có những người bạn họ sẵng sàng đến với tôi bất cứ lúc nào. Ông còn cho biết với nhà văn Nguyễn Quang Sáng, dù đêm hôm khuya khoắc nhưng chỉ cần TCS điện thoại và nói 2 tiếng ” Sơn buồn” là lập tức NQS có mặt ngay.
    Mà chúng ta biết rằng TCS có vô số bạn bè, để có thể hình dung trong đời ông đã tiêu thụ bao nhiêu rượu…Nói như vậy để thấy rằng TCS cũng chì là con người, cũng có những thói hư tật xấu. Điều nghịch lý là chính những điều đó đã làm nên một TCS với những bản tình ca bất hủ. Chính vì vậy những ai yêu mến TCS cũng đừng thất vọng. Vì sao vậy? Vì rằng bạn đừng nên lẫn lộn về chữ huyền thoại. Vâng, TCS xứng đáng là một huyền thoại ÂM NHẠC. bạn đừng tách rời hai chữ ÂM NHẠC đề rồi thất vọng về HUYỀN THOẠI của mình. TCS không phải là thánh nhân hay huyền thoại (cũng giống như ta nói MARADONA là huyền thoại bóng đá hay ROGER FEDERER, HUYỀN THOẠI quần vợt vậy…Ai bảo những người này không có cái xấu)
    Tôi tóm tắt bài viết của mình, tôi muốn nói rằng, chúng ta không nên bàn nhiều về vấn đề này nữa vì nó chẳng có gì MỚI MẺ…
    Riêng vấn đề chính của bài viết là TCS cuối cùng có tham vọng chính trị không? Nếu những ai thật sự quan tâm đúng nghĩa về TCS hãy đọc hết những tài liệu viết về ông . Riêng tôi hầu như không bỏ sót những bài viết nào mà mình có thể tiếp cận. Tôi thấy như vầy : TCS làm gì có tham vọng chính trị, nếu có ông cũng không làm chính trị được đâu. Ông chỉ muốn được YÊN THÂN để còn sống, để yêu đời và yêu người….chính vì vậy, đòi hỏi ông phải dĩ hòa vi quý với cả hai bên – Cái Mà TC gọi ông là sống hai mặt đó thôi.

    Nếu ai không tin, hãy thử đọc một câu tự sự của TCS “Nếu bạn đang hát một bản tình ca là bạn đang hát về cuộc tình của bạn. Hãy hát đi đừng e ngại, nếu hạnh phúc hay dở dang thì cuộc tình ấy là một phần máu thịt của bạn rồi….”

    Một người tâm hồn như vầy mà làm chính trị cái gì hả trời….?

  • Người yêu Trịnh viết:

    Trước hết thành thật xin lỗi “Người yêu nhạc Trinh” nhé vì tôi đã lấy trùng bút hiệu với Quý Ông/ Bà. Tôi hoàn toàn không có ý gì mà chỉ vô tình. Mong Ông/ Bà thứ lỗi nhé.

    Kính thưa Quý vị !
    Tôi muốn có thêm vài góp ý cho cuộc thảo luận của chúng ta :

    – Nhà Thơ Bô-Đơ-Le của Pháp bị người ta cho rằng : sống rất trụy lạc, dùng rượu, ma túy và gái da màu để sáng tác và lãng quên…
    Chính Ông cũng đã tâm sự trong 1 đoạn thơ, tạm dịch như sau
    … Đồng hồ báo hiệu nửa đêm
    Mỉa mai nhắc nhở nỗi niềm xót xa
    Thời gian kết hợp 2 ta
    Miệt mài năm tháng trôi qua lạnh lùng…….

    Đó, 1 con người nếu xét về quan điểm giáo dục, thì không nên noi gương theo/hoặc dạy dỗ con cái noi theo. Thế nhưng, hỡi ôi, các bạn có biết Người Pháp hãnh diện về Ông ta như thế nào không ? Vì Ông ta là tiếng nói khai màn cho cả 1 trào lưu thơ mới siêu thực (trường phái ánh sáng hương hoa và sắc màu trong thơ hiện đại)

    – Ở Việt nam mới đây thôi, trong thế kỷ trước có Trường phái Thơ điên, Thơ loạn, Thơ lõa thể của : Hàn Mặc Tử, Bích Khê,…..Nhưng các bạn có biết rằng đằng sau nhưng cơn say liên miên trong thơ (khó kiểm chứng ngoài đời lắm) của Hàn Mặc Tử, đằng sau những câu thơ dung tục của Bích Khê là 2 chàng trai vô cùng hồn nhiên trong sáng, chỉ từng có bị tình phụ thôi (hi..hi….) chứ chưa từng phụ tình ai bao giờ, sống hết lòng (đồng tiền lương cuối cùng vì bạn bè) , không bao giờ từ chối khi giúp đỡ 1 ai, kể cả lúc sắp lìa trần.

    – Đặng Thế Phong, một nhạc sĩ tài hoa vào bậc nhất của thế hệ tiên phong trong nền Tân nhạc Việt nam, đã bỏ học, lang bạt kỳ hồ sang tận Cam-bôt) kiếp sống tha phương, chết vì bệnh lao phổi lúc mới vừa 24 tuổi nhưng mãi mãi bất tử với những bài hát như Vạn cổ sầu (Giọt mưa thu), Con thuyền không bến, Đêm thu,…

    Thế thì, tại sao họ không sống như chúng ta cho an bình, cho sức khỏe, cho có của cải tích lũy, tranh thủ PR. cho bản thân khi có thể.Xin thưa vì họ là thiên tài và trên hết họ là người sống thật với lòng mình.

    Tôi nói thật nhé. Nếu cho tôi có người bạn lúc nào cũng say sỉn nhưng bản chất là thật lòng và hướng thiện, thì tôi thấy quý hơn là cho tôi 1 người bạn không bao giờ uống rượu, lúc nào cũng giữ kẻ, lúc nào cũng toan tính sự đời thiệt hơn,…

    Cố Thi sĩ Nguyễn Bính, Cố Nhạc sĩ Văn Cao, …đều là những đệ tử của Lưu linh đấy các bạn ạ. Nếu Đức Vua Hùng Vương sống lại chắc chắn sẽ trọng thưởng cho những Bậc Công thần đó châu báu, lụa là, gấm vóc vì công lao của họ đối với sự nghiệp văn hóa đất nước.

    Còn chúng ta đây, to con mà rẻ tiền chắc phải đuổi đi bớt cho bất động sản hạ giá hơn một chút nhỉ ! Hiii

  • Mr Cóc viết:

    Tui đề nghị BBT Da Mau xì tốp trớt, tui vắt óc ra mấy cái lý do sau đây:
    1, Nơi này đã trở thành một cái chợ cảm xúc: quá nhiều người tương một bãi cảm xúc lên Da Màu ngay sau khi đọc xong, trong khi điều cần thiết là phải tương ở nhà mình trước đã chứ lị. Ông Trịnh Cung viết bài này trong sự đắn đo suy tính kỹ (tui tin rứa), thì phép lịch sự của người bình luận cũng nên đắn đo suy tính kỹ rồi hẵng viết. Tranh luận với chính mình rồi hãy tranh luận với người khác, thía có hay hơn chứ nhẩy.
    2, Đỡ cho tui ngày nào cũng mò vô đếm số bình luận, rồi tò mò đọc, rồi chưng hửng vì chẳng thấy có gì mới mẻ ráo.
    3, Tránh cái việc nói nhiều hóa ra nhảm. Ví dụ như nickname “do trung quan” bình luận số 1 tuy tui không đồng ý nội dung nhưng vẫn rất kết cái cách bình luận rất duyên dáng, nhưng qua các bình luận số 2, 3 của ông í thì tui mất hết hứng.
    4, Để những ai có tâm huyết thật sự, muốn đóng góp làm sáng tỏ vấn đề một cách thật sự, sẽ viết một bài phản hồi cho có chất xám hơn.
    5, BBT Da Màu dành thời gian làm việc khác tốt hơn là biên tập mấy cái bình luận này.
    Thôi rứa.

    —————
    BBT Da Màu:

    Chúng tôi có phần đồng ý với mr. Cóc ở các phần 1, 4, và 5.
    Sẽ có thông báo mới của BBT Da Màu vào cuối tuần này.

    Trân trọng
    BBT Da Màu

  • duavuithich viết:

    Trong bình luận trước tôi đã nêu, việc cung cấp thông tin, cứ liệu để bổ cứu chân dung một con người của công chúng, một danh nhân văn hoá là rất đáng hoan nghênh, nhất là những thông tin có tính thẳm sâu ít người biết đến. Tuy nhiên việc cung cấp thông tin phải trên thái độ khách quan, trách nhiệm, và người cung cấp thông tin phải thật bình tâm, trong sáng, căn cứ trên những dữ liệu đáng tin cậy.
    Tôi không phản bác bài viết của HS TC, nhưng tôi không đồng tình với cách viết của tác giả.
    Trong bài viết, tác giả có cần thiết phải nêu lên những tiểu tiết linh tinh, cố tình bôi nhọ nhân vật mình viết không nhỉ? Tôi có cảm giác HS TC đã mượn qua bài viết về NS TCS để tự biện minh cho mình, hoặc nhằm giải bày “tình huống dư luận” của bản thân (xin lỗi HS TC, đây là suy nghĩ chủ quan của tôi, nếu không phải vậy thì thật là tốt).
    Trong phần đầu của bài “trịnh công sơn & tham vọng chính trị”,tác giả nêu những diễn biến có màu sắc chính trị của cuộc sống NS TCS, đi dần về sau tác giả đã dùng phương pháp đối sánh để đánh giá thái độ chính trị & cuộc sống đời thường của NS TCS. Bài viết đã cố tình sử dụng ngôn từ, mô tả tâm trạng, diễn biến tình huống trong cuộc sống của NS TCS, muốn gây cho người đọc phải nhìn nhận nhân vật được nêu là kẻ không ra gì (xu nịnh, ba phải, hai mặt, tham vọng, sa đoạ, dung tục v.v…) bên cạnh đó là sự xuất hiện của nhân vật tác giả, có hình ảnh hoàn toàn trái ngược (có lập trường quan điểm nhất quán,đứng trên đôi chân liêm sĩ, theo đuổi một thứ nghệ thuật tri thức, là người có lòng tự trong, biết vì ban bè v.v…!) Bài viết như thế có được xem là tác giả (người bạn tâm giao, tri kỷ với nhân vật mình viết) với động cơ “ước muốn tạo cơ hội làm sáng tỏ những ngóc ngách trong đời sống của một nghệ sĩ tài hoa”, một cách khách quan, trong sáng hay không? Chính điều này tôi nghĩ, vô hình trung đã gây nên phản cảm không ít bạn đọc, nãy sinh ra suy nghĩ không hay về tác giả: Là người phản bạn, cố tình bôi họ bạn mình, để tự đánh bóng bản thân.
    Tôi đồng tình với ý kiến của một số bạn đọc, mong rằng những người liên quan trong bài viết của HS TC cần lên tiếng một cách khách quan, trung thực, để minh chính sự việc cho rõ ràng, giúp cho mọi người có cái nhìn rõ hơn về người nhạc sĩ đã khuất, và có đánh giá chính xác hơn động cơ của tác giả bài viết.
    Riêng tôi, đến gìơ thì vẫn đánh giá TCS, một người đã để cho đời những tác phẩm nghệ thuật giàu tính nhân văn,người biết sẻ chia cho thân phận đồng bào mình,có tình yêu người, yêu đời mãnh liệt,và có nhiều tình bạn trong sáng, nhất thiết phải là người có tâm hồn đẹp.
    Về tình bạn, Trịnh Công Sn đã nói “May thay trong đời vừa có tình yêu vừa có tình bạn. Tình bạn thường có khuôn mặt thật hơn tình yêu. Sự bội bạc trong tình bạn cũng có, nhưng không nhiều. Tôi thấy tình bạn quý hơn tình yêu vì tình bạn có khả năng làm hồi sinh một cơn hôn mê và làm phục sinh một cuộc đời tưởng rằng không còn tái tạo được nữa.” (Trịnh Công Sơn)
    http://www.tcs-home.org/ban-be/dinh-cuong/TinhBanHoiSinhConHonMe/

  • thương nguyệt viết:

    Bạn Nguyễn Ngọc Phát ơi, sao bạn nỡ …khai tử cho Đinh Cường vậy?!!

    ——
    BBT Da màu:

    Đúng như BBT Da màu tiên liệu, quý bạn đọc sẽ đính chính giùm độc giả Nguyễn Ngọc Phát sai lầm này. Họa sĩ Đinh Cường hiện sinh sống ở hải ngoại và vẫn mạnh khoẻ.

    Cám ơn độc giả Thương Nguyệt.

  • Minh Đức viết:

    Ông Vĩnh Hiệp viết: “Một người tâm hồn như vầy mà làm chính trị cái gì hả trời….?”. Tôi cho rằng ông Vĩnh Hiệp nhận xét đúng, nghĩa là Trịnh Công Sơn không có những đức tính cần thiết để làm chính trị. Tuy nhiên tham vọng chính trị và khả năng làm chính trị là hai điều tách biệt. Có những người tuy không có khả năng trở thành chính trị gia giỏi nhưng vẫn nuôi tham vọng hoạt động và muốn thành công trong chính trị. Cũng như có những người tuy không có tài năng thiên phú làm thơ, viết văn nhưng vẫn có tham vọng trở thành nhà văn, nhà thơ được quần chúng hâm mộ. Có những người tuy không có giọng hát thiên phú nhưng vẫn nuôi ước mơ trở thành ca sĩ nổi tiếng. Rồi khi va chạm thực tế thì cái tham vọng đó không được thỏa mãn, nó có thể nhỏ bé dần đi, hoặc được dấu kín trong tâm tư mà chỉ có bạn thân mới biết được. Nhận xét như ông Vĩnh Hiệp thì cũng chẳng xa nhận xét của Trịnh Cung: “Nếu con đường chính trị đối với TCS là một con đường dẫn anh xuống vực thẳm”. Bàn rộng hơn là TCS tuy không có khả năng thiên phú để trở thành chính trị gia giỏi nhưng cuộc đời TCS luôn luôn có liên quan đến chính trị, và có những toan tính, tham vọng chính trị. Kết quả là về con đường chính trị thì tham vọng chính trị đưa TCS vào con sai lầm do có quá nhiều ảo tưởng nhưng về mặt âm nhạc thì TCS là thiên tài nhờ có rất nhiều ảo tưởng. Trịnh Cung cũng xác nhận điều này qua câu: “vinh quang dành cho di sản ca khúc TCS”. Làm chính trị thì cần lý trí nhiều, tình cảm ít, còn làm nghệ sĩ thì cần tình cảm nhiều, lý trí ít. Thế nhưng cũng có không ít nhà chính trị có tham vọng trở thành nghệ sĩ rồi cuối cùng người đời chỉ biết họ qua vai trò chính trị gia.

  • Hà Sơn viết:

    Tôi viết cho tôi…

    Mấy ngày vừa rồi tôi theo dõi bài báo của hoạ sỹ Trịnh Cung và những phản hồi của độc giả..Tôi đã thức cùng đêm để đọc comment..tôi không sao dứt được…
    Tôi muốn nói với bạn..nếu bạn không xuất phát từ lòng nhiệt thành của chữ Tâm thì bạn không nên bày tỏ quan điểm của mình ở chốn này..Vì ở chốn này hay nơi này thì bạn sẽ thấy mình sai mất rồi…
    Bạn biết gì về nhạc sỹ Trịnh Công Sơn. Bạn biết gì về hoạ sỹ Trịnh Cung. Bạn biết gì về mối quan hệ Trịnh Cung – Trịnh Công Sơn..bạn đang không biết gì cả…
    Chỉ có ở suối vàng Trịnh mới hiểu Cung nói gì..chỉ có ở dương gian Cung mới hiểu mình muốn nói gì với Trịnh….chỉ có tri kỷ mới hiểu tri kỷ…ở dây chỉ có ích kỷ và không san sẻ bạn à..!
    Chỉ có bạn mới giằng xé lòng mình vì những cái không là của bạn…
    Nhà thơ Lê Minh Quốc có hỏi mẹ mình…..ừ thì..ừ thì ngậm máu phun người…ừ thì tôi cũng muốn nói..(dẫn một lời thơ bạn tôi viết cho tôi): …
    ” Tâm trong sầu khúc buồn thê thảm
    Gió cát tài kiêu bước lạnh lùng..”
    ….vì tôi viết cho tôi…!

  • Người yêu Trịnh viết:

    Các Bạn thân mến !

    Nếu khẳng định chỉ có Trịnh và Cung mới hiểu nhau thì sao không đợi về nơi suối vàng rồi hẵng sòng phẳng với nhau 1 lần cho hả lòng.

    Còn những “người yêu Trịnh” thì bắt buộc phải viết ra những suy nghĩ của mình với tấm chân tình rằng : không bao giờ đả kích ai mà chỉ muốn nhiều người đồng hành với mình trên con đường đi tìm chân lý.

    “Người yêu Trịnh” mong các bạn sống theo câu nói của Trịnh : “khi bạn đang hát một bản tình ca là bạn đang hát về cuộc tình của mình. Hãy hát đi đừng e ngại, nếu hạnh phúc hay dở dang thì cuộc tình ấy là một phần máu thịt của bạn rồi” Đó, bạn thấy chưa, người ta yêu Trịnh vì người ta thấy mình ở trong các bài hát của Trịnh. Vậy thì nếu các bạn thấy có mình ở trong tác phẩm của Trịnh thì đừng có giận Trịnh nữa mà hãy tiếp tục nối tiếp cái sự nghiệp của Trịnh đi.

    Kính thưa Ban Biên tập Da màu, người yêu Trịnh xin góp ý :
    Đây là 1 diễn đàn tuyệt với vì từ trước đến nay, chúng tôi ít có cơ hội được nói như thế này lắm, chỉ được nghe nhạc Trịnh thôi. Giới văn nghệ sĩ ở hải ngoại có nhiều điều kiện hơn, còn ở những nước đang phát triển thì khác 1 chút, do hạn chế về khả năng tổ chức diễn đàn. 1 lần nữa xin cám ơn BBT da màu.

    Với những ý kiến ủng hộ Trịnh Cung :
    Tin chắc các bạn cũng là những người yêu nước, trăn trở trước những vấn đề thời cuộc, thế giới,… nhưng tại sao lại khai thác ở đây vấn đề giữa Trịnh và “Tham vọng chính trị”, giữa Trịnh và “cọng sản”. Nếu có, đó là quyền của Trịnh mà. HIến Pháp đã nói rồi : tạo hóa sinh ra con người người đủ cả 3 quyền mà, Trịnh theo ai là quyền của Ông ta. Vấn đề là Ông ta có khơi dậy cái cảm xúc chân thiện mỹ trong mỗi người hay không thôi. Đó là cái đích cuối cùng của mọi nên giáo dục hiện đại. Vì vậy mà quan điểm của chúng tôi là đi tìm Trịnh qua tác phẩm của Ông và tất cả những gì có liên quan đến Ông.

    Thành mến kính chào !

  • admin viết:

    Thông báo của BBT Da Màu:

    Sau khi gia hạn thêm 1 tuần lễ, chúng tôi nhận thấy số lượng bài đóng góp đã trở nên nhiều hơn cần thiết, và ý kiến trùng lập vẫn không tránh khỏi cho dù chúng tôi đã cố gắng sàng lọc. Điều này cho thấy việc tiếp tục phần bình luận không còn cần thiết nữa.
    Xin đóng lại phần bình luận bài viết “Trịnh Công Sơn & Tham vọng chính trị” ở đây và cám ơn quý bạn đã nhiệt tình đóng góp

    Trân trọng

    BBT Da Màu

  • Con người gây tranh cãi « BÁO TỔ QUỐC viết:

    […] đối nghịch, đó là Trịnh Công Sơn. Sự tranh cãi đã gia tăng khi mới đây Trịnh Cung và Liên Thành đưa ra ánh sáng một số bí mật có liên quan đến cuộc đời chính […]

  • Minh bạch lịch sử « chigiaolang viết:

    […] http://damau.org/archives/5055 Trịnh Công Sơn & Tham Vọng Chính Trị […]

  • Nhạc Sĩ Tài Hoa Nào Sáng Tác Nhiều Ca Khúc Hay Nhất Mời Các Bạn Bình Chọn. - Trang 11 viết:

    […] Mời Các Bạn Bình Chọn. TRỊNH CÔNG SƠN | suy tư và cảm nhận ở cõi trần Tạp chí Da Màu – Văn Chương Không Biên Giới Trả Lời Với Trích […]

  • Bóng Đá Văn Nghệ viết:

    […] bài “Trịnh Công Sơn và tham vọng chính trị” đăng trên trang Web:http://damau.org/archives/5055  ngày 1-4-2009, anh cho biết “…bài viết này tôi muốn bổ sung thêm những […]

@2006-2012 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)
porn ficken russian porn japanese porn watch porn watch sex izle sex izle anal porn tube amateur porn watch