Trang chính » Giới thiệu tác giả, Tùy Luận, Văn Học Miền Nam Việt Nam 1954-1975 Email bài này

ĐẶNG LÊ XUYÊN – PHẠM VĂN MƯỜI

 

writer

Phạm Văn Mười là ai, các bạn văn nghệ ở trong nước đều không biết, ngoại trừ nhà văn Nguyễn Nghiệp Nhượng, tác giả nhiều truyện ngắn trên tạp chí Văn Nghệ, xuất bản tại Sài Gòn những năm 1960. Nguyễn Nghiệp Nhượng cũng chỉ biết Phạm Văn Mười là tên thật của một nhà văn, từng lấy bút danh Đặng Lê Xuyên.

Tạp chí Văn Nghệ do nhà văn Lý Hoàng Phong và nhà văn Dương Nghiễm Mậu phụ trách, phổ biến sáng tác phẩm của các nhà thơ nhà văn đương thời, trong đó có những truyện ngắn của Đặng Lê Xuyên, những truyện ngắn chẳng có cốt truyện như hầu hết truyện ngắn truyền thống; Đặng Lê Xuyên không chủ ý thể hiện câu chuyện nào hết trong những truyện ngắn của mình. Truyện ngắn Đặng Lê Xuyên có phần giống những truyện ngắn nouveau roman, một trào lưu văn học Pháp hiện đại, xuất hiện và phổ biến từ lâu trên diễn đàn văn học Pháp và nhiều nước Tây Âu, hiện nay vẫn còn mới mẻ ở Việt Nam.

Qua những truyện ngắn của Đặng Lê Xuyên, độc giả có thể hình dung tác giả: một lãng tử, một người có cách sống thong-thả-mà-chịu-chơi, một người không ràng buộc với mọi lề thói, chuẩn mực xã hội. Văn phong, bút pháp riêng biệt của những truyện ngắn Đặng Lê Xuyên là tất cả những gì để độc giả hình dung tác giả như vậy. Văn phong, bút pháp ấy, nói theo cách đơn giản, hình tượng: viết khơi khơi, viết lãng đãng, viết như viết trong cơn ngà ngà say (cảm nghĩ của nhà thơ Ý Nhi, về truyện ngắn của một tác giả), tuy nhiên rất tỉnh!

Không ai trong giới văn nghệ Sài Gòn từng gặp gỡ, quen biết tác giả Đặng Lê Xuyên, kể cả Lý Hoàng Phong và Dương Nghiễm Mậu, quyết định đăng truyện ngắn Đặng Lê Xuyên trên tạp chí Văn Nghệ; cả hai đều chỉ biết Đặng Lê Xuyên qua những truyện ngắn tác giả gửi tới bằng đường bưu điện. Con dấu bưu điện từ một tỉnh miền tây Nam bộ, lại có khi không con dấu bưu điện nào cả. Nguyễn Nghiệp Nhượng, tới tận hôm nay, cũng không biết Đặng Lê Xuyên là người nào, ở đâu.

“Tòa soạn tạp chí Văn Nghệ từng nhắn tin trong hộp thư của tạp chí, rất muốn gặp tác giả Đặng Lê Xuyên. Cho tới khi tờ báo Văn Nghệ ngưng xuất bản, vẫn không thấy tăm hơi nhà-văn-ẩn-mật này.” Nguyễn Nghiệp Nhượng cho biết như vậy.

Chúng tôi, và cả những ai đã đọc những truyện ngắn của Đặng Lê Xuyên trên tạp chí Văn Nghệ, đều phỏng đoán Đặng Lê Xuyên là bút hiệu của Phạm Văn Mười. Trong một truyện ngắn của Đặng Lê Xuyên, tác giả để nhân vật chính của truyện tự nói tên mình là Bù, họ Phạm. Rồi nhân vật tên Bù đánh vần tên mình: Mờ-ư-mư-ơ-muơ-i-mươi-huyền-Bù!

Đặng Lê Xuyên không xuất hiện nữa, ở bất cứ tờ báo văn nghệ nào của miền Nam tự do, sau khi tạp chí Văn Nghệ ngưng xuất bản vào khoảng cuối thập kỷ 60 của thế kỷ XX. Cũng không thấy tập truyện nào của Đặng Lê Xuyên đã được xuất bản.

Mới đây tôi gặp chuyện ngẫu nhiên để viết bài này: có được tập truyện ngắn Quê Người của Dương Nghiễm Mậu, từ một người mua ve chai. Quê Người do Văn Xã xuất bản năm 1970. Phía sau tập truyện ngắn này, ở trang giới thiệu một số tác phẩm sẽ xuất bản, có tập truyện ngắn Con Đường Cát Bũng của Phạm Văn Mười. Nhà xuất bản Văn Xã cũng do Lý Hoàng Phong và Dương Nghiễm Mậu phụ trách. Văn Xã do tạp chí Văn Nghệ đặt tên cho nhà xuất bản. Như vậy, Phạm Văn Mười là tên thật của nhà văn Đặng Lê Xuyên, như chúng tôi từng phỏng đoán. Truyện ngắn “Con Đường Cát Bũng” của tác giả Đặng Lê Xuyên đăng trên một số báo của tạp chí Văn Nghệ, được lấy làm tên chung cho tập truyện ngắn của Phạm Văn Mười, Văn Xã giới thiệu sẽ xuất bản và phát hành. Thế nhưng tập truyện ngắn Con Đường Cát Bũng của Phạm Văn Mười, tức Đặng Lê Xuyên, chưa được in ấn để phát hành bao giờ.

Cũng mới đây, có việc xuống thành phố Vĩnh Long, một buổi sáng uống cà-phê tại một quán nước bình dân, ngồi cùng bàn với ông già miền tây Nam Bộ, một ông già đẹp lão, râu tóc dài không cắt tỉa. Thấy tôi cầm tờ báo Văn Nghệ số xuân Mậu Tuất – 2018 của thành phố Sài Gòn hôm nay, tức thành-phố-mang-tên-bác, ông già miền tây Nam Bộ hỏi tôi: “Chắc anh cũng làm thơ ziếc zăng?” Tôi trả lời bằng câu hỏi của ông già đã hỏi tôi. Ông già nói: “Thuở xưa tui cũng ưa đọc thơ zăng, trong đó có những truyện của người bạn tên là Phạm Văn Mười.” Tôi mừng quá, vội hỏi ông, nhà văn Phạm Văn Mười bây giờ ở đâu. Ông già miền tây Nam Bộ không trả lời câu tôi hỏi ông, chỉ lắc đầu, nói: “Một khi sự cảm thông hổng có sẵn trong lòng người, thì thơ zăng cũng hổng là cái chi hết!”

Tôi từng nghe câu nói đại ý như vậy, của J.D. Salinger, trả lời phỏng vấn của một nhà báo ở Hoa Kỳ. Tôi nhìn sang ông già miền tây Nam Bộ, tràn đầy quý mến, dù ông không cho tôi biết tin tức gì về nhà văn Phạm Văn Mười, bạn của ông. Liền sau đó, ông già miền tây Nam Bộ gật đầu chào tôi, ra khỏi quán nước bình dân. Tôi còn ngồi ở quán, vương vấn thắc mắc, không biết nhà văn Phạm Văn Mười bây giờ ra sao, còn tại thế hay đã ra người thiên cổ? Hay nhà văn Phạm Văn Mười chính là ông già miền tây Nam Bộ, vừa rời khỏi quán cà-phê bình dân ở khu vực Thành Hồ của thành phố Vĩnh Long?

Sài Gòn, V-2018

bài đã đăng của Nguyễn Đạt


Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006-2012 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)