Trang chính » Biên Khảo, Nhận Định Email bài này

QUÀ

clip_image001

Người ta tặng quà lẫn nhau để bày tỏ tình thân thiết, sự ngưỡng mộ, mến phục, yêu thương, v.v. đến người khác. Nói chung, người ta thường tặng quà trong những dịp như sinh nhật, Giáng Sinh, đi du lịch về, lễ Tình Nhân, đám cưới, tạ ơn, đáp lễ, hoặc đôi khi bất chợt không cần lý do gì cả.

Bài viết nầy sẽ nói nhiều về quà sinh nhật và quà Giáng Sinh. Đó là vì chúng có những đặc tính đáng nói đến, và vì chúng “xảy ra” thường xuyên, đúng định kỳ hàng năm, không thay đổi, không ngừng nghỉ. Và kế đến là quà đi du lịch về.

Việc tặng quà, hay trao đổi quà tặng với người khác, được xem là một cử chỉ quan trọng trong việc gìn giữ, vun trồng mối quan hệ giữa hai người. Tại sao? Tại vì nhiều khi chỉ lời nói suông, hay ngay cả những cử chỉ ân cần chăm sóc thường ngày cũng không đủ. Nhiều người cần và muốn thấy có cái gì “cụ thể” hơn.

Có những trường hợp, tặng quà là một cách giúp đỡ người khác về tài chính và vật chất. Trong nhiều trường hợp khác, việc biếu tặng quà cho thấy người tặng đã nhớ và nghĩ đến người được tặng. Món quà lúc được trao tay có thể đem đến một nụ cười, một niềm vui, dù là ngắn ngủi cho người nhận. Món quà còn giúp người nhận nghĩ nhớ đến người đã tặng quà mỗi khi nhìn thấy nó. Món quà còn có thể được dùng để gởi gắm những ý tưởng hay tình cảm mà người tặng quà khó diễn tả bằng lời nói đến người nhận.

Một số tâm lý gia cũng cho rằng không những người được tặng quà có lợi mà người tặng quà cũng có lợi không kém. Theo họ, những động tác tìm hiểu, tìm kiếm được món quà thích hợp và trao tặng một món quà mang đến lợi ích tâm lý cho người tặng quà. Nhất là khi người tặng quà thật sự không mong đợi sự đền trả từ người nhận. Người tặng quà sẽ có cảm giác sung sướng khi có dịp phục vụ mối tình cảm của họ đối với người kia một cách vô vụ lợi. Họ cũng sẽ không bị thất vọng nếu trong tương lai họ không nhận được những món quà trả lễ tương xứng, hay bất cứ cái gì hết, từ người được tặng quà hôm nay. Hành động biếu tặng hoàn toàn vô vị kỷ do đó có thể đem lại lợi ích tâm lý lẫn tình cảm lâu dài cho mối quan hệ giữa hai người.

Tuy nhiên, việc trao đổi quà cũng có những mặt trái của nó.

Trước hết, như đề cập ở trên, một món quà cần phải “thích hợp” mới có thể đem đến hiệu quả mong muốn. Và “thích hợp” có nghĩa là gì? Theo một cách nhìn đơn giản nhất, đó là khi người được tặng quà thật sự yêu thích nó.

Đây có lẽ là phần khó nhất trong quá trình tặng quà. Một món quà được người tặng cho là “thích hợp” không có nghĩa là nó sẽ được người nhận yêu thích, Và thường là như vậy.

Có lẽ phần đông chúng ta đã trải qua kinh nghiệm sau đây. Trong một buổi tiệc Giáng Sinh hay sinh nhật của bạn, bạn vừa được ai đó trao cho một hộp quà gói trong giấy màu xinh đẹp. Nét mặt hớn hở của họ cho thấy họ tin chắc là bạn sẽ thích nó lắm. Vẻ háo hức của họ càng lộ rõ hơn nữa, không kém sự háo hức của bạn, khi bạn bắt đầu tháo xé giấy gói để mở hộp ra. Và rồi bạn thấy trong hộp chỉ là một vật gì đó mà theo bạn hoặc là phản thẩm mỹ trầm trọng, hoặc là hoàn toàn vô dụng.

Trong lúc đó, người tặng quà cho bạn không còn dằn được nữa, tiến đến sát bên bạn và hỏi dồn dập, “Sao? Sao? Đẹp không?”

Và bạn sẽ phản ứng như thế nào? Nếu bạn cũng giống đại đa số những người khác trong cùng hoàn cảnh, bạn sẽ nhanh chóng giàn xếp tất cả bắp thịt trên mặt trở thành một nụ cười rực rỡ nhất và buột miệng (một cách điêu luyện bất ngờ), “Tuyệt vời! Thích quá! Thích quá!” – hay những câu sáo ngữ tương tự.

Chúng ta hầu như ai cũng đều đã nhận được những món quà mà chúng ta không thích, không muốn, hay không cần. Và chúng ta đều phải đóng màn kịch trên để cho trọn bài bản trong vở tuồng “tặng/nhận quà” theo lề thói xã hội, và mục đích lớn nhất là để tránh làm phật lòng người tặng quà.

Vấn đề cần nhận biết là mỗi khi bạn tặng quà cho người khác, bạn cũng rất có thể bị người nhận quà diễn qua một màn kịch tương tự. Đó chẳng qua là vì, như đã nói ở trên, tặng một món quà để người nhận thật sự yêu thích, là một điều rất khó.

Hãy nhớ lại những lần bạn mua quà tặng cho ai đó. Bạn đã lựa những món quà mà bạn nghĩ là họ sẽ thích? Hay bạn lựa những món quà mà bạn nghĩ là tuyệt hảo? Nếu cả hai điều trên đều cùng xảy ra thì bạn là một người hoặc rất tinh tế và tài giỏi (hoặc rất may mắn?). Tuy nhiên theo thống kê thì người tặng quà thường chọn những món quà làm cho chính họ cảm thấy vui thích và hài lòng về việc tặng quà của mình. Nói cách khác, chúng ta thường mắc chứng bệnh “Tôi thích nó quá, chắc chắn thế nào anh/cô ấy cũng thích nó lắm.”

Chúng ta cũng thường chọn những món đồ “biểu tượng” cho người chúng ta muốn tặng quà – có nghĩa là những thứ “nói về họ”, thay vì những thứ họ có thể yêu thích. Thí dụ khi tặng quà cho một người bạn làm nghề giáo viên, chúng ta có khuynh hướng chọn những món đồ liên quan đến học đường, giáo dục, v.v. thay vì tìm hiểu về những sở thích hay nhu cầu cá nhân của người đó.

Nhiều người có thể cho rằng “món quà không phải là việc chính, việc chính là có tấm lòng nghĩ đến nhau”. Tuy vậy, nếu điều đó thật sự xảy ra đi nữa thì nó cũng không thay đổi được thực tế là những món quà không thích, không muốn, hay không cần đem đến người nhận một nỗi thất vọng. Nỗi thất vọng nầy lớn hay nhỏ tùy vào mối cảm tình của người nhận đối với người tặng quà. Và nếu một người tiếp tục và liên tục nhiều lần tặng những món quà không thích, không muốn, hay không cần đó thì giá trị của sự việc tặng quà của họ chắc chắn sẽ bị suy giảm nhiều. Ít nhất là trong tiềm thức, người nhận sẽ cảm thấy người tặng quà nầy hoàn toàn không hiểu biết gì về họ. Và như thế thì làm sao giúp ích được trong việc vun bồi mối tình cảm giữa hai người?

Giá trị vật chất của món quà nhiều khi ảnh hưởng không nhỏ đến sự thành công hay thất bại của việc tặng quà. Nếu người nhận cho rằng món quà tặng họ quá rẻ tiền thì họ có thể sẽ cảm thấy bị coi thường. Tuy vậy, không phải là một món quà càng to lớn, càng đắt tiền thì càng dễ được người nhận yêu thích. Thật ra nhiều khi những món quà quá quý giá không phải nơi, không phải lúc cũng sẽ có hiệu quả trái ngược. Hành động tặng, và nhận quà, là những tuyên ngôn của mỗi cá nhân về mức độ thân thiết, theo họ, giữa hai người. Tùy vào mức độ thân thiết khác nhau mà người tặng, và người nhận, có khuynh hướng tặng, và nhận, những loại quà và giá trị tương ứng. Người nhận quà rất có thể sẽ bỡ ngỡ, bối rối hoặc có khi còn cảm thấy bị xúc phạm, nếu người tặng quà thu ngắn mức độ thân thiết đó quá nhiều, hay quá đột ngột, hay quá sớm.

Có những người thường lấy làm rất khổ sở khi phải tặng quà cho người khác. Không phải vì họ keo kiệt không muốn tốn tiền mua quà nhưng là vì, như vừa trình bày ở trên, họ không biết phải lựa chọn quà gì cho thích hợp. (Dĩ nhiên là ở đây chúng ta đang nói về những trường hợp người tặng quà thật sự muốn làm vừa lòng người nhận quà. Còn nếu nói về dạng quà “tặng cho có tặng” thì đó là một trường hợp khác hẳn.)

Cũng có những người không thích được tặng quà. Có thể vì họ thấy việc quà cáp hoàn toàn không cần thiết trong mối giao dịch của họ đối với người khác. Họ không lựa chọn bạn bè hay đối xử với người khác dựa trên hoàn cảnh tài chính, hoặc trên sự kiện người đó có khả năng tặng họ những món quà quý giá hay không. Đối với họ hành động nhận, và tặng quà, chỉ là những dư thừa làm rườm rà thêm mối quan hệ của hai người một cách vô ích.

Nhiều người thường xuyên tham dự, hay tổ chức, lễ sinh nhật mỗi năm của hầu hết mọi người trong gia đình cũng như bạn bè chung quanh họ. Tùy hoàn cảnh, có những người hàng năm có thể phải mua sắm trên dưới 20 món quà sinh nhật để biếu tặng. Rồi đến cuối năm, chính những người đó cũng có khi lại phải lựa chọn và tìm mua một số quà tương tự cho Giáng Sinh. Và mỗi dịp đi du lịch, nếu họ là một người cảm thấy cần phải mua “một cái gì đó” về làm quà cho mọi người thân thiết và quen biết gần xa thì số quà họ phải mua sắm thường cũng không nhỏ. Quá trình tìm kiếm và mua sắm quà hàng năm của họ do đó tốn kém rất nhiều thì giờ và tâm sức, đó là chưa kể về mặt tiền bạc.

Nói về đi du lịch, đối với nhiều người, đây là lúc họ muốn, hay cần, dành thời giờ cho riêng họ để thưởng ngoạn phong cảnh hoặc thăm viếng thân nhân. Hơn nữa, đi du lịch là lúc người ta thường rất bận bịu về việc di chuyển, ăn ở tại những nơi xa lạ, có khi không cùng ngôn ngữ hoặc phong tục. Và mua sắm quà cáp càng nhiều thì hành lý càng nặng nề, cồng kềnh. Vì vậy, làm sao ai có thể muốn người khác khi đi du lịch phải cực nhọc dành bớt thì giờ quý báu của họ ra để tìm kiếm, lựa chọn quà đem về tặng mình, nhất là khi việc đó hoàn toàn không cần thiết?

Nói chung, nếu một người tự họ cảm thấy sự phiền toái trong việc mua sắm, lựa chọn quà tặng, như vừa kể trên thì làm sao họ có thể muốn họ là nguyên nhân của sự phiền toái đó cho người khác?

Có những người cũng cho rằng sự việc trao đổi quà tặng trong những dịp như sinh nhật, Giáng Sinh, lễ Tình Nhân, v.v. ngày nay đã hoàn toàn trở thành thương mãi hóa. Theo họ tất cả chỉ là những chiến lược tâm lý được nghiên cứu để thúc đẩy, có khi rất tế nhị và khéo léo, làm mọi người cảm thấy họ phải tặng quà, và phải được nhận quà, trong những dịp trên. Tất cả chỉ nhằm mục đích bán được nhiều hàng hóa thêm. Và theo họ, phong tục trao đổi quà tặng ngày nay chỉ chú trọng vào hai việc: mua sắm và nhận được món gì, thay vì chú trọng vào sự chia sẻ và ý nghĩa về sự chia sẻ với nhau.

Nhiều người có vấn đề lớn đối với những quy lệ “ngầm” đòi hỏi họ phải tuân phục các giao ước của việc trao đổi quà đó. Họ không muốn bị lôi cuốn vào các chiến lược tâm lý thương mãi kể trên. Để phản ứng lại những quy lệ ngầm đó, họ giới hạn, và nhiều khi chối bỏ, hẳn việc nhận quà, và tặng quà, với người khác.

Một vấn đề nữa có lẽ là sự phí phạm. Bắt đầu từ những bao bì đủ dạng, đủ cỡ, bằng đủ chất liệu sẵn có bên ngoài mỗi món đồ khi được sản xuất. Rồi những hộp giấy cát-tông, những mảnh giấy hoa màu mè bóng loáng, những chiếc nơ xinh xắn để biến các món đồ đó trở thành những món quà. Tất cả đều rồi biến thành rác sau một thời gian ngắn ngủi. Và số phận của đại đa số những món quà sau ngày sinh nhật, Giáng Sinh, v.v.. là nhanh chóng được cất vào một đáy tủ, một góc phòng, hay một kho chứa đồ, và không bao giờ được đụng đến nữa cho đến ngày đa số chính chúng cũng trở thành rác. Bất kể ai đã trả tiền cho chúng, không mấy người thấy rằng tất cả đều là tài nguyên thiên nhiên đang bị phí phạm.

Vấn đề kế nữa cũng liên quan đến phí phạm. Như đã nói, nếu tự đặt mình vào con trốt xoáy trao đổi quà trong mỗi dịp sinh nhật, Giáng Sinh và sau những chuyến du lịch về thì một người sẽ liên tục và thường xuyên vướng bận trong việc lựa chọn, tìm kiếm và mua sắm quà tặng. Do đó trên thực tế, không ít những món quà tặng trong các dịp trên đều nằm trong dạng “để mà cho có gọi là quà”. Đây là những món đồ vật thường không có giá trị thực dụng, hay mỹ thuật, gì cả đối với người nhận. Nói cách khác, chúng đều thuộc dạng chẳng biết để làm gì ngoài việc để chật nhà và đóng bụi.

Đó cũng là một lý do nữa của những người không thích được tặng quà. Họ không muốn bị bao quanh bởi những món quà “cho có gọi là quà” của người khác tặng. Ngoài việc chúng vô dụng, để chật nhà và đóng bụi, nhiều lúc chúng chỉ cho thấy một sự màu mè, gượng ép và trống rổng – nếu không phải trong mối quan hệ giữa hai người thì trong cái phong tục và quy ước đã dẫn đến những món đồ đó.

Một người cũng có thể không muốn, không thích và không cần được tặng quà vì họ không muốn, không thích và không cần gì cả. Nếu họ thích, muốn hay cần món đồ gì thì họ đã tự mua sắm nó rồi. Có thể không phải là vì họ rất giàu có nhưng là vì họ sống một đời sống rất giản dị nên những gì họ thích, muốn, cần đều nằm trong tầm tài chính của họ. Và theo họ thì cách chắc chắn nhất để có những gì họ muốn, thích, cần là tự họ mua sắm lấy.

Việc tặng/nhận quà cũng nhiều khi phơi bày các khía cạnh khác nhau về phong cách con người. Một cảnh tượng thường thấy lúc mở quà ở những buổi tiệc sinh nhật, Giáng Sinh, v.v. là người nhận quà, trẻ con lẫn người lớn, hối hả cầm từng món quà lên, lập tức xé toạt giấy gói để vội vàng mở hộp ra xem món quà bên trong là gì. Họ chỉ quan tâm muốn biết họ được tặng cái gì. Hiếm khi có ai để ý đến bề ngoài của món quà đẹp xấu như thế nào. Hiếm khi có ai nghĩ đến việc người tặng có thể đã tốn công sức và thời gian để trình bày món quà thật mỹ thuật trước khi trao cho họ. Chỉ vài giây đồng hồ thôi là họ quẳng tất cả công sức, thời gian, và thiện ý, đó của người tặng vào chung đống với những giấy gói, dây nơ, v.v. của những món quà đã được mở rồi để hối hả chụp đến những món quà chưa mở khác. Có người cho đây là một hành vi và cử chỉ, dù chỉ vô tình, biểu hiện nhất sự chủ nghĩa vật chất trong toàn thể quy trình tặng/nhận quà thường thấy ngày nay.

Và khi nói về “chủ nghĩa vật chất”, nếu cha mẹ không cẩn thận trong việc tặng/nhận quà của họ thì họ cũng sẽ vô tình ban tặng cho con cái họ một ý niệm rất vật chất về quan hệ giữa con người với con người. Chúng sẽ cho rằng quà tặng là biểu tượng và thể hiện của tình thương. Chúng sẽ rất dễ dàng cho rằng món quà có đúng như chúng đòi hỏi thì người tặng quà mới thật sự yêu thương và quan tâm đến chúng.

Ngoài ra, cha mẹ còn có thể ban tặng cho con cái họ thói quen tiêu xài hoang phí kéo dài suốt cuộc đời chúng. Đó là vì trong mỗi dịp sinh nhật và Giáng Sinh, ngoài quá trình trao đổi quà, trẻ con thường còn tham dự trực tiếp quá trình mua sắm quà nữa. Có nghĩa là cha mẹ làm gương cho con cái họ ngay từ lúc bé thơ về việc mua sắm những món xa xỉ, vô dụng, không cần thiết. Rồi khi lớn lên, chúng sẽ xem đó là cách thức tiêu xài chính đáng, hay thậm chí còn là “rộng rãi”. Không nhiều thì ít, tâm thức những đứa trẻ nầy cũng sẽ đồng hóa việc mua sắm hàng hóa vật chất với sự vui vẻ, hạnh phúc. Chúng sẽ dễ dàng gia nhập và nối tiếp một thế hệ không hề biết gì về cần kiệm. Đây là một thế hệ bất kể làm được bao nhiêu tiền vẫn suốt đời tay làm hàm nhai. Đó là vì quan niệm quản lý ngân sách thành công của họ là chỉ cần làm sao có đủ trả tiền lời ngân hàng mỗi tuần để giữ những món nợ thẻ tín dụng đừng vượt qua mức tối đa.

Trở lại hoạt cảnh “Sao? Sao? Đẹp không? – Tuyệt vời! Thích quá! Thích quá!” ở trên. Tại sao chúng ta ai cũng biết bề trái của những vở kịch trên mà vẫn tiếp tục tham dự và góp phần cho phép chúng tái diễn và tái diễn không ngừng nghỉ? Tại sao chúng ta vẫn cùng ngầm giao ước để làm nhọc thân và nhọc lòng lẫn nhau về vấn đề nầy? (“Cám ơn anh/chị đã bỏ thì giờ và chịu tốn kém để biếu tặng tôi một món quà hoàn toàn vô dụng nầy, và để đáp lễ tôi cũng có một món quà tương tự cho anh/chị…”) Tại sao chúng ta không can đảm lên một chút để tự giải thoát chúng ta khỏi cái vòng lẩn quẩn đó? Tại sao chúng ta không đặt ra một hệ thống tín dụng mới: “Món quà của tôi lần nầy là cho phép anh/chị không cần cảm thấy bị bắt buộc phải tặng quà cho tôi”. Đây là một món quà “được phóng thích”. “Số tiền mà anh/chị định dùng để mua quà cho tôi? Hãy dùng nó để mua cái gì khác có ích lợi thật sự cho anh/chị. Phần tôi cũng vậy. Như vậy chẳng phải chúng ta ai cũng nhẹ nhàng và vui vẻ cả không?”

Một số người ngày nay bắt đầu tổ chức sinh nhật cho con cái họ, hoặc cho chính họ, với tiêu chuẩn “không nhận quà”. Trên thiệp mời, họ ghi rõ những câu như “Xin đừng tặng quà. Sự hiện diện của quý vị đã là phần quà đáng quý nhất cho tôi” (“your presence is already the best present for me”). Chúng ta cần nhớ rằng người ta có thể nghĩ nhớ đến nhau mà không cần quà tặng cho nhau. Họ có thể họp mặt qua những buổi tiệc thật giản dị để thăm hỏi, hàn huyên với nhau. Những tấm thiệp sinh nhật, hay thiệp Giáng Sinh với vài dòng thăm hỏi chân tình (và tránh những sáo ngữ!) có thể được trao đổi như bằng chứng củng cố mối quan hệ và tình cảm giữa hai người. Ngày nay, ngay cả những tấm thiệp giấy chúc mừng nầy cũng có thể được thay thế bằng dạng “điện tử” qua email hay các mạng xã hội.

Nhiều phụ huynh, thay vì mua sắm quà cho con cái họ như mọi người chung quanh, dùng những dịp như sinh nhật, Giáng Sinh để cả nhà cùng tham gia một sinh hoạt chung nào đó. Thí dụ như một chuyến đi chơi ngắn trong ngày, hoặc một buổi tiệc nhỏ giản dị, tại nhà hay picnic hay ở một quán ăn. Mục đích chính là họp mặt vui đùa trò chuyện với nhau vì đó là một trong những cách hữu hiệu nhất để xây dựng và củng cố quan hệ lẫn nhau trong gia đình.

Trẻ con sẽ thắc mắc tại sao chúng không được quà như những đứa trẻ khác. Vì vậy ngoài những trò chuyện vui đùa, các phụ huynh trên cũng dùng thời gian sinh hoạt chung để giảng cho chúng nghe về những ý nghĩa lẫn mặt trái của hiện tượng trao đổi quà, về sự khác nhau giữa “muốn” và “cần” trong phương diện vật chất, về những gì quan trọng trong mối quan hệ giữa hai người, về giá trị sự sống và phương cách sống, về quy tắc quản lý tài chính cá nhân, v.v. Nếu họ không chủ động hướng dẫn về những vấn đề nầy thì con cái họ sẽ không thể có đủ trí suy xét để tự nhìn thấy và tự quyết định cho chúng.

Điều nầy không có nghĩa là những người nói trên chủ trương không bao giờ tặng hay nhận quà với ai khác hết. Những quà tặng có ý nghĩa hoặc ích lợi thực dụng có thể xảy ra bất cứ lúc nào trong gia đình và giữa thân hữu. Trong nhiều dịp hoặc đặc biệt hoặc ngẫu nhiên, bất chợt thì việc trao đổi quà có thể là một điều rất chính đáng (“đặc biệt” ở đây chỉ có nghĩa là “không xảy ra theo thông lệ thường xuyên và định kỳ” như sinh nhật và Giáng Sinh).

Một thí dụ về quà tặng bất chợt không cần lý do, hoặc ngẫu nhiên hoặc ngẫu hứng là nếu đến thăm viếng một người bạn thì mang theo một bó hoa nhỏ hay một chai rượu, tùy giới phái. Hoặc nếu đang dạo chơi trên phố và chợt thấy món gì đó (một quyển sách chẳng hạn) mà nghĩ rằng một người thân của mình sẽ thích thì việc mua tặng anh/cô ấy là một điều rất tự nhiên.

Có người cũng cho rằng chỉ những quà tặng nho nhỏ bất chợt không lý do, ngẫu nhiên, ngẫu hứng dạng nầy mới thật sự biểu tượng cho ý nghĩa tinh khiết nhất trong việc tặng và nhận quà.

bài đã đăng của Nguyễn Nhân Trí


Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006-2012 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)
porn ficken russian porn japanese porn watch porn watch sex izle sex izle anal porn tube amateur porn watch