Trang chính » Biên Khảo, Phiếm luận Email bài này

thôi thúc hoặc chọn lựa? lần đầu trở thành đàn ông

0 bình luận ♦ 14.11.2016

 

Nếu tất cả người nam chịu kể lại lần đầu tiên ấy, chắc chắn có nhiều chuyện bất ngờ, nhiều chuyện khôi hài, nhiều chuyện khó hiểu và cũng lắm chuyện bình thường. Trở thành đàn ông cũng như trở thành đàn bà là chuyện đương nhiên như ai cũng phải có bước đi đầu tiên, ai cũng có lần nói đầu tiên. Lạ một điều, Biết đi, biết nói thì mừng, được khoe khắp nơi, được khen. Biết đàn ông biết đàn bà lần đầu tiên thì sợ, giấu kỹ, có người suốt đời không dám nói ra.

Người phụ nữ đầu tiên của đàn ông ít khi là vợ. Lần đầu tiên, thường là những phụ nữ lớn tuổi hơn: đa số là gái làng chơi, đôi khi là hàng xóm, đôi khi là người quen. Phụ nữ làng chơi xuất hiện lần đầu phù phép con trai trở thành đàn ông, sau khi nhận tiền và mừng lắm vì họ tin đã gặp hên, rồi biến mất. Người đàn ông thỉnh thoảng nhớ về nhưng không nhớ tên nhớ mặt. Kỹ niệm gắn bó hơn khi gửi cho người quen hoặc hàng xóm, như bóng ma lai vãng trở về, tự hỏi người ấy ra sao? còn hay mất? nếu gặp lại có được nữa hay không?

Lần đầu, phút đầu, ngày đầu ấy trong lòng mỗi đàn ông khác nhau. Những con trai may mắn nhờ người yêu mà trở thành đàn ông, nhất là cùng một lúc người yêu trở thành đàn bà, cái diễm phước ấy, đáng tự hào và yêu nhớ suốt một đời người.

Đề tài lần đầu trở thành đàn ông ít thấy trong thơ. Tại sao? Thơ hay như Lý Bạch cũng không thấy. Thơ điên như Bùi Giáng cũng không. Thơ ngang như phong trào Beat, rất nhiều lần trần truồng, cụ thể mà không phải lần đầu. Những lần tiếp theo, đâu còn gì lạ. Tựu trung, những thơ tôi đọc qua, không thấy thi sĩ nào xông thơ vào việc này. Có lẽ là điều ít ai muốn nhắc tới.

Bài thơ hay thông thường đến từ một thôi thúc nào đó. Nhưng không phải thôi thúc nào cũng trang trải thành thơ, người viết có quyền chọn lựa: viết hay không viết. Có người lý luận rằng, khi cảm xúc và ý tứ thơ đã thành động lực mạnh thì thôi thúc khiến người viết không thể chọn lựa. Đúng như vậy. Những bài thơ được sáng tác bằng động lực này, động lực sáng tạo chiếm ngự toàn thể tâm hồn và thân xác người viết, là những bài thơ hay. Ít nhất là có giá trị của sức rung động ghi lại trong chữ nghĩa. Nhưng những trường hợp này hiếm hoi hoặc ít xảy ra cho những người nặng nhọc trầm tư.

Đa lần thơ đến bằng một thôi thúc trung bình, vừa đủ để đề tài và nội dung bài thơ xuất hiện và người viết có bản lãnh sẽ biết chọn lựa. Nên để bài thơ thành hình hoặc quên đi hoặc giữ trong âm thầm tiếp tục trăn trở. Tiếp tục trăn trở là một trong những phương pháp làm cho nội dung và những chi tiết trong bài thơ chín mùi. Nội dung có thể sâu sắc hơn, có thể rộng lớn hơn, có thể biến dạng thành một bài thơ khác. Những chi tiết cô đọng hơn và chính xác hơn và thơ hơn.

Hành trình đi từ Thôi thúc đến Chọn lựa đến Trăn Trở rồi Thôi thúc đến Chọn lựa đến Trăn trở…. cho đến khi bài thơ ra đời hoặc chết theo thời gian, là hành trình lớn lên của một hồn thơ. Qua hành trình này, đề tài và nội dung bài thơ sẽ có bản sắc khác lạ, khác lạ một cách tự nhiên, trôi chảy, không cần sắp đặt, không cần ráp chữ.

Dĩ nhiên đề tài và nội dung là phần quan trọng nhất của bài thơ, vùng tiếp xúc giữa tác giả và độc giả. Sân khấu diễn đạt của tác giả. Nếu cứ diễn tuồng cũ hoài, sẽ không có khán giả.

Bài thơ không bị lập lại là bài thơ cần thiết. Hoặc tự bắt chước mình, bắt chước những bài thơ của mình đã được thành công hoặc bắt chước thơ người khác. Bắt chước và bị ảnh hưởng là hai việc khác nhau. Bất cứ bài thơ hay nào cũng bị ảnh hưởng ít nhiều của những dòng thơ hay khác nhưng không có bài thơ hay nào là bài thơ bắt chước cả.

Hôm qua, tình cờ đọc thơ của thi sĩ Nam Phi, Siphiwe Ka Ngwenya, mới thấy bài Natural Initiation. tạm nói là Lễ Cắt Qui Đầu Tự Nhiên.

Cắt không tự nhiên là sao? Theo một số tôn giáo, một số tập tục, con trai khi sinh ra phải cắt da qui đầu. Công việc này được xem như lễ qui nạp. Ý nghĩa đầu tiên của sứ mạng truyền giống. Thường do một vị chủ tế hoặc phù thủy bộ tộc. Còn cắt theo kiểu tự nhiên, chỉ cần phụ nữ. Dĩ nhiên, tuổi đời cần phải lớn đủ.

Thi sĩ Ngwenya viết bài thơ này cho thấy sự nhiêu khê của đời sống xã hội. Một sự việc bình thường, con trai nào cũng sẽ làm nhưng người ta phức tạp hóa với những ý nghĩa cao kỳ rồi niềm tin biến nó thành linh hiển. Khiến cho người cắt, kẻ không cắt đều cưu mang một thứ tội lỗi thầm kín, bí ẩn và di truyền. Phải chăng đó là tội trái táo mắc ở cổ A-Dong? tội gọi là tổ tông?

Lễ Cắt Qui Đầu Tự Nhiên

trong khi kẻ khác
muốn làm người
lê bước qua bụi rậm
lên đầu núi
cắt da qui đầu và
nhận khuyên bảo
bởi người lớn
kẻ kinh nghiệm
đường đời chông gai

em
người đàn bà
cắt qui đầu của  ta
mùi vị vừa đắng cay
vừa ngọt ngào của máu
cảnh tượng hiện ra
trên giường ngủ
nói thì thầm
rủ rê
đầy thương cảm
vào tai ta
lắng sâu đáy tim
sâu hơn
câu kinh tẻ nhạt
trong lễ Cắt qui đầu

rồi khi ta về lại trên dấu chân xưa
nhiều năm trôi lãng
cảm thấy có em
làm ta tái sinh
gà gáy
cừu kêu
bò rống
chim hót trên cây

khi trời bật khóc
lệ rơi
ngẫm nghĩ
một mình trong phòng
trầm tư
kỹ niệm vui sướng
lảng vảng quanh ta
từ dĩ vãng thâm sâu
ta thấy em hiển hiện
thật
số mệnh bắt đôi ta chia lìa
ta chống lại biển cả
nước từ mắt tuôn ra

Xã hội ngày xưa và tôn giáo có lý do chính đáng để toa rập với nhau áp lực và dồn ép con người chấp nhận một số tội lỗi như hàng rào ngăn chận hành vi tự nhiên bẩm sinh của nhân loại. Đàn ông là một sinh vật luôn luôn bị nghi ngờ sẽ vi phạm vào chuyện tình dục. Bản năng truyền giống là bản năng lớn nhất của giống đực vì đó là nguồn cội của nòi giống sinh tồn. Nhưng con người được giáo dục từ nhỏ, bị khắc ghi, hằn sâu vào tâm linh tâm lý tri thức, cái bản năng bẩm sinh này là nguồn gốc gây ra tội lỗi. Con người lớn lên với sự mâu thuẫn không lối thoát: Một bên là bản năng tự nhiên một bên là luật lệ tôn giáo và xã hội.

Luật lệ càng quản thúc, bản năng càng vùng vẫy. Sẽ không bao giờ tiêu diệt được bản năng, chỉ có sự quản thúc và chờ đợi sự vượt rào của bản năng. Ngoài trừ những nhà tu chân chính, đàn ông nào cũng phải trở thành đàn ông. Vừa bước qua cửa này là trái táo xuất hiện, treo ở cổ. Mặc cảm có tội ám ảnh tâm lý. Tội tổ tông chính là mặc cảm có tội vì truyền giống sai người, trật chỗ, không hợp giáo, hợp pháp. Bản năng tự nó không có sự đúng sai. Bản năng truyền giống có bản chất hối thúc và lôi cuốn của vật lý và hóa học. Đến mùa, đúng kỳ, bản năng múa máy không phân biệt đối tượng, không gian, thời gian. Xác định đối tượng, nơi chốn, thời điểm là do tôn giáo và xã hội đặt ra. Mâu thuẫn này là sự tương tranh của nhân loại, của một đời người, nhất là người đàn ông.

Bản năng truyền giống, sinh tồn bị ngăn chận bị dồn nén, nó xuất hiện qua nhiều ngõ ngách khác. Có ngõ tối tăm, có ngõ sáng lạn. Một trong những ngõ tốt đẹp là nghệ thuật. Thơ có nguồn rễ từ bàn năng sinh tồn thăng hoa lên khả năng mỹ thuật.

Những trầm tư về tình dục, về bản năng truyền giống sinh tồn sẽ trở thành tiềm lực thôi thúc cho một đề tài liên quan. Một hôm rung cảm trở thành thơ. Bài thơ Natural Intiniation ra đời tình cờ nhưng đã cưu mang nhiều năm tháng, trăn trở trong trầm tư, trong lòng của Ngwenya.

Tại sao thơ không hời hợt? Bởi thơ đến từ kinh nghiệm sống, kinh nghiệm được trầm tư, suy đạt qua nhiều năm tháng. Nội dung và đề tài của bài thơ là một phần xương máu trí não của tác giả. Không phải chỉ là những cảm xúc ào ạt và nhẹ tênh. Vì vậy giữa thôi thúc và chọn lựa là khả năng và bản lãnh của thi sĩ.

Thi sĩ Siphiwe Ngwenya, trong bài thơ Meli, ông đã cho người đọc thấy sức ào ạt của cảm xúc của tình yêu và tình dục. Làm thơ mà sợ tình dục thì chỉ nên viết kinh. Cảm xúc được chọn lựa để dẫn đưa người đọc từ những thú vị vật chất, hấp lực của phái nữ qua đến một kết luận thật tử tế. Phải chăng sau khi bản năng truyền giống của đàn ông khơi động, giục giã ái tình thì một tiềm năng khác dâng lên đối chọi, đưa người vào vòng luân lý, xã hội và tôn giáo. Phải chăng, người không thể sống đơn độc, bao lâu còn ở trong vòng xã hội, tập đoàn là bấy lâu phải tuân theo luật đạo, luật đời, luật sống chung. Và những nghệ sĩ thật sự tổn thương vì quá nhiều luật lệ ngăn cấm. Những đau thương, mâu thuẫn ấy chính là những nhát cuốc đào sâu vào lòng thơ.

Meli

22 tháng 10 2002

nàng là nữ hoàng
đầy đặn và khêu gợi
da sô cô la
                đen
                    đậm
                         nâu
                             đà thẳm
đôi mắt nâu hấp lực nam châm
đôi môi đậm ngọt ngào
                    nụ cười quyến rũ
uyizihlabathi zolwandle
nàng có
đôi vú đầy dòng giống Châu Phi
tôi nâng niu trên tay
đôi núm gỗ mun phồng nhọn
bụng thon đáng tiền
như nữ hoàng maskandi

bờ hông linh động
eo uyển chuyển
mông nhỏng đong đưa
đùi chắc nịch láng lẩy
dung nhan tươi sáng
chân biểu diễn đường cong
như nhánh cây umdlebe
nhìn bước chân nàng,  tôi nói
unyathela ngabantwana

nàng là con báo
nằm trên đỉnh cây umyezane
trí tuệ nàng sâu hơn biển
nàng giỏi phản kích bằng lời
như núi lửa
nổ tung
bài thơ tôi vừa viết
dùng để cầu hôn

(Trích Đọc Thơ Trước Nửa Đêm)

 

_____________________________________________________________________________

Siphiwe Ka Ngwenya (1964)

Thi sĩ Nam Phi

Tiểu sử: http://disabilityunit.ukzn.ac.za/index.php/poetry-africa/past-participants/184-siphiwe-ka-ngwenya-south-africa.html

______________________________________________________________________________

Natural Initiation

while other
would-be men
trudge the bushes
of the mountain tip
to be circumcized and
advised
by their elders
who know the thorny
road of life

you
woman
circumcized me
with the bitter
sweet taste of my blood
drawing images
on our lovebed
words whispered
shining
with compassion
into my ears
sinking in my heart
deeper than
the monotonous verse
of the initiator

so when I walked again where my feet walked
many years gone by
I could feel you
and I was born again
crowing of cocks
bleating of sheep
bellowing of bulls
birds singing on trees

when the sky’s tears
began to fall
thinking
alone in my room
searching deep
joyful memories
came to haunt me
my rooted past
I saw you coming
real
only fate setting us apart
I resisted an ocean
welling in my eyes

(Trích trong Botsotso. An anthology of contemporary South Africa Poetry bởi Allan Kolski Horwitz và Ken Edwards. )

Meli

22 October 2002

she is voluptuous
plump queen
chocolate
              black
                     dark
                          brown
                                  sepia
magnetic brown eyes
dark luscious lips
                          seductive smile
uyizihlabathi zolwandle
she is full
afrikan breasts
i cup tenderly with my hands
big ebony nipple-sharp
belly well fed
like maskandi queens

she is hips swaying
waist swinging
ample buttocks shaking
sturdy thighs shining
face glowing
legs well curved
like umdlebe tree branches
when she walks i say
unyathela ngabantwana

she is my panther
on top of umyezane tree
her mind is deeper than the sea
she can be tongue-lashing
volcanic
exploding
the last poem i compose
to propose.

(Trích trong cùng sách)

bài đã đăng của Ngu Yên


Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006-2012 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)
porn ficken russian porn japanese porn watch porn watch sex izle sex izle anal porn tube amateur porn watch