Trang chính » Biên Khảo, Giới thiệu tác giả, Giới thiệu tác phẩm, Phê Bình Email bài này

Tên đãi chữ khù khoằm ở Hoang Dã Tây

1 bình luận ♦ 24.08.2016

– Mừng một vòng ‘lục thập hoa giáp’ của Vương Ngọc Minh, 24/8.

ĐM, đến Hoang Dã Tây[1] mà không biết nói tiếng “Đan Mạch” thì chúng nó đập cho giập mạch đan. Cái “định mệnh”, gặp tên khù khoằm này, Vương Ngọc Minh (VNM) ở Cựu Kim Sơn (San Francisco), mà không biết văng tục, thì hắn léo tiếp. Với cái mặt và cái họ Vương, dễ nghĩ nghỉ gốc Tàu, nhưng chàng chỉ bảo “Tôi Nam rặt”; Nam đây là Miền Nam nước Việt. Nhưng, cái mặt y thì y chang một chú Khách, lai Mỹ da đỏ …. Theo lời khổ chủ, có lần được chủ một nhà hàng Việt mời, tới nơi thấy mấy cha làm ở Tổng lãnh sự đang ngồi, VNM đã mắng chửi đám đó liên hồi đủ hết cả lồn, cặc, đụ, đéo chỉ vì bọn họ cứ thờ ơ với tình cảnh đau thương của dân/nước Việt, và gã chủ đã phải tiễn ổng ra cửa vội. “Đường Kách Mệnh” cái thời cuộc! Người ta đến Hoang Dã Tây là để đào/đãi vàng, nhất là mấy quan chức Việt ở tòa Tổng lãnh sự Cựu Kim Sơn kia; ảnh thì đến đây làm cái chó gì? Cứ theo lời, thì VNM đến đây chỉ để ỈA và ĐỤ, tin tôi đi.

Thực lòng, đã từ lâu tôi thấy nếu không viết gì về VNM thì tôi nợ cả chàng lẫn đời cái gì đó lớn lắm, ĐKM. Bởi vì, theo tôi, VNM vừa chính đại diện khủng nhất của “văn chương mạng” (Internet Literature) tiếng Việt, vừa bố nhất của cái gọi là “văn học lưu vong” đương đại của văn học Việt. Chẳng ai có thể sánh được đâu, yên tâm đi, lũ tôi mọi (đầy “tài năng” đến mức nô tài) kia. Cho nên, ngay từ tháng 3 năm kia tôi đã rắp tâm viết, tiếc nuối là suốt mấy năm nay hoàn cảnh bí bách trong “thập diện mai phục”, thời gian chẳng có dư dả cho bất kỳ cái viết nào dài quá một trang giấy (mà tôi thường chỉ tranh thủ được chừng nửa tiếng “thoát tục” để viết ra), nên hôm nay (8/8/16), chợt linh tính mách vào Facebook (FB) chàng, ngó thấy chàng kề 60 rồi tôi mới giật mình mà tự ép đôi bàn tay thô bỉ bôi chữ ra file word này, để có thể ra một bài dai dai, sau nhiều năm chẳng hiểu sao bị giang hồ đồn “Đặng Thân đã cạn kiệt khả năng sáng tạo” (ĐM, thực ra thì tôi tự xét mình chưa bao giờ có khả năng đó, he he).

Vào ngày 11 tháng 3 năm 2014, tôi đã nhắn VNM gửi cho 10 bài thơ chàng đắc ý nhất, với ý định viết ngay về thơ chàng. Xin trích một đoạn inbox trong FB:

Dang Than:
bác Vương Ngọc Minh!
bác hãy gửi cho 10 bài mà bác tâm đắc nhất nhé!!!!!

Minh Ngọc Vương:

làm gì chàng?

Dang Than:

muốn đọc thật kỹ thơ chàng VNM.

Minh Ngọc Vương:

okay, những bài mình tâm đắc nhất, hiện đang nằm trên da màu với tiền vệ, độ chừng một tháng trở lại thôi, chàng vào lục, nhé!

Dang Than:

1 tháng qua??

clip_image001[1] Minh Ngọc Vương:

yeah, gần đây nhất, khoảng một tháng nay, hơn mươi bài, thể tân hình thức.

clip_image001[2]

Dang Than:

thế quá khứ bỏ đi à?

Minh Ngọc Vương:

bỏ đi.

Dang Than:

hay tại chàng quên chúng?

clip_image001[4]Minh Ngọc Vương:

thực tình, mình chả giữ bất cứ gì, chàng ạ, thấy chàng hỏi, mình nghĩ, tốt nhất đọc những thứ mới nhất, nó thiết thực hơn.

Dang Than:

ok. hay!

clip_image001[5] Minh Ngọc Vương:

chàng cứ nghĩ lại xem, tại sao cứ phải đào bới những bãi cứt cũ mãi!

clip_image001[6] Dang Than:

câu này ĐƯỢC LẮM
và nó quá đúng với bác
do ngày nào bác cũng “ỉa” đều
hah

Minh Ngọc Vương:

đúng như thế chàng, sảng khoái ghê lắm, đụ, ỉa, hai thứ khoái, mình mê.

Dang Than:

rất tốt

clip_image001[7] Minh Ngọc Vương:

chàng làm việc đi, mình ỉa nữa đây!

Rõ hết chứ, VNM đã nói trắng. Sau đó, tôi copy 10 bài thơ của chàng ra, đọc xong rồi thất lạc đâu đó, chưa kịp sử dụng, vì bài viết này suốt mấy năm nay chỉ mới được gõ ra mươi dòng.

Nói VNM ngày nào cũng ỉa ra thơ, chẳng sai. Làm thơ như đi ỉa. Ngày nào chàng cũng phọt ra thơ, suốt hàng chục năm nay (trước đây VNM còn hay dùng bút danh Lưu Hy Lạc). Nhiều người nói thơ chàng không hay, không thiếu kẻ chê thơ chàng kém cỏi. ĐKM, tôi thấy thơ chàng tuyệt luân. Đặc biệt nhất là cái “tâm thế thơ” của chàng. VNM được trời sinh ra với cái “cơ địa” rặt nghệ sỹ, nghệ sỹ toàn tòng. Con người xã hội của chàng đã được “giải cấu”, cho nên sống giữa Hoang Dã Tây mà ngoài ăn, ngủ, đụ, ỉa ra thì chàng chỉ còn biết “làm” mấy việc này: làm thơ, vẽ tranh và chụp ảnh. Thần kinh hệ của chàng hình như không còn thích hợp cho việc gì khác, thậm chí là lái xe, một việc tối thiểu ở Hoa Kỳ. Ừ, thì chàng không thích “đào bới những bãi cứt cũ”, nên hãy xem hú họa vu vơ cái thứ mới nhất chàng post trên FB (8/8/16) xem nó ra sao:

Minh Ngọc Vương with Thanh Thủy Trịnh and 14 others.

6 hrs

Ðọc.

chúng ta
một lũ rớt hột
hở chút về việt nam- tìm
ấy 
tôi vẫn nói thế
do 
(lúc đấy!) có thể không nghĩ ra
ý gì mới

dù- như nào 
bầu trời trong mắt 
có chùng thấp hay cao 
rộng

với tôi
– chung quanh 
luôn độc một màu xám
từ tro

hễ bày bố

là cố tình
loay hoay- tôi
vẽ đi/ vẽ lại một con rắn (cũng màu xám
từ tro
nốt!)

hiện sương đầy trời
nom- giống tàn
đóm
nhang/ đèn

từ cuộc tống táng
 
dâu bể 
lãng đãng bay

lúc đầu rỗng
thì chữ
dẫu chỉ dăm chữ
để viết xuống (ngay lúc này!)
nghĩa không nhất thiết 
đi đôi nhau (giữa con rắn và chúng ta

một lũ rớt hột!) hở chút 
về việt nam- tìm
tìm quái gì chứ? ngã ra 
còn nghĩ/ nắm- chi được
hử

wow
khi không hồn
vía
thoát- tôi 
cắp khuôn mặt thị lộ
dàu dàu 
vụt về hướng côn sơn

ôi cha
suốt đêm 
nhắm mắt liền thấy
tôi- kẻ giải oan cho nguyễn trãi
chứ chả ai khác
từ giờ cho tới
 
lịch sử 
khép lại.

vương ngọc minh

Kiểu thơ này VNM đã làm chắc rằng không dưới nửa ngàn bài. Vì chàng cứ đều đặn, hàng ngày. Quái lạ, chàng viết nhiều như thế mà chưa ai viết gì về thơ chàng! Quái đản, là có những người thấy cái hay ở bài thơ “Con cóc” trong dân gian mà lại không thấy thơ VNM hay! ĐM! Trước hết, thoáng qua mà nói ta thấy sự khá đồng điệu giữa thơ VNM nói chung, bài này nói riêng, với dòng “thơ mông lung” khá ồn ào bên Trung Quốc và có không ít ở Việt Nam. Thậm chí, “tính mông lung” đã rất bị lạm dụng trong các nhà thơ đình đám trong nước thời gian qua. Và, thú thật, chỉ với VNM, ta mới thấy hết muôn vẻ của kiểu thơ này. Rõ ngay, đó là không gian lập thể hóa, để tạo nên được sự đa nghĩa, liên tưởng nhiều chiều, với những liên văn bản đan cài. Chỉ cần đọc lên mươi chữ, ta đã thấy sự áp chế không gian thơ của trực giác, rồi sau đó là những ào ạt ngôn từ bật ra từ vô thức, với một chút hữu thức của hiện sinh. Gam màu xám (ôi, những “tro” những bụi buồn thê lương hoang hoải của đời sống đương đại; những “con rắn”, minh tượng của trí tuệ, nay cũng bợt bạt lợm nhược, ôi chàng, kệ má lịch sử đi…) bao phủ hầu khắp bài thơ này khiến nó gần gũi với thơ mông lung Trung Quốc, tuy nhiên, nó không bị đẩy quá xa khỏi trường ngữ nghĩa như các đồng nghiệp bên Tàu. Song hành, ta còn thấy tinh thần “thơ vụt hiện” thật là phóng dật… Đó là một số điểm gợi trong nhiều người đọc (hâm hâm) những đặc tính quen thuộc. Thế nhưng, những điểm HAY và MỚI trong thơ VNM thì chắc rằng nhiều người thấy, chỉ không ai chịu nói ra. Nào là “nhịp, phách” của chàng rất lạ, vừa đỏng đảnh, vừa bộc trực, vừa bất chấp, vừa tinh tế. Nào là tính “trơ” của từ vựng được VNM thể hiện thật thoải mái trong thơ mình. À vâng, có thể đặc tính này sẽ khiến khá đông người quen thói với “thơ du dương” khó gần thơ chàng. Kệ đi, tôi thấy rất hay. ĐKM! Cái hay của thơ chàng, với tôi, thì tương tự như xem tranh của những danh họa “quái vật” chuyên môn vẽ “tranh xấu” như de Kooning, Pollock, Rothko, Dubuffet, Breton, Ossorio của dòng “Art Brut/Primitivism”, hay như gã Basquiat vẽ tranh như thằng thần kinh mà giá tranh hàng mấy chục triệu đô. VNM cũng là một họa sỹ (tuy nhiên, trong lĩnh vực này thì chàng vẫn có xu hướng vẽ tranh đẹp, kiểu “Ab Ex” Hoa Kỳ, vì hồn chàng “nên thơ” lắm). Tôi ủng hộ VNM viết nhiều nữa những bài thơ kiểu này. Nó dường như thô cứng, dường như rất công nghệ, dường như lạnh lùng, dường như vô cảm, dường như hóc búa (hay “hóc xương gà”), dường như dằn dỗi, dường như trần trụi, dường như căm hờn, dường như lạc lõng… Nhưng, tất cả những cái “dường như” đó lại vô cùng xác tín, lột tả được hết cái THỜI mà chúng ta đang sống, nhất là cái đời sống tâm thức đầm lầy Nam Việt và cả chốn Hoang Dã Tây. Tôi thường thèm đọc những bài thơ như thế!

Thưa quý vị!

Xu hướng rất phổ biến trong thơ VNM là lối “tân hình thức”. Đơn cử, đây là một bài rất tân hình thức chàng viết tặng tôi cùng một bức tranh:

Giềng Mối Giữa Tôi 
và Nhà Thơ!

.. tặng đặng thân.

hôm nay ấm ớ tôi 
ra ngồi trong một không 
gian có thứ thời gian 
trôi cực chậm đầu kề
 
chỗ sinh phần bứt bụng 
ra cho tách xa hẳn 
hai chân hai tay i
chỗ cũ nhưng giờ thì 

đã hết sức lỏng lẻo 
tóc rũ dài quá vai 
trong một không gian có 
thứ thời gian trôi cực
 
chậm bọn đạo tì túc 
trực sẵn đứng chống nạnh 
ngó dáo dác chờ tôi 
mà mạnh dạn hô lên

chúng sẽ vung xẻng lấp 
huyệt bọn thương vay khóc 
mướn có mặt từ đời 
nào trong một không gian
 
có thứ thời gian trôi 
cực nhanh hết khóc ủ 
dột chúng lại mạnh dạn 
cười toe đếm “một hai
 
ba ra cái gì..” hai 
mắt tôi treo trên đọt 
cây sào chốc chốc phóng 
nhìn sao trong một không
 
gian có thứ thời gian 
trôi cực nhanh thình lình 
chiếc miệng mở đếm “một 
hai ba ra cái gì..” 

cùng lúc cũng thình lình 
hai chân vụt đứng dậy 
mặc dù hết sức lỏng 
lẻo (kiểu tiến thoái lưỡng
 
nan!) quả tình tôi chả
biết hai chân vụt đứng 
như vậy để làm gì 
nữa (!) cuối cùng trong một
 
không gian có thứ thời 
gian trôi im ỉm tôi 
điều khiển đầu trút xuống 
hít hà cuộc đất đoạn
 
vòng tay che chắn hết 
mặt chẳng hiểu gì cả 
phải không? một người làm 
thơ lúc nào cũng ấm
 
đầu vào một ngày ấm 
ớ ra ngồi trong một 
không gian có thứ thời 
gian trôi cực chậm thử
 
hỏi …
..
vương ngọc minh

clip_image003

ngày 8 tháng 3, 2015.
acrylic mix bút lông trên giấy
.

Quả thực, VNM làm thơ như dị hóa. Những lối “thơ mới” này được chàng ưng vì nó nói lên được cái “tâm thức hậu hiện đại” trong lòng chàng, giữa đằng đẵng Hoang Dã Tây. Tân hình thức là một cuộc chơi có lý, phần nào nó chung tay giúp văn chương Việt vượt ra khỏi cái lối thơ đầy “tình tủn mủn” và vần vè kiểu “ve kêu” dãi dặc thê lương, đã ám quẻ tâm tình người Việt suốt nhiều trăm năm, nay lại được đám “mậu dịch quốc doanh” và lũ thờn bơn “ma zde in Việt Nam” đông như kiến cỏ suốt ngày chăm ấp vỗ về mà nôn ra những đống chữ nhảm nhí, vô cùng phản động và kinh tởm, khiến cho người đọc có chút lòng với từ chương hễ thấy thơ của đám ấy là lợm mửa. ĐKM!

“Thơ Tân hình thức Việt dùng lại các thể thơ Việt, thêm những yếu tố như vắt dòng, lập lại, tính truyênngôn ngữ đời thường. Vắt dòng vừa giữ cho bài thơ đúng hình thức của các thể thơ, vừa có tác dụng vắt ý tưởng từ dòng này qua dòng khác. Tính truyện có nghĩa là nối kết những ý tưởng với nhau, không rời rạc như trong thơ tự do, và cũng có nghĩa là kể truyện. Ngôn ngữ đời thường, được hiểu như đưa cách nói đời thường và dùng ngôn ngữ thông thường, để diễn đạt cuộc sống. Người làm thơ thay vì phải bận tậm tới những chữ bí hiểm, khó hiểu, có thể chú tâm tới việc tìm kiếm ý tưởngnhịp điệu mới. Ba yếu tố trên cùng với kỹ thuật lập lại, phối hợp thành nghệ thuật thơ Tân hình thức Việt. Tuy nhiên, kỹ thuật lập lại, là yếu tố chủ chốt, hình thành nhịp điệu thơ, và làm lúng túng người làm thơ nhất.” [2]

Nhận định đó là đúng luôn với tân hình thức VNM. Không hiểu, khi viết tiểu luận ấy thì tác giả Khế Iêm có đọc kỹ thơ VNM hay không nhỉ? Thỉnh thoảng, VNM còn tung ra những cú “dòng ý thức” thần sầu (trong những bài dòng ý thức chàng viết, tôi rất nhớ chàng có một đoạn tuyệt tác về con lươn, nhưng tôi thì không kịp copy, hỏi chàng thì khác gì hỏi đầu gối vì chàng nói đéo nhớ, ĐM). Đây cũng là một lối thơ tôi rất quan tâm, từng làm, nhưng tôi thấy nó hiện lên trong thơ VNM mới thật là tự nhiên như hơi thở nên quyến rũ vô cùng. Không tìm ra được cái ưng ý nhất, thôi cũng đành trưng tạm (mừng húm!) ra đây một cái dòng ý thức mới nhất (đề ngày 10/8/16 trên FB) rất mang tinh thần “tượng trưng” cùng những cú liên tưởng đột ngột và tài tình:

Minh Ngọc Vương

1 hr

Đừng có nói vớ vẩn!

đây không còn cảm thấy thoải mái khi đã phải giấu mình như trước kia nữa- nọ nay cũng do chưa dám mạnh dạn bước ra khỏi bóng tối/ thủ một vai quần chúng/ đây cứ nằm rút ở đấy và hết lời khen ngợi/ tán tụng những đứa con- những tưởng chúng- con ngoan (!) vai chính/ nhưng- đây đã lầm/ chúng- thực ra chỉ một lũ vô tích sự/ dư luận viên- hay ngồi ấm ớ xem thường người khác đang dọn dẹp đống chữ nghĩa do chính chúng thải ra- ôi! hãy để ta nói với các ngươi/ các ngươi có biết- các ngươi một lũ con vô công rỗi nghề/ ưa ăn hại/ phá thối- các ngươi làm ơn ấn ta vào vòng tay ấm áp của vòm cây/ hãy để yên cho ta trôi vào kẽ của xào xạc từ các cành lá va/ đập- qua khe hở- các ngươi có nhìn thấy bố các ngươi đứng dưới chụp đèn (có hình cái nón lá) thủ vai người hoà giải các cuộc li hôn/ bố các ngươi- lớn giọng đôi co với dì các ngươi- tại sao lại phải sống trầm lặng như nữ tu/ khi đấy- trước kia ta nằm bất động/ đăm đăm nhìn bóng tối- nên nhớ- nếu sự an toàn này/ sự đú đởn/ thỏa mãn này- bỗng chốc phải chấm dứt? giờ thì/ thôi đi- đây không còn cảm thấy thoải mái với thói đọc truyện lớn tiếng- mặc dù khắp bốn bề hiện rất tĩnh lặng- nhá!

..
vương ngọc minh.

Cái “có một không hai” của VNM chính là ngày nào chàng cũng làm nhiều thơ, hầu như hôm nào cũng có thơ đăng trên các báo mạng uy tín như Tiền VệDa Màu; cùng với những cá tính độc đáo, những tự sự khù khoằm, những nhịp điệu hoang dị… làm nên một sức vóc hiếm có trên văn đàn, cho nên tôi mới khẳng định VNM hiện là đại diện vạm vỡ nhất của văn học mạng tiếng Việt. Còn ai chẳng tin thì tôi cũng chẳng ép; nhưng mà thực tế cho thấy, những ai không tin tôi đều đi đến những sai lầm hơi bị tệ hại.

Thế nhưng, nhớ nước đau lòng con cuốc cuốc … Đừng nghĩ VNM chỉ yêu đương đại mà quên huyết thống Việt nhân. Nói thẳng ra là chàng chơi “lục bát” hay “bảy chữ” cực kỳ “tám nghề”, ĐM, hay đứt ruột, đập chết bọn gạo cội luôn. Đây, một bài mới cứng trên FB chàng (đề ngày 9/8/16):

Minh Ngọc Vương with Khaly Cham and 14 others.

22 hrs

Đêm- sương, hoa..

Người rẽ về đâu bên kia sông
Chiều trôi giạt đám khói lên đồng 
Vẳng nghe lũ quạ kêu thảng thốt 
Ngửa hớp lưng bụng nhúm hư không

Ô hay bóng người dưng thành khói
Nghi ngút trong bát cơm chiều nay
Câu bao đồng còn bặt tiếng nói 
Nỗi nhớ xòe mọc đầy hai tay.
..
vương ngọc minh

Bồi hồi, bâng khuâng đến thế là cùng! Cứ “bảy chữ” nhiều nữa đi chàng! Và đây, là mấy câu lục bát mới nhất (đề ngày 6/8/16), chàng buột ra khi nghe “Tình cầm” qua giọng ca Sỹ Phú:

một người cột chặt một người 
vào mỗi tơ tưởng khóc cười trần thân 
bây giờ mỗi một tấc- phân 
có xương đời trước có phần phước sau
có trầm luân dưới cuống nhao 
có tôi ngồi liếm nỗi đau cuối đời

Đã đời phải không!?! Nữa đi chàng, mấy cái món dân dã này chàng chơi chả thua Bùi “đười ươi” (mà tôi thường gọi “Tuyệt-Tự-Tiên”)! Có điều, đọc Bùi thì cười rách mép. Sau khi thỏa chí với những bài hiện đại rất “công nghiệp hóa” của chàng, những “giai điệu quê hương” hiện lên như những dòng sông mát lành gọi mời ta xuống uống nước và tắm. Trong huyết quản chúng ta luôn thèm những dòng sông ấy. Rất tiếc, chàng chẳng bao giờ công bố trên báo chí những thứ “truyền thống” này. Cũng có thể, tại các trang mạng hải ngoại thường chỉ đăng những bài có tính “cách tân,” mới mẻ.

Thế đấy, VNM đến Hoang Dã Tây nhưng không đi đãi vàng. Người như chàng dễ coi vàng như cứt và cứt như vàng vậy! Hàng ngày chàng thầm lặng đi “đãi chữ”, mỗi hôm được dẫu có là chút vẩy, hay cả cục quặng lớn, thì rồi sau đó chàng cũng quên luôn, coi như vứt luôn. Đại nghệ sỹ là ở chỗ ấy. Hồn VNM cũng có thể là muôn trượng, cũng khả thể là cực chập cheng, chỗ ấy.

VNM mê ỉa (nhất là ỉa ra thơ), cũng như toàn thể nhân loại. Có điều, đa phần thiên hạ đều giấu diếm, hơn cả giống mèo; chẳng được công khai thẳng thắn tuyên bố như VNM. Họ ghê tởm ỉa, một trong “tứ đại cực khoái” của kiếp người, thì đời còn cái nghĩa lý gì. Định kiến, vô minh, chết tắc trong biện biệt, đấy là họ (đã bảo rồi, “phân tích cho lắm thì chỉ tổ tích phân nhiều”). Nên thấu đáo rằng, chỉ cần thỏa mãn tứ đại cực khoái, mọi con người (viết hoa) đều có thể tự hào, “yên tâm công tác” mà bỏ qua các loại “tứ” khác, kể cả “tứ diệu đế” hay “tứ trụ”. Tuy nhiên, nhân chuyện VNM mê ỉa, cũng như hầu khắp thiên hạ, tôi xin hầu chàng và các vị câu chuyện ngược lại, ấy là đã có những người từng sợ ỉa, hãi ỉa, không dám ỉa, sống ở thời “tập trung bao cấp” tại nước Việt Nam “thiên đường XHCN”. Mới cách đây chừng 30 năm, có tên sinh viên đã viết trong nhật ký thế này:

Ai cũng thích ỉa, nhưng chắc chỉ có lũ sinh viên chúng tôi là hãi ỉa nhất. Mỗi ngày được trường cho ăn 2 bữa cơm trưa và chiều, toàn là gạo mục với rau cỏ nên ăn mãi không thấy no. Có mấy thằng xin được thêm cơm để ăn, có đứa nhồi hẳn 5 suất mà chả ăn thua gì sất. Khốn khổ, là những buổi phải đi học sáng. Giời ơi, đã đói, lại không có tiền ăn sáng, ngồi còn chẳng yên, thở còn chẳng ra, nữa là học. Chữ vào đầu làm sao nào được hở giời. Nhưng vẫn chưa là khốn nạn nhất. Khốn nạn hơn là những đứa có thói đi ỉa đêm. Hỡi ôi, hôm nào mình ỉa đêm là coi như đêm hôm đó khỏi ngủ. Đói quằn quại, đói dí bụng vào xương sườn, xương sống. Những hạt cơm cứ lởn vởn trong đầu, mỗi hạt cảm giác cứ to như hạt lạc. Lúc ấy mà có bọn nào đó kiếm được gạo nấu cháo, bẻ giát giường, phên liếp ra đun nấu, mùi cháo theo gió bay lởn vởn, thì giời đất quỷ thần ơi, bọn ấy còn ác hơn các cai ngục Côn Đảo hay trại tập trung phát xít. Cái kiểu tra tấn ấy còn khủng khiếp hơn thời trung cổ.

Thực tế cho mình thấy, tầm ỉa tốt nhất là trước bữa cơm trưa, hoặc trước bữa chiều, để sau đó được ăn bù ngay. Cho nên mình đã cố rèn luyện để đi ỉa vào đúng tầm thời gian ấy. Khốn nạn thay, chả mấy khi trời chiều lòng người, khi mà cơn buồn ỉa quái ác xuất hiện rất lung tung. Nhiều khi phải cố mà nhịn, chờ cho đúng “thời cơ cách mạng” mới cho ra, mà cũng rất ít khi ép nó được. Tối nay cũng thế, cơn buồn ỉa khốn kiếp lại hào phóng xuất hiện tới 2 lần. Giời Phật ơi, Đảng Bác Hồ ơi, 1 phát lúc 6h chiều, 1 cữ lúc 11h đêm thì con còn biết phải làm gì với cái bụng cho đến tận 11h trưa hôm sau? Đành cố gắng gượng viết vài trang nhật ký này, mong át đi cơn quằn quại chết chóc của cõi lòng, cho mai sau biết thế nào là thời thiên đàng ưu việt.

ĐKM! Kể chuyện này, cũng để cho VNM biết chàng chưa đến mức phải “liếm nỗi đau cuối đời” ở Hoang Dã Tây đâu hị. Giờ thì xin trở lại với văn chương của chàng trong bối cảnh “văn chương di dân” hay là “văn học lưu vong”.

Chàng trai Sài Gòn VNM vượt biên từ năm 1980, đã nhập quốc tịch Mỹ. Đã 36 năm xa xôi, nên văn chương chàng còn được xếp vào dòng “lưu vong”. Trong mấy chục năm qua, người ta cứ loay hoay phân chia các loại văn học Việt, khá nhức nhối.

Quả thật, đã có sự phân rã trong văn học Việt sau năm 1954, thành “văn học Miền Nam” và “văn học Miền Bắc”. Trong đó, văn học Miền Nam vừa kế thừa được thành tựu trong quá khứ lẫn tiếp thu được mọi thành quả của các phong trào văn hóa lớn trên thế giới, cho nên đó là một dòng văn học chững chạc, nhiều thành công. Sau 1975, phần lớn các đại diện của dòng này đã ra nước ngoài, cùng với một lực lượng viết trẻ hơn đã hình thành nên cái gọi là “văn học lưu vong” hay “văn học hải ngoại”, mang tính kế thừa không nhỏ từ dòng văn học Miền Nam.

Sau 1954, “văn học Miền Bắc” được gọi là dòng “văn học hiện thực XHCN”. Dòng này bị áp lực phải “công nông binh hóa” nên xa rời thành tựu của văn học Việt trước đó. Nhãn kiến của dòng này có thể ví như tình cảnh “con ngựa già của Chúa Trịnh” (tên một truyện của Phùng Cung viết năm 1956), chỉ nhìn được một hướng. Dù ở thời gian đó, nhiều trí thức phía bắc cũng nhận thức được mọi vấn đề, nhưng chỉ là những tiếng nói rì rầm, nhất là sau khi Văn Nhân Giai Phẩm bị đánh. Văn chương “phản kháng” sau đó cũng có, nhưng chủ yếu chỉ tồn tại dưới dạng dân gian truyền miệng. Sau 1975, phần lớn văn giới phía bắc đã hiểu được phần nào thực tế cuộc sống và văn hóa chung trên thế giới, mà Miền Nam may mắn được hưởng trong 20 năm. Đến 1987, khi báo Văn Nghệ đăng bài “Hãy đọc lời ai điếu cho một giai đoạn văn nghệ minh họa”[3] của Nguyễn Minh Châu, thì có thể khẳng định, văn hóa và văn học Việt Nam đã thực sự thống nhất. Tuy nhiên, từ tri đến hành là một con đường rất dài. Trót kiếp “ngựa già” (hay thậm chí là “chó già ưa dùi nặng”) nên phần lớn cũng chẳng nghĩ hay viết được cái gì mới, vì thế đa phần đám phía bắc vẫn phải “cúng cụ” kiếm sống (cho đến hết thế kỷ 20). Trước khi chết một số vị cố viết vài lời sám hối, tự ỉa vào mặt mình, nên nói chung vẫn là đê tiện. Suốt thời gian dài trì trệ, hãm tài, dốt nát, văn giới phía bắc cũng chỉ có ít người có đột phá sáng tạo chun chút. Đọng lại cũng chỉ vài cái tên. Một Nguyễn Huy Thiệp “bạo động về ngôn ngữ” (lão tự nhận thế)[4] nhưng dựa trên phong cách chơi đồ cổ, ưa “tải đạo” lẩm cẩm; một Phạm Thị Hoài sắc sảo, chảnh, kiêu bạc, lai căng; một Bảo Ninh lĩnh một số giải thưởng nước ngoài (thiết nghĩ, mỗi lần ổng lĩnh thêm một giải thưởng ở bên ngoài thì văn nhân Việt nên thấy thêm một lần nhục, vì chẳng hiểu sao mà “nước ngoài” họ lục mãi vẫn chẳng thấy gì khác ngoài Nỗi buồn chiến tranh – thường được coi là một thứ copy Remarque nhưng với giọng lưỡi phản biện nhảm của “bên thắng cuộc”). Chỉ có từ khởi đầu thế kỷ 21 trở đi, toàn thể văn học Việt mới thực sự cùng chuyển mình, vừa âm thầm vừa dữ dội, vươn lên từng bước trên cái phông nền chung có tên ngu dốt (thậm chí, nhiều vị cỡ “GSTS” hiện nay còn bị nhà phê bình Lã Nguyên coi là “chết não”, thì huống gì đám phu chữ đã hôn ám lại còn hám đủ thứ).

VNM đi ra hải ngoại sớm, mang ảnh hưởng từ dòng “văn học Miền Nam”. Chàng thuần thành với “văn học lưu vong”, vì chàng không sáng tác bằng tiếng bản địa như đám Monique Truong, Linda Le, Nam Le, Viet Thanh Nguyen… (những người gặt hái đầy những giải thưởng danh giá, mang lại tự hào to lớn cho người Việt, nhưng rất tiếc, họ đếch phải là “văn học tiếng Việt”), cũng vì chàng suốt quá nửa đời người, 36 năm nay, chỉ cảm nhận thực thể Việt qua báo chí và lời kể của bạn bè, và chàng chỉ viết bằng tiếng Việt. Cây đã trồng khác chỗ, VNM là lưu vong trọn nghĩa vậy. Đội hình văn học lưu vong chắc chắn làm thành một bộ phận của văn học Việt. Họ có thế mạnh không nhỏ, nếu không muốn nói là rất lớn. Những đại diện như VNM hay Đinh Linh rất rành tiếng Việt, đã thế thế giới họ sống lại đa ngữ, cho nên cái tiếng Việt của họ được va chạm, “trột mầm” lên những góc cạnh mới, đem lại khoái cảm mới cho tai Việt, đồng thời giúp cho những chỗ ao tù trong nước đỡ tù đọng. Có thể ví văn học lưu vong như phở “xe lửa” to như cái chậu; có khi thêm cả tiết, lòng, sụn, giò, xương; lại thường có cả rau húng, ngò, giá đỗ. Tuy nhiên, trong đám lưu vong ấy cũng có nhiều thứ xí xọn. Ấy là, có những người được gọi là nhà thơ nhưng điểm ra thì thơ thẩn không quá năm đầu ngón tay; có những nhà phê bình văn học chưa hề viết nổi một tiểu luận để phê bình tác phẩm hay tác giả nào (kiểu gần giống mấy trường hợp trong nước, những tưởng loại này chỉ có trong cánh văn nghệ của những nền văn hóa thối nát), nếu năng lực cảm thụ kém thì nên nhận mình là người khác đi chứ, thiếu gì việc; có những kẻ phát ngôn càm ràm, thiển cận, hoang tưởng, huênh hoang, đố kỵ, phân biệt chèn ép hẹp hòi nam-bắc ngoài-trong…

Văn tài giữa bắc-nam trong-ngoài, xin hậu xét hơn thua. Nhưng hình như, he he, là cánh văn nhân phía nam ăn đứt cánh phía bắc về mặt VĂN ĐỨC. Về mặt này, ngoài bắc không ai ngoài mỗi Dương Tường là dám tự nhận mình có.[5] ĐM. Tại sao văn đức phía bắc kém thì chắc rằng nhiều người cũng tự hiểu, còn viết ra thì tốn giấy lắm. Quan sát từ xa, tôi thấy văn giới phía nam, và hải ngoại, dường như trân trọng, nâng niu tài năng, con người và tác phẩm của nhau lắm. Ôi, họ gặp nhau thấy mới đằm thắm làm sao. Xin nói tiếp từ trải nghiệm cá nhân của tôi thế vầy: Trước đây, tôi vốn dĩ toàn bị các tòa báo trong nước vứt bản thảo vào sọt rác, nên không có động lực viết. May nhờ có internet, nhiều trang báo mạng nổi lên. Từ 2004 tôi bắt đầu gửi bài, và trời đất ơi, mọi bài vở của tôi đã được các tòa báo “ngoài luồng” ấy đón nhận và chăm sóc mới chu đáo làm sao. Những là Hợp Lưu, talawas, Tiền Vệ, Văn, Thơ, Gió-O, Tân Hình Thức, Da Màu… Nhớ những khi trao đổi thật chi li với nhau hàng chục bức email cho mỗi bài viết với nhiều biên tập viên của talawas, nhớ bao đêm giao ban/lưu cùng chủ bút Hoàng Ngọc-Tuấn của Tiền Vệ, nhớ những trao đổi bài vở chân tình với cố nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng của tạp chí Văn hay quái kiệt Đỗ Kh. của tạp chí Thơ, rồi là thi sỹ Khế Iêm của CLB Tân Hình Thức hay văn sỹ Sao Mai của WordbridgeThe Writers Post…. Cả một đận dập dìu, nay sao cứ tản mát đi đâu, dễ chỉ còn Da Màu là chuyên chú văn nghệ?

VNM là một trong vài người hiếm hoi ở hải ngoại khen văn tôi lắm, khích động tôi viết cái này cái khác. Chàng nói đọc truyện tôi mà cười rung xe bus, khiến cả xe tưởng chàng điên. Và ngay lập tức họa sỹ VNM đòi vẽ chân dung tôi. Nghe lời mà mừng nên cũng gửi cho chàng vài cái ảnh làm mẫu, và kết quả sau đây là bức chân dung đầu tiên chàng vẽ tôi, hoàn thành vào 22/9/11:

clip_image005

Oh my God! What the fuck is this? Cái lề gì thốn? Chân dung tôi đây ư? Tôi đã từ ngạc nhiên đến shock, rồi sướng tê người. Thôi thì để các nhà chuyên môn, các họa sỹ, góp ý kiến trước (trích FB):

Hoa Hoa:

Như một hạt ngọc trai đang được hình thành.

Khánh Sinh Từ:

Hố Trời…!!! Đẹp một cách trừu tượng.

(Cánh cửa đầu tiên của mỗi mầm sống bước ra, (của Mẹ!)…!) và cả như… một tế bào Gốc của sự sống tồn tại trong mỗi chúng ta….!!!!

Trần Minh Hương:

Tư thế tĩnh để tư duy toả sáng! Một góc nhìn độc trong một bức tranh đẹp lạ!

Sỹ Hà:

Đẹp!

Hoàng Định:

Tôi nghĩ Dang Than còn huyền bí hơn nhiều. Đầy bí hiểm không lộ hết.

Phạm Quốc Tuấn:

Kiểu mở Bách Hội rồi…

H.N.:
Kiểu cờ đỏ sao vàng ý, có gì đâu mà bí với chả mật!!!

Thiết Phan:

GỌI NGƯỜI.

Khởi bày
biện chân 
dung Chúa
khuôn sắc hạt 
trái cấm 
dung cùng dị
Dang diện Than
Adam Eva xơi 
phàm
mặt hào
quang thế giới 
gọi 
Người…!!!

Thật là cao xa đầy mỹ ý, xin cảm ơn! Ha ha… Còn nhiều bình luận rất hay của các văn nghệ sỹ, nhưng thôi, sẽ để dành cho các bài khác vậy. Còn đây, là cuộc trao đổi giữa tôi và họa sỹ VNM về bức tranh:

Dang Than:

Trời! Tuyệt tác!

Sau đây là những ý tưởng bật ra từ bức tranh:

– ĐT là 1 núi lửa.

– Lửa phụt ra từ cửa Huyền Tẫn (như ý của Lão Tử).

– Rực rỡ đúng như cái âm hộ chuẩn mực nhất của các đại quý phi Trung Hoa (như có sách kể là thơm như hoa, đỏ như hồng ngọc, và lúc nào cũng như có một luồng lửa chực phụt ra).

clip_image001[8]

Minh Ngọc Vương:

mẹ, như vậy thì bức tranh đấy là chàng rồi còn gì, tôi cứ loay hoay nghĩ tới lúc vẽ nó đấy.

Dang Than:

bác thích ý nào?

Minh Ngọc Vương:

nói chung, ý nào cũng thích, có cảm tưởng bấy giờ ý tôi như vậy đấy.

clip_image001[9]

Dang Than:

Kinh hãi!

Thật đúng với miếng “võ” mà Nã Phá Luân bầy cho một danh họa về vẽ chân dung, ĐM. Không chỉ đúng với vẽ chân dung, quan điểm nghệ thuật của bậc cái thế ấy còn đúng với hội họa đỉnh cao, cả hiện thực lẫn trừu tượng. Đây, thế này:[6]

Napoleon:

Giống? Không phải sự chính xác của nét mặt, hay cái mụn cóc trên mũi làm nên sự giống. Tinh thần mới là cái cần phải vẽ…

Jacques-Louis David:

Bằng nhận định này ngài đã dạy tôi nghệ thuật hội hoạ.

Thật đúng cái tinh thần của kẻ mê đụ! ĐKM! Vẽ chân dung mà lại thành ra cái lồn đang nhả ngọc phun châu! Chịu chàng. Cái nền nâu của bức tranh còn đem đến cho tôi một thăng hoa tột đỉnh khác, tại sao thì đó là một bí mật. Quả thật, tôi thấy VNM cứ như đụ ra tranh. Chàng ghiền đụ đã đành. Có khi đang vui chuyện, chàng chợt nhớ ngay tới người phụ nữ tuyệt vời gốc Hà Nội chàng đang se tơ cùng: “Trưa nay, ngủ dậy thì nàng đang bương chảy, thèm.” Có buổi, đang nói chuyện cùng chàng rất say, rất vô, thì chàng chợt ngưng:

Minh Ngọc Vương:
khà khà, bên ngoài, nắng vừa lên,
thôi bye nghen, đi đụ đây!

Dang Than:
ố kề
đụ giữa trưa thế à

Minh Ngọc Vương:
bất kể chàng, hễ nứng là đụ.

Chàng say tình suốt bốn mùa. Không chỉ mê đụ, chàng còn quan tâm đến cái sự đụ của thân hữu. Tháng Giêng năm ngoái, tôi du xuân Miền Trung. Đêm đến Đà Nẵng, tôi buông lèo cái “tus” nhảm lên FB: “Đi đâu cũng thấy bồn chồn; Nơi nao cũng chỉ thịt lợn là hơn.” Chàng vồn vã quan tâm ngay: “Chà, ĐT, lồn là tuyệt thế anh minh ân phước, thế đêm nay chàng có ăn thịt lồn chứ?” Sốt sắng đến thế là cùng, ĐM. Tuy nhiên, kẻ mê đụ này không chỉ bị thần lồn ám. Cụ thể thì VNM đã vẽ cho tôi một bức chân dung thứ hai (7/14), một tuyệt phẩm, như nữ họa sỹ có tiếng Nguyễn Lan Hương đã thốt lên: “Đỉnh cao bất thần về trạng thái cảm xúc của nghệ sỹ!” Nhưng, thú thật là, chẳng giấu gì các bác, trông cứ như cái dương vật:

clip_image007

Bức tranh này rất đặc biệt với tôi. Nhìn tranh tôi cứ nghĩ vẩn vơ, giá như loài người có dương vật mọc giữa trán thì tuyệt vời biết bao! Thế giới sẽ vạn lần văn minh hơn; con người sẽ chân thực và đạo đức hơn gấp ức triệu lần! Sẽ gần với thánh thần. Nếu có tên người nào mặc quần áo (gốc của mọi thủ đoạn chính trị bịp bợm nhất) sẽ bị coi là phạm tội khiêu dâm, tội âm mưu phản loạn, tội quỷ ám, tội chống lại loài người. Thứ nữa, tôi và họa sỹ Phan Nguyên có chung ý muốn xúc tiến và xiển dương lối vẽ bằng cà phê, mà bức này là VNM vẽ bằng cà phê trên giấy láng! Nhìn bức tranh, Phan Nguyên mừng: “Hay đó bạn hiền, mình bay chung một chuyến!”

Thật đúng là VNM ỉa ra thơ, đụ ra tranh. Thơ chàng, thì nói rồi. Họa chàng, thì đành mượn bút Mao Trạch Đông tả Vũ Di Sơn:

直指武夷山下
山下山下
風展紅旗如畫

Trực chỉ Vũ Di Sơn hạ
Sơn hạ sơn hạ
Phong triển hồng kỳ như hoạ

để tả đường cho mọi người tìm Vương Ngọc Minh vậy:

Trực chỉ Cựu Kim Sơn hạ
Thiên hạ thiên hạ
Minh triển hồng họa như kỳ

Thưa quý vị!

VNM đã unfriend tôi trên FB từ năm ngoái, chả rõ lý do. Chắc rằng chàng đã bị bọn xấu bụng nào đó xúi giục, chứ tôi với chàng thì chẳng hề có hục hặc gì, ĐM. Cũng xin nhắn chàng rằng trên cõi thế gian, nhất là loài Giao Chỉ, dù ở bất kỳ đâu, cái lũ vừa ngu xuẩn vừa đố kỵ lại còn thích huếnh hoắng có mà đầy rẫy. Quả là “đa thư loạn mục”, đám mọt sách nhảm nhí thường vô tình hay cố ý trở nên đê tiện lúc nào không hay. Việc ấy cũng thể hiện chàng rất là “nghệ sỹ tiểu tư sản” he he, ĐKM, dễ bị lôi kéo, lập trường bấp bênh. Chàng còn bấp bênh ở chỗ đã unfriend rồi mà đôi khi vẫn vô like bài tôi, làm tôi cứ bồi hồi. Khuyên chàng, giờ đã lên lão rồi, nên vững vàng độc lập hơn nhé. Ví dụ, đã unfriend thì đừng add friend lại nữa. Chỉ duy nhất mong chàng luôn post bài ở chế độ “public”, để tôi, cùng toàn thể những người yêu thơ và tranh/ảnh VNM, được thỏa, được hả. Ô mà sao không bao giờ thấy chàng cười, cả trong đời lẫn trong thơ?? Đời chàng đau khổ nặng nề đến vậy sao. Kệ hết cả đi, hãy vén môi lên chàng.Cám ơn chàng đã sinh ra trên cõi đời này, happy birthday lão tướng Vương Ngọc Minh!!

12/3/14 – 8/16/16

 

PHỤ LỤC:

Một số bài thơ mới nhất của Vương Ngọc Minh
(nhặt hú họa trên FB)

8/8/16

Về Đàn Bà.

thực vậy- không những
các bà (chỉ đi/ lại
qua quýt!)
ngay cả các bà
thân thích- tỉ như: con gái
mẹ
nguyên đống cháu
chị

hễ nhắc tới tôi
hết thảy họ
đều hết mực tỏ bất đồng
bất như ý
cãi nhau lia chia

đối với họ
ở đời này
tôi luôn là kẻ
chẳng làm nên trò trống
tích sự gì
– ngoài làm thơ

họ còn lườm lườm- bảo
trong thơ
đàn bà dứt khoát không được tôi tôn vinh
dẫu một chữ
kín đáo
tỏ cho thấy

tôn kính họ

chao ôi
nghĩ lại- chuyện đầu thai
chào đời
của tôi
quả lộn xộn/ rối rắm

tại sao tôi không đầu thai ra
đời
nơi một phương nào đấy
cực lạc
chẳng hạn- mà lại đời này (!)

hễ dong thuyền ra khơi
thì đáy thuyền lập tức thủng
lỗ to

rượu nốc/ thịt
nuốt- miết
chán cả mồm
tôi nói bình minh họ cãi
hoàng hôn

pháp chia đại việt thành ba miền
có lí của họ
giặc tràn xuống đánh miền bắc
dân miền trung
bình chân như vại

giặc đánh miền trung
dân miền nam còn ca vọng cổ

có quá lắm không?
dẫu sao- tôi- ngang ngửa nhơn tài
chứ nhơn vật
thì quá ư tầm thường

thử hỏi
không đau đớn sao được
giáp mặt nhau (chỉ với đàn bà)
lập tức loạn cả lên
chia tay rồi- họ còn
giơ cao tay
giá giá

như thể tính xáng cho tôi
bạt tay
nẩy đom đóm!

vương ngọc minh

7/8/16

…"


quả tình tôi rất
bực bội
cái tính mặc quần
áo- khá lâu
của cô

– thường

trong lúc như thế đầu tôi
trống rỗng
và tai cứ nghe- từ mùa
tiếng "ui ui" khi to
khi nhỏ
cực rối trắm

thử xem- bốn mươi
năm hơn
đã trôi qua
tôi còn biết đếch gì về
mảnh đất ấy

– không sao cả! cô bảo

nghe
tôi đã phải giấu mình
dưới tấm khăn trải bàn nhưng
quái
thế- tôi lại thấy thực rõ
vẻ lãnh đạm

trì độn/ trong cái cách
mặc quần
áo
của cô

phấn hương
và thời gian- vẫn cất cánh
(chả cần sân bay!)
mọi thứ rối tung

chúng ta sống- trao đổi
bằng cách nhắn tin
(chat)
là chính

hiện giờ
cái cách cô mặc quần
áo
nom- bao giờ tôi cũng phải thốt
kêu "tối rồi

tối rồi
kiếm cái gì- đậy- chống lạnh!"
..
một lần (sởn da gà!)
tôi nhìn
phấn hồng
trên thân cô rơi ra- nắm

nắm!
..
vương ngọc minh

5/8/16

Sự thật.. là.

em còn sống và tôi chưa chết
ngày ngày chúng ta đụng mặt xây xẩm- ngó nhau
những bất trắc/ tai ương nhẫn tâm thành chuỗi kết
vào ánh trăng ủ dột để em nhìn thấy tôi dầm nơi tầng tầng máu
bỏ đi thời xuân chúng ta không ngớt kêu- hồ như.. hồ như
rồi em vẫn sống như tôi chưa chết
cuộc tồn sinh này dằng dặc mỗi một thứ
nghi nan- mà lời phù chú rầm rì.. rầm rì.. theo áo cơm bê- lết..
..
vương ngọc minh


[1] “Hoang Dã Tây” là cách dịch của một đứa bé (Đặng Khải Minh, khi chừng 7 tuổi) cho “the Wild West”. Tôi thấy cách dùng từ này xác đáng, hơn hẳn các kiểu dịch khác của các dịch giả gạo cội.

[2] Khế Iêm, “Nhịp điệu thơ Tân hình thức Việt trong tiến trình sáng tác”.

Nguồn: http://tapchisonghuong.com.vn/tin-tuc/p0/c7/n21965/Nhip-dieu-tho-Tan-hinh-thuc-Viet-trong-tien-trinh-sang-tac.html

[3] Xem: http://phebinhvanhoc.com.vn/hay-doc-loi-ai-dieu-cho-mot-giai-doan-van-nghe-minh-hoa/

[4] Xem: http://tuoitre.vn/tin/tuoi-tre-cuoi-tuan/van-hoa-nghe-thuat/20150609/nha-van-nguyen-huy-thiep-toi-viet-truyen-tuong-ve-huu/757242.html

[5] Xem: http://laodong.com.vn/van-hoa/dich-gia-duong-tuong-dung-la-chet-56231.bld

[6] Xem: https://nguyendinhdang.wordpress.com/2013/10/16/danh-hoa-va-danhtuong/

bài đã đăng của Đặng Thân


1 bình luận »

  • Nguyễn Đức Tùng viết:

    Bác Đặng Thân,

    Một cái viết tuyệt cú mèo.
    Hèn chi có người cho là đệ nhất danh sĩ Hà thành.
    Còn đệ nhị là Paul?

    Now you are darker than I can believe
    it is not wisdom that I have come to
    (WSM).

    Nguyễn Đức Tùng

Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006-2012 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)
porn ficken russian porn japanese porn watch porn watch sex izle sex izle anal porn tube amateur porn watch