Trang chính » Dịch Thuật, Dịch Thuật, Sáng Tác, Thơ, Từ Việt ngữ Email bài này

Diễm from days of Long Ago


♦ Chuyển ngữ:
12 bình luận ♦ 27.02.2009

Diem Xua

Once there was a slip of a girl, who walked past the rows of camphor trees with their tiny emerald leaves on her way to the University of Literature in Hue.

Days, months of those years that were long ago, the girl continued to walk under the rows of camphor trees. Sunny and rainy seasons followed.

In sunny seasons the cicadas hummed their summer songs among the leaves. In rainy seasons the girl flitted under the rain between the shadowy camphor trees.

She lived on the other side of  the river, and each day had to cross a bridge before reaching the rows of camphor trees to arrive at school.

From my balcony I looked toward the street, seeing her figure walking to and fro four times each day. At that time the young women of Hue had not resorted to motorbikes possessed of such dizzying speed, as now. Except for those who lived too far away and had to ride their bicycles to school, the majority walked to school with their slow, deliberate royal steps. Walk in order to be watched, to feel beautiful. Beautiful to many or to only one was never that important.

Footsteps from all directions came toward those schools with the familiar, sometimes very old names. Walk to be admired by other eyes, but also to have time to gaze at the sky, the earth, the river, water, flora and fauna.

Camphor, fish poison, red poinciana, alchornia, tamani trees and the Perfume River winding through the ancient city breathed a pure, gentle breath of dewy smoke that leavened a young girl’s soul. Perhaps that was why Hue never ceased to be a source of poetic impulses.

Ancient forts, palaces, tombs made people yearn vaguely for the past, in a way that might have saved them from the trappings of life’s desires. From then on Hue created for itself a private space, a private world. From then on people dreamed and dreamed of certain realms as if they weren’t real.

But then what was real and what was dream? In truth, one was the other’s illusion. With illusions there was a time, a very long time, when people who grew up in that little city had woven and embroidered their secret dreams and wishes.

There was the time when each dawn, each afternoon, each evening, the bells of Linh Mu Pagoda would peal through the air and echo across the river to reach each house with their lightly opened shutters, or tightly shut doors.

Time passed so quietly here, so quietly that one no longer had a sense of time. A shadowless, colorless time. Only the deaths of old people in the cold winter stirred one to life, suddenly made aware of the whispers of tombs and mausoleums in the surrounding hills.

In that quiet and dreamy landscape, drenched deep in an atmosphere that was slightly gothic, the girl continued her daily walk under the rows of camphor trees to reach her school. She walked to school as if trying to reach an unknown destination. A direction that was no direction because her steps of long ago were like steps upon happy wandering clouds of dream.

The girl walked across a bridge that spanned a river, past the rows of camphor trees, through the cruel seasons of rainy days and sunny days, to reach her rendez-vous.

A rendez-vous that promised nothing, for in that gothic realm a promise was merely a myth. All gothic dreams were unreal; by and by they dissipated.

The girl who walked under those rows of camphor trees now lives in a faraway place, with a different life. Now everything is memory. All memories are memorable but need to be forgotten. The girl is Diễm from days of long ago.

Diễm của Những Ngày Xưa

Trịnh Công Sơn chụp ở ban công ngôi nhà của ông trên đường Nguyễn Trường Tộ, Huế vào khoảng 1969.

Thuở ấy có một người con gái rất mong manh, đi qua những hàng cây long não lá li ti xanh mướt để đến trường đại học văn khoa ở Huế.

Nhiều ngày, nhiều tháng của thuở ấy, người con gái ấy vẫn đi qua dưới những vòm cây long não. Có rất nhiều mùa nắng và mùa mưa cũng theo qua.

Những mùa nắng ve râm ran mở ra khúc hát mùa hè trong lá. Mùa mưa Huế người còn gái ấy đi qua nhòa nhạt trong mưa giữa hai hàng cây long não mờ mịt.

Nhà cô ấy ở bên kia sông, mỗi ngày phải băng qua một cây cầu rồi mới gặp hàng long não để đến trường.

Từ balcon nhà tôi nhìn xuống, cái bóng dáng ấy đi đi về về mỗi ngày bốn bận. Thời buổi ấy những người con gái Huế chưa hề dùng đến phương tiện có máy nổ và có tốc độ chóng mặt như bây giờ. Trừ những người ở quá xa phải đi xe đạp, còn lại đa số cứ đến trường bằng những bước đi thong thả hoàng cung. Ði để được ngắm nhìn, để cảm thấy âm thầm trong lòng, mình là một nhan sắc. Nhan sắc cho nhiều người hoặc chỉ cho một người thì có quan trọng gì đâu.

Những bước chân ấy từ mọi phía đổ về những ngôi trường với những cái tên quen thuộc, đôi khi lại quá cũ kỹ. Ði để được những con mắt chung quanh nhìn ngắm nhưng đồng thời cũng tự mình có thì giờ nhìn ngắm trời đất, sông nước và hoa lá thiên nhiên.

Long não, bàng, phượng đỏ, muối, mù u và một giòng sông Hương chảy quanh thành phố đã phả vào tâm hồn thời con gái một lớp sương khói lãng mạn thanh khiết. Huế nhờ vậy không bao giờ cạn nguồn thi hứng.

Thành cổ, đền đài, lăng tẩm khiến con người dễ có một hoài niệm man mác về quá khứ hơn và một phần nào cũng cứu rỗi cho con người ta khỏi vành đai tục lụy. Và từ đó Huế đã hình thành cho riêng mình một không gian riêng, một thế giới riêng. Từ đó con người bỗng đâm ra mơ mộng và ước mơ những cõi trời đất như không có thực.

Nhưng thật sự thực và mơ là gì? Thật ra, nói cho cùng, cái này chỉ là ảo ảnh của điều kia. Và với những ảo ảnh đó đã có một thời, khá dài lâu, những con người lớn lên trong thành phố nhỏ nhắn đó đã dệt gấm thêu hoa những giấc mơ, giấc mộng của mình.

Ðó cũng là thời gian mà mỗi sớm tinh mơ, mỗi chiều, mỗi tối, tiếng chuông Linh Mụ vang xa trong không gian, chuyền đi trên dòng sông để đến với từng căn nhà khép hờ hay đang đóng kín cửa.

Thời gian trôi đi ở đây lặng lẽ quá. Lặng lẽ đến độ người không còn cảm giác về thời gian. Một thứ thời gian không bóng hình, không màu sắc. Chỉ có cái chết của những người già, vào mùa đông giá rét, mới làm sực tỉnh và bỗng chốc nhận ra tiếng nói thì thầm của lăng miếu, bia mộ ở những vùng đồi núi chung quanh.

Trong không gian tĩnh mịch và mơ màng đó, thêm chìm đắm vào một khí hậu loáng thoáng liêu trai, người con gái ấy vẫn đi qua đều đặn mỗi ngày dưới hai hàng cây long não để đến trường. Ði đến trường mà đôi lúc dường như đi đến một nơi vô định. Ðịnh hướng mà không định hướng bởi vì những bước chân ngày nào ấy dường như đang phiêu bồng trên một đám mây hoang lạc của giấc mơ.

Người con gái ấy đã đi qua một cây cầu bắc qua một dòng sông, qua những hàng long não, qua những mùa mưa nắng khắc nghiệt, để cuối cùng đến một nơi hò hẹn.

Hò hẹn nhưng không hứa hẹn một điều gì. Bởi vì trong không gian liêu trai ấy hứa hẹn chỉ là một điều hoang đường. Giấc mơ liêu trai nào cũng sẽ không có thực và sẽ biến mất đi.

Người con gái đi qua những hàng cây long não bây giờ đã ở một nơi xa, đã có một đời sống khác. Tất cả chỉ còn là kỷ niệm. Kỷ niệm nào cũng đáng nhớ nhưng cứ phải quên. Người con gái ấy là Diễm của những ngày xưa.

Trịnh Công Sơn

Phụ Lục:

Dưới đây là bài hát “Diễm Xưa” mà Trịnh Công Sơn đã phổ thành nhạc từ bản văn xuôi ở trên và được học giả John Schafer dịch sang tiếng Anh trong bài biên khảo The Trịnh Công Sơn Phenomenon (Hiện Tượng Trịnh Công Sơn).

Diễm xưa

Mưa vẫn mưa bay trên tầng tháp cổ
Dài tay em mấy thuở mắt xanh xao
Nghe lá thu mưa reo mòn gót nhỏ
Đường dài hun hút cho mắt thêm sâu
Mưa vẫn hay mưa trên hàng lá nhỏ
Buổi chiều ngồi ngóng những chuyến mưa qua
Trên bước chân em âm thầm lá đổ
Chợt hồn xanh buốt cho mình xót xa
Chiều này còn mưa sao em không lại
Nhớ mãi trong cơn đau vùi
Làm sao có nhau
Hằn lên nỗi đau
Bước chân em xin về mau
Mưa vẫn hay mưa cho đời biển động
Làm sao em biết bia đá không đau
Xin hãy cho mưa qua miền đất rộng
Ngày sau sỏi đá cũng cần có nhau
Mưa vẫn hay mưa cho đời biển động
Làm sao em nhớ những vết chim di
Xin hãy cho mưa qua miền đất rộng
Để người phiêu lãng quên mình lãng du

Diễm of the Past

(translated from the Vietnamese by John Schafer)

The rain still falls on the old temple
Your long arms, your pale eyes
Autumn leaves fall, the sound of soft steps
I look in the distance, straining to see
The rain still falls on small leaves
In the afternoon rain I sit waiting
In your footsteps leaves quietly fall
Coldness suddenly pervades my soul
This afternoon rain still falls why don’t you come
Memories in the midst of pain
How can we be with each other
Marks of pain appear
I beg you to return soon
The rain still falls, life’s like a sea storm
How do you know a gravestone feels no pain
Please let the rain pass over this region
In the future even stones will need each other
The rain still falls, life’s like a sea storm
How do you remember traces of migrating birds
Please let the rain pass over this region
Let the wanderer forget he’s wandering

(Youtube video of Diem Xua performance contributed by sonphumai)

bài đã đăng của Trịnh Công Sơn


12 bình luận »

  • Huy Tử viết:

    THIÊN TÀI TRỊNH CÔNG SƠN

    Erica Jong once wrote: “What is rare is the courage to follow the talent to the dark place where it leads.”

    Chúng ta may mắn có được thiên tài nhạc sĩ TRỊNH CÔNG SƠN; một thiên tài rất hiếm và rất quý.
    TCS không chỉ là nhạc sĩ, mà lại là thi sĩ thiên tài …
    Những vần thơ ca trong “Phôi Pha”, “Vết Lăn Trầm”, “Cúi Xuống Thật Gần”,…là những KIỆT TÁC vô tiền khoáng hậu trong nền văn học Việt Nam,…

    Huy Tử

  • Phan Đức viết:

    Đọc phần phụ lục,tôi nhớ hai chữ sau là không đúng với nguyên tác mà tôi có lần đọc được:
    Nhớ mãi trong cơn đau vùi

    Nhỡ mai trong cơn đau vùi thì mới đúng.

    Vì “Nhỡ mai…” cho nên mới nói là “làm sao có nhau?” trong cơn đau vùi.

    Do đó, liệu John Schafer chuyển ngữ có đúng ý không,dù ông dịch đúng?

    Memories in the midst of pain
    How can we be with each other

  • Hà Thủy viết:

    Nhỡ mai là đúng 100% rồi không nghi ngờ gì nữa anh Đức ạ. Dịch mà lại không tìm đúng lời của tác giả thì thật hời hợt và không hiểu hết ý nghĩa của lời ca.Nhớ mãi và nhỡ mai khác như trắng với đen.

  • Huy Tử viết:

    ANH SƠN, CÔ DIỄM, CẢM ƠN NHÉ!

    “Thi, tất cùng nhi hậu công.”

    Theo thiển ý của chúng tôi,
    nếu TCS không thất tình cô Diễm thì hẳn không có bản nhạc “Ướt Mi”, “Diễm Xưa”,…và sau này chưa chắc
    có những bản nhạc mà đã tạo nên tên tuổi cho TCS, “Nhạc sĩ thiên tài”,…
    Cảm ơn cô Diễm nhé!

    Huy Tử, S&FR,…Boston, MA.

  • Phan Đức viết:

    Cám ơn Hà Thủy,
    Thật ra, tôi có hơi nghi ngờ là vì có người bắt bẻ rằng TCS dân Huế thì không thể dùng chữ “Nhỡ” được mà là “Lỡ”! Mặt khác,tôi lại nghĩ như Nguyễn Hưng Quốc rằng
    “Giời” nghe… văn chương hơn “Trời”!

  • đỗ xuân tê viết:

    Dù phục anh Phan Đức về tài nhớ dai (mới đây ông đính chính tác giả của Of Human Bondage), nhưng tôi không chịu thuyết phục về lời ca từ của Diễm Xưa, một bài hát mà hầu hết các nữ sinh Sài gòn cuối thập niên ’60 đều thích và thuộc. Riêng tôi với quá trình làm công tác văn nghệ của một biệt đoàn qui tụ các danh tài nghệ sĩ thủ đô trong thời điểm này, tôi thuộc bài hát, làm MC giới thiệu bài hát, thậm chí trân trọng ca sĩ nào chọn DX thì tôi vẫn giữ quan điểm hai câu trong phần Điệp Khúc là:
    Chiều nay còn mưa sao em không lại/NHỚ MÃI trong cơn đau vùi
    vừa tiệp với nốt nhạc ray rứt vừa thuần với ký ức năm xưa.
    Tôi cũng đã search hai website âm nhạc uy tín một do Khánh Ly (thời trước 75),và Phan đình Tùng(sau 75) trình bày cùng kèm phần ca từ thì cũng vẫn là ‘nhớ mãi’. Có thể hơi phù phiếm khi ‘đôi co’ mấy chuyện này, nhưng cũng một phần muốn ‘bênh’ ĐTBT (khi bài hát ra đời thì cô mới sanh) đã rất trách nhiệm khi giới thiệu cho DM ‘Diễm của những ngày xưa’. Trân trọng. đxt

  • Hà Thủy viết:

    Về ca từ bản nhạc Diễm xưa của TCS với 2 chữ “nhớ mãi” hay là “nhỡ mai”rất nhiều người nhầm lẫn, nhầm từ xưa đến nay nên thành quen chứ như anh Phan Đức lý luận đúng là nếu đọc 2 câu thì”nhỡ mai” mới có ý nghĩa. Tôi có bản nhạc này từ hồi còn nhỏ với bản viết tay của TCS thì là “nhỡ mai”. Anh Đỗ Xuân Tê nếu search ở saigongate.com (phần lời nhạc sẽ thấy là nhỡ mai). Còn có một lầm lẫn nữa là trong bài”Một cõi đi về” rất nhiều người nhầm lẫn trong câu Con “tinh” yêu thương vô tình chợt gọi là con “tim”, lầm lẫn này dễ hiểu vì chỉ ai ở Huế thời xưa mới biết cái thổ ngữ của con gái Huế nói với nhau và con “tinh “như là một cách gọi tinh nghịch về con gái Huế (từ này có anh Trần Kiêm Đoàn có nói trong cuốn Con yêu bánh nậm của anh).

  • Trinh - Trung Lap viết:

    Mến gửi Hà Thủy !

    Cảm nhận của tôi khi đọc toàn bài hát và đoạn

    “Chiều này còn mưa sao em không lại
    ..(?)… trong cơn đau vùi
    Làm sao có nhau
    Hằn lên nỗi đau
    Bước chân em xin về mau”

    có 1 số “key word” khiến tôi thiên về chữ “nhớ mãi” nhiều hơn.
    – Từ “vùi”, hay “chôn vùi” cho thấy 1 cơn đau “hiện tại”, không thể là cơn đau “mai này”, vì nếu đã quyết chôn vùi mai này rồi thì mối hy vọng “làm sao có nhau, bước chân em xin về mau” có vẻ hơi lạ. 1 nỗi đau đang “vùi nén” trong hiện tại phù hợp hơn với tiếng gọi vô vọng “làm sao có nhau, bước chân em xin về mau” !
    – Ngữ cảnh chiều này còn mưa sao em không đến, hoặc 1 nỗi đau đã hằn lên cũng hổ trợ cho ý “hiện tại” nhiều hơn.

    Cho nên, 2 từ “nhỡ mãi” theo cảm nhận của tôi hợp lý và hay hơn

    – Tôi cũng có 1 tuyển tập in do TCS vẽ bìa và biên tập, trong đó bài “Diễm xưa” có ghi chữ “nhớ mãi”. Không biết bạn Hà Thủy có sẵn lòng cho tôi được “diện kiến” bản viết tay của TCS mà bạn có không ? Bạn có ở Việt nam không ? Hy vọng là “tri âm, tri kỷ”, he he he ?

    Xin cám ơn trước nhé !

  • Hà Thủy viết:

    Mến gửi anh Trịnh-Trung Lập
    Kể ra lan man mãi điều này e làm phiền quí anh, tuy nhiên để”vui thôi mà” cũng xin có chút đáp từ.
    Chiều nay còn mưa sao em không lại
    Nhõ mai trong cơn đau vùi
    Làm sao có nhau
    Hằn lên nỗi đau
    Bước chân em xin về mau.
    Cái ngữ cảnh mà tôi hiểu ý TCS là như thế này:Một buổi chiều trời đang mưa, nhạc sĩ nhớ người yêu, trời thì đang mưa bèn tự hỏi trời còn mưa sao em không đến, lỡ mai sau khi tình yêu đã hết(chôn vùi nhưng dĩ nhiên còn đau và nhớ lắm),lúc đó đâu còn có nhau để mà nặng nổi đau của tình yêu(yêu mà đau đớn mới đẹp và đáng nhớ).Câu cuối “bước chân em xin về mau” là thúc dục người yêu đến từ câu “sao em không lại” sau khi đã”lý sự kiểu tình yêu” ở câu 2 và 3.Không hiểu anh Lập có đồng ý hay không.
    Về mặt ngữ pháp thỉ khi đặt một câu hỏi” làm sao.. ?” thì tiền đề phải là “nếu như”( ở đây là”nhỡ mai”.Điểm này thì tôi đồng ý với anh Phan Đức.
    Tôi cũng search thêm ở webside http://www.trinh-cong-son.com phần lời nhạc cũng ghi là “nhỡ mai”(nhưng trong bản ký âm thì ghi”nhớ mãi” tôi thì cho rằng ghi lại từ những bản trước nên giống nhau).Phần tôi có bản nhạc viết tay( hồi xưa khi in tuyển tập NS TCS hay tự viết nhạc và lời rồi in ra bán chứ không phải ns viết cho tôi.Tiếc thay là tôi để lại VN không biết còn hay mất,nhưng quan trọng gì, có thể “nhỡ mai” hay “nhớ mãi” theo mỗi người cũng có cái hay riêng.Không chừng dưới kia NS TCS biếi dược cũng cười với chúng ta,Vậy cũng he he he !!! với anh.Mến

  • Phan Đức viết:

    Xin góp ý với anh Trinh Trung Lap,
    “Vùi” không có nghĩa “chôn vùi” như anh nghĩ mà là theo Từ Điển Việt Nam (Nhà xuất
    bản Văn Hóa Xã Hội,1994) thì có nghĩa “một trạng thái mê mệt kéo dài” như ngủ vùi,
    nằm vùi v.v.và ở đây là đau vùi !
    Theo thiển ý,sở dĩ có lầm lẫn là do ca sĩ hát…sai (thường là vậy).Xin mạo muội xét
    lại cả toàn câu văn :
    Chiều này còn mưa sao em không lại (câu hỏi cho hiện tại)
    nhỡ mai trong cơn đau vùi (lo lắng về tương lai)
    làm sao có nhau (câu hỏi về nỗi lo lắng này)
    hằn lên nỗi đau (hằn lên thì chôn vùi sao được ?)
    bước chân em xin về mau (do đó,TCS.khẩn cầu là em nên về mau…kẻo anh đợi chờ !).
    Vả lại,hai chữ “nhớ mãi” là nhớ cái gì ở đây trong đoạn lời nhạc này,thưa anh ?
    Thân chào.

  • Mai Anh Vũ viết:

    Bút tích viết tay bài DX của TCS được đăng tải trên rất nhiều website, ta có thể thấy rất rõ ông viết là “nhỡ mai”. Xin tham khảo ở vài link sau:

    http://www.suutap.com/trinhcongson/default.asp?id=660&muc=5

    http://www.hoiquannhactrinh.info/Gallery/content/But%20Tich/Trinh%20Cong%20Son%20-%20Diem%20Xua.jpg

    http://www.facebook.com/note.php?note_id=98710564887

  • Trinh - Trung Lap viết:

    – Rất vui và đồng cảm với Hà Thủy khi tưởng tượng ra ngữ cảnh rất đẹp đó. Chỉ tiếc là không có cơ hội gặp nhau tại Việt nam để cùng hát nhạc Trịnh, Hà Thủy nhỉ ! Mong rằng quả đất xoay tròn, có dịp gặp nhau ! Chúc Hà Thủy còn nhiều niềm vui nữa khi tiếp tục “lang thang” với nhạc Trịnh trong cuộc đời ! Xin cám ơn !

    – Rất “funny” với “cái cơn đau mê mệt kéo dài” của anh Phan Đức khi….tra từ điển ! hiiii…Anh làm tôi nhớ lại có lần, ông người Tây (cũng mang họ Vietnamese là Trịnh, xin lỗi tôi không nhớ rõ tên) muốn dịch nhạc Trịnh ra tiếng Anh, ông đã trực tiếp gặp Trịnh (ông là em kết nghĩa của Trịnh đó) và hỏi 1 vài câu, vài ý, Trịnh bảo ông ta : “anh hiểu sao thì cứ dịch như vậy” và không giải thích gì thêm.
    Như vậy có thể “accept” 1 cách “enjoy” của riêng anh ! Rất thú vị. Cám ơn anh !

    – Phải nói là tôi đặc biệt cám ơn Mai Anh Vũ, đã cho 1 cái link hết sức quý giá. Từ trước tới giờ tôi vẫn “gối đầu “đàn”” cái tuyển tập in có TCS vẽ bìa và biên tập, trong đó bài DX in rõ chữ “nhớ mãi”. Như vậy tôi còn phải làm rõ chuyện này thêm. Rất cám ơn Mai Anh Vũ đã tham gia với tụi mình !

Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006-2012 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)
porn ficken russian porn japanese porn watch porn watch sex izle sex izle anal porn tube amateur porn watch