Trang chính » Biên Khảo, Chuyên Đề, Ngày 30 tháng Tư, Phỏng vấn Email bài này

Đinh Phương: Chức Năng Bỏ-Chạy-Lấy-Người

0 bình luận ♦ 30.04.2016

Lưu Diệu Vân: Dù muốn dù không, chúng ta cũng không thể phủ nhận rằng biến cố 30 tháng Tư đã tạo nên những ranh giới vô hình: ranh giới thời gian giữa văn chương trước và sau 1975, cũng như ranh giới không gian trong và ngoài nước. Theo ý riêng của tác giả, biến cố này đã (và đang) đem lại những ràng buộc hay tháo gỡ nào trên nền văn học Việt Nam. Và nếu không có biến cố này, văn phong/đề tài/ý thức trong sáng tác của tác giả sẽ khác với bây giờ không, và nếu có, khác như thế nào?

Ngày 30.04.1975 đã đến khi tôi vừa tròn tuổi 18, học lớp 12 và đang chuẩn bị để thi lấy “tú tài”, mà bây giờ gọi là tốt nghiệp phổ thông. Sống ở một thị xã ven đô Sài Gòn tương đối an toàn nên chiến tranh lúc ấy không gây ấn tượng gì mấy.

Nhưng từ đầu năm 1975, cuộc chiến càng leo thang thì xáo trộn càng lớn, ngày dự định thi “tú tài“ được dời đi dời lại vì mặt trận Bình Long, cao nguyên… bùng nổ, tiếp theo là những cuộc rút quân hỗn loạn của Việt Nam Cộng Hòa từ vùng I và II làm đời sống trở nên hoang mang thấy rõ, rồi cảnh người túa về Sài Gòn lánh nạn vào những ngày cuối tháng Tư dồn dập cùng với tiếng đạn pháo đây đó gần Sài Gòn, cuộc sống vội vã và căng thẳng. Ngày 30.04.1975, vài cuộc chạm súng ngắn ngủi trong thành phố, Sài Gòn bỏ ngỏ và người Cộng Sản tiếp quản miền Nam.

Sau hoảng loạn từ cuộc chiến, tôi đón nhận Sài gòn đổi chủ bằng tâm trạng dè chừng lẫn tò mò. Trong bốn tháng đầu tiên kể từ 30 tháng 4, người chiến thắng đang bận tay ổn định tình huống nên chưa phát động những gì cụ thể. Đời sống có vẻ êm ắng, binh lính và sĩ quan VNCH được yêu cầu trình diện sau đó trở về nhà êm ả, ngoài vài ba tin đồn về sự hiện diện của… “tàn binh“ ở đây ở đó, dân tình đi nhẹ nói khẽ.

Đến tháng 9 cùng năm, việc đổi tiền lần đầu tiên xảy ra đã gây xáo trộn đời sống của miền Nam, nhiều người qua đó lụn bại, gạo thóc bắt đầu khan cạn, cơm trở thành sắn luộc, xăng dầu dùng cho phương tiện di chuyển cũng hiếm dần, nạn đầu cơ tích trữ càng làm cho đời sống trở nên khó khăn. Cũng bắt đầu từ đây cuộc bắt bớ thanh trừng những người được cho là có “nợ máu với nhân dân“ dồn dập khắp nơi, sĩ quan VNCH bị triệu tập và đưa đi mất tăm tích. Có một cái gì đó rất không ổn đang ập đến, rất nhanh. Không khí miền nam trở thành đỉnh điểm của sự ngột ngạt. Thất vọng, dân tình bắt đầu tìm cách đánh đồi mạng sống với tự do. Vượt biên!

Là một trong những người vượt biển đầu tiên, tôi tới Đức năm 1979. Cái khó không phải là ngôn ngữ hoặc hòa nhập vào đời sống mới nơi quê người. Cái khó – mà cho tới nay tôi vẫn chưa vượt qua được – là sự hòa nhập vào cộng đồng người Việt của mình ở nước ngoài, từ văn hóa đối xử đến góc nhìn chính trị của tập thể, trong khi nhìn về quê hương càng ngày càng giả dối và tang thương. Bấn loạn!

Suốt chiều dài trải nghiệm sự thăng trầm này, rõ ràng nó ảnh hưởng rất lớn đến tâm tư của tôi, và nếu có dịp được được thể hiện qua ngòi bút, thì đây:

 

BỎ CHẠY LẤY NGƯỜI

[Sau cuộc binh biến]
khi những người bạn của tôi ngồi bó gối
rùng mình nghe những lời giáo huấn
cùng khi những người hàng xóm của tôi quờ quạng
tìm bàn tay để nắm
và cũng lúc tình yêu của tôi và em chực chớm ra ràng
thì tôi lại lấy hết sức bình sinh
bỏ chạy lấy người
 
Chúng tôi
bỏ chạy lấy người
chẳng ai thèm ngoái cổ nhìn về phía sau
có chăng là ném những tia mắt vào mặt tiền nhân
đang giẫy chết thêm lần nữa
và cứ như thế
ngày qua đi bằng những tiếng chửi thề
rót vào tai người ở lại
 
Giờ này
ở trên quê hương tôi
[sau cơn thấm chữ]
người người đang trong cơn mê sảng
bố tôi cái gì cũng ừ
độc lập – ừ!
tự do – ừ!
hạnh phúc – ừ!
mẹ tôi thì lật đật
vào ra lật bật
thằng bạn của tôi đi cải tạo biệt tích
con vợ ở nhà héo hắt
chưa dám lập bàn thờ
bởi chưa tìm thấy xác chồng
còn em của tôi
ngày hai buổi hì hục leo dốc
nai tuổi xuân trên khung chiếc xe đạp luôn tuột xích
ngớ ngẩn
nhìn cái gì cũng thích
 
Có điều gì đó đang va vào tâm linh
 
Cơn nắng bình minh khoác bộ áo đại cán ngồi ăn vạ hằng ngày trước ngõ
đốt cháy những gì đang chực trỗi dậy
ổn-định-chính-thể nằm gọn lỏn trên bàn thờ tổ
ở bên dưới thi nhau những tiếng lạy sì sụp
đoàn người cúi đầu bước ngang
không để lại tiếng ho
 
Cứ như thế
ngày lại qua đi
đám mây hạnh phúc lại trôi đi
mặt đất trật lại rác và xác
thừa rượu thịt và máu
bá đạo làm mưa
 
Đã gần nửa thế kỷ
dù ngày thường hay tết
chúng tôi
những thằng mang chức năng bỏ-chạy-lấy-người
ngồi ngoài cửa uống bia
hoắng vào trong tía lia.

bài đã đăng của Đinh Phương


Bài này không có phần bình luận.

@2006-2012 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)