Trang chính » Đối Thoại, Phỏng vấn, Xuân Bính Thân Email bài này

Phỏng vấn Xuân Bính Thân– Nam Dao

0 bình luận ♦ 15.02.2016

 

 

clip_image002

Nam Dao tên thật là Nguyễn Mạnh Hùng, sinh 1944 tại Nam Định, nguyên giáo sư Kinh tế giảng dạy tại đại học Laval, Québec. Ngoài viết tiểu thuyết, Nam Dao còn là một nhà thơ, vừa viết kịch, ký, tùy bút. Thao thức với lịch sử, truy vấn những giềng mối làm sa sút văn hóa, thường xuyên là đề tài trong các tác phẩm của Nam Dao .

Tác phẩm đã xuất bản:

Gió Lửa, Đất Trời, Bể Dâu (trường thiên tiểu thuyết), Những Con Người, Những Bóng Ma (bút ký), Khoảng Chơi Vơi (truyện và ký), Trăng Thuê Ảo Ảnh, Trong Buốt Pha Lê (tập truyện), Tiếng Cồng, Trăng Nguyên Sơ (tiểu thuyết), Ba Vở Kịch (kịch văn học), Thơ Nam Dao, Dấu Vết Ngậm Ngùi (thi tập), Dịch lại Thơ Đường, Chinh Phụ Ngâm dịch theo nguyên thể Hán văn.

Trần Vũ: Jorge Luis Borgès viết trong Instants (Khoảnh khắc): “Tôi là một trong những người du hành không đem theo nhiệt kế, không một bát nước nóng, không một chiếc ô và không một cánh dù nào. Nếu có thể sống lại cuộc đời mình, tôi sẽ bắt đầu lại bằng cách đi chân trần ngay trong những chớm Xuân đầu tiên rồi tiếp tục cho đến tàn Thu. Tôi sẽ không nhẩn nha trong những hẻm nhỏ mà chiêm ngưỡng rạng đông nhiều hơn, chơi đùa với các đứa bé nhiều hơn, nếu thượng đế hãy còn cho tôi một kiếp sống trước mặt.” Cuối đời như Borgès, đã về hưu và cũng đã từng rong chơi kết bạn với Hoàng Cầm, Văn Cao, Lê Đạt… Nam Dao sẽ bắt đầu lại như thế nào nếu vay được ân sủng cho một kiếp đời nữa? Rabindranath Tagore từng trải nghiệm: “Tôi cảm thấu hết những vì sao đang phập phồng trong mình. Thế giới phun trào như nước chảy trong thân. Cây cối rộ hoa trên cơ thể. Tất cả cảnh vật mùa Xuân cùng những dòng sông dâng lên như hương trong tim tôi, rồi hơi thở của vạn vật hoan ca trong suy nghĩ của tôi như tiếng sáo.” Nam Dao, anh có mùa Xuân nào trên đất Bắc khó quên?

Nam Dao: Mỗi buổi chuyển mùa, nhất là lúc chớm Xuân, tôi cảm nghiệm được những giây phút huyền nhiệm khi bắt gặp loài hoa crocus. Cuối Đông, crocus nhụy vàng, cánh phơn phớt xanh, trồi ra từ thảm tuyết chưa chịu tan. Thời gian đó trời không còn lạnh lắm, nắng tươi vàng đã rực rỡ bám vào những cành cây còn trơ trụi lá. Sự sống vận hành sau 5,6 tháng Đông buốt giá. Hoa crocus báo tin mầm sống bung ra, mãnh liệt, bất chấp… nhưng chỉ sống được dăm ngày phù du, sau nhường chỗ cho những loài thảo mộc khác đâm chồi nẩy lộc. Mùa Xuân nơi tôi sống là khi tuyết tan, đường phố lầy lội bùn, con người ai nấy mong Xuân qua mau cho Hè tới. Và tôi, nếu được đấng Cao Xanh cho thêm một kiếp người, tôi mong sẽ trải nghiệm sự huyền diệu hòa cả thân lẫn tâm vào ’’thế giới phun trào như nước chảy trong thân. Cây cối rộ hoa trên cơ thể.’’ ( Tagore)

Rời đất Bắc ở độ 8, 9 tuổi, tôi di cư vào Nam chưa kịp mang theo nhiều kỷ niệm Tết. Nhưng nhớ nhất, tôi chì còn nhớ những cơn mưa. Mưa bụi, mưa nhẹ hồ không có thực, là những hạt bụi nước chưa kịp đậu lại đã tan biến đi như trong những chuyện hoang sơ cổ tích có Thạch Sanh có Lý Thông. Mưa phùn, rả rích, ngày qua ngày mênh mang, mưa cứ mưa như hành phạt loài người trong thảm kịch Tấm với Cám, loay hoay trong những chiếc áo mưa kết bằng rơm ở thôn quê, hay làm bằng nhựa plát-tích đùng đục những con mắt vô hồn trong thành phố. Thời đó, gia đình tôi ở Hải Phòng, phố Chevassieu, tên phố sặc mùi thuộc địa. Cứ vào đêm Giao Thừa, bọn nít chúng tôi đứa nào đứa nấy sẽ bị một trận đòn Tất Niên, đánh xả sui năm cũ để cả nhà đón “năm mới cái gì cũng mới”. Sợ đòn, tôi lỉnh ra đường, và khi pháo nổ râm ran đường phố thì tôi lấm lét về nhà. Lạ, ông bà bô đón tôi, cười nói hân hoan. Sợ rớt ngày Tân Niên, cả nhà phải vui, và chúc tụng tôi là kẻ xông nhà năm mới. Năm sau thì truyền thống đòn Tất Niên đành phài quên. Những người xông nhà sau dó đều là những người có tuổi, áo quần trịnh trọng, thường thì ôm một cành đào mừng Xuân, và chẳng một ai bị lột quần đánh vào đít như bọn nít.

Sau di cư vào Sài Gòn là những năm dài tha hương, phải trên ba mươi năm sau tôi mới được sáp gần một cái Tết phương Bắc ở ngay thủ đô Hà Nội. Vào độ chuyển mùa năm Thân cách đây 3 con giáp, tôi sắp về Sài Gòn nên có thời gian là tôi la cà với mấy ông anh Nhân Văn Giai Phẩm. Sáng sáng cứ khoàng 5 giờ, tôi đến Hải Thượng Lãn Ông, ới Lê Đạt rủ anh cùng cuốc bộ đúng 6 vòng hồ Hoàn Kiếm. Trưa trưa, tôi đến quán nước chè ngõ Phan Huy Chú, im ắng ngắm Trần Dần, con cọp ngày đang ngồi rình một tứ thơ. Tối tối, tôi la cà quán rượu Hoàng Cầm ở 43 Lý Quốc Sư, con phố kề cạnh Nhà Thờ phố nhà Chung, uống dăm chén rượu mơ, lẳng lặng đắm mình nghe chuyện Quan Đốc Đồng áo đen nẹp đỏ, thả Tượng vàng cưới Chị võng mây trôi… Ấy, cái tật lỉnh đi hoang từ thời thơ dại tôi vẫn không chừa, mặc dầu nay không phải không còn những trận đòn Tất Niên của thế quyền trong cơn còn mê muội. Bạn bè thời nay đều khẩn khoản lưu ý, các anh ấy đều là những người có vấn đề. Tôi mặc, thời bình rồi, cái cần làm là xây dựng lại đất nước từ những đổ vỡ thời chiến. Ôi chao, một thời tàn khốc!

Chuyện về các anh ấy tôi đã kể trong tập bút ký Những con người những bóng ma. Trong số các anh, tôi nói rất ít về Đặng Đình Hưng. Không trong nhóm chủ trương Nhân Văn và Giai Phẩm, anh vẫn bị “liên quan’’ vì anh không phủ nhận tình bạn của anh với những người “có vấn đề’’. Anh cũng bị trù dập, cũng phải đi “học’’ và “lao động cải tạo’’ để quán triệt tính giai cấp trong xã hội công nông vào giữa những năm 50.

Anh Hưng ở khu Trung Tự, hơi xa trung tâm Hà Nội nên tôi ít dịp đến anh chơi. Tường trong căn hộ chưa được 50 mét vuông của anh dán những bài thơ anh viết bằng chữ đại tự, và ôi chao, thật bất ngờ, thơ anh lạ lùng. Phải nói, thơ anh khi đó chẳng giống một ai, âm điệu nhạc jazz tràn đầy, chất văn xuôi trí tuệ mà vẫn ăm ắp cảm tính. Anh chép tặng tôi :

Và lạ miệng! tìm bàn chân xào xạo của Têta,

thì ra alfa là con số đợi ở hai vai nở vội

tôi đuổi theo níu lại hai mùa

Rồi anh đèo thêm một vế với ký hiệu = trong Toán học: Thanh Xuân = Hạnh Phúc.

Thời đó, năm 1981, tôi nào biết những câu thơ trên sau nằm trong tập Bến Lạ in sau khi anh lìa trần vào năm 1990. Nhưng tôi biết là thơ anh hay, và thật khác lạ với cái ngân nga vần điệu XHCN khá nhàm. Anh trầm, thường khép kín, và chỉ thi thoảng mới “bốc’’ lên với những người thật thân.

Vào ngày ông Táo lên chầu Trời năm Dậu, anh bỗng không hẹn mà đến tìm tôi một buổi chiều chạng vạng. Anh bảo, chú đi với anh, rồi lôi tôi đến cạnh một chiếc xích lô kiểu xe ba-gác ngày xưa. Sau khi lên ngồi, anh chỉ tay về phía ga Hàng Cỏ. Thời đó, cứ tối trời là Hà Nội mất điện. Trên con phố Trần Hưng Đạo, những người đàn bà luống tuổi bán thuốc lá lẻ đã châm những ngọn đèn Huê-Kỳ le lói chút nửa tối nửa sáng vàng ệnh soi tỏ lề đường. Anh bảo người đạp xe đi về phía Khâm Thiên, và khi đi ngang nơi còn trưng bày một cái xác máy bay Mỹ trong đám lổn nhổn gạch đá, anh thở dài, chép miệng. Gần đê sông Hồng, gió đông thốc cái lạnh buốt đến thấu xương. Anh ngửng mặt, buông thõng “thôi ta về’’. Và anh cười, giọng hào sảng “Cháu Sơn mới qua vòng 3 kỳ thi giải Chopin bên Nga đấy!’’ Bóng ma chiến tranh mới đây chợt biến mất. Chỉ còn anh, với ánh mắt long lanh ánh lửa tương lai trong màn đêm đang ụp xuống vạn vật.

Đó là lần cuối chúng tôi gặp nhau. Tôi vào Sài Gòn chỉ dăm bữa sau, ăn cái Tết năm con Gà, và được Hoàng Cầm báo chớ mang tập Về Kinh Bắc đi, anh đang gặp khó ở Hà Nội! Khi tôi qua đến Paris thì Cầm bị bắt. Tội anh là bán rượu lậu, như tội dưới thời Tây thuộc địa. Nhẩm lại, anh đã bán những cút rượu ngâm mơ từ hàng chục năm nay, kể từ khi anh không còn lòng dạ nào để tiếp tục ngâm Đêm Liên Hoan cơ mà! Mơ ngâm rượu thành thơ là tội, và là tội nặng?

Phần mình, từ 1982 cho đến 6 năm sau, tôi bị cấm cảnh về quê hương gốc gác mình. Đến năm 1990, năm anh Hưng vĩnh viễn xa đi, tôi về đến Nội Bài thì được thế quyền “mời’’ đi, và đi luôn cho đến gần chục năm sau. Tôi nhớ những ngày chua xót nằm dài ở Thái Lan đợi máy bay để bay trở lại Bắc Mỹ. Nhớ sao là nhớ màu hoa phượng đỏ rừng rực thuở đầu hè. Và nhớ nhất là màu tương lai, như sức trồi loài hoa crocus mỗi năm thuở chớm xuân. Hoa nhụy vàng cánh trắng phơn phớt ánh lân tinh trổ ra xuyên tuyết những mùa đông rồi sẽ bị đẩy lùi trong thuở chuyển mùa của vạn vật.

Trần Vũ thực hiện áp Tết 2016

Bản giấy in lần đầu trên đặc san Xuân Bính Thân của tuần san Trẻ Dallas

bài đã đăng của Trần Vũ


Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006-2012 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)
porn ficken russian porn japanese porn watch porn watch sex izle sex izle anal porn tube amateur porn watch