Trang chính » Biên Khảo, Dịch Thuật, Giới thiệu tác giả, Giới thiệu tác phẩm, Sang Việt ngữ Email bài này

Phỏng vấn Gabriel Garcia Marquez: Câu Chuyện Chưa Kết Luận (Kỳ 3)


♦ Chuyển ngữ:
0 bình luận ♦ 4.11.2015

Trích dịch từ Tạp chí The Paris Review số 69, Mùa Đông 1981

 

GGMarquez2

 

Hỏi:

Tiểu thuyết của ông có bao giờ bị đổi hướng bất ngờ không?

Marquez:

Điều đó thường xảy ra cho tôi lúc khởi sự. Trong truyện đầu tiên, tôi viết theo ý tưởng tổng quan của tâm trạng, nhưng tôi cho phép mình được chọn những cơ hội khác. Lời khuyên tốt nhất tôi nhận được lúc đó là có thể làm như vậy khi còn trẻ vì viết theo dòng cảm hứng tuôn trào. Nhưng tôi cũng được khuyên, nếu không học hỏi kỹ thuật sáng tác, về sau tôi sẽ gặp trở ngại khi cảm hứng đã cạn, lúc đó kỹ thuật sẽ bù đắp. Nếu tôi không học hỏi điều này đúng lúc, bây giờ tôi không thể phát họa trước một sơ đồ cấu trúc. Cấu trúc là vấn đề hoàn toàn kỹ thuật. Nếu không học từ trẻ sẽ không bao giờ hiểu rõ nó.

Hỏi:

Như vậy Kỷ luật là quan điểm khá quan trọng đối với ông?

Marquez:

Tôi không nghĩ có thể viết một cuốn sách chứa đựng điều gì giá trị nếu không có kỷ luật hơn bình thường.

Hỏi:

Ông nghĩ gì về những chất kích thích?

Marquez:

Một điều mà Hemingway viết, đã gây ấn tượng mạnh cho tôi, là đối với ông, viết lách như đấu quyền anh. Ông giữ gìn sức khỏe và sống tích cực. Nhà văn Faulker mang tiếng là nghiện rượu, nhưng trong mỗi cuộc phỏng vấn, ông luôn luôn tuyên bố, không thể viết nổi một câu nào khi say. Hemingway cũng nói như vậy. Những độc giả ác ý đã từng hỏi, có phải tôi say thuốc trong khi viết truyện. Điều đó thể hiện họ không biết một chút gì về văn học hoặc ma túy. Để trở thành một nhà văn chất lượng, cần phải hoàn toàn minh mẫn suốt thời gian viết lách, và có sức khoẻ tốt. Tôi hầu như phản đối quan niệm lãng mạn cho rằng viết văn là sự hy sinh và viết hay hơn trong tình trạng tài chánh kiệt quệ hoặc tâm tình dày xéo. Tôi cho rằng cần phải có tâm tình ổn định với điều kiện thể lực. Đối với tôi, tác phẩm văn chương đòi hỏi một sức khỏe. Những nhà văn trong Thế Hệ Thất Lạc hiểu rõ điều này. Họ là những người yêu đời sống.

Hỏi:

Blaise Cendras nói rằng viết văn là một đặc quyền so với nhũng công việc khác, và nhà văn thường phóng đại những khổ đau của họ. Ông nghĩ sao về lời nói này?

Marquez:

Theo tôi, viết văn là việc khó khăn, cũng như bất cứ công việc nào phải thực hiện hết sức cẩn thận. Một đặc quyền là gì, dù nói ra sao, chỉ là làm một công việc để tự thỏa mãn lấy mình. Tôi nghĩ tôi đòi hỏi quá đáng đối với bản thân và những người viết khác, bởi vì tôi không chịu nổi sự sai sót. Theo tôi, đây là một đặc ân để thực hiện bất cứ việc gì ở một mức độ hoàn hảo. Đó là sự thật cho dù những nhà văn thường mắc chứng hoang tưởng tự cao tự đại và tự cho mình là cái rốn của vũ trụ, là lương tâm của xã hội. Tôi ngưỡng mộ nhất là những công việc được hoàn tất tốt đẹp. Mỗi khi đi du lịch, tôi sung sướng khi biết người phi công là người lái phi cơ giỏi hơn tôi làm nghề viết văn.

Hỏi:

Bây giờ ông viết lách lúc nào là thích nhất? Ông có phân định lịch trình làm việc không?

Marquez:

Khi tôi trở thành nhà văn chuyên nghiệp, khó khăn lớn nhất của tôi là lịch trình. Làm báo nghĩa là viết về đêm. (Ban ngày bận săn tin). Khi tôi bốn mươi tuổi, bắt đầu viết chính thức (full time), lịch trình căn bản từ chín giờ sáng đến hai giờ chiều, đó là lúc con trai tôi đi học về. Có lẽ vì có thói quen say mê công việc nên cảm thấy vô công rỗi nghề khi chỉ làm buổi sáng. Tôi thử viết thêm vào buổi chiều. Nhưng khám phá ra, những gì viết buổi chiều đều phải viết lại sớm hôm sau. Tôi quyết định làm việc từ chín giờ đến hai giờ rưởi và không làm gì nữa. Buổi chiều tôi sắp đặt các cuộc hẹn, phỏng vấn, và các việc linh tinh.

Một vấn nạn khác, tôi chỉ có thể viết trong một khung cảnh quen thuộc và có không khí hâm nóng việc làm. Tôi không thể viết trong khách sạn hoặc trong phòng thuê hoặc dùng bàn máy đánh chữ mượn. Điều này tạo ra trở ngại, tôi không viết được gì trong khi đi du lịch. Dĩ nhiên chúng ta luôn luôn tìm cái cớ để ít phải làm. Đó là lý do tại sao những điều kiện áp đặt cho bản thân phải luôn luôn khó khăn hơn.

Sự hy vọng tìm cảm hứng trong bất cứ trường hợp nào. Đó là từ ngữ từ những người lãng mạn đã được khai thác quá nhiều. […] nhưng bất cứ gọi là gì, tôi tin rằng, có một trạng thái đặc biệt của tâm trí mà từ đó nhà văn có thể viết một cách dễ dàng và sáng tác trôi chảy. Những cái cớ như ‘chỉ có thể viết tại nhà’, sẽ biến mất. Khoảnh khắc đó và tâm trí đó dường như sẽ xảy tới khi nhà văn tìm đúng chủ đề và đúng đường xử lý. Đó phải là điều mà nhà văn thực sự thích thú, vì không có công việc nào tồi tệ cho bằng công việc mình không thích.

Một trong những khó nhăn nhất là đoạn viết đầu tiên. Tôi dùng nhiều tháng để viết đoạn đầu. Và khi tôi viết được, phần còn lại tự nhiên đến một cách dễ dàng. Trong đoạn đầu đó, hầu như những vấn đề của cuốn sách đã được giải quyết. Chủ đề đã định, văn phong, sắc điệu thành hình. Tối thiểu trong trường hợp của tôi, đoạn đầu là một loại mẫu cho những gì còn lại diễn tiến trong cuốn sách. Đó là tại sao viết tập truyện ngắn khó gấp nhiều lần viết tiểu thuyết. Vì mỗi khi viết truyện ngắn, phải khởi sự trở lại, viết đoạn đầu tiên.

Hỏi:

Có bao giờ giấc mơ cũng quan trọng như nguồn cảm hứng?

Marquez:

Lúc mới bắt đầu viết, tôi chú ý đến giấc mơ khá nhiều, nhưng sau đó, tôi thấy chính cuộc sống là nguồn cảm hứng lớn lao nhất. Còn giấc mơ chỉ là một phần nhỏ của dòng đời luân chuyển. Điều rất đúng trong cách viết của tôi là tôi khá quan tâm đến quan niệm khác nhau của giấc mơ và sự giải thích chúng. Tôi coi giấc mơ như một phần của đời sống chung, còn ngoài thực tế phong phú hơn nhiều. Nhưng cũng có thể vì tôi có những giấc mơ kém cỏi.

Hỏi:

Xin ông cho biết sự khác biệt giữa cảm hứng và trực giác?

Marquez:

Cảm hứng là khi mình tìm đúng đề tài thật sự yêu thích, khiến cho sự thực hành trôi chảy hơn. Trực giác cũng là cơ bản để viết tiểu thuyết, là một phẩm chất đặc biệt giúp con người giải mã những gì có thật mà không cần kiến thức khoa học, hoặc bất kỳ một học hỏi riêng biệt nào. Các định luật về trọng lực có thể tìm thấy dễ dàng bằng trực giác hơn là bất cứ thứ gì khác. Đây là cách thu thập kinh nghiệm mà không cần phải đôi co với nó.

Đối với tiểu thuyết gia, trực giác rất cần thiết. Về căn bản, nó đối nghịch với lý trí, mà có lẽ đó là điều tôi ghét cay ghét đắng nhất trên đời, trong ý nghĩa cuộc sống thật sự biến thành một loại lý thuyết bất động. Trực giác lợi hại hơn, hoặc như vậy hoặc không như vậy. Không cần phải vất vả đặt cái nắp tròn vào một lỗ vuông.

Hỏi:

Có phải ông không thích các lý thuyết gia?

Marquez:

Đúng như vậy. Chủ yếu là vì tôi thật sự không hiểu họ. Đây cũng là lý do chính mà tôi giải thích hầu hết mọi khúc mắc qua những giai thoại, bởi vì tôi không có bất cứ một khả năng nào để thu nhận những khái niệm trừu tượng.

Hỏi:

Ông có nghĩ rằng giới phê bình đã viết về ông và phân loại truyện ông quá khắt khe?

Marquez:

Đối với tôi, các phê bình gia là ví dụ dẫn đầu về duy lý. Trước hết, họ đặt sẵn một lý thuyết gồm có những gì nhà văn (và tác phẩm) phải là. Rồi họ cố xếp đặt nhà văn cho phù hợp với khuôn mẫu đó. Dù không được, họ vẫn cố nhét nhà văn vào bằng quyền lực (của phê bình). Tôi chỉ nói đến điều này vì ông đã hỏi. Tôi không có thích thú nào đến những gì giới phê bình nghĩ về tôi (và tác phẩm); tôi đã không đọc các nhà phê bình từ nhiều năm nay. Họ tự nhận là trung gian giữa tác giả và độc giả. Tôi luôn luôn cố sức làm một nhà văn rất dễ hiểu và chính xác để trực tiếp đi đến độc giả không cần phải băng qua nhà phê bình.

Hỏi:

Ông nghĩ thế nào về dịch giả?

Marquez:

Tôi rất ngưỡng mộ những dịch giả ngoại trừ những người sử dụng chú thích (cường điệu). Họ luôn luôn cố giải thích cho người đọc những gì mà tác giả có lẽ không nghĩ như vậy. Vì chú thích đã được viết ra, người đọc cứ mặc kệ. Dịch thuật là một công việc khó khăn, không được tưởng thưởng, và tiền nhuận bút rất thấp.

Một bản dịch giá trị luôn luôn là một bản tái tạo trong ngôn ngữ khác. Đó là lý do tôi vô cùng ngưỡng mộ Gregory Rabassa. Sách của tôi được dịch ra hai mươi mốt ngoại ngữ. Rabassa là người duy nhất không bao giờ hỏi tôi giải thích một điều gì để ông ta ghi vào chú thích. Tôi nghĩ tiểu thuyết của tôi hoàn toàn được tái tạo trong bản Anh ngữ. Có những phần trong sách rất khó để theo sát nghĩa đen. Ấn tượng của một người đọc là dịch giả đã đọc cuốn sách và viết lại từ trí nhớ của ông. Đó là lý do tôi ngưỡng mộ các dịch giả. Dịch cần trực giác hơn là lao động trí óc. Không chỉ các nhá xuất bản trả tiền họ eo hẹp, nhưng chính họ đã không công nhận dịch thuật là sáng tạo văn học. Có vài cuốn sách tôi muốn dịch ra tiếng Tây Ban Nha, nhưng dịch đòi hỏi quá nhiêu khê như viết sách và tôi sẽ không làm đủ lợi nhuận cần thiết cho đời sống.

[…]

Hỏi:

Ông có nghĩ rằng nổi tiếng vì thành công sớm trong sự nghiệp viết văn là chuyện không tốt?

Marquez:

Ở tuổi nào cũng xấu. Tôi muốn tác phẩm của tôi được công nhận sau khi tôi chết, nhất là trong những thị trường tư bản, nơi tác giả và tác phẩm trở thành hàng hóa.

[…]

Hỏi:

Vì sao ông nghĩ rằng sự nổi tiếng sẽ hủy hoại nhà văn?

Marquez:

Cơ bản là nó xâm nhập vào đời sống riêng tư. Làm mất rất nhiều thời giờ dùng để chia xẻ với bạn bè, và thời giờ sáng tác. Nó có khuynh hướng cô lập nhà văn ra khỏi thế giới thực tế. Một nhà văn nổi tiếng muốn tiếp tục viết lách, phải liên tục tự vệ, chống lại danh vọng. Tôi thực sự không muốn nói điều này vì không bao giờ nghe ra giọng chân thành, nhưng tôi thật tình muốn những tác phẩm của tôi sẽ ấn hành sau khi tôi qua đời, như vậy, tôi không phải băng qua những nhiễu nhương của danh tiếng mà vẫn là nhà văn tầm vóc. Trong trường hợp của tôi, lợi thế duy nhất từ danh vọng là tôi sử dụng nó vào lãnh vực chính trị. Về mặt khác nó gây khá nhiều phiền hà. Vấn nạn là khi đã nổi tiếng, trong hai mươi bốn giờ của một ngày, nhà văn không thể nói, " Được rồi. Tôi sẽ không nổi tiếng cho đến ngày mai," hoặc bấm nút và nói, " Tôi sẽ không nổi tiếng ngay tại đây hoặc vào giờ này."

Hỏi:

Ông có lường trước được những thành công vượt bực của Trăm Năm Cô Quạnh?

Marquez:

Tôi biết cuốn sách này sẽ khiến bằng hữu tôi hài lòng hơn những cuốn sách trước. Nhưng khi nhà xuất bản Tây Ban Nha báo cho tôi biết sẽ in tám ngàn bản, tôi sửng sốt, vì những sách khác của tôi chưa bao giờ bán quá bảy trăm cuốn. Tôi bàn với ông nên bắt đầu từ từ, nhưng ông đã bị thuyết phục bởi cuốn tiểu thuyết hấp dẫn này và tám ngàn bản sẽ bán hết giữa tháng Năm đến tháng Mười Hai. Trong thực tế, sách đã bán hết trong một tuần lễ tại Buenos Aires.

[…]

(Hết)

bài đã đăng của Peter H. Stone


Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006-2012 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)
porn ficken russian porn japanese porn watch porn watch sex izle sex izle anal porn tube amateur porn watch