Trang chính » Câu chuyện Nghệ thuật, Tư Liệu Email bài này

Phá án thơ trong "Phá Án" của Trần Thị NgH.

Ngày 06.08.2015, BBT Da Màu nhận được bình luận của độc giả Đinh Hòa Văn cho truyện ngắn "Phá Án" của nhà văn Trần Thị NgH. với nội dung như sau:

Tạp chí Sông Hương số tháng 9/2011, (trang 93) in bài “Đã có sự nhầm tưởng đáng tiếc giữa Khúc tiễn Thérèse KH và Qua đò tháng chạp”, dưới ký tên NGƯỜI SÔNG HƯƠNG là kiểu khâu bếp núc, dọn vườn là rất đáng quý của các tòa báo và độc giả có thể cảm thông, chấp nhận. Hơn thế, nó thể hiện trách nhiệm phải làm sáng tỏ, minh bạch tác giả – tác phẩm để khỏi mang tiếng “đạo văn” ở một vùng đất. Cuối bài, NGƯỜI SÔNG HƯƠNG còn “luận” rất hay: “Give Unto Caesar What is Caesar’s” (Của Caesar hãy trả lại cho Caesar) – Khúc tiễn Thérèse KH của Phạm Cao Hoàng hãy trả lại cho Phạm Cao Hoàng. Và, họ gửi lời xin lỗi đến nhà thơ Phạm Cao Hoàng cùng độc giả yêu thơ." Đoạn trên trích trong bài viết "Đã nhận lỗi còn phải nhận lỗi nữa của Vĩnh Nguyên đăng trên trannhuong.net (http://trannhuong.net/tin-tuc-16606/da-nhan-loi-con-phai-nhan-loi-nua.vhtm).

Trong truyện ngắn "Phá Án" nhà văn có trích 4 câu thơ và ghi chú là thơ của Phương Xích Lô (mà theo bài viết trên của Vĩnh Nguyên thì 4 câu thơ đó của Phạm Cao Hoàng).

Như vậy sự thật 4 câu thơ đó là của ai?

 

BBT Da Màu đã nhanh chóng tiếp xúc nhà văn Trần Thị NgH. và nhà thơ Phạm Cao Hoàng để tìm hiểu sự thực đàng sau 4 câu thơ dưới đây:

Ta đưa em qua đò tháng chạp
Chiều nay hoa trắng rụng bên sông
Hoa có rụng mới biết đời dâu bể
Tình có xa rượu chuốc mới nồng

Sau khi đọc phần bình luận của độc giả Đinh Hòa Văn, tác giả Trần Thị NgH. đã trả lời chúng tôi như sau:

 

Thực sự hai câu thơ dẫn trong Phá Án tôi thuộc lòng từ hồi 16 tuổi. Khi sử dụng nó tôi quả tình không nhớ tác giả là ai, định bỏ lơ (vì trong truyện có ghi là quên béng), nhưng lúc thử search trên google hai câu:

Hoa có rụng mới biết đời dâu bể
Tình có xa rượu chuốc mới nồng

thì thấy hiện ra cả bài thơ Qua đò tháng chạp, ký là Phương Xích Lô.

Trong trường hợp không biết tính sao, nên gỡ bỏ hoa thị và phần chú giải.
Đó cũng là lý do tôi gửi Phá Án lần thứ nhì, sau khi tìm ra tên tác giả, và thậm chí cả bài thơ.

Trần Thị NgH.

 

Quả đúng như nhà văn Trần Thị NgH. cho biết, chúng tôi thử google hai câu thơ nói trên và kết quả là có nhiều đường dẫn với nội dung xác nhận hai câu thơ nói trên nằm trong bài thơ Qua đò tháng Chạp của tác giả Phương Xích Lô. Tuy nhiên, một vài đường dẫn khác, trong đó có đường dẫn đến trang tranhuong.net mà độc giả Đinh Hòa Văn đề cập ở trên đã đưa ra một kết luận khác hẳn. Độc giả Đinh Hòa Văn đã trích phần đầu của bài viết "Đã nhận lỗi còn phải nhận lỗi nữa" của Vĩnh Nguyên, chúng tôi xin trích thêm một đoạn nữa để bạn đọc có thêm chi tiết:

Tại đâu dẫn đến sự nhầm lẫn? Sự việc tóm tắt như sau:
Nguyễn Văn Phương (Phương Xích Lô) qua đời năm 2001. Năm 2002, một nhóm nhà thơ Huế tuyển chọn in cho Phương Xích Lô (PXL) tập thơ “CHỞ GIÓ”. Đọc được tập thơ hay, nhớ thương người thơ quá cố, nhưng nhiều người vẫn băn khoăn, hình như bài “Qua đò tháng chạp” đã đọc ở đâu đó, của ai đó đã lâu rồi, chứ không phải của (PXL)? Việc nghi thì cứ nghi, nhưng rồi vẫn cho qua bởi người thơ quá tội nghiệp luôn gắn tên mình với xích-lô-hề đã ở bên kia thế giới!
Khoảng tháng 7/2011, một bạn đọc ở nước ngoài gửi thư về Tạp chí Sông Hương cho biết: “Qua đò tháng chạp” mà nhiều trang web hoặc blog giới thiệu là bài thơ hay đều nằm trong bài thơ Khúc tiễn Thérèse KH, dài 17 khổ thơ với 68 câu thơ là của tác giả Phạm Cao Hoàng in trong tập thơ “Đời như một khúc nhạc buồn”, Nxb Đồng Dao, Sài Gòn tháng 5/1972, và nó được in lại trong tập “Mây khói quê nhà”, tuyển thơ Phạm Cao Hoàng, Nxb Thư Ấn Quán tháng 5/2010”. Bạn đọc này rất cẩn thận gửi kèm bản chụp “Khúc tiễn Thérèse KH” từ bản gốc. “Qua đò tháng chạp” chỉ có 6 khổ thơ với 24 câu thơ.

Trong khi không có điều kiện đọc bài viết  “Đã có sự nhầm tưởng đáng tiếc giữa Khúc tiễn Thérèse KH và Qua đò tháng chạp" trên Tạp chí Sông Hương số tháng 9/2011, chúng tôi có một nguồn tư liệu quý giá và đáng tin cậy nhất, tác giả của Khúc tiễn Thérèse KH, nhà thơ Phạm Cao Hoàng. Trong cuộc điện đàm, ông xác nhận tạp chí Sông Hương đã tiếp xúc và xin lỗi ông về những nhầm lẫn đáng tiếc trong việc sử dụng bài thơ Qua đò tháng Chạp, vốn là một tập hợp một số những câu thơ trong Khúc tiễn Thérèse KH  của ông, chỉ thay đổi vài chữ và đảo lộn thứ tự các khổ thơ. Theo nhà thơ Phạm Cao Hoàng, mặc dù lời xin lỗi đến khá trễ muộn, 4 năm sau khi nội vụ được phát giác, nhưng ông cũng cảm thấy hài lòng, "có còn hơn không." Hơn nữa, Phương Xích Lô đã qua đời năm 2001, ông chỉ muốn câu chuyện chấm dứt với lời xin lỗi của tạp chí Sông Hương.

Trên thực tế, tuy nhiên, Qua đò tháng Chạp vẫn tiếp tục được lưu truyền rộng rãi trên mạng Internet với tên "tác giả" Phương Xích Lô được gắn liền những câu thơ được sáng tác bởi nhà thơ Phạm Cao Hoàng, và sự "nhầm lẫn" này có lẽ sẽ còn tiếp tục nếu truyện ngắn "Phá Án" của nhà văn Trần Thị NgH. không đề cập, cũng một cách nhầm lẫn, đến tên của tác giả những câu thơ lãng mạn nhắc đến ở trên.

Đến đây, BBT Da Màu tin rằng chúng tôi đã có đủ các dữ kiện cần thiết để kết luận bài thơ Qua đò tháng Chạp, được biết đến như là một tác phẩm của nhà thơ Phương Xích Lô, thật ra  chỉ là một phần trích từ bài thơ Khúc tiễn Thérèse KH của nhà thơ Phạm Cao Hoàng. Điều này cần thiết được ghi nhận, không chỉ vì quyền lợi của tác giả mà còn vì sự chính xác cần thiết của sử liệu văn học.

Như là một phần của việc xác nhận bản quyền của tác giả Phạm Cao Hoàng, nhà văn Trần Thị Ngh. đã đồng ý chữa lại phần ghi chú liên quan đến tác giả thực thụ của 2 câu thơ đã dẫn.

BBT Da Màu xin chân thành cám ơn  độc giả Đinh Hòa Văn, nhà văn Trần Thị NgH, và nhà thơ Phạm Cao Hoàng đã giúp "phá án," làm sáng tỏ một lần nữa những uẩn khúc đàng sau những câu thơ trữ tình của một thời và vẫn còn vang vọng. Hy vọng những ngộ nhận tương tự sẽ không tái diễn.

 

Phần tham khảo:

 

1. KHÚC TIỄN THÉRÈSE KH.

tác giả:  Phạm Cao Hoàng
 
tôi đưa em qua đò tháng chạp
chút mưa buồn rơi nhẹ cuối sông xa
và gió tạt từng cơn gió bấc 
xoáy trong hồn buốt cả xương da
 
đi đi thôi hỡi người yêu dấu
bãi đời kia sẽ ngăn cách tình nhau
tiễn một lần là tim rướm máu
tình xa rồi có nghĩa gì đâu
 
đi đi thôi hỡi áo lụa hồng
buồn tôi giăng kín một dòng sông
tôi chợt nhớ ngày xưa, xa lắc
mưa, em về, áo lụa trắng thu đông
 
còn gì không, ừ chẳng còn gì
nhớ gì không, ồ nhớ mà chi
có chăng mưa tạt trên bờ vắng
hay buồn tình sông hát khúc phân ly
 
tôi đưa em qua đò tháng chạp
không dưng mà lạnh buốt trong tim
bãi xa đó tình em sẽ đến
bến sông này tôi sẽ mất em
 
xa nhau chưa hỡi Thérèse Kh.
mà lòng tôi hiu quạnh tạt về
mai sau sẽ về trên bến cũ
nhìn mưa hồng mà tiếc những ngày xưa
 
tôi sẽ sống trọn đời phiêu lãng
cây vườn tôi rụng trái tình không
những bông sứ tay hồng em ve vuốt
sưởi hương nồng mỗi tối mùa đông
 
bông sứ trắng hay cành huệ trắng
cũng chỉ là sương khói xa xăm
hương tóc em hay hương của gió
sẽ ru lòng tôi đến ngàn năm
 
xa nhau chưa hỡi Thérèse Kh.
mà chiều kia xám cõi trời tây
hình như có bóng chim lạc cánh
bay trong chiều lộng tiếng heo may
 
còn gì không hỡi chiều mắt nhớ
mắt của em, tôi chưa uống đã nồng
thì nói chi những ngày mưa tới
tôi một mình rượu chuốc với mênh mông
 
tôi một mình vui đời hiu quạnh
đêm nghe mưa nhớ giọng em cười
sáng chim ca đứng bên bờ cũ
nhặt một vài bông trắng tặng riêng tôi
 
trong mắt em sầu lên tan tác
Thérèse ơi, chiều nay, mai xa rồi
hát cùng tôi hỡi người yêu dấu
khúc sầu tình cho bạt tiếng mưa rơi
 
tôi đưa em qua đò tháng chạp
chiều nay hoa rụng trắng ven sông
hoa có rụng mới biết đời dâu bể
tình có xa rượu uống mới nồng
 
hát cùng tôi hỡi Thérèse Kh.
khúc tiễn đời những kẻ yêu nhau
để tôi nhớ để em còn nhớ
dù một ngày hay suốt cả ngàn sau
 
trong mắt em buồn tôi sẽ chảy
như sông kia xuôi một giải êm đềm
khúc ly tan có là đau đớn
cũng đành lòng dù biết sẽ xa em
 
cầm tay em bỗng dưng muốn khóc
buồn tôi bay lãng đãng với mưa xa
khúc tiễn em buồn sao mà héo hắt
sông cũng buồn theo nhịp mưa qua
 
xa nhau chưa hỡi Thérèse Kh
mưa bay nhiều, ừ mưa cứ bay
gửi em nụ hôn này tiễn biệt
lỡ xa rồi còn nhớ chiều nay

1 9 7 1

 

In trong tập thơ “Đời như một khúc nhạc buồn”, Nxb Đồng Dao, Sài Gòn tháng 5/1972
và in lại trong tập “Mây khói quê nhà”, tuyển thơ Phạm Cao Hoàng, Nxb Thư Ấn Quán tháng 5/2010

 

2. Qua đò tháng Chạp

tác giả: được cho là của Phương Xích Lô

Ta đưa em qua đò tháng Chạp
Chiều nay hoa trắng rụng bên sông
Hoa có rụng mới biết đời dâu bể
Tình có xa rượu chuốc mới nồng.

Đi đi thôi, hỡi người yêu dấu
Mà chiều kia xám cõi trời tây
Dường như có cánh chim lẻ bóng
Bay giữa trời lộng tiếng heo may.

Còn gì không? Ừ, chẳng còn gì!
Nhớ gì không? Ồ, nhớ mà chi?
Có chăng mưa tạt bên bờ vắng
Hay buồn tình sông hát khúc phân ly.

Trong mắt em sầu lên tan tác
Người yêu ơi ngày mai xa rồi
Hát cùng ta hỡi người yêu dấu
Khúc tình sầu cho bạt tiếng mưa rơi.

Ta vẫn sống trọn đời trong hiu quạnh
Cây vườn ta vẫn rụng trái tình không
Những hoa trắng tay hồng em ve vuốt
Sưởi hương lòng mỗi tối mùa đông.

Còn gì không, hỡi chiều tắt nắng
Mắt của em, ta chưa uống đã nồng
Thì nói chi những ngày mưa tới
Ta một mình chuốc rượu với mênh mông!

3. Một số đường dẫn bài thơ Khúc tiễn Thérèse KH của Phạm Cao Hoàng

http://www.gio-o.com/PhamCaoHoangMKQNToanTap.htm

http://caothoaichau.blogspot.com/2011/10/tho-pham-cao-hoang-khuc-tien-therese-kh.html

 

4. Bài viết "Đã nhận lỗi còn phải nhận lỗi nữa" của Vĩnh Nguyên

Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006*2018 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)