Tạp chí Da Màu – Văn chương không biên giới » bờ kia – phần 4
Trang chính » Sáng Tác, Tiểu thuyết Email bài này

bờ kia – phần 4

0 bình luận ♦ 4.12.2014

 

*

Sư chùa Lọ sinh năm Giáp Thân, được vài tháng thì miền Bắc bị nạn đói Ất Dậu. Cha mẹ Sư bỏ con ở cửa chùa, chắc sau đó thì lang thang rồi chết đói như hàng trăm hàng ngàn người. Tuổi thơ ấu của Sư gắn liền với tiếng mõ, tiếng chuông, và tiếng kinh kệ ê a. Như một kẻ xuất gia, Sư tránh được cái thân phận lính tráng suốt cuộc chiến chống Mỹ cứu nước, lý do là vì người tu hành không thuộc thành phần cơ bản. Tự nguyện đầu đơn vào đội thanh niên xung phong huyện, Sư tưởng thoát được kiếp ký sinh xã hội, nhưng ngay sau hiệp định Paris thì Sư bị trả về chùa. Thế là Sư lại tu, cười hềnh hệch bảo, ‘‘ cái số mình là đi hầu cửa Phật! ’’

Phật độ, nhưng đôi khi có người lọt sổ từ bi. Sư chùa Lọ đi ở tù vì cách sắp chữ, chuyện vớ vẩn đến mức khó tin. Số là khi người ta hỏi lý lịch, Sư xưng mình là tăng thống trong Giáo Hội Phật giáo Việt Nam Thống Nhất. Lẽ ra Sư phải nói, như giới tăng ni ở miền Bắc trước 75, ai nấy đều thuộc Giáo hội Thống Nhất Phật giáo Việt Nam, tổ chức được chính quyền Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa chính thức công nhận. Còn Phật giáo Việt Nam Thống Nhất là tên cái hội ở miền Nam thời Mỹ-Ngụy, và dĩ nhiên không còn lý do tồn tại. Ôi, thiện tai thiện tai, thế là chỉ sai vị trí có hai chữ thống nhất, Sư được triệu lên công an tỉnh Thanh Hoá, bị gán ghép là thành viên một tổ chức tôn giáo phản động bỏ thuốc phiện gây mê giai cấp vô sản. Cơ quan an ninh tỉnh lùa ông vào trại cải tạo để … điều tra. Ba năm sau, nhân dịp Tết, Sư được tạm tha và chỉ đến khi đó Sư mới biết Phật giáo Việt Nam thống nhất là gì và Thượng tọa Thích Quảng Độ là ai. Sư khiếu kiện, và để tránh oan sai kiểu này, Giáo hội Phật giáo được Nhà Nước kiểm kê bỏ hẳn hai từ thống nhất trong tên gọi. Nhưng Sư không thể ở Thanh Hóa vì cứ bị triệu lên triệu xuống, đành bỏ lên Thăng Long, đến cư ngụ chùa Lọ với một vị sư huynh luống tuổi. Mấy năm sau vị này qui tiên, Sư trở thành sư trụ trì. Nhưng vì cái lý lịch cải tạo, cứ mỗi 6 tháng Sư lại phải ra trình diện, khai báo thu nhập của ‘dịch vụ tâm linh’, và dĩ nhiên là phải đóng thuế như mọi hoạt động kinh doanh trong xã hội.

Sư gặp Chà trong trại cải tạo, quen khi Chà giúp Sư gánh nước tưới rau trồng trên lưng đồi. Sư yếu, nhưng Chà vạm vỡ, sức mạnh hơn người thường. Chuyện vãn nhưng giữ chừng mực, cả hai chỉ thực sự hiểu hoàn cảnh của nhau sau mấy tháng trời so đo xét nét cách ứng xử và thái độ đối với đám quản giáo. Từ đó, Sư không còn bị bắt nạt, bị bạn tù cướp phần ăn, và buộc phải phục dịch chuyện vệ sinh bếp núc và quét dọn nhà cầu tập thể. Khi không phải lao động trồng rau tưới nước, Sư giảng kinh Phật cho Chà, rồi dạy cho Chà chữ Hán, bảo muốn hiểu sâu thì phải có khả năng đọc những trước tác của Lục tổ Huệ Năng. Chà xin học. Sư ngày ngày dạy cho Chà hai, ba chục chữ bằng cách lấy ngón tay chấm vào nước trà rồi viết lên mặt bàn. Dạy hết vốn chữ Hán, Sư chuyển qua Nôm. Vận tốc học của Chà tăng gấp ba. Sẵn khéo tay, Chà viết, chữ quả như rồng bay phượng múa, nét khi sắc thì như đẽo bằng dao bằng kiếm, khi mềm thì chẳng khác chi gấm vóc lụa là. Chà nổi tiếng, cả cán bộ lẫn bạn tù đều nhờ Chà viết bằng Hán tự những cặp chữ như Trường Phúc, Trường Thịnh… để treo lên bàn thờ Từ đường. Đêm qua, khi Sư vào đánh thức Chà, Sư ghé mắt xem bản Tâm kinh mới chép. Chữ Chà viết run rẩy, thiếu độ trầm tĩnh sâu lắng, và hẳn đó là tâm trạng một người đang hoang mang. Nhưng đến dòng cuối, vượt qua, vượt qua bên kia, hoàn toàn vượt qua thì chữ Chà lại trở nên cứng cỏi khác thường.

Chà không nói đi đâu, sớm bảnh mắt đã ra khỏi chùa. Không phải rằm hay ngày mồng một, chùa vắng teo. Sư vào tụng kinh, rồi thiền định, thỉnh thoảng nghe tiếng chó sủa. Xế trưa, Sư lững thững bước ra sân chùa. Ngay cạnh cổng, Sư thấy hai đứa bé đang đùa nghịch với con Vằn và con Vện. Sợ chó cắn bậy, Sư quát gọi, hai con chó cúp đuôi chạy vào. Bước ra, Sư thấy một đứa con trai chắc chừng lên mười, và một đứa con gái chắc chừng lên sáu. Sư hỏi:

– Hai đứa chúng mày làm gì ở cổng chùa tao?

Đứa con trai ấp úng:

– Chúng cháu chờ bố mẹ đến đón!

Sư hừ một tiếng rồi nhẩn nha:

– Chơi với chó đừng đánh chúng nó, coi chừng nó cắn, nghe không!

Mặt trời lặn nhanh như đi trốn, thoắt một cái cảnh vật nhuộm màu sám lúc một sậm lại. Nhìn ra, hai đứa bé vẫn ngồi dựa cổng. Sư ra, hỏi:

– Bố mẹ chúng mày chưa đến à?

– Dạ chưa, con bé sụt sịt khóc, níu lấy tay anh.

– Chúng mày có đói không?

Thằng bé gật đầu, mếu máo. Nhìn nó, Sư thấy chính mình năm Ất Dậu. Lắng mình vào vùng ký ức tưởng quên được đã lâu, Sư thần người một lát rồi mở cổng chùa, lẩm bẩm: ‘‘ Hừm, chẳng lẽ bây giờ năm nào cũng đói lê đói la kiểu tháng ba năm ấy à! ‘’

*

Lại vào vai cuồng, Chà suôi sông xuống hạ lưu, tìm mối đẵn tre đóng bè. Việc này cần tài khéo léo ngoại giao, trao đổi có điều kiện chứ không chỉ là vì chuyện nhân đạo như kiểu các thứ viện trợ không hoàn lại trên chính trường quốc tế. Lại nữa, trong một xã hội đứa nào không nghi kị đứa kia thời buổi này quá ư là hiếm, chuyện ‘‘đầu tiên’’ mà không có ắt tìm đượcsự đồng thuận còn khó hơn vụ việc thầy Huyền Trang thỉnh kinh trong Tây du phiêu lưu ký đi tìm chân lý.

Chà nhủ mình (cho hăng lên), ‘‘ khó khăn nào chẳng vượt qua, kẻ thù nào chẳng đánh thắng’’ thời mình như hoa lạc giữa rừng gươm Cách Mạng năm nào nằm lòng khẩu hiệu Mác-Lê rồi cứ thế oẹ thành lời. Nói riết Chà đâm mắc tật u mê, chỉ khi về nằm vùng chơi trò điệp viên Z28 nơi đất địch mới mở mắt ra từng bước, và thật lạ, bắt đầu biết yêu thơ, đặc biệt thơ điên Bùi Giáng hiếm người thưởng ngoạn. Thi thoảng, Chà ư ử một mình: ‘‘ Em về mấy thế kỷ sau/ Hỏi trăng còn có nguyên mầu ấy không?’’.

Hai tuần nằm bờ ngủ bụi với cuộn tiền bác Hồ giấu trong bụng mà Chà trộm từ hòm công đức chùa Lọ, có lúc nản lòng muốn bỏ hết thì một hôm Chà nghe tiếng hát văng vẳng ‘‘ Một mùa thu năm qua Cách Mạng tiến ra, đất Việt rộn ràng tiếng, thanh niên vung gươm phá xiềng…’’ Lại gần, Chà thấy một người tuổi sấp xỉ sáu mươi có lẻ, chắc cũng trạc Sư chùa Lọ, quơ chèo một chiếc thuyền rách, tay chểnh mảng thả câu. Phong thái bất cần như họ Lã trong chuyện Tầu mà ảnh hưởng trên văn hoá Việt nằm lù lù ở phố cổ Hà Nội mang tên Lã Vọng, Nhà-chài vẫy chào Chà, tiếp tục hát ‘‘ đoàn người trai ra đi miệng hô lớn, quyết chiến, quyết thắng, quyết hy sinh tuổi xanh… Đường ta, ta cứ đi, nhà ta ta cứ xây….’’

Chà vẫy lại, miệng réo:

– Có giấy phép của sở nhà đất địa phương thì hẵng xây nhà , không, nó đến rỡ thì rách việc đấy!

Nhà-chài ngừng hát, cười khẹc khẹc:

– Hát thế thôi, chứ suốt đời tôi có đâu được một cái nhà…

Quơ chèo tắp vào bờ, Nhà-chài móm mém:

– Nhà bác đi đâu mà tới nơi hẻo lánh này….

Chà bịa mình làm việc cho một hãng du lịch ở TP Hồ Chí Minh, đang điều nghiên chặng đường sông ra Quảng Ninh, và hỏi chuyện đóng bè. Nhà-chài nhìn Chà ngờ vực, hỏi thẳng, giọng chắc nịch:

– Nếu bác định vượt biên lối đó thì khó đấy chứ chẳng như những năm 80 đâu. Với lại, đi Nam Hải thì lạc vào Hải Nam, đất Tầu cũng như đất Ta, là dân thì cứ nghèo khổ như nhau, đi làm gì!

Truyện trò nửa ngày, hai người kết bạn. Nhà-chài khi trước ngụ trong một cái làng nổi ven sông Hồng, sống bằng nghề lưới, cá ngày càng hiếm, và có bán thì phải bán với giá thu mua, mỗi lúc một khó khăn. Thế mà, thế mà không biết thế nào vợ lại chửa, và theo lời Nhà-chài, cả nhà đã theo đúng chính sách sinh đẻ có kế hoạch, nhận được bao cao su phát không là nấu lên uống như kiểu ta uống thuốc bắc. Chép miệng, Nhà-chài kết luận:

– Âu cũng là cái số! Đã có một thì sợ gì mà không hai. Vợ tớ đẻ thêm, nhưng ở thuyền thì làm gì có hộ khẩu, con cái lớn lên lêu lổng, đành cho chúng nó ra Hà Nội bụi đời kiếm ăn. Thằng cả bảo nó nay có quyền chức trong xã hội đen một huyện, kinh tế khá. Thằng hai thì đang cải tạo, tội xì-ke ma túy, rồi lại tống tiền một thằng Mỹ lại cái… Vợ tớ năm kia đi chầu ông bà, tớ thế là cũng lêu lổng như hai thằng con nhưng sợ mà tránh xa chốn kinh kỳ, câu cá tự cung tự cấp, thừa thì đổi ngô khoai, thỉnh thoảng có chút gạo nấu khi thèm cơm!

Chà lên thuyền, sông nước phất phơ, chuyện đông chuyện tây, có thêm chai rượu Làng Vân góp men say nên ở với nhau hai ngày. Khi rõ Nhà-chài bản chất là người ngay, Chà mới thổ lộ dự định vượt sông sang Bờ Kia. Nhà-chài hỏi ở đâu, Chà mập mờ, bảo sau sẽ rõ. Chà tự nhủ, sang sông thì phải lụy đò, không có kẻ biết sông nước lèo lái chắc là dễ toi. Nhắm rủ rê Nhà-chài, Chà kể Bờ Kia khác Bên Này nhiều, ai nghĩ gì nói nấy, không lươn lẹo kiếm chác, sống hòa thuận với nhau, chẳng ai phải sợ bất cứ một ai khác hay bất cứ một cái gì.

– Thế thì, Nhà-chài reo, sống thoải mái nhỉ. Nhưng cái ăn cái ở làm sao mà có?

– Tay làm hàm nhai, làm gì là theo sở thích và khả năng mỗi người. Làm thừa thì trao đổi lấy những cái mình thiếu hoặc mình không có, nhất là chẳng ai có quyền thu mua ép giá!

Nhà-chài mơ màng:

– Nếp sống thế là quá văn minh…Bác nói hộ với cấp trên cho tớ theo!

Chà khoát tay cắt ngang:

– Không có ai cấp trên, không có ai cấp dưới. Tất cả đều đến từ sự đồng thuận của mọi thành viên. Ai không muốn, tự do rút mình ra khỏi cộng đồng cộng hòa…

Nhà-chài gật gù:

– Ờ ờ…Tớ nhất trí…Theo thì phải làm thế nào cho đủ điều kiện?

– Thứ nhất, phải thành tâm thảnh người tử tế. Thứ nhì, phải góp công góp sức vượt sông!

Lúc đó Chà mới nói đến chuyện đóng bè. Nhà-chài hỏi kỹ và tính ra số tre cần đẵn. Chao ôi, phải thuê người, và tính ra số tiền phải chi trả là một số tiền không nhỏ. Chà trấn an, nói đi nói lại, đừng lo. Lo chuyện này là Chà lo, Nhà-chài cứ đi bắt mối đẵn tre. Về tiền đặt cọc, đây. Chà rút cuộn giấy bạc giúi vào tay Nhà-chài. Đếm tiền xong, Nhà-chài rưng rưng nước mắt:

– Em chưa bao giờ được cầm một món tiền lớn thế này đâu. Nhà bác trao cho em mà không sợ em trốn mất à?

– Không! Món tiền này thấm gì với cái may mắn đến được Bờ Kia!

*

Quay về chùa Lọ vào buổi chớm thu, Chà tìm cách nói để Sư không trách chuyện lấy tiền hòm công đức mà không hỏi. Nhưng tự thâm sâu, một tiếng nói nào đó cất lên ‘‘ đã bảo không lươn lẹo cơ mà’’ khiến Chà đỏ mặt. Lúc đó, hai đứa trẻ con xô ra chạy theo con Vằn chúng nó gọi là mẹ, con Vện chúng nó gọi là bố. Vện cứ lồng lên lưng Vằn, gừ gừ nhe nanh ra dọa. Đứa bé gái kêu:

– Lêu lêu là xấu, bố cậy khoẻ cứ nhè mẹ mà đè!

– Chứ lại…Thế mày đòi mẹ đè lên bố à – đứa bé trai hét oang oang – Mẹ mà đè thì bố mày lòi phèo ra đấy.

Sư trong chánh điện chạy ra, quát:

– Thôi, đừng nghịch như thế với chó nữa. Mô Phật – Sư lầm bầm – ai lại gọi chó là bố với mẹ!

Nhìn ra Chà đang mở cổng, Sư vẫy. Bước đến, Chà nghe Sư nói:

– Chùa mình có thêm hai nhân mạng. Tay chỉ hai đứa bé, Sư tiếp – bố mẹ chúng nó bỏ ở cổng chùa, rồi biến đi như ma! A, cái thời buổi tà mị này! Đến là khổ!

Thủng thỉnh bước vào trong chánh điện, Sư nói với lại:

– Hôm nay mồng một, chắc khách thập phương tới cúng Phật nhiều đấy. Phiền ông trưa nay giúp một tay nhé!

Đến trưa, thiện nam tín nữ tấp nập, khói nhang ngút ngát lắm lúc phải ra sân đứng một lát để khỏi chết ngạt. Những ngày chùa tiếp khách, Chà cạo râu, choàng một mảnh cà sa, rót nước, và khi Sư dứt lời tụng kinh thì thỉnh chuông. Có thêm hai đứa bé, Sư đã tập cho chúng rót nước, nhất là nhốt Vằn và Vện không cho chúng nó phiền hà những người đến cúng kiếng.

Hôm nay, Sư giảng kinh Kim Cang, ê a:

Cúi đầu sát đất mà lậy chư Phật ba cõi

nương mình theo chư Phật mười phương

nay tôi phát nguyện rộng lớn nguyện trì Kinh Kim Cang …

…Bởi thế nào mà đượcTrường thọ

được cái thân Kim Cang chẳng hoại

Lại bởi duyên cớ nào mà được cái oai lực kiên cố

Bởi thế nào mà trì Kinh này đến được Bờ Giác bên kia, đến Niết Bàn trọn vẹn

Mổi lần Sư ngắt giọng ngừng tiếng mõ, Chà thỉnh chuông rồi thiện nam tín nữ đồng thanh niệm Nam mô Phật, Nam mô Pháp, Nam mô Tăng. Thật kỳ diệu, trong khói hương mịt mù, khuôn mặt người bỗng thư thái dường như được tẩy rửa khỏi thứ bụi trần ô nhiễm hơi xăng đủ loại xe có động cơ. Nét thư thái tuy vậy có giảm đi đôi chút khi đến lúc cúng dường, nhưng chư Phật có xá gì, chỉ Chà là lo vì cái khoản chi trả cho chuyện đóng bè.

Khi mặt trời xế bóng, khách thưa dần, con bé con thả Vằn và Vện ra, ném cho chúng nắm xôi nhưng chó chỉ ngửi, không chịu ăn chay. Thằng bé chửi, tiên sư chúng mày, kén ăn thế rồi nhặt xôi, phủi đất, cắn một miếng, nhai trệu trạo. Khách về hết, trừ hai vị. Một vị nhìn Chà, hỏi:

– Anh giai quên em rồi à?

A, thì ra cô Đồng đền Ngọc Trần. Cô chỉ người đàn bà bên cạnh, miệng dẻo như kẹo:

– Thế còn ai đây, quên cố nhân rồi ư?

A, lại a, thì đó là Bà Mệnh phụ đến chùa Lọ mấy tháng trước, và Chà nhớ, cô Đồng đã gợi ý, nói ‘‘…anh giai với bà ấy xứng đấy! Zzô đi, món bở mà! Trăm năm một thuở, bà ấy còn xuân chán…’’

Bà Mệnh phụ bước về phía Sư, miệng cười:

– Thưa Thày, khách đông nên bây giờ đệ tử mới có dịp đến chào Thày!

Sư nghiêng mình, niệm Nam mô Phật rồi cám ơn. Chà nhớ lại mẩu đối thoại ngày Bà Mệnh phụ viếng chùa khi xưa, chen vào:

– Chắc bà chị quyết định đi dã ngoại phố Hiến?

Cô Đồng hừ một tiếng, giọng chua như khế xanh mới hái:

– Phố Hiến phố hiếc gì! Đi là sang Bờ Kia cơ, ai du lịch nội địa cho phí công phí của!

Sư nhìn ra ngoài trời, lẩm bẩm tối rồi. Chà vội vã ngắt:

– Nhà Chùa xin mời hai vị một bữa chay tịnh nếu không chê rau dưa nhà quê nhà mùa…Ta vừa ăn, vừa chuyện trò cho vui!

Chuyện ‘‘đầu tiên’’ để đóng bè ám ảnh, Nhà-chài nhắc đi nhắc lại là món tiền Chà đưa chỉ đâu 10% giá thành, và muốn hoàn thành hợp đồng Chà phải chi trả ít ra là 50% cuối tháng này. Không đợi Sư thuận hay không, Chà tiếp:

– Mời hai vị ngồi!

Tất tả xuống bếp dọn một mâm có xôi, oản và một bát canh dưa, Chà cười hềnh hệch, thôi không nhắc chuyện Phố Hiến với mấy cái chùa cổ từ thời Chúa Trịnh Vua Lê nay chỉ còn chút vết tích. Bà Mệnh phụ nhường lời cho cô Đồng, tay vẫn mân mê tràng hạt, thỉnh thoảng lại ngước nhìn Chà, chớp mắt, mỉm cười.

bài đã đăng của Nam Dao


Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006-2018 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)