Trân kính,
Nguyễn hòa Trước, San Diego, CA

Hôm nọ, một người bạn của chúng ta email cho tôi biết bạn hiền bị ung thư đã gần 2 năm nay. Hai cái chữ “ung thư” đối với nhiều người rất ghê gớm, đáng sợ, không ai muốn nghe, nhưng với tôi thì khác. Những năm gần đây bạn bè và người thân mắc bệnh ung thư, kẻ rửa chân lên bàn thờ (nói theo kiểu Bình Nguyên Lộc) có, kẻ hóa trị, xạ trị xong sống phây phây cũng có. Tuy nhiên trường hợp thứ hai rất hiếm. Nghe riết rồi quen, bây giờ cái từ “ung thư” đối với tôi không còn đáng sợ cho lắm.

Hôm nay, cũng người bạn đó gửi cho tôi cái link dẫn đến trang Da Màu, nơi có đăng bài viết “Những Giấc Mơ Trong Bệnh Viện” của bạn hiền. Tôi đã đọc ngấu nghiến và một cách say mê từng chữ một. Bài viết quá đẹp! Cám ơn bạn hiền đã viết lên những điều rất thực tế và cảm động. Bài viết này làm BTL tôi liên tưởng đến hai người thân nhất trong gia đình. Tôi chắc chắn tâm sự bạn hiền trãi ra cũng là những điều mà người thân của tôi muốn viết, nhưng không có cơ hội.

Ông anh ruột của tôi, nhà văn Vũ Phương Nam, sinh năm 1954 tại Nam Định, mất năm 2004 tại New York vì bệnh ung thư gan. Những ngày cuối đời ông rất muốn viết lại những tâm sự, những giấc mơ ông có được khi nằm trong Mount Sinai Medical Center, nhưng rất tiếc lúc đó ông đã rất yếu!

Người thân thứ hai là bà chị dâu, Lâm Xíu Chí, sinh năm 1953 tại Bạc Liêu, mất năm 2008 tại New York sau khi thay thận không thành công. Chị tôi là người Việt Nam nhưng hoàn toàn không có dòng máu Việt trong người, cha chị người Triều Châu, mẹ chị người Cam-Bốt. Chị có một nhan sắc đẹp não nùng. Vũ Phương Nam đã bị say đắm trong “đôi mắt Biển Hồ” của chị. Chị Chí rất mê văn chương Việt Nam, chị đọc hết tất cả các sách báo có thể vớ được, kể cả các trang quảng cáo. Chị kể cho tôi nghe suốt bốn năm từ ngày chồng mất, đêm nào chị cũng chiêm bao gặp ảnh. Suốt khoảng thời gian này chị có rất nhiều thời gian để ghi lại tâm tư và những giấc mơ, tuy nhiên chị không phải là người cầm bút nên chị không thể ghi lại những giấc mơ đẹp của chị.

Vì thế cho nên tôi phải cám ơn bài viết của bạn hiền, qua nó tôi đã liên hệ đến những người thân của mình.

Một người thân thứ ba là bà mẹ vợ, Nguyễn Thị Duyên, sinh năm 1930 tại Đà Nẵng. Bà bị ung thư phổi năm 2003, được giải phẩu và hóa trị (chemo). Cho đến ngày hôm nay bà vẫn sống phây phây, khỏe mạnh cùng con cháu. Trường hợp như bà rất hiếm, tuy nhiên đây là một chứng minh hung hồn cho thấy chúng ta vẫn có thể thắng được tử thần ung thư.

Tôi rất hi vọng bạn hiền nằm trong trường hợp thứ ba kể trên. Chúc bạn được bình yên trong không gian riêng tư bên cạnh bạn bè và người thân yêu thêm một thời gian rất dài.

oOo

BTL
Monterey, CA
9 tháng 1, 2009

Chừng năm 2003, tôi có gặp chị Phạm Chi Lan tại tp HCM trong một buổi tụ tập nhóm văn nghệ vỉa hè SG bao gồm Lý Đợi, Bùi Chát, Trịnh Cung…Chắc chị không còn nhớ, vì buổi gặp rất đông người, nhưng ấn tượng của tôi thì rất rõ nét về câu chuyện tạp chí văn học nghệ thuật liên mạng mà chị thành lập. Xin chia sẻ với chị giây phút khó khăn này.

–

Ngòai lề một chút, xin chia sẻ với anh Trần Vũ về chi tiết anh đặt câu hỏi xoay quanh vấn đề thế hệ những người Việt hải ngoại ly tán sau năm 1975, tại sao lại có trường hợp chị nhà văn Linda Lê có những thái độ cay nghiệt.

Chi tiết này có thể dẫn giải ở tình huống giấc mơ thứ nhất trong câu chuyện chị Chi Lan viết, tình huống nhân vật chính cùng Nhi, gửi tiền về cho gia đình chồng tại Việt Nam. Số tiền này không lớn, chỉ là số lẻ. Dường như việc tiết kiệm tiền bạc để gửi về là một khó khăn rất lớn đối với chị. Tuy nhiên chị làm việc đó với một tâm trạng êm đềm, tràn đầy vẻ đẹp rạng rỡ của những giàn hoa vàng.

Tôi vừa mới đọc một tin vắn trên một trang mạng hải ngoại bị chặn tường lửa. Năm 2008, Việt Nam là 1 trong 10 nước nhận kiều hối lớn nhất thế giới. Trong hoàn cảnh suy thoái kinh tế thế giới hiện nay thì đây là một con số cần phải suy nghĩ. Ở miền Nam thì số kiều hối đa số là Việt kiều di cư sau sự kiện trước năm 1975, còn ở miền Bắc là số người đi lao động xuất khẩu ở nước ngoài. Chuyện này báo chí cũng nói nhiều, có thể diễn đạt thị trường lao động ở miền Bắc hầu như đóng băng, mà có lẽ nguồn chính để vận chuyển xã hội là những người đi lao động xuất khẩu. Trước khi đi họ phải bỏ rất nhiều công sức, tiền bạc đầu tư quanh các cò mối lái để có thể ra nước ngoài lao động và gửi tiền về quê.

Tất nhiên, mọi người đều biết, tiền không phải là thứ có thể hóa giải tất cả, nhất là những vấn đề xã hội tri thức, đạo đức trầm trọng đã và đang hiện tồn cặn vắn trong lòng xã hội Việt Nam.

Tôi trộm nghĩ, có lẽ chị Linda Lê là người cũng hết sức yêu thương đất mẹ Việt Nam, nhưng chị đã từ chối việc “gửi tiền” theo một ý nghĩa tượng trưng nào đó về đất mẹ Việt Nam. Và để chuyên chở “sự từ chối” này, phân tách với chính mình, mối dây ràng buộc máu thịt này, chị trở nên hết sức cay nghiệt.

Tôi nghĩ không nhất thiết bà mẹ nào cũng tốt, bà mẹ cũng tràn đầy tình yêu thương đối với con. Sẽ có những bà mẹ xấu, bà mẹ đầy nỗi đau hiện tồn, nỗi đau chuyên chở sự sinh nở với thế giới xung quanh, với ông bố…Vậy nên việc bà ta truyền nối nỗi đau bản thân mình cho đứa con của mình để nó buộc phải chia sẻ cơ thể nối dài đầy thương tích của bà cũng là lẽ thường. Như vậy, điều tất nhiên là đứa con phải tìm đủ mọi cách khẳng định sự độc lập của nó như một phương thuốc xoa dịu nỗi thống khổ sinh tồn của bà mẹ. Nếu không làm được điều này, đứa con sẽ mãi là cơ thể nối dài của bà mẹ. Nó độc lập bằng cách từ chối thỏa mãn vào những ham muốn chực nuốt chửng của bà mẹ. Và như vậy, đứa trẻ sẽ sống, với một tâm thức đau nhức xa xăm không thuộc về nó, mà nó không sao hiểu nổi.

tp HCM, VN.
Nguyễn thị thúy Quỳnh.

Chi Lan mến,
Rất xúc động khi đọc những giấc mơ trong bệnh viện cua PCL. Xúc động và thật bất ngờ khi biết một người bạn đã phải trãi qua những hiểm nghèo của sự sống. Và cũng rất mừng khi biết hiểm nghèo đã qua và Chi Lan đang được bệnh viện chăm sóc chu đáo và người thân đồng hành không thể nào hơn.

Bài viết của Phạm Chi Lan đã làm tôi lặng người sau khi đọc. Những dòng chữ gợi lên những đớn đau mà bạn phải chịu đựng đồng thời vẻ lại những sinh hoạt đã xảy ra ở bệnh viện và nhất là tình cảm với và của anh Nguyên Nhi; tất cả đã như một bản tình ca tuyệt diệu.
Đây còn là bản văn thứ nhì đã làm tôi lặng người sau khi đọc, thật lâu; bản đầu tiên là Cơn Sốt 2 của nhà văn Thảo Trường. Thảo Trường đã đánh động ý thức nhiều hơn, trong khi Phạm Chi Lan đã khiến người đọc thất thế vì toàn bộ tâm thức bị động. Có thể khi người đọc từng biết và sinh hoạt với tác giả một thời Ô Thước thì phản ứng như thế chăng! Tôi đang lạc đề …

Mừng bạn đã qua cơn ngặt nghèo. Chúc bạn sớm hồi phục và luôn nhiều sức khoẻ, an lành, hạnh phúc. Chúa Hài đồng đã đến, Ngài sẽ ở cùng Chi Lan luôn mãi.

Cho tôi gởi lời thăm anh Nguyên Nhi (tháng 12 rồi đọc báo vùng Đông Nam Hoa-kỳ được biết anh tiếp tục viết với bút hiệu mới).

Nguyễn Vy-Khanh (Ô Thước Montréal)

Sinh 1962, Phạm Chi Lan thuộc thế hệ bất chợt bị đẩy bật ra khỏi quê hương, thế hệ của Lê Quỳnh Mai, Vũ Quỳnh Như, Lê Thị Thấm Vân, Hoàng Mai Đạt, Phạm Thị Ngọc, Nguyễn Võ Thu Hương, Nguyễn Thanh Hùng, Đinh Linh, Đinh Từ Bích Thúy, Nguyễn Quý Đức… thế hệ được 12 tuổi ngày 30 tháng 4-1975 đặt chân đến Hoa Kỳ, Hòa Lan, Gia Nã Đại với tất cả sự lạc lõng cùng vốn liếng yếu ớt của tiếng Mẹ. Chính vì vậy mà những dòng chữ họ viết ra bên này biển, trong ngôn ngữ Mẹ, càng thêm quý giá. Cộng đồng đã tung hô Linda Lê mà không tự hỏi: Làm sao rời Đà Lạt năm 14 tuổi mà Linda Lê, cũng sinh 1962, có thể quên tiếng Việt? Và vì sao Linda Lê đã tuyên bố không thuộc về Việt Nam, không liên quan đến Việt Nam và không muốn giao tiếp với cộng đồng Việt Nam? Tung hô Linda Lê mà lãng quên những Đỗ Lê Anh Đào, Nguyễn Xuân Tường Vy mà ngày đến Mỹ cũng ở vào lứa tuổi vị thành niên đã cố gắng gìn giữ ngôn ngữ Mẹ, là tự đánh mất giá trị Việt.

Tôi ở xa nên không biết Phạm Chi Lan bệnh nặng, đọc ‘Những giấc mơ trong bệnh viện’, vừa lo lắng, vừa an tâm là bạn mình đang bình phục. Ánh sáng và màu sắc toát ngời trên những dòng chữ của Phạm Chi Lan, gần như đã chuyển hoán căn phòng bệnh viện đến một nơi chốn thật êm đềm. Thiếu nữ có mái tóc tém, mặc áo dài thêu hoa, với đôi chân lành lặn trong giấc mơ mới thực sự là hình ảnh thật của Phạm Chi Lan, và bảo chứng thần thái an nhiên của tác giả.

Trần Vũ
08/01/2009