Trang chính » Câu chuyện Nghệ thuật, Chụp và Chép Email bài này

Viếng pho tượng ‘Veiled Christ’ ở Napoli

3 bình luận ♦ 16.09.2013

 

VeiledChrist-01

 

 

Chúng tôi đặt chân xuống hải cảng Molo Beverello ở Naples (tiếng Ý là Napoli) vào buổi sáng một ngày đầu tháng 11 vừa qua, với vỏn vẹn có 8 tiếng đồng hồ để thăm. Tôi bảo với ba người bạn đồng hành, Chị Loan cùng phòng và Anh Chị Lân và Chinh đến từ San Jose gặp nhau và kết bạn ở Venice, là đi đâu thì đi chứ mà thế nào cũng phải cho tôi ghé bảo tàng viện Cappella Sansevero để được nhìn tận mắt pho tượng “Veiled Christ” (tiếng Ý là “Cristo Velato”, tạm dịch là Chúa Giêsu Dưới Làn Vải Liệm), nếu không thì tôi cũng sẽ mày mò đến đó một mình vì tôi đã có đầy đủ chỉ dẫn trong tay.

Khi nghiên cứu những nơi nên xem ở Naples, tôi “bắt gặp” pho tượng này, đã từ lâu nổi tiếng vì nghệ thuật tạc hình và ấn tượng đặc biệt gây nơi người xem, mà đến bây giờ tôi mới biết đến.

 

Đôi giòng lịch sử về ‘Veiled Christ’

Tượng do điêu khắc gia Giuseppe Sanmartino (1720-1793) tạc vào năm ông mới 33 tuổi. Mặc dù không nổi tiếng bằng “La Pietà” của Michelangelo (1475-1564), có lẽ vì nguyên thủy “Veiled Christ” thuộc quyền sở hữu của một nhà nguyện tư giờ đã trở thành bảo tàng viện do chính quyền quản lý, nhưng nghệ thuật tạc tượng thật tinh vi và sống động, đến độ một trong những người ngưỡng mộ tính chất nghệ thuật của pho tượng, Antonio Canova (1757-1822), điêu khắc gia nổi tiếng của Venice, đề nghị mua lại nhân một chuyến viếng thăm Naples, nhưng không được. Nghe nói Canova đã từng thốt lên là ông sẵn sàng đánh đổi 10 năm của đời ông để được là người đã tạc nên pho tượng này.

 

LaPieta      Veiled Christ

 

Hình trên, trái (ảnh Wikipedia), “La Pietà” (1499), một đại tác phẩm của Michelangelo, bản chính hiện trưng tại St. Peter’s Basilica trong Vatican City, có lẽ nhờ đó mà nhiều người viếng và biết đến. Trong khi đó, bức “Veiled Christ” (1753), của Giuseppe Sanmartino, hình bên phải (ảnh Museo Cappella Sansevero) , hiện trưng tại Museo Cappella Sansevero, Naples, nguyên là một nhà nguyện tư, không nổi tiếng bằng mặc dù không kém phần tinh diệu, nếu không nói là mê hoặc.

“Veiled Christ” do ông hoàng Raimondo di Sangro đặt điêu khắc gia người Napoli, Antonio Corradini (1668-1752), thực hiện. Ngoài bức tượng “Veiled Christ”, Corradini còn thực hiện một số những tác phẩm điêu khắc và trang trí khác, trước sau cả thẩy 36 bức mẫu bằng đất sét, cho ngôi nhà nguyện Cappella Sansevero của giòng họ ông hoàng. Trong số đó có bức “Modesty” bằng cẩm thạch đã hoàn thành, diễn tả một người đàn bà khỏa thân che voan mỏng từ đầu tới chân, rất tinh vi và nhuần nhuyễn. Corradini, nổi tiếng vì những pho tượng trùm voan, kế đó vẽ và nắn một pho tượng nhỏ làm mẫu cho “Veiled Christ”, vừa xong thì qua đời. Giuseppe Sanmartino được ông hoàng Raimondo mướn phỏng theo pho tượng mẫu tạc thành pho tượng lớn bằng người thật từ một khối đá cẩm thạch.

Theo Web site của Viện Bảo Tàng Cappella Sansevero (*), Sanmartino thực ra không mấy theo sát bức tượng mẫu của điêu khắc gia Corradini. Ở pho tượng mẫu của Corradini, tấm vải liệm là trung tâm điểm, thế nhưng qua bàn tay tạo hình của Sanmartino, vốn chịu ảnh hưởng của phong trào nghệ thuật Baroque (**) đương thời, người xem như bị thu hút bởi thân hình còn nguyên vẹn những thương tâm dưới tấm vải liệm đó, thân hình của đấng đã chấp nhận cái chết để cứu rỗi nhân loại, và như cảm được việc Chúa Giêsu cuối cùng qua cái chết được giải thoát khỏi một định mệnh oan nghiệt và tìm được sự an bình, tất cả như ẩn hiện dưới làn voan mỏng.

Vì ông hoàng Raimondo cũng còn là một nhà hóa học và nổi tiếng vì khuynh hướng thích thí nghiệm nên có dư luận cho là ông đã dùng hoá học để tạo nên tấm voan liệm. Tuy nhiên, các cuộc thử nghiệm và tài liệu còn lưu trữ cho thấy tấm voan liệm được tạc từ cùng một phiến đá tạc tượng Chúa, chứ không do một xảo trình hoá học nào. Làm sao Sanmartino tạc được pho tượng phủ voan mỏng từ một phiến đá cẩm thạch linh động đến như vậy, người thưởng ngoạn chỉ còn biết… chiêm ngưỡng trong niềm thán phục vô biên mà thôi.

Bức “Veiled Christ” nổi tiếng vì ý nghĩa tôn giáo, nhưng có lẽ vì tính chất nghệ thuật nhiều hơn. Một cuộc trưng cầu ý kiến ở Hội sách Galassia Gutenberg năm 2006 tại Naples đã nâng pho tượng này lên hàng một tượng đài (mounment) biểu tượng của Naples. Vào năm 2008 chính quyền địa phương đã phát động một chiến dịch trong đó bức ảnh khuôn mặt Chúa của Sanmartino được dùng như một biểu tượng để quảng bá thành phố ven Địa Trung Hải vốn nhiều vấn đề dính dáng tới các tội phạm có tổ chức (organized crime) này.

 

Mày mò tới xem ‘Veiled Christ’ cho bằng được

Nhà du lịch Âu châu chuyên nghiệp Rick Steves đã đề nghị, “[K]hi bạn bước quanh pho tượng Chúa nằm từ chân tới đầu, hãy để ý tới nét mặt Chúa đi từ đau đớn tới an bình.” Thú thực là tôi không nhớ mình có được cảm giác đó khi trực diện “Veiled Christ”…

Sau khi đưa chúng tôi đi thăm Pomepeii cách Naples vài chục cây số về phía nam về, và xem thêm vài nơi khác trong thành phố, kể cả căn nhà thời thơ ấu của… nữ minh tinh màn bạc Sophia Loren ở ngoại ô Pozzuoli của Naples đối diện với nhà hát cổ Amphitheatre of Flavia, bác tài taxi trẻ tuổi Christian lái xe đưa chúng tôi đi len lỏi giữa những con phố hẹp như những ngõ hẻm của Naples, chen lẫn với khách bộ hành. Họ thản nhiên dạt sang một bên cho xe đi qua. Tôi nghĩ giá là du khách chắc không dám mạo hiểm lái xe lấy vô những nơi này. Cuối cùng Christian dừng xe, bảo chúng tôi cùng xuống đi theo anh. Tôi hình dung trong đầu Cappella Sansevero phải là một ngôi nhà nguyện nguy nga, trang trí tỉ mỉ với những mô-típ rất chi tiết, phức tạp, đầy tính nghệ thuật, căn cứ vào những tấm hình tôi đã thấy trên Internet. Len lỏi qua vài con phố hẹp như đường hẻm, chúng tôi tới trước viện bảo tàng lúc nào không hay.

 

 TD-taixeChristian   TD-dukhach   CappellaEntrance

 

Hình trái, dưới trời mưa nhỏ chúng tôi lúc thúc đi theo sau anh tài xế Christian thỉnh thoảng phải dừng lại ngó chừng sợ chúng tôi đi lạc. Hình giữa, du khách cả Ý lẫn ngoại quốc nối đuôi nhau kéo vào viện bảo tàng Museo Cappella Sansevero ở số 19 Via de Sanctis Francesco. (Ảnh Trùng Dương, 11/2012) Đường Sanctis Francesco hẹp như một ngõ hẻm, máy ảnh của tôi không đủ wide angle để chụp lối vào, nên dùng đỡ hình của Wikipedia.

Vé vào cửa bán tại một ngôi nhà nhỏ bên cạnh, cách một đường hẻm, giá 7 euros mỗi người. Cấm chụp hình, như hầu hết bảo tàng viện ở Ý và Hy Lạp. Tôi nhớ ở Mỹ chụp hình trong các viện bảo tàng tự do, trừ trong những cuộc triển lãm đặc biệt (special collections) vì là nghệ phẩm mượn hoặc thuê, bị chi phối bởi luật tác quyền. Tôi rầu rĩ quàng chiếc Sony Nex 5 quanh cổ, hai tay thu vào túi áo sweatshirt, trong khi cảm thấy như bị lùa vào ngôi nhà nguyện vì có nhiều người nối đuôi mình sốt ruộc chờ vào, chưa kể đã có nhiều người ở phía trước, mà ngôi nhà nguyện thì nhỏ và đầy các tác phẩm điêu khắc. Tôi đang ngó quanh định thần xem nên bắt đầu từ đâu thì có người chỉ chỏ vào một đám đông xúm xít giữa nhà nguyện. Tôi bước tới gần nhìn.

Pho tượng “Chúa Giêsu Dưới Làn Vải Liệm” nằm ngay trước mắt tôi, trên một cái bệ chỉ cao hơn sàn nhà khoảng 2 feet, xung quanh là dây thừng ngăn cách không cho người xem lại gần, tuy có thò tay ra cũng sờ tới được. Tôi ngó trân pho tượng cẩm thạch đã ngả mầu vàng, muốn đưa tay vuốt những nếp voan “mềm mại”có vẻ như trong suốt kia. Tất nhiên là tôi không thể đứng nguyên một chỗ để chiêm ngưỡng tượng dù rất muốn, mà bị dòng người dồn đi theo đường kim đồng hồ quanh tượng từ chân tới đầu rồi vòng sang phía bên kia. Tôi lén nhấn nút “On” trên chiếc Sony trước ngực và căn chụp được hai khung hình. Một bà đứng cạnh, có lẽ là người Ý, nhìn tôi khi nghe tiếng click ròn ngọt của chiếc Nex 5. Tôi nhìn lại bà ta và mỉm cười.

 

VeiledChrist-DeLuca

 

“Veiled Christ” qua ống kính của nhiếp ảnh gia Araldo de Luca (www.araldodeluca.com), theo chiều kim đồng hồ, nhìn từ trên xuống; nhìn thẳng; chi tiết đôi chân dưới lần voan mỏng bên cạnh mũ gai, kềm và đinh; chi tiết cánh và bàn tay phải dưới lần voan; và chi tiết khuôn mặt Chúa trong sự an bình của cái chết, tuy vậy người xem như có cảm tưởng tấm voan muốn rung nhẹ bởi một hơi thở tưởng tượng nào đó. (Collage Trùng Dương)

Cho đến lúc này khi viết những giòng này mà tôi có cảm tưởng như chuyến thăm Cappella Sansevero như một giấc mơ vì diễn ra quá mau trong khi tôi còn đang bị choáng ngợp bởi nét đẹp của một số pho tượng, đặc biệt bức “Veiled Christ”. Đi hết một vòng tượng “Veiled Christ”, tôi muốn đi thêm một vòng nữa nhưng ngần ngại vì thấy nhiều người đang chờ chiêm ngưỡng tượng, đúng lúc thấy Christian, đứng cao hơn hẳn những người xung quanh ở lối dẫn xuống tầng hầm vừa vẫy vừa gọi tôi rồi chỉ chỏ bảo tôi đi theo anh ta. Cái mà anh ta muốn tôi xem là hai bộ xương có một số bộ phận ướp còn tồn tại song khó mà nói là thật, mà anh ta nghĩ là du khách nào chắc cũng muốn xem. Chủ nhân của ngôi nhà nguyện Sansevero xưa có ý định dùng nhà nguyện làm nơi bảo trì xác ướp của thân nhân. Có người nói hai bộ xương đó là xác của người trong giòng họ của ông hoàng.

Sau khi nhìn hai cái “xác ướp” một lúc, tôi quay ra định trở lại nhà nguyện để xem tiếp những tác phẩm điêu khắc khác thì thấy mình bị dồn qua một cái tiệm bán đồ lưu niệm nhỏ (tôi cũng còn kịp đứng lại khi thấy một bức ảnh “Cristo Velato” lớn bày bán trong tủ kính, và mua, với giá 2.5 euros), và sau đó thấy mình và các bạn đồng hành cùng… ra cửa, nơi nhiều người đang chờ tới phiên mình vào xem. Tóm lại, chúng tôi ở trong Museo Cappella Sansevero trước sau chưa đầy một tiếng.

Ngồi trên xe taxi, tôi mở máy hình xem hai bức hình chụp lén. Tất nhiên là không rõ bằng bức tôi mới mua, nhưng là hình tôi tự tay chụp lấy.

“Vậy là chị mãn nguyện rồi nhé,” Chinh nghiêng sang tôi, cười nói. Tôi mỉm cười, nói bằng tiếng Anh để Christian đang lái xe cùng nghe: “Tôi sẽ rất ân hận nếu rời Napoli mà không được thấy Cristo Velato. Thanks much, Christian.” [TD, 12/2012]

 

Chú thích:

(*) Museo Cappella Sansevero: http://www.museosansevero.it/inglese/cappellasansevero/cristovelato.html

(**) Baroque là một thời kỳ nghệ thuật có khuynh hướng sử dụng những đường nét bay bướm với nhiều chi tiết phong phú nhằm tạo ấn tượng bi tráng, gay cấn, hùng vĩ trong các bộ môn điêu khắc, kiến trúc, văn chương, âm nhạc và vũ. Baroque bắt đầu vào khoảng đầu thế kỷ thứ 17 tại Rome, rồi lan gần khắp Âu Châu. Baroque ra đời khi Giáo hội Thiên Chúa chia thành hai giòng, Thiên Chuá Giáo (Roman Catholic) và Tin Lành (Protestants).

bài đã đăng của Trùng Dương


3 bình luận »

Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006-2012 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)
porn ficken russian porn japanese porn watch porn watch sex izle sex izle anal porn tube amateur porn watch