Trang chính » Chuyên Đề, Dịch Thuật, Nguyễn Xuân Hoàng, Sáng Tác, Thơ, Từ Việt ngữ Email bài này

chút duyên giao ngộ cùng Nguyễn Xuân Hoàng

 

anh làm bộ không biết cầm lấy tay em
lời thú chưa trao tình yêu đã nhận
nxh

i held your hand pretending obliviousness
love unuttered, yet love avowed
npn

 

Hơn mười năm trước đây, tôi dịch một bài thơ ngắn của Jaques Prévert đăng trên Văn Học Nghệ Thuật Liên Mạng để tặng hai người bạn như sau:

L’Automne

Un cheval s’e’croule au milieu d’une alleé
Les feuilles tombent sur lui
Notre amour frissonne
Et le soleil aussi.
(Jacques Prévert, trích từ Paroles, 1958)

Thu

Một con ngựa ngã quị giữa một đường hẻm
Lá rụng trên nó
Tình yêu chúng ta rung rẩy
Và mặt trời cũng thế.

Sau khi bài được đăng vài ngày, tôi nhận được một email nhắc tôi rằng chữ ‘alleé‘ dịch là ‘đường hẻm’ không được chuẩn, nên dùng ‘đường mòn… đường nhỏ… hay tiểu lộ…‘ thì chính xác hơn. Nội dung email rất chuẩn mực và chừng mực, chia sẻ mà không chỉ trích, nhắc nhở mà không khoe khoang. Cuối email ký tên Nguyễn Xuân Hoàng.

Đó là giao ngộ trực tiếp đầu tiên và duy nhất giữa Nguyễn Xuân Hoàng và tôi. Nhưng ấn tượng của tôi với ông thì thật là đậm sâu. Cho tới hôm nay.

Và từ tri ngộ đậm sâu đó, hơn mười năm sau, tôi thử thách mình, dịch bài thơ Nụ Hôn của ông qua tiếng Anh, và gửi tặng chính tác giả –

Thay một lời chào, và một lời mời, ông mau trở lại cuộc chơi ngôn từ đa dạng đa đoan…

Nguyễn Phước Nguyên

 

 

Nụ hôn

Hãy cho anh biết em muốn gì
có phải những cụm mây trắng trôi trên trời mà em thường nhắc?
có phải con đường hoa hồng mà mỗi chiều chúng mình vẫn đi qua?
có phải nụ cười mà anh đã cho em lần đầu?
hay những lời kỳ lạ mà anh đã gửi trong lá thư tình thứ nhất?
anh sẽ tặng em.

Hãy nhìn thẳng mắt anh và đừng lắc đầu như thế
nói cho anh biết em cần gì
vụng nước có sâu anh sẽ đứng ở giữa
vai anh làm cầu cho em bước qua
đời có ghét em anh sẽ chia ra một nửa
hai đứa mình cầm tay lướt qua
trời có mưa to em cứ yên tâm ngồi trong nhà
anh sẽ một mình ướt xối tới thăm em
anh còn giúp em gì được nữa không em?
em chớ cười anh hoài như thế

Dù mái tóc anh có những sợi trắng rất sầu
khi anh chưa đầy ba mươi tuổi.
anh cũng sẽ tặng em những mùa xuân còn lại
hôm nay đã là một chin sáu năm
chúng mình còn có thể sống thêm năm mươi năm nữa
năm mươi năm năm mươi mùa xuân
anh sẽ tặng em năm mươi triệu lần
bởi em vẫn lắc đầu chối mãi những gì anh tưởng mình sẽ có
nên anh rất ngại ngùng
khi phải đem tặng em những đêm dài không ngủ của quê hương mình
những đêm dài sặc sụa chiến tranh
ở đó súng nổ trong lòng mỗi người
súng nổ âm vang trong từng cơn mộng mị
súng nổ liên miên nên anh không làm sao có thể nghĩ
ngoài ra còn có em.

Em nhớ chăng hồi chúng mình mới quen nhau
bữa nói chuyện lần đầu chìm trong tiếng súng
anh làm bộ không biết cầm lấy tay em
lời thú chưa trao tình yêu đã nhận
nhưng mỗi đêm tiếng súng cứ làm anh thức giấc
và tự hỏi thầm
liệu chúng mình đã thật thương nhau chăng?

Dẫu sao anh cũng sẽ tặng em
như Trần Dạ Từ đã tặng cho người yêu
tiếng plastic nổ ở một khu phố nào đó
cùng với tiếng khóc của một bà mẹ vô danh
và những giọt máu chảy ròng xuống một ống cống dẫn nước của thành phố.

Anh cũng sẽ tặng em những cánh tay đã rời khỏi thân
những con mắt đã lọt khỏi tròng
những xác chết không tên không tuổi
đã ngã xuống cho chúng mình sống
và sau cùng là nỗi hôi tanh của chúng ta.

Còn tiếng nổ của những quả bích kích pháo
nổ từng giây trong đầu anh và em
nổ từng giây trong thớ thịt trong trái tim
trong xương máu trong cuộc đời đau đớn
anh sẽ tặng hết cho em.

Anh cũng sẽ tặng em những nón sắt và những lưỡi lê cận chiến
những ngôi nhà cháy nát vì bom
những ruộng những nương lúa gục tre còm
những dòng lệ khô đem buồn lên mắt
những chua xót tù đày
những đớn đau dằn vật
và nhục nhằn của kẻ đầu thai.

Và sau hết còn lại những cuộn dây kẽm gai
anh xin tặng em bằng cách quấn em vào đó
kèm với nụ hôn cuối cùng này
nghe em?

 

 

The kiss

 

Let me know your wish
is it the floating white clouds above you often mentioned?
is it the rose-lined path we strolled each evening?
is it my first smile at you?
or is it the peculiar phrases in my first love letter to you?
all, my gifts to you.

Look directly into my eyes and shake not your head
tell me what you need
in the middle of the deep lagoon i will stand
my shoulder, your bridge to cross
i will split all the hatreds you bear
we will skitter over them, holding hand
in the deluge just wait calmly inside
i will come to you alone, drenched
can I help you with whatever else?
laugh not at me the way you always do

Though my hairs sadly stranding white
even when I am yet thirty.
i will bequeath to you my remaining springs
today is already nineteen sixty five
we may live another fifty years
fifty years, fifty springtimes
fifty million times i will confer all to you
since you will perpetually shake your head, refusing all i imagined i would have
so i would become very timid
when I must give you all the sleepless nights of our homeland
the long nights choked of war
where gunfires blazed in our cores
gunfires echoed in every dream
gunfires boomed ceaselessly, barricading you
from my thoughts.

Do you recall when we first met
our conversation drown in gunfires
i held your hand pretending obliviousness
love unuttered, yet love avowed
but gunfires made my nights insomnious
and i questioned myself
are we surely in love?

Nonetheless, i will give you
as a poet gifted his beloved
the sound of bomb blast at some part of town
with the wail of a nameless mother
and the rivulets of blood coursing down the city sewers.

I will also entrust to you arms that were severed
eyes that were gouged
corpses without names
lifeless, so we can live
and finally, our stenches.

Moreover, the artillery barrages that
incessantly explode in your head and mine
in each fiber of our body in our hearts
in our fleshes and bones in our afflicted lives
all, i gift to you.

I will as well give you the helmets and the bayonets
the napalm-incinerated houses
the parched pastures the withered rice fields
the barren tear ducts that saddened the eyes
the imprisoned bitterness
the agonizing torments
and the wretchedness of being reborn.

And lastly, all that’s left are the rolls of concertina wire
which i will wrap you in as (like) a gift
enclosing this last kiss of mine
you want?

rendered to English by Nguyễn Phước Nguyên

bài đã đăng của Nguyễn Phước Nguyên


5 bình luận »

  • Tanh Ly viết:

    Concertina wire là cái gì? Kẽm gai chỉ là barbed wire thôi. Bài thơ dịch quá vụng, mấy câu cuối hỏng bét.

  • Đinh Từ Bích Thuy viết:

    Trong chiến tranh VN, concertina wire rất phổ biến, được sử dụng để bảo vệ các cơ quan dân sự/quân sự VN & Mỹ:

    http://en.wikipedia.org/wiki/Concertina_wire

    Tuy nhiên, khi dịch bài thơ trên của nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng, có lẽ dịch giả Nguyễn Phước Nguyên nên dùng ngôn ngữ bình dị hơn để thích hợp với nguyên bản. “Barbed wire” là từ thông dụng, vừa ngắn, gọn hơn chữ “concertina” và sẽ làm cho ngôn từ và ý tưởng mạnh hơn trong tiếng Anh. Cả bài thơ là một dập dình giữa bi và hài. Tôi xin mạn phép dịch lại bốn câu cuối:

    Coils of barbed wire are all I’ve left
    with you bound inside – my last gift
    an extra kiss thrown in for good measure
    Won’t you love, accept, take …?

    “love unuttered, love avowed” và “insomnious” là những tiếng cổ, có phần sáo, e không hợp lắm với phong thái nửa gần như đùa, nửa bi ai của người …cầu hôn trong nguyên bản. “Deluge” là trận Hồng Thủy, dùng trong tiếng Anh e hơi đi quá đà sự “dập dình” của bài thơ, hơn nữa những hình ảnh bi thương tiếp nối cũng sẽ đủ gây ấn tượng, người dịch không cần thiết phải quá tay.

    Nên giữ nguyên tên của nhà thơ Trần Dạ Từ trong bản tiếng Anh, vì đây là cách Nguyễn Xuân Hoàng đã chính thức công nhận ảnh hưởng từ bài thơ Tặng Vật Tỏ Tình của Trần Dạ Từ.

    Tense: “I will also entrust to you arms that were severed
    eyes that were gouged”

    Về văn phạm, đoạn này nên dùng present, hoặc present perfect tense, thay vì simple past tense: “I will entrust to you arms that are/have been severed/eyes that are/have been gouged” vì đây là trạng thái tuy đã xảy ra từ trước, nhưng vẫn hiện hữu, còn tồn tại trong lúc này.

    “Stenches” từ câu “và sau cùng là nỗi hôi tanh của chúng ta” có lẽ nên là “stench” (số ít, collective noun.) “Nỗi hôi tanh” tôi nghĩ là một ẩn dụ, vì nếu hiểu theo cấu trúc của đoạn thơ này, thì những người chết cuối cùng là “nỗi hôi tanh” của những người sống. Nỗi hôi tanh đây có thể là mặc cảm tội lỗi, “the stench of guilt” chăng, thay vì là “mùi(không tắm?)” của chúng ta?

    Trên đây chỉ là những ý kiến chia sẻ.

    Trân trọng,

    Đinh Từ Bích Thúy

  • Một bạn đọc viết:

    Kính chào Đinh Từ Bích Thúy,

    Xin chân thành cảm ơn Đinh Từ Bích Thúy đã có ý kiến rất xây dựng về bản dịch bài thơ vừa rồi của tác giả Nguyễn Phước Nguyên. Qua ý kiến này tôi học được thêm nhiều điều bổ ích, nhất là sự tương kính giữa người đọc và tác giả, một điều tưởng rằng đơn giản nhưng không phải ai cũng làm được.

    Trân trọng,
    một bạn đọc

  • Phùng Nguyễn viết:

    Đọc biên khảo/tiểu luân, dịch thuât, và ngay cả bình luận ngắn (còm) của Đinh Từ Bích Thúy luôn luôn là một điều thích thú và bổ ích cho tôi ở vị trí một độc giả. Phần bình luận trên đây về bản dịch “Nụ Hôn” của nhà thơ Nguyễn Phước Nguyên là một bằng chứng.
    Tuy nhiên, dịch thuật, theo tôi, luôn chừa một khoảnh sân rộng cho các tranh luận không bao giờ ngã ngũ, chẳng hạn như “đóng góp” của người dịch cho tác phẩm trong ngôn ngữ mới, hay nói cách khác, người làm công việc chuyển ngữ có nên mang vào tác phẩm nguyên thủy những chất liệu có liên quan đến quan niệm mỹ học và kinh nghiệm của chính mình hay không.
    Tôi cho rằng Nguyễn Phước Nguyên nghĩ là nên.

  • Nguyễn Phước Nguyên viết:

    Cám ơn những ý kiến chia sẻ của quí anh chị với bài thơ dịch The Kiss.

    Với N., trước khi bắt đầu việc chuyển ngữ một bài thơ, N. phải chọn lựa dứt khoát (và rất chủ quan) với chính mình vài điều. Không có nghĩa là quyết định này hôm nay đúng hơn hoặc hay hơn quyết định khác vài (hay nhiều) năm trước đó. Với bài thơ Nụ Hôn:

    1. Trước hết và trên hết, nó là chút tình tri ngộ với tác giả. Mong tác giả đón nhận như thế, dù thích bản dịch hay không, là đủ.

    2. Trong giai đoạn hiện tại, N. tự cảm nhận dịch một bài thơ Anh ngữ qua Việt ngữ (hay ngược lại) cho một người Việt Nam rành tiếng Anh đọc khác hẳn với dịch bài thơ cho một người đọc tiếng Anh nhưng không biết một chữ tiếng Việt nào.

    3. Dùng chữ ‘dịch’ là một chữ quen thuộc, chứ thật tình N. không nghĩ mình có khả năng để làm điều này hoàn mỹ (dù với chính mình thôi). Nên N. không dùng chữ ‘translate’ mà dùng chữ ‘rendered’ (biểu hiện, rất cá nhân, qua Anh ngữ) là vậy.

    4. N. hay tự ví chuyển ngữ bài thơ như việc vẽ lại một tấm hình hay một bức tranh bằng ngôn từ, cho một người chưa thấy bức tranh đó bao giờ. Ví như N. muốn diễn tả qua Anh ngữ cho một người bạn Mỹ một bức tranh của hoạ sĩ Võ Đình hay hình chụp của Nguyễn Cao Đàm, khi mà người bạn này chưa nhìn thấy bức tranh đó bao giờ, thì N. phải làm sao – kỷ thuật của tác giả, nội dung của bức tranh, chưa kể… ẩn ý. Khó hơn nữa, “vẽ lại” một bài thơ, người dịch phải gò bó mình trong chiều dài và khung khổ của bài thơ gốc, chứ không thể nói tràng giang đại hải như lúc ngồi bên nhau.

    5. Một quyết định khác, không nằm trong trường hợp bài thơ Nụ Hôn, là chuyển ngữ thơ vần. Người dịch phải quyết định có giữ “vần” trong bản dịch hay không. Nếu quyết định là không, chỉ cần dịch trung thực và chuyển đạt được “essence” của bài thơ, là một cách. Nhưng nếu nguời dịch muốn giữ vần theo bài thơ gốc, thì những chữ có thể dùng để chữ cuối của câu 2 đúng vần với chữ cuối câu 4 trở nên khan hiếm hơn rất nhiều. Dịch một bài haiku tiếng Nhật thành một bài haiku tiếng Anh, với N., cam go lắm.

    6. Cuối cùng là hoàn toàn về mặt “chữ”. Ví dụ như chúng ta cùng dịch thử câu ‘Tôi thấy hoàng hôn đang giãy chết’. Có người sẽ dùng ‘twilight’, người khác sẽ dùng ‘sunset’, hay ‘dusk’, hay ‘eve’, hay ‘nightfall’. Rồi chữ ‘giãy chết’ thì sao nhỉ – ‘dying’… “writhing’… ‘expiring’… Lắm khi N. đọc 2 bản dịch của một bài thơ, cách dùng chữ của bản dịch 1 chính xác hơn, nhưng bản dịch 2 lại ‘thơ’ hơn, ấn tượng hơn…

    N. chỉ chia sẻ suy nghĩ hiện tại của mình, vì N. biết có những bài thơ N. đã “chuyển ngữ” trong quá khứ, bây giờ nếu N. “vẽ lại”, chắc chắn sẽ khác hẳn (không có nghĩa là khá hơn) version trước.

    tình thân,
    npn

Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006-2012 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)
porn ficken russian porn japanese porn watch porn watch sex izle sex izle anal porn tube amateur porn watch