Trang chính » Dịch Thuật, Giới thiệu tác phẩm, Sáng Tác, Thơ, Từ Việt ngữ Email bài này

When I Return / Mai Mốt Anh Trở Về


♦ Chuyển ngữ:
1 bình luận ♦ 10.10.2012

 

 

Passageways-cover

 

LTS: Bản dịch “When I Return” của Tôn Thất Quỳnh Du từ nguyên bản bài thơ “Mai Mốt Anh Trở Về” của Cao Tần sẽ xuất hiện trong tuyển tập Passageways, được biên tập bởi  Camille Dungy và Daniel Hahn,  bao gồm những tác phẩm dịch thuật đặc  sắc của nhiều nhà văn, nhà thơ quốc tế, trong tủ sách “Two Lines: World Writing in Translation” xuất bản bởi Center for the Art of Translation (Trung Tâm Dịch Thuật Văn Chương) ở San Francisco. Dịp ra mắt Passageways sẽ được tổ chức vào ngày 24 tháng 10, 2012 tại thành phố Nữu Ước, và ngày 25 và 26 tháng 10, 2012 tại thành phố San Francisco.  Xin quý độc giả vào trang nhà của Center for the Art of Translation, http://www.catranslation.org/events, để biết thêm chi tiết.

 


Lời Giới Thiệu của dịch giả Tôn Thất Quỳnh Du
:

“Mai Mốt Anh Trở Về” nằm trong tập Thơ Cao Tần, xuất bản năm 1978 tại California và nhanh chóng được cộng đồng người Việt hải ngoại yêu thích. Được sáng tác chỉ trong khoảng hai năm sau ngày Việt Nam Cộng Hòa sụp đổ, những bài thơ này đã chuyên chở mọi tâm tình bi thống cùng nỗi đau đớn xót xa của kinh nghiệm bản thân nhà thơ.

Chấn thương tâm lý bắt nguồn từ kinh nghiệm tỵ nạn hiện ra thật rõ nét trong trong tập thơ mỏng này. Vượt biên thành công đến Hoa Kỳ nhưng gia đình còn kẹt lại ở Việt Nam, sợi dây nối duy nhất giữa nhà thơ và gia đình là những lá thư gửi đi từ quê hương, đầy rẫy những ngôn từ xinh đẹp ca ngợi chế độ hòng thoát khỏi những cặp mắt cú vọ của hệ thống kiểm duyệt:

Thư quê hương như tên hề ốm nặng
Hồn tang thương sau mặt nạ tươi cười
Son phấn hân hoan phủ nghìn cay đắng
Mắt lệ đầy, miệng hát những lời vui.

(“Thư Quê Hương”)

Những tiệc nhậu thâu đêm với bè bạn có mang lại chút niềm khuây khỏa, vài giây phút mơ mộng làm chuyện lớn, nhưng cuối cùng thì thực tại phũ phàng vẫn là thực tại:

Sàn gác trọ những tâm hồn bão nổi
Những hào hùng uất hận gối lên nhau
Kẻ thức tỉnh ngu ngơ nhìn nắng mới:
Ta làm gì cho hết nửa đời sau?

(“Ta Làm Gì Cho Hết Nửa Đời Sau”)

Tôi rất thích bài “Mai Mốt Anh Trở Về,” qua cách nhà thơ tổng kết lại kinh nghiệm sống của đời tỵ nạn bằng cách phóng tầm nhìn về một thời điểm còn xa lắc trong tương lai:

Mai mốt anh về có thằng túm hỏi
Mày qua bên Mỹ học được củ gì
Muốn biết tài nhau đưa ông cây chổi
Nói mày hay ông thượng đẳng cu li.

Giọng điệu của toàn bài thơ không phải là chua xót và đắng cay, mà hóm hỉnh nhẹ nhàng, biểu lộ qua một ngôn ngữ đặc thù Cao Tần, ít thấy ở ai khác; một biến thể của ngôn ngữ đường phố: sắc nhọn, hơi cao ngạo pha chút khinh bạc bất cần đời. Với người dịch, nó đòi hỏi một vài chọn lựa rất thú vị, ngay cả ở mức độ từ. Từ “chì” chẳng hạn, với các yếu tố ngữ nghĩa của sức kiên trì và lòng can đảm, thường đi đôi với hình ảnh các binh chủng thiện chiến như Thủy quân Lục chiến, Biệt động quân hay Nhảy dù. Khi nó được đặt ngồi chung với việc dọn dẹp nhà cửa, “Ông rửa bát chì hơn bà nội trợ,” ta cảm nhận được nụ cười hóm hỉnh của nhà thơ qua hình ảnh một người đàn ông, chỉ khi đứng rửa chén trong nhà bếp mới nhận thức được sự cam go của việc nội trợ vì chính mình phải tự lo liệu lấy. Lại là một người đàn ông Việt Nam! Trong những trường hợp như thế, khi dịch sang tiếng Anh thì chỉ còn cách giảm liều lượng đôi chút và chọn một từ tương đối trung tính hơn. Áp dụng cho toàn bài thì kết quả là một bản dịch tiếng Anh với một giọng điệu hòa nhã hơn đôi chút và sắc màu cũng đã mất đi ít nhiều.

­­­

Introduction by the Translator:

“When I Return” is from a collection titled Thơ Cao Tần – Cao Tan’s Poems, published in California in 1978 and wholeheartedly embraced by the Vietnamese diaspora. Written barely two years after the fall of South Vietnam, the poems covered the full gamut of raw emotions that sprang from the poet’s traumatic experience.

The trauma of the refugee experience is palpable. Having made it to the United States while his wife was stranded behind in Vietnam, the poet’s only connection to his family were the letters from home, which had to sing loud praises of the new regime in order to pass the sharp eyes of censors. In another poem of this collection, he writes,

Letters from home, like a clown seriously sick
A devastated soul beneath the mask of smiles
Gaudy make-up covers layers of bitterness
Tears in eyes, yet mouthing joyous happy lines.
[1]

Drinking with his compatriots would bring some solace, nurturing big dreams, but reality always comes back in the end,

The awaking man blinks at the early morning sun
What are we to do for the rest of our lives?
[2]

I like the way “When I Return” summarizes the present refugee experience by projecting forward to an imaginary day of return:

When I go back, if anyone asks,
What did you learn while in the US of A?
Want to see my talents? Hand me a broomstick
Tell you what, I’m a top class coolie.

Overall the tone is not one of bitterness, but a gentle kind of black humor, delivered in a particular sub-register of the Vietnamese language – a blend of acceptable street slang that’s sharp, tough and irreverent. To the translator, this brings interesting choices, even at word level. A word from this sub-register, chì, has semantic components of bravery, toughness and resilience; it goes with Marines. Juxtaposing it with housework, I wash the dishes chì hơn a housewife, sends subtle humor through the image of a man at the kitchen sink realizing just how tough housework is from having to do it. A Vietnamese man! Going into English, on occasions such as this, often reductionism comes to the rescue. The overall net effect is a translation that’s a bit milder in tone and not so riotous in color.

-Ton-That Quynh-Du

 

 

When I Return

When I go back, if anyone asks,
What did you learn while in the US of A?
Want to see my talents? Hand me a broomstick
Tell you what, I’m a top class coolie

I wash dishes better than a housewife
And sweep the floor cleaner than a hard-working child
Through the day I drive like a man possessed
And at night I lie in bed crying my heart out

The art of speech becomes a physical exercise
The talkative develop thick forearms
Mother tongue is reserved for vague curses
And melancholic nights toying with poetry

I’ve learnt that America is huge and large
But human kindness is tooth-pick in size
Most of them innocent and child-like
But my soul is old and withered

The great lesson I’ve learnt in the United States
Is that I love my country without bounds
I hate those who’ve made my country worse
And hate them ten-folds for kicking us off our own home

But if, one day, life changes once more
And through heroics I manage to save the nation
I would open thousands of re-education campuses
And herd the whole lot into classes learning to love

The old war, we’d consider as past
Reactionaries or not, we all have just the one life
We’re all mates, nobody’s a puppet
Victory is glorious, but defeat is heroic too.

Cao Tan
March 1977

 

 

Mai mốt anh trở về

Mai mốt anh về có thằng túm hỏi
Mày qua bên Mỹ học được củ gì
Muốn biết tài nhau đưa ông cây chổi
Nói mày hay ông thượng đẳng cu li.

Ông rửa bát chì hơn bà nội trợ
Ông quét nhà sạch hơn em bé ngoan
Ngày ngày phóng xe như thằng phải gió
Đêm về nằm vùi nước mắt chứa chan

Nghệ thuật nói bỗng hóa trò lao động
Thằng nào nói nhiều thằng ấy tay to
Tiếng mẹ thường chỉ dùng chửi đổng
Hay những đêm sầu tí toáy làm thơ

Ông học được Mỹ đất trời bát ngát
Nhưng tình người nhỏ hơn que tăm
Nhiều đứa hồn nhiên giống bầy trẻ nít
Còn hồn ông: già cốc cỡ nghìn năm

Bài học lớn từ khi đến Mỹ
Là ngày đêm thương nước mênh mang
Thù hận bọn làm nước ông nghèo xí
Hận gấp nghìn lần khi chúng đánh ông văng

Nếu mai mốt bỗng đổi đời phen nữa
Ông anh hùng ông cứu được quê hương
Ông sẽ mở ra nghìn lò cải tạo
Lùa cả nước vào học tập yêu thương

Cuộc chiến cũ sẽ coi là tiền kiếp
Phản động gì cũng chỉ sống trăm năm
Bồ bịch hết không đứa nào là ngụy
Thắng vinh quang mà bại cũng anh hùng

Cao Tần
Tháng 3-77

 


[1] “Thư Quê Hương” (“Letters From Home”) from Thơ Cao Tần
[2] “Ta Làm Gì Cho Hết Nửa Đời Sau?” (“What Are We to Do for the Rest of Our Lives?”) from Thơ Cao Tần

bài đã đăng của Cao Tần


1 bình luận »

  • Nguyễn Đức Tùng viết:

    Đọc bản dịch của anh Tôn Thất Quỳnh Du tôi thấy hay, lý thú lắm.
    Nhưng xin trao đổi lại trên mấy điểm nhỏ:
    – Nhan đề hình như là Mai mốt anh về, không phải Mai mốt anh trở về?
    – Lao động có lẽ nên dịch là physical work hay labour, thay vì physical excercise?
    – Ngụy nên dịch là (the) fake thay vì puppet?

    Thân kính.
    Nguyễn Đức Tùng.

Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006-2012 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)
porn ficken russian porn japanese porn watch porn watch sex izle sex izle anal porn tube amateur porn watch