Trang chính » , Tạp văn Email bài này

Một ngày Phật Đản

 

bdklhantm-1Từ trái sang phải: Bích Diễm (Diễm xưa của Trịnh Công Sơn); Thái Kim Lan, Lê thị Hàn và Tuyết Mai

 

Mỗi người là Phật đang thành [1]
Tri giác khác với ý niệm ở chỗ tri giác trực tiếp,
cụ thể và không nhầm lẫn
[2]

Ấy là mùa nắng say.
Chất nắng nồng hơi đất khô rang.
Ve kêu như mê trong giấc hồ điệp.
Thời gian thành rỗng trong ống sáo lửa lơ lửng không gian.
Vang lừng.
Nắng lóa tung toé trên những vòm nhủ bạc cầu Trường Tiền.
Ánh sáng ùa trên sông ngập ngụa như đang cùng sông hóa kiếp.
Chơi vơi.
Huế đỏ trên đường với hoa phượng ngất ngây.
Tháng năm thổi lửa trên đầu ngọn cây.
Bếp trời hừng hực trên lưng con quạ đỏ …

Phuong Hue

Nhớ đến mà vẫn nghe bừng cả đôi vai và chảy mồ hôi thái dương.

Ngày ấy được nghỉ học, hình như tự động mà nghỉ hay ai cho nghỉ học thì
không còn nhớ. Chỉ biết buổi sáng sớm có cái nón tạt ngang với tà áo vải
quyến trắng bay phất trên chiếc xe đạp, gọi Lan ơi ra mà đi chùa.
Ðứa ni rủ đứa tê, từ dưới Ngự Viên rẽ về Hàng Ðường qua Ðông Ba, ra Gia Hội, lên Ðập
Ðá, về Vĩ Giạ, qua An Cựu, Bến Ngự, rứa là thành đoàn con gái áo dài trắng
nón lá đạp xe đi chùa. Ngày nớ bà và mẹ cho phép đi chơi cả ngày mà không
tra hỏi. Ði chùa mà! Ngày ấy rộng lòng, không chật.

Ít khi có cuộc hẹn ghi trong sổ tay, thế mà cuộc đi như đã định từ lâu. Cũng
chẳng có ai nghĩ đến chuyện bới xách rườm ra như khi đi chùa với mẹ. Cả lũ
phóng xe đi mà không định đi mô rõ rệt, đi cùng với nhau hình như là chính.
Hai tay không, tay bận giữ nón lá, tay giữ ghi đông, e nhiều khi chỉ có một
chiếc khăn mu soa thêu rua nhét trong tay áo, phòng hờ mồ hôi chảy … và một
vài đồng mẹ đưa cất trong túi áo lót bên trong… Mấy cô thiếu nữ thập niên
50, 60 khác với cô gái thơ mộng chùa Hương.
Ði cả đoàn như một cơn gió lốc.
Ði chùa kiểu chỉ biết đi, thuận vòng quay pê đan xe đạp là đi. Ði với nhau, đi chùa là rứa,
ít mộng mơ mường mán, chỉ nghe tiếng cười sau vành nón lá, lăn theo với áo và xe.

Huế thật nhiều chùa đi hoài không hết, những ngôi chùa ở tận thâm sơn.

Vui đi nhiều hơn vui đến, vì đến chỉ để mà đi.

Áo trắng phất phới trong bụi hồng tung bay trên những con đường đất. Ðường
đi đến chùa chưa bị đổ bê tông, đường đất thịt màu trắng trong núi, loại đất
mịn lác đác những lá nhãn, lá vải khô hay lá mít màu vàng, thường làm nơi ẩn
của con cút cút tròn quay lúc thúc xoi đất hé nhìn ánh sáng một chút rồi
trốn đi. Con cút cút hay nhìn cả bọn con gái bỏ xe bên bụi chè tàu ngồi nghỉ
dưới bóng cây sum lá của vườn ai, rồi lại bỏ trốn không để ai bắt gặp. Con
cút cút dễ thương hay nhảy búng từ tay xuống đất, chui trong quê hương ấm
nóng hơi lá khô. Nó vẫn còn nằm ở nơi ấy đến ngàn năm sau, trong đất của
trời, trong trời của vũ trụ …

Nắng như nung. Bóng cây bên đường vẩn vơ che chở, từ tâm xoa những mái tóc
nóng hổi đang lúm đúm tìm mát dưới gốc cây. Nón bay như bươm bướm múa trên
những nhánh tay áo trắng, hẩy một chút gió thoa lên má hồng ướt đẫm.

Rồi vội vàng nón, vội vàng xe, ơi ới với nhau, cùng lên xe, cùng đạp… Ê mi
đợi tau đạp lên cái dốc ni, môi bậm lại, lưỡi lè hổn hển dưới nón quai
nhung, chặng đường lên chùa Linh Mụ có cái dốc đồi Hà Khê, thưở ấy sao nó dốc
cao đến thế? Những đôi guốc đạp trên pê đan hì hục, những chiếc nón nhấp nhô
trong nắng và tiếng cười dòn rớt lại bốc khói sau lưng. Không hiểu sao hay
cười như thế, cứ bật ra khanh khách chọc ghẹo nhau lấy đà lên dốc. Ðàng kia
có bụi mâm xôi đang đơm những quả bồng đỏ thắm sẽ thơm trên đầu lưỡi. Những
cô tiểu thư dành nhau đi trước mắng nhau, mi như con tinh cứ đoài đạp xe đua
giữa trưa trời nắng cháy. Con gái 15 thích hái trái mâm xôi vừa chua vừa
ngọt vừa thơm, mọc dại hai bên đường.

Thưở ấy bờ sông Hương xanh um cây lá, bốn mùa nở rộ những loài hoa mộc mạc
của ruộng vườn, hoa mướp hoa cà hoa bí xen với dâm bụt thêu đường đi và lúa
biền óng ả xanh bắt chước sóng nhấp nhô. Phong cảnh chảy theo hai bên bờ như
hát cùng một nhịp đò đưa. Cây dại cây dứa níu áo bắt đền những trái mâm xôi
chín mọng đang oà hương nơi từng bụm tay úp vào miệng. Có đứa đã lên xe, đứa
còn dùng dắng gở gai mắc áo. Ðỉnh đồi Hà Khê như mõm con rồng chênh vênh
trên con sông uốn khúc. Tới đây mà xem nì! Giòng sông cứ lững lơ trong mơ
mộng mãi hoài. Con tằm đang nhả tơ từ tàng phượng nghiêng trong khoảng không
trong vắt, tưởng mình đã qua hàng vạn kiếp, cho đến giờ phút này đây, điểm
bắt đầu của mọi bắt đầu! Cái kén cựa mình.

Hương sứ vờn quanh linh thiêng trên nền chùa thoáng lộng. Khách thập phương
rộn rã. Tiếng cười nói râm rang chỉ ngưng vài giây khi qua cổng tam quan có
ông Thiện và ông Ác, phải giở nón cúi đầu cẩn thận bước qua. Từng đoàn oanh
vũ xinh xắn áo lam tay phồng, váy xanh lơ-ma-rin (bleumarin) hát bài “trầm hương đốt
gió thoảng mười phương” trước khi cùng nhau ngồi quay vòng chơi trò bỏ khăn,
cười ròn rã.

Áo trắng chưa thành lam nhưng không ham màu áo, ai ai cũng đi chùa. Áo lam áo trắng
cùng nhau mà đi, chẳng ai bảo đi, cứ đi như nước chảy!

Chùa Linh Mụ có tượng Phật Di Lặc đồng đen ngồi cười với những ai đi vào lễ
Phật,còn ai không biết cười thì…vào lễ Phật với tiếng chuông, lạy Phật xong
bước ra là biết mỉm cười. Vì tiếng chuông chùa Linh Mụ ngân nga dài nhất xứ
Huế. Mỗi sáng tinh mơ, công phu luyện tập, tiếng chuông thường sà xuống
giòng sông trước khi bay bổng lên không, mang theo chút bồng bềnh của sóng
nên cứ ngân mãi đến vô cùng. “Gió đưa cành trúc la đà,” sóng ngân tiếng
chuông Linh Mụ … bay đến chùa Diệu Ðế có lầu hai chuông, nối lên Từ Ðàm có
cây Bồ Ðề thân thiết gần như cật ruột, bởi vì “Từ Ðàm là quê hương”[3] … vì nơi
ấy, nơi yêu thương có tiếng chuông nhẹ rung trong lòng người. Ai đi xa mấy
cũng chẳng bao giờ quên …

Ðường lên Trúc Lâm, Tường Vân, Từ Hiếu, Thiền Tôn, Vạn Phước, Bảo Quốc, Sư
Nữ…. nắng dòn hơn bánh tráng. Nhưng người đi chùa không quản nắng, vẫn vui
chân. Khát nước thì vào quán bên đường uống ngụm chè nấu gừng để nguội, hay
cùng nhau chia đốt mía ngọt làm tỉnh người. Hỏi thăm nhau đã đi được mấy
chùa mà chia mừng. Chùa ni chùa tê, hân hoan mọi nỗi. Bác 70 bên cạnh o 15,
chị lịch sự bên người thường sự. Chẳng còn phân biệt cao thấp sang hèn, xấu
đẹp, trong cái nóng “nóng ghê,” trong hả hê đi cho tới một ngôi chùa.

Trúc Lâm có hoa mộc thơm ngát, có cây khế ngọt trổ bông, có rặng trúc đầu
đường kẽo kẹt, lồng đèn trái ú hay những chùm hoa sứ lủng lẳng trong sân
trong, êm đềm cổ điển.

Tha thẩn đi quanh hồ bán nguyệt trước chùa Từ Hiều hành thiền vài giây. Tĩnh
lặng thông reo. Ðến chùa Bảo Quốc, Sư Nữ vào trưa là được ăn bữa cơm chay. Ngon lành.
Mấy cái dạ dày cám ơn rối rít và cứ nhắc hoài những năm tháng về sau bữa cơm
chùa giải thoát …

Ðứng nơi sân chùa Thiền Tôn nghe gió lộng trên hai cây đại thụ, không tin thính giác của
mình. Cả một hòa ca trường khiếu đa thanh, oà vỡ trên đầu.
Không gian chợt lạnh đến ngẩn ngơ kính cẩn, lặng nghe bản hòa tấu đất trời.
Nhã nhạc vang lừng trên không như có hàng triệu cánh chim đang vỗ…Khi gió hú
bặt im, ấy là lúc trăng lên.

Trăng rằm Phật Ðản …

Ấy là lúc quay xe trở về, theo nếp gia phong, giã từ bạn hữu, về nhà đi lạy
Phật với bà và mẹ ở chùa nhà …

Tháng năm thường làm nhớ cơn nắng cháy trên lưng với áo trắng đẫm mồ hôi.

Nhớ đường đi dài ngoằn nghoèo trên dốc núi, nhớ cây cỏ, vườn lá, sông
núi …và nhớ bước dừng chân vội vã trên mỗi sân chùa, hầu như đi chùa không
phải vì đến mà vì đi … trên đường với nhau về hướng một mái chùa nào đó. Cuộc
đi như chưa lần nào đến gần một bức tượng trên bệ thờ. Một cuộc đi náo nức,
nóng bức, nồng nàn hương vị đất trời, vang vọng bước chân, bồn chồn háo hức …
nhìn, nghe, xúc, tác…Nhập cuộc mà đi với nhau…như thể không biết dừng…

Ðể khi về, ngồi khoanh chân giữa bà và mẹ, trong chùa Quốc Ân hay về sau nơi
Diệu Ðế, chắp tay cùng với Thầy và các bác, các chị, các anh cùng nhau đồng
niệm:

Ðệ tử hôm nay,

Gặp ngày Khánh Ðản,

Một dạ vui mừng,

Cúi đầu đảnh lễ …

Trong âm thanh trầm đều tĩnh lự, cơn nóng dịu lần với ánh trăng trên sân
chùa, bỗng nghe rõ, giữa muôn vàn mỏi mệt của ngày đi, tiếng chân chạm đất nở hoa sen[4]
của NHƯ LAI, đã đến và đi … như như! Như thế! Giác ngộ chúng sanh!

PhatDan Hue Mai 2009 063-1Từ trái sang phải: Tôn nữ Kim Chi (áo vàng); Ngọc Trinh (áo nâu), Thái Kim Lan (áo trắng), Tôn nữ Như Ngân (áo xanh)
(tháng 5, 2009)

Thái Kim Lan
Muenchen, một ngày tháng 5 …


[1] Lời dạy của Ðức Phật.

[2] Dharmakirti: nhà sư Ấn độ chuyên nghiên cứu luận lý học và tri thức luận Phật học, thế kỷ thứ 7.

[3] Bài hát “Từ Đàm quê hương tôi.”

[4] Theo truyền thuyết, khi Đức Phật Thích Ca Mâu Ni (Gotama Sakyamuni) đản sinh, ngài không nằm trong nôi mà đi bảy bước, mỗi bước nở ra một đóa sen.

bài đã đăng của Thái Kim Lan


2 bình luận »

  • thường mộng viết:

    Núi Ngự không cây, nhờ những người con Huế mà xanh…
    Một bài viết đầy thơ, rất đẹp.

  • Nam Giao viết:

    Bài viết quá dễ thương! Đọc mà cũng như thấy chính mình đi trong nắng.Đọc xong còn thấy toát mồ hôi, nghe như có tiếng cười quanh quất. Nhớ quá! Những ngôi chùa ở Huế, kí ức đẹp về một ngày Phật đản đã quá xa.

    Nghe như thơ mà không thấy người cố tình làm thơ, tinh nghịch mà như đoan trang, dòn tan mà tuồng như êm dịu. Lại thấy chất triết đâu đó…như con cút cút vừa nhìn vừa trốn… như đố ai. Bên cạnh niềm vui trong veo cảm được từ các cô nữ sinh, thiệt đáng trân trọng nề nếp gia phong của Đất Huế Xưa.

    Cám ơn chị Kim Lan và Da Màu.

Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006*2018 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)