Trang chính » Sáng Tác, Truyện ngắn Email bài này

Cuộc ngao du của chàng Dyông Dư

0 bình luận ♦ 23.04.2012

 

Cuộc ngao du của chàng Dyông Dư[i]

 

 

Dàn đồng ca những nàng trinh nữ của làng Dyông Dư cất tiếng hát véo von. Tiếng hát vút bay giữa mây ngàn.

Những đám mây lang thang tìm bạn
trong làn gió nhẹ
Con chim bôr tôk[ii] màu thiên thanh
thiết tha kêu

Chàng Dyông Dư bước ra theo lối cách điệu. Cái lướt chân uyển chuyển, nhẹ bẫng như đi trên mây, mà lại hồ như ghì ôm bám riết từng ngón chân vào mặt đất. Chàng ngửa mặt lên trời, cất lên bằng một giọng não nùng. Gương mặt chàng đẹp tựa mảnh trăng đêm mùa đông trong rừng thẳm. Lạnh lẽo và đơn côi.

Nàng thấy mình đang nén thở trong cái bóng tối phập phồng. Chính bóng tối đang thở, chứ không phải nàng.

Giọng chàng cất lên. Não nuột như một hồi chiêng dài giữa đại ngàn.

Ơ, ơi Người!
Một cái duỗi chân của Người làm rung chuyển cả đất và trời.
Đôi chân già mỏi mệt.

Đám đồng ca trinh nữ nhại lại.

“Đôi chân già mỏi mệt”
Ơ, ơi Người!
Một cơn ngà ngà say khiến cho cạn rặc nước những con sông.
Điềm nhiên riêng Người một cõi

Đám đồng ca trinh nữ nhại theo.

“Riêng Người một cõi
Điềm nhiên”

Từ trên trời cao, tiếng ching chêng[iii] vọng xuống. Tiếng cười nghiêng cười ngả. Tiếng những bước chân tiên nữ đoàn đoàn múc nước sông La Pa[iv] đổ vào hàng trăm nghìn ghè rượu, lượt này đến lượt khác, ngày này sang ngày khác. Điệu múa điệu nhảy rộn ràng, rầm rập như sấm.

Đám tiên nữ ùa ra, bủa vây Dyông Dư trong một điệu vũ. Những cái đầu gối của họ nhún lên nhún xuống, lúc cao lúc thấp, nhịp nhàng. Những đôi tay luôn đưa đi đưa lại chìa ra phía trước như muốn bắt lấy điều bí ấn nào đó từ trong không khí. Những mái đầu khi thì cúi xuống, lúc lại ngẩng lên để tỏ rõ lòng mê đắm bất tận với sự sống bất diệt nơi đại ngàn.

Dyông Dư lầm bầm trong miệng. Chàng thì thầm về phía bóng tối dưới kia.

Nàng nín thở lần nữa. Dỏng tai lắng nghe. Nàng nghe rõ hơi thở của nàng đang quẫy đạp trong bóng tối đòi được thoát ra.

Chàng thầm thì bằng một giọng không ra giễu cợt, chẳng ra chê phiền lẫn ngợi khen.

Dyông Dư: “Ơ, ơi Ma quỷ! Cái điệu múa mới hài hước và kì quặc làm sao!”

Bỗng chàng làm động tác đưa tay lên che mặt như thể một tia sáng chói chang vừa rọi vào mắt chàng. Chàng quệt ngang mặt bằng cái tay áo bẩn thỉu. Thì ra một giọt nước vừa rớt vào mặt chàng.

Dyông Dư: Ơ, [chàng cười lên ha hả] mưa rượu của Yang[v] đấy! Ban phát cho nhân gian đấy! Hớp cho đầy cái bụng. Cho ham hố. Cho say sưa. Cho bõ cơn khát thèm.

Dàn đồng ca trinh nữ phụ họa.

“Cho bõ cơn khát thèm”

Chàng ngửa mặt lên không trung, hét vào một đấng tối thượng vô hình.

Dyông Dư: Ơ, ơi Người! Cuộc sống toàn hoa thơm mật ngọt, trái chín rụng đầy, vượn ca chim hót cùng thằng người nhảy múa mà Người sáng tạo ra là đây! Và đây là nền công bình của Người! Mới sung sướng, mới hoan hỉ làm sao!

Dàn đồng ca trinh nữ phụ họa.

“Mới hoan hỉ làm sao”

Tiếng nói từ trời cao: Như chính mắt con thấy! Ai ai cũng có ghè rượu, uống cho tới say ngả say nghiêng, say tới độ thấy mặt trăng trên trời rớt xuống, thấy con sóc cõng quả bí đao nhảy tưng tưng. Buôn làng nào cũng ngập chìm trong tiếng ching chêng, đánh hết ngày này qua ngày khác, tháng này qua tháng khác, năm này sang năm khác. Đánh bảy năm ròng. Đánh cả bảy kiếp người. Ma Dong, ma Văt[vi] chẳng bao giờ hết được no say ngập ngụa trong thịt trâu, thịt gà, thịt lợn, thịt cá chép thơm lừng của hội hè miên man. Ơ, Dyông Dư!

Dyông Dư: Ơ, ơi Người! Người không nhìn bằng con mắt của chính mình hay sao! Cái mà Người gọi là sung sướng và công bình dành cho tất cả. Ơ, Người! Hãy mở to con mắt mà nhìn xem! [Chàng chỉ tay về một nơi vô định, chẳng rõ là đâu, về phía bóng tối dưới khán phòng] Những thân người hay là những con trâu con ngựa. Còn kia, cái đám kia sao lại nhảy nhót như những ông hề giữa ngày mùa bận rộn. Ơ, Người! Tháng Ba đã qua lâu lắm rồi!

Im lặng. Im lặng. Dàn đồng ca trinh nữ gật đầu phụ họa.

Dyông Dư: Ơi, Người! Nếu Người không muốn nhìn bằng chính mắt Người, con sẽ nói cho Người hay. Xứ sở sung sướng và công bình của Người chỉ làm ra chốn dung thân hợp pháp cho bọn bợm và cái đám hề đeo xúc xiểng chuông vàng chuông bạc mà thôi. Đó là pháp luật của Người! Còn kia, chẳng có ai mang ná cầm khiên vì sự túng quẫn và nghèo khổ. Đó là pháp luật của người! Đó là công bình của Người! Tất cả đều quá chừng hợp lí lẽ. Ơ, Người!

Không có tiếng đáp lại.

Từ trên trời cao, tiếng ching chêng[vii] vọng xuống. Tiếng cười nghiêng cười ngả. Tiếng những bước chân tiên nữ đoàn đoàn múc nước sông La Pa[viii] đổ vào hàng trăm nghìn ghè rượu, lượt này đến lượt khác, ngày này sang ngày khác. Điệu múa điệu nhảy rộn ràng, rầm rập như sấm.

Từ trên trời cao, một cơn mưa ào ào đổ xuống.

Dyông Dư: Mưa sao mà thơm như mật!

Dyông Dư ngửa mặt lên trời, miệng chàng mở rộng ngớp ngớp những giọt mưa.

Dyông Dư: Vừa thơm, ngọt như mật ong rừng, vừa đắng không thể nuốt nổi mà nhả ra thì không đành. Mưa rượu ư?!

Con rồng dưới lòng sông cạn giận dữ phun phì phì và quẫy đạp ầm ĩ. Dyông Dư cũng phun phì phì.

Chàng rơi vào một cơn cười như điên dại, không thể nào dừng.

Dyông Dư: Dyông là một thằng khùng điên! Ta là một thằng khùng![ix]

Dàn đồng ca trinh nữ cất tiếng véo von.

“Ta là một thằng khùng”

Cơn cười dứt. Đột ngột như khi nó đến. Im lặng sâu thẳm của đại ngàn bao trùm lấy chàng. Dyông Dư thả mình xuống một tảng đá, lấy cây đàn goong[x] vẫn đeo bên sườn. Những ngón tay chàng lướt trên phím đàn hồng rực lên dưới ánh dương chiều tà như nhuộm máu. Ánh mắt mang vẻ đau đớn mà mơ màng, chàng ngước nhìn những đám mây trắng xốp lang thang tìm bạn trong làn gió chiều. Chàng gẩy đàn và cất tiếng hát.

Những đám mây lang thang tìm bạn
trong làn gió nhẹ
Con chim bôr tôk màu thiên thanh
thiết tha kêu

Dàn đồng ca trinh nữ cất tiếng, vang vọng giữa đại ngàn.

Trong tiếng cười rúc rích của những cô nàng trần gian
Chàng Dyông Dư mê mải gảy đàn goong

Đột ngột, Dyông Dư quăng cây đàn bay đi tận đâu chẳng rõ, lên mãi tận mấy tầng mây, vào mãi tận rừng xanh.

Chàng vụt đứng lên. Chàng khoác trên mình bộ áo kiểu hàm răng con lợn rừng[xi]. Đôi môi chàng trở nên méo xệch. Đôi mắt lé về một phía. Hàm răng con sóc chìa ra. Tóc tai rụng hết ráo, chỉ trơ lại vài sợi cứng đơ dựng ngược lên như đám lông con lợn rừng. Chàng đeo bên mình cái khiên và dang rộng hai tay trong một tư thế sẵn sàng cất cánh lên không trung.

Chàng đang bay lượn trên không trung, cao mãi, cao mãi. Dần dần, bóng chàng chỉ còn giống như một con chim ưng, đen thẫm trong ánh chiều đỏ rực.

Dàn đồng ca cất tiếng hát vút cao, đuổi theo chàng lên tận mây xanh.

Màn sân khấu từ từ khép lại. Khoảng bóng tối dầy đặc phía dưới khán phòng tỏ dần, tỏ dần, sáng mờ rồi sáng bừng lên.

Tấm màn lại mở ra. Những con người từ sau cánh gà bước ra. Nàng cũng bước ra. Đứng giữa họ. Cúi chào khán giả. Một tràng vỗ tay liên hồi, những tiếng huýt gió rít lên. Họ lại cúi chào. Nàng cũng cúi chào. Những tràng vỗ tay xuống trầm rồi lên bổng, rào rào rào. Tiếng huýt gió rít chói tai. Nàng cúi chào lần nữa và đi nhanh vào sau sân khấu. Theo sau nàng, chàng Dyông Dư, dàn đồng ca trinh nữ và tốp múa những nàng tiên…

Cánh gà đóng lại.

Một im lặng bao trùm. Ngọt và sắc lẹm như thanh gươm của chàng Dyông Dư chém lìa một cành cây.

Nàng đứng trên dải bậc thềm cao của nhà hát, nhìn xuống ngã tư ngã năm trước mặt.

Nàng hít một hơi thật dài và phà ra, giải phóng cái nhịp thở vẫn quẫy đạp trong nàng, giờ đọng lại thành một làn hơi nước trắng xóa. Nàng bước đi chậm rãi trong cơn mưa bui bui đêm đầu đông. Tiếng guốc của nàng gõ lạch cạch xuống mặt đường, rồi trở lại va vào tai nàng. Nàng đếm bước chân mình.

Hỡi chàng Dyông Dư, chàng băng qua rừng xanh, băng qua cao nguyên, rồi lại băng qua đồng bằng. Chàng đến những buôn làng xa xôi. Chàng đi đến đâu cũng mê hoặc đám con gái bằng tiếng đàn goong róc rách như tiếng suối chảy giữa rừng sâu, rì rào như tiếng gió ngàn thở than, tí tách như tiếng mưa nhảy điệu vũ trên lá, thì thầm tha thiết như tiếng con chim nhông đáp lời tiếng chim bôr tôk. Nhưng đám đàn bà con gái kinh hãi khi nhìn thấy chàng trong lớp áo kiểu hàm răng con lợn rừng. Họ hét lên thất thanh, họ thầm nguyền rủa chàng, họ dè bỉu chàng, họ không dám bén mảng tới nhà rông nơi chàng ngủ đêm đêm; họ chỉ đứng từ xa mà nghe tiếng đàn của chàng, họ xua đuổi chàng nếu chàng lỡ bước đến dưới sàn nhà một cô nàng đẹp xinh nào, họ tránh cho mắt họ khỏi bắt gặp cái hình hài đáng ghê tởm của chàng- cái ánh mắt có thể làm lây truyền một thứ bệnh do họ tưởng tượng ra hay làm nhiễm vào tâm hồn họ một thứ gì đó xấu xa, gớm guốc không thể nào tả nổi; có cô thầm tiếc, tự than trời trách đất sao nỡ để một tay đàn tuyệt vời nhường kia náu mình trong một cái vỏ xù xì, thô kệch nhường kia. Đám trai làng trai bản khinh miệt chàng ra mặt, rủa xả chàng thậm tệ. Duy có điều, trong tất cả, chẳng ai có thể làm ngơ trước sự hiện hữu của chàng.

Chàng vẫn chơi đàn goong mỗi đêm trăng lên sáng như một mảnh bạc trên bầu trời. Một vẻ đẹp cô độc và lạnh lẽo và mang những lời nguyền.

Chàng tiếp tục cuộc hành trình. Chàng đến đỉnh núi Kăh King[xii]. Đó chưa phải điểm dừng chân của chàng. Chàng băng qua những cánh rừng, băng qua cao nguyên, băng qua những dòng sông, dòng suối, những dòng thác. Chàng đi tìm biển. Chàng đi tìm nơi có người con gái nhận ra chàng dưới lớp áo kiểu hàm răng con lợn rừng. Nơi chỉ có bầu trời tiếp bầu trời, mặt nước tiếp mặt nước, sóng xô sóng chạy đến vô tận vô cùng. Chàng đi tìm nơi không có nền công bình của Người, không có niềm sung sướng nỗi hoan hỉ lẫn cả tiếng rên rẩm khóc than, không có đám tiên nữ múa những điệu vũ hài hước và kì quặc.

Chàng đi tìm nơi tận cùng của Trời và Đất.

Những nơi chàng đã đi qua, chẳng biết làm thế nào và từ bao giờ, để lại trong những cô nàng trần gian một nỗi nhớ mong da diết mà chính họ cũng không hay. Hàng đêm họ chống cằm thức chong chong bên khung cửa, mơ màng nhìn ánh trăng sáng xanh như một lời nguyền, chờ đợi một điều xa xôi hay một cái gì mơ hồ còn đọng lại nhưng cũng đang mất đi vĩnh viễn.

Tiếng đàn goong chỉ còn âm dư trong kí ức của lá hoa, của cỏ cây, của gió, của nước, của rừng.

“Trong nỗi nhớ mong da diết của những cô nàng trần gian
Chàng Dyông Dư dạo chơi nơi cùng trời cuối đất
kiếm tìm trong nhân gian
một bóng hình”

Mọi âm thanh hỗn độn của đường phố quện vào nhau như được nấu chảy thành một dòng chất lỏng đỏ rực. Dòng chất lỏng ấy chảy qua tai nàng mà chẳng gây nên một rúng động nào.

Chỉ có tiếng chim bôr tôk vẫn gõ đều đều đâu đó trong đầu nàng.

“Con chim bôr tôk màu thiên thanh
thiết tha kêu
bortok bortok bortok”

 


[i] Tên của một sử thi Bahnar, cũng đồng thời là tên nhân vật chính, Dyông Dư. Đọc văn bản sưu tầm của nhóm tác giả Vũ Ngọc Bình, Nguyễn Quang Tuệ, Văn Công Hùng, Trần Phong do Hội văn nghệ dân gian Việt Nam xuất bản.

[ii] Các chú thích đều dựa theo văn bản của nhóm tác giả Vũ Ngọc Bình, Nguyễn Quang Tuệ, Văn Công Hùng, Trần Phong do Hội văn nghệ dân gian Việt Nam xuất bản.

Bor tok: Nguyên văn tiếng Bahnar, chỉ một loài chim màu xanh. Ở đây chỉ sử dụng như một hình ảnh mang tính chất tượng trưng.

[iii] Nguyên văn tiếng Bahnar, tên gọi của cồng chiêng Tây Nguyên nói chung.

[iv] Tên một con sông được nói đến trong sử thi Dyông Dư

[v] Nguyên văn tiếng Bahnar, có nghĩa là ông Trời hay vị thần linh có quyền năng tối cao trong quan niệm của người Bahnar.

[vi] Tên cặp nhân vật thường xuất hiện trong các sử thi Bahnar.

[vii] Nguyên văn tiếng Bahnar, tên gọi của cồng chiêng Tây Nguyên nói chung.

[viii] Tên một con sông được nói đến trong sử thi Dyông Dư.

[ix] Trong tiếng Bahnar, chữ dyông là từ dùng để gọi riêng những chàng trai có sức khỏe phi thường, can đảm, tài ba, có nhiều công lao với buôn lang; dyông cũng đồng âm với jrong, có nghĩa là chàng trai (theo nghĩa thông thường), còn chữ là hâm, khùng, điên.

[x] Một loại đàn của người Bahnar.

[xi] Một chi tiết miêu tả Dyông Dư trong sử thi.

[xii] Nguyên văn tiếng Bahnar, chỉ tên một ngọn núi.

bài đã đăng của Tuệ Anh


Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006*2018 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)