Trang chính » Biên Khảo, Chuyên Đề, Phỏng vấn, Phụ Nữ & Giới Tính Email bài này

Trịnh Thanh Thủy: Tôi chọn con đường trung đạo

0 bình luận ♦ 16.11.2011

Hồ Như thực hiện

 

trinhthanhthuy

 

Trịnh Thanh Thủy sinh ra và lớn lên tại Sài Gòn. Định cư ở Nam Hoa Kỳ, có bút hiệu khác là Tóc Dài khi mới làm thơ. Thơ văn một số đăng trên những báo in như Văn, Hợp Lưu, Chủ Đề, Văn Học, Người Việt Hải Ngoại, Nhật báo Viễn Đông, Việt Báo. Còn lại phần lớn đăng trên các tờ báo hay diễn đàn mạng như Văn Học Nghệ Thuật Liên Mạng, Talawas, Tiền Vệ, Da Màu, Chim Việt Cành Nam, Văn Tuyển, Hoa Đàm, Thư Viện Hoa Sen, Hoa Đàm, Việt Luận…

Wikivietlit gọi chị là nhà thơ, nhà phê bình, dịch giả. Còn chị tự gọi mình là gì?

Trịnh Thanh Thủy: Chưa bao giờ tôi tự đặt danh xưng cho mình hay tự gọi mình là gì. Tôi làm thơ khi có cảm hứng, viết khi cần cảm thông, dịch khi thấy những đoản văn, cây chuyện hay, thích chia sẻ với mọi người. Tôi nghe nói, danh xưng cũng là một vấn đề tốn kém giấy mực, mất thời giờ tranh cãi, và gây ngộ nhận trong xã hội và thế giới viết lách. Không khéo lại kẹt vào cái bẫy của ngôn từ, nên nếu có gọi, cứ gọi tôi “người cầm viết” là được rồi.

Có lần, hình như chị có nói đại loại rằng chị không phải là feminist – phụ nữ đòi bình quyền. Có đúng như thế không ạ? Trong bài Cái Hĩm Có Răng, chị có nghĩ tầm nhìn và góc cạnh nhìn của chị là feminist?

Trịnh Thanh Thủy : Trước hết tôi xin nói một chút về từ “feminist”. Tiếng Việt mình gọi một feminist là người theo thuyết nam nữ bình quyền, người bênh vực bình quyền cho phụ nữ, hoặc người tranh đấu cho nữ quyền. Tôi thấy nhiều người có thành kiến và có cái nhìn lệch lạc khi nghe đến từ này. Họ thường hình dung ra “feminists” là những người đồng tình luyến ái nữ ghét đàn ông, đốt áo nịt ngực giữa đám đông, luôn đòi quyền sống. Họ to mồm, quá quắt đến ghét. Còn hình ảnh một phụ nữ Việt tranh đấu cho nữ quyền là một người dữ dằn, mất tính dịu dàng, thùy mị, biết phục tùng của người phụ nữ Việt Nam. Họ ồn ào, đòi tự do luyến ái, đòi hỏi quyền lợi, bức phá bức tường thành kiến xã hội, nói và viết về tình dục như một biểu trưng của nữ quyền.

Định nghĩa thật sự của “feminist”(theo American Heritage Dictionary) là một người, nam hay nữ, tin rằng giữa các giới tính phải có sự bình đẳng xã hội, chính trị hoặc kinh tế. Và những người này tin nam và nữ đều được đối xử ngang nhau và được hưởng quyền lợi đồng đều. Sự bình đẳng còn bao gồm cả hai mặt nghĩa vụ và quyền lợi.

Là một người may mắn được giáo dục và thụ hưởng hai luồng văn hoá Đông, Tây, tôi chọn con đường trung đạo. Nghĩa là tôi tin tất cả mọi người nên được đối xử tử tế và công bằng. Tuy nhiên vì trời sinh con người, mỗi giới tính có một bản năng, sinh, tâm lý và thiên chức riêng nên có những quyền lợi hay sự bình đẳng chỉ có thể áp dụng trong lãnh vực này mà không thể áp dụng ở lãnh vực khác. Tỷ như người nam được trời phú cho sức mạnh nên trong các lãnh vực cần tới sức mạnh thể lực, vai trò của người nam sẽ nổi trội và quan trọng hơn người nữ. Ngược lại, ở những nơi cần sự mềm mỏng, tế nhị, dịu dàng như ngành tiếp tân, xã hội, giáo dục… vai trò của người nữ rất thích hợp. Do đó trên thật tế, thực hiện quyền bình đẳng cho phụ nữ rất phức tạp và khó có thể đồng đều.

Ngày nay, trật tự xã hội thay đổi, vai trò người nữ trải rộng hơn. Thời đại kỹ thuật càng cao, sức mạnh và nhân lực được thay thế bằng máy móc, phụ nữ có nhiều cơ hội để vươn cao, thoát khỏi sự bao vây nhận chìm của cấu trúc quyền lực truyền thống có tính cách bộ tộc. Bây giờ là lúc phụ nữ nhận thức được vai trò, giới tính cùng những khái niệm nhân bản của mình.

Là một người nữ, tôi hiểu tâm trạng và những trải nghiệm tư duy của người phụ nữ Việt Nam hơn bao giờ hết. Tôi thông cảm những trắc trở, cô đơn, uất ức, hoang mang, khốn khổ của họ và luôn muốn chia sẻ mối quan tâm của tôi đến họ. Do đó ngòi viết của tôi hướng nhiều về phụ nữ và môi trường họ sinh sống là xã hội.

Trong bài “Cái hĩm có răng” tôi nghĩ mình cần phải lên tiếng trong tinh thần một bài viết giải thích hơn là một tranh đấu đòi quyền nói tục cho phụ nữ. Vấn đề được nêu ra ở đó là sự biểu trưng quyền lực trên những từ ngữ và hành động văng tục như một đặc quyền của phái nam. Rốt cuộc, vấn đề nam nữ được đặt ra để làm sáng tỏ một vấn đề hơn là một thái độ đấu tranh dành quyền lực. Lúc viết tôi không nghĩ tôi viết bài ấy dưới góc cạnh một feminist. Tuy nhiên người đọc có suy luận và cảm nhận riêng nên có thể họ thấy tôi dưới góc cạnh một feminist trong bài này.

Tôi cũng chưa bao giờ phân loại hay tự nghĩ mình là một “feminist”. Muốn gọi tôi là gì cũng được, tôi không quan tâm.

Chị có mục đích gì khi viết? Nhiều người viết bảo rằng họ viết vì đấy là thôi thúc, là nhu cầu, không viết không được. Đối với chị, viết có phải là nhu cầu không?

Trịnh Thanh Thủy: Đầu tiên, tôi gia nhập thế giới mạng bằng thơ, tôi muốn chia sẻ cảm xúc của mình với mọi người. Thơ mang đến tâm hồn tôi cảm giác ấm cúng vì nó cho tôi tỏ bày được những rung động thầm kín của mình. Sau, tôi bắt đầu viết nhiều hơn. Tôi bước vào diễn đàn Talawas hồi Talawas mới được thành lập không bao lâu, với những bài tranh luận và tiểu luận. Ngày ấy (2002) không gian điện toán đã mở cho tôi chiếc cầu thông cảm giao lưu giữa người viết và người đọc, giữa người viết và người viết. Tôi thấy mình cần lên tiếng như một nhu cầu, phải tranh luận như một bày tỏ cảm nhận và quan điểm cũng như tư duy của mình. Tôi được lắng nghe, phản biện, được trình bày những ý kiến tương đồng hay khác biệt với mọi người. Mục đích chính của lý do tôi cầm viết cũng giống như các phụ nữ khác là nhu cầu chia sẻ và cảm thông. Sau này khi viết lâu hơn, sâu hơn, nó thành một thói quen không bỏ được, và thành một phần đời của mình.

Bối cảnh của chị (gia đình, học vấn, king nghiệm trong cuộc sống) ảnh hưởng như thế nào trong văn chương của chị? Khi chị viết, chị dựa vào trải nghiệm của mình nhiều hơn hay tưởng tượng nhiều hơn?

Trịnh Thanh Thủy: Bối cảnh xã hội, kinh nghiệm sống, học thức và nơi chốn làm việc dĩ nhiên ảnh hưởng sâu xa đến ngòi viết của một người. Tôi hứng thú với mọi thứ trong cuộc sống. Âm nhạc, văn, thơ, hội hoạ và tất cả những gì liên quan tới nghệ thuật đều thắp sáng cảm hứng trong tôi. Tuy nhiên đề tài phụ nữ và xã hội được tôi khai thác nhiều hơn vì trong đó gói ghém được những trải nghiệm quý báu trời cho một người nữ mà người nam không có.

Những dự định văn chương trong tương lai của chị?

Trịnh Thanh Thủy: Nếu có một duyên nghiệp đưa đẩy tôi đến với thế giới cầm viết thì giả sử có sự không may nào đó bắt tôi dừng lại, không cho viết nữa, tôi cũng không cưỡng lại được. Tuy nhiên, những ngày tháng qua, hành động cầm viết đã đem lại cho tôi những giây phút tuyệt vời như một lối xả “stress” cần thiết. Tôi sẽ tiếp tục cầm viết cho đến khi nào không thể cầm nữa thì thôi. Cám ơn Da Màu đã cho tôi cơ hội một lần nói về mình là cái mà tôi rất ghét. Cám ơn độc giả lâu nay dù đồng quan điểm hay không đã đọc tôi.

bài đã đăng của Hồ Như


Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006*2018 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)