Trang chính » Biên Khảo, Giới thiệu tác giả, Giới thiệu tác phẩm, Nhận Định Email bài này

Sáng Tạo là Tất Cả: Đọc The Humbling của Philip Roth

 

PR-cover_thumb

Trước tiên, tôi tò mò tìm xem địa danh mang tên Warren (ở cuối khu rừng, theo mô tả của các ký giả đài truyền hình ARTE, hỗn hợp Pháp Đức) thuộc mạn Connecticut nằm ở vị trí nào trên bản đồ nước Mỹ. Trên ấy có hơi xa, tôi chưa hề đặt chân đến. Những nhà văn Âu Mỹ, sau thời gian hoạt động văn chương, mặt vật chất hẳn sung túc nên hay tìm về ở ẩn như mấy vị “trích tiên” người Tàu hồi xưa. Kiểu ông Salinger. Và cả ông Nga Soljenitsyne nữa, tìm đến tận vùng núi Vermont mà lánh mặt.

Năm nay Philip Roth đã 77 tuổi nhưng ông quả quyết rằng ông chưa nói lời cuối, khi bàn với các ký giả phỏng vấn ông về cuốn The Humbling (mà ở Pháp người ta vừa dịch xong và tung ra thị trường dưới tiêu đề Le Rabaissement do Marie Claire Pasquier dịch và nhà Gallimard xuất bản) vì nhân vật chính của truyện chưa phải là ông; có nghĩa là cuốn sách cuối cùng của ông sẽ có nhân vật chính là Philip Roth. Mong rằng ông sẽ làm được như định ý. Cuốn The Humbling ra mắt năm 2009 ở Mỹ; qua năm sau Roth cho ra tiếp Nemesis, nhưng cuộc gặp gỡ các ký giả Pháp thì xảy ra trong năm nay (2011) khi bản dịch cuốn trước được tung ra. Những năm gần đây Roth viết rất đều đặn, mỗi năm một cuốn.

Nhà văn Philip Roth

Chủ đề của The Humbling gồm những gì? Sự sa sút thể xác ở tuổi già, tình yêu-tình dục, nhưng quan trọng hơn cả là nguồn hứng khởi trong sáng tạo của người nghệ sĩ. Nghệ sĩ là loại người thất bại trong một nghĩa nào đó ở đời thường nên đã tìm cách cứu rỗi nhờ ảo giác, vì vậy khi hắn thất bại lần nữa trong nỗ lực tự cứu rỗi mình thì chỉ còn cách chấm dứt cuộc tồn sinh thôi. Đánh mất nguồn sáng tạo là đánh mất cuộc đời. Điều đó khủng khiếp lắm vì nó sẽ giật sập tất cả –nó là hành động gây ra bởi hai đầu giây điện chập vào nhau dẫn đến đầu kia một quả mìn. Simon Axler, một diễn viên hàng đầu của trung tâm kịch nghệ Kennedy Center, sáu mươi lăm tuổi, một hôm bỗng cảm nhận rằng mình mất hẳn nguồn hứng khởi, cái mà Roth gọi là magic, thứ nước sơn lâu nay vẫn bao bọc dáng ngoài của diễn viên khi hắn bước ra sân khấu. Simon ý thức rằng ông không còn khả năng thủ diễn nữa. Người ta có ý định giao cho ông vai chính trong những vở kịch cổ điển quan trọng, Prospero và Macbeth, mà với ông thì hầu như suốt quãng đời dài đã từng thủ diễn nhiều lần, thế mà bây giờ thì ông phải nhận rằng ông không còn đảm trách được. Đóng một vai trò là sống với vai trò đó, tưởng mình là nhân vật đó, nhưng Simon đã mất hoàn toàn khả năng sống như vậy nữa rồi. Đầu tiên, ông không ăn được, không ngủ được, hãi hùng trong nỗi cô đơn, và mãi tưởng đến việc tự tử với cây súng săn Remington 870 mà ông vẫn giữ trong trang trại để phòng thủ. Bây giờ thì người diễn viên trong ông mong ước đóng vai trò kẻ muốn tự tử. Vợ ông, bà Victoria, đã mõn sức để chăm lo cho ông. Bà phát khóc mỗi lần nhìn ông ngồi bên bàn ăn, hai tay ôm đầu, không nuốt được miếng nào. Bà năn nỉ “gắng nuốt một miếng đi mình” nhưng ông chẳng nuốt được. Đến phiên bà trốn chạy, bỏ ông để tìm an ủi nơi đứa con trai ở nơi khác. Cuối cùng thì Simon phải vào bệnh viện tâm trí, nằm ở đấy 26 ngày. Chẳng có tiến bộ nào. Ông vẫn quanh quẩn với ý tưởng tự tử : “Suicide is the role you write for yourself” (tự tử là vai trò mà bạn viết cho chính bạn).

Sau những ngày ở bệnh viện, Simon về nhà sống một mình trong trang trại hẻo lánh, cho tới một hôm có người đàn bà xuất hiện. Không phải ai xa lạ, đó là Pegeen Mike Stapleford, bốn mươi tuổi, con gái của đôi vợ chồng người bạn đồng nghiệp, đồng nghiệp nhưng không tiếng tăm. Pegeen là một nhân vật khó định dáng, một cô gái đồng tính, từ tuổi hai mươi ba, đã tuyên bố thẳng thừng với ông bà bô khuynh hướng luyến ái của mình và bỏ nhà ra đi sống với cô bạn gái. Sau này, qua hơn một năm sống chung, Simon có lần hỏi nàng tại sao hôm ấy nàng đến với ông thì nàng đáp chỉ để thăm ông xem ông ra sao. Tất nhiên là điều ấy thật, Pegeen thú nhận đã có biết qua đàn ông một lần hồi còn trẻ, ngoài ra chỉ sống với bạn gái cho đến ngày gặp ông. Bước qua giai đoạn đổi thay (Roth đặt tựa cho chương này là the transformation) người diễn viên già đã biến cô gái đồng tính thành người vợ bên cạnh ông. Họ yêu nhau. Chính cô gái cũng nhiều lần thú nhận rằng cô hạnh phúc. Niềm hạnh phúc lây lan ấy đã thổi vào Simon cái hy vọng táo bạo là có được đứa con cùng nàng. Ông không còn nghĩ đến kịch nghệ, nhưng cuộc sống gia đình tương lai bên người vợ xinh và đứa con ngoan cũng là cuộc sống lý tưởng được vẽ ra cho người diễn viên về già. Tuy nhiên, định luật thăng trầm của đời sống lại chọn nhằm vào lúc này mà bổ nhát búa xuống đời ông.

Đầu tiên là mối liên hệ với người bạn gái mà Pegeen đã cắt đứt để về với Simon. Người này ghen tuông nên cố tìm cho ra lý do; khi đã biết lý do thì bà ta báo thẳng cho bố mẹ Pegeen rõ. Nghịch lý ở chỗ này là bố mẹ Pegeen thay vì vui mừng thấy con gái sống cuộc sống bình thường lại phản đối vì Simon già quá. Giữa bố mẹ Pegeen và Simon có mối thâm giao nghề nghiệp, có lẽ đấy cũng là lý do của mối ganh tị khi Simon thành công lớn mà họ thì vẫn còn trong bóng tối? Dù đúng hay sai thì những chi tiết ấy vẫn góp phần vào đổ vỡ. Sau đó thì tới phiên chính Simon tự gây thêm rắc rối : vào một hôm hai người đi ăn tại một quán ăn, Simon và Pegeen đã gặp một cô gái say ngồi uống ở quầy rượu, họ đề nghị đưa nàng về, không về nhà cô gái mà về nhà họ nơi mà sau đó một cuộc làm tình tay ba đã diễn ra. Người ta không hiểu là Pegeen bị lôi cuốn bởi khuynh hướng luyến ái cũ hay vì sức thuyết phục của bố mẹ, chỉ biết rằng sau đó thì nàng bỏ Simon ra đi và Simon quị xuống. Lần này thì ông không còn sức đứng lên. Người đàn bà làm việc quét dọn trong tuần đã phát giác ra xác ông trên sàn nhà với giòng chữ: nếu nàng đã làm được việc ấy thì ta cũng có thể làm việc này. “Việc ấy” là việc nàng bỏ ông ra đi, và “việc này” là việc ông nằm sóng soài trên sàn nhà, ngưng thở.

Các ký giả Pháp, nhân việc ra mắt cuốn sách dịch, đã tìm Philip Roth để phỏng vấn và thực hiện một chương trình văn học trên ti-vi. Họ sống với ông mười tiếng đồng hồ, đề cập đến nhiều vấn đề liên quan đến đời sống và hoạt động văn chương của ông. Roth còn đứng thẳng (được) trong gian nhà gỗ với nụ cười buồn, cố gắng trả lời các câu hỏi do ký giả gợi ra. Tất nhiên là có đề cập đến The Humbling.

Như trong nhiều tác phẩm viết gần đây, trừ Indignation, Roth nói đến tuổi già, đến sự suy nhược thể xác, sự xuống dốc của tinh thần, tâm lý. Tạo được ra nhân vật rồi thì Roth thẳng tay đày đọa, dày vò y. Và như một tay sa-đích chính hiệu, ông không để cho y chết hẳn, ông sẽ tát nước vào mặt để y tỉnh lại sau lúc ngất đi. Không những chỉ tỉnh lại, ông còn cho y hy vọng để y tưởng có thể cứu vớt nếu không hết thảy mọi điều thì cũng còn chút ý nghĩa nhỏ nhoi nào đó cho cuộc sống. Simon Axler không còn nghĩ đến việc quay lại sân khấu sau thời gian được điều trị trong bệnh viện tâm thần. Ông ta trở về căn nhà trong trang trại sống một mình không có Victoria, vợ ông, bên cạnh. Tới chặng đó có thể đã là cuối đường. Ông ta đã từng vuốt ve khẩu súng săn với ý định tự hủy mình. Nhiều lần chứ không phải một, nhưng vẫn nhận rằng khó quá. Giữa nhịp sống đang đổ dốc đến chóng mặt và cái chết tự ý như một mời gọi tất yếu, thì cái gì đủ mạnh để vô hiệu hóa cả đôi điều? Nhà văn chỉ còn con bài cuối đưa ra: tình yêu.

Thế rồi một hôm Simon thấy ngoài đường, ngay trước lối vào nhà, một chiếc xe đỗ lại và một người con gái bước xuống, Pegeen Mike Stapleford, con gái của cặp vợ chồng bạn. Khi ông 25 tuổi thì me con bé hạ sinh nó. Ông đã đến thăm đôi vợ chồng bạn tại nhà thương. Ngay cái tên của con bé cũng do ông đặt cho, mượn tên của nhân vật một vở kịch ông đóng. Pegeen là đứa con gái nửa chừng, một thứ đàn bà-trẻ con mà lại có khuynh hướng luyến ái đồng tính. Lúc ấy mùa tuyết, tuyết ngập lối đi. Khi đưa cô gái vào nhà ông vụng về ngã quị và bị chảy máu ở đầu gối. Cô gái săn sóc cho ông. Ông mời nàng ở lại cùng ăn cơm tối. Nàng vào bếp làm cơm. Lần đầu, ông mới có một người hiện diện bên cạnh. Lần đầu, ông có người làm cơm cho ông. Cũng như lúc nãy, khi băng bó cho ông xong, nàng đi rót cho ông cốc nước. Tất cả đều là lần đầu, kể từ lâu lắm. Và trong lúc nàng bận làm cơm, ông vào nhà, chạy đĩa nhạc Schubert. Cũng là lần đầu, kể từ lâu lắm ông mới có ý muốn nghe nhạc. Giữa ngụm rượu vang và dĩa spaghetti nàng hỏi ông tại sao bà bỏ đi, ông đáp nản lắm không muốn đề cập tới. Rồi nàng hỏi tại sao ông bỏ việc đóng kịch : nản lắm, không muốn đề cập tới (too tedious to…) Ông đứng lên vòng quanh bàn, đến chỗ nàng đứng, ôm hôn. Nàng cười, ngạc nhiên : –Tôi là kẻ bất thường, tôi ngủ với đàn bà. –Cô chưa bao giờ có đàn ông? –Có, hồi tôi còn đi học. –Vậy hiện nay cô đang có một người bạn gái chứ? –Gần gần vậy. Còn ông? –Không. Vài tháng sau, khi họ đã ở hẳn với nhau ông hỏi : –Tại sao hôm ấy em đến? –Tại em muốn xem coi có ai ở với anh không. –Rồi khi em đã biết? –Thì em nghĩ, nếu vậy tại sao không là mình. –Em hay tính toán như vậy à? –Không, đó không phải là tính toán, đó chỉ là sự nối tiếp điều anh muốn, và nàng thêm: không nối tiếp điều anh không còn muốn nữa. Những câu chuyện thần tiên viết cho trẻ em sẽ chấm dứt ngay chỗ này nhưng đây là chuyện kể cho người lớn. Cô nàng Pegeen nghĩ rằng cô sẽ không tiếp nối điều mà Simon Axler không muốn nhưng cô lại làm ngược lại hẳn. Hậu quả trầm trọng đã xảy ra.

Ngày xưa dựa trên thống kê, các nhà xã hội học thấy rằng lớp trẻ thường tự tử hơn lớp già; ngày nay ngược lại, chỉ bởi ngày xưa lớp người được coi là lớn tuổi chưa “già” đủ để kịp nhận ra sự suy sụp vì tuổi tác. Nếu những nhân vật của Roth thường bị ám ảnh bởi cái chết thì trong tác phẩm này Roth đã cho phép nhân vật chính của mình thực hiện được – kẻ sáng tạo có đặc quyền bắt nhân vật hành động thay cho mình.

Văn là người. Nên nhiều chi tiết của đời sống bên ngoài sẽ được đưa vào truyện. Nhất thiết như vậy dù dưới hình thức nào, dù dưới lớp màn ngụy trang nào. Bi thảm trong sáng tạo là bị mất đứt nguồn hứng khởi. Đó là điều mà Philip Roth sợ nhất. Ông kể rằng khi hoàn tất một cuốn truyện và chưa bắt đầu cuốn khác ông thường bị khoảng trống ấy. Nhưng như vậy chỉ là những hụt hẫng tạm thời không như nhân vật Simon Axler của ông. Simon phải có khả năng “say” trên sân khấu mới làm sống được nhân vật mà ông ta mang lốt. Người nghệ sĩ đau đớn khi y không còn giả dạng được, khi y không còn phép mầu nhập vai kẻ khác, khi y quá tỉnh táo. Chiếc cầu ngắn bắc ngang nối con người ngoài đời thường với vai trò sân khấu đã đổ sập. Roth bảo việc kẻ sáng tạo đánh mất hứng khởi cũng đáng sợ như người đàn ông phát giác ra mình bị liệt dương. Làm tình là một hình thức sáng tạo. Và người đàn ông chỉ “phát huy” được nó nhờ hứng khởi, bằng không sẽ tức tưởi như cuộc tình nửa đoạn, nói theo Nguyễn Tuân.

Phải tin rằng những chủ đề khác trong truyện chỉ là những món ăn phụ khi nhà bếp chưa đủ thì giờ dọn món chính. Ở tuổi bảy mươi bảy, nếu còn chút dương lực, người đàn ông cũng không còn coi tình dục là quan trọng. Chỉ còn có tình yêu. Và không chỉ là tình yêu nam nữ. Có niềm say mê lớn hơn nhiều: sáng tạo. Sáng tạo là cuộc đánh tráo bài đối mặt với đời thật. Bao giờ ta còn gây ngạc nhiên và gây tức tối cho đối thủ trước mặt là ta còn …sống được.

Tài liệu tham khảo:
– Tác phẩm của Phlip Roth
– Chương trình phát thanh của đài truyền hình Arte(Pháp) về P. Roth, ngày19/09/2011 lúc 22h06 (video.arte.tv/fr/videos/philip_roth_sans_complexe-4112130.html)
– Phỏng vấn P. Roth bởi Michel Schneider trên tạp chí Le Point (trang 130-134, số 2035 ra ngày 15/09/2011)

bài đã đăng của Đặng Đình Túy


2 bình luận »

  • Chu Hà viết:

    Thú thật là, không hiểu sao, đọc bài viết trên đây, tôi thấy rõ mồn một toàn là cliché, và nếu có tí xíu nào đó không cliché, thì tí xíu đó cũng không lấy gì làm lôi cuốn, không biết có đúng thế không?

    Cliché từ nhỏ cho tới lớn. Nhỏ là già yêu trẻ hoặc trẻ yêu già, cái này mà ở Việt Nam thì có là khối, thí dụ vậy. Rồi làm tình tay ba tay tư gì đó, cứ cho là ứa lợm những lửa là lửa đi nữa thì thiên hạ cũng đã nói nát cả ra. Lớn là nghệ sĩ bị đứt gánh giữa đàng, mất nguồn cảm hứng thì đâu mà chẳng có trong bất kỳ lảnh vực hay bộ môn nghệ thuật nào.

    Lớn hơn tí nữa, cách xử lý hay hướng giải quyết sự mất mát đó bằng ý định hay hành động tự tử, chấm dứt cuộc tồn sinh thì quả là đầy thương cảm và phi lý, và dù có là đầy chất bi kịch đi nữa thì cũng chỉ là rặt cliché (ít ra nếu là trong truyện).

    Cuối cùng, đọc tới phần kết thúc, tưởng là thấy được ánh sáng cuối đường hầm, đó là lòng say mê có thể nói là miên viễn trong công việc sáng tạo, công việc “đánh tráo bài đối mặt với đời thật”: đây mới thực sự là có tính cá biệt nhất, và cứ cho là nó hoàn toàn không cliché chút nào cả; nhưng không, vì như thế thì có gì là hấp dẫn, nếu không biết sáng tạo đây là sáng tạo CÁI GÌ, sáng tạo RA LÀM SAO? Chưa kể là không nhẽ lại sáng tạo ra những cái như trên thì quả là… một vòng lẩn quẩn, chán chết.

    “Phải tin rằng những chủ đề khác trong truyện chỉ là những món ăn phụ khi nhà bếp chưa đủ thì giờ dọn món chính.” (Trích bài chủ)

    Những “món ăn phụ” toàn là cliché, rồi đến món ăn chính cũng không lấy gì làm hấp dẫn… Ý gì đây (thiệt tình không hiểu)?

  • Đăng đình-Túy viết:

    Một việc làm hầu như vô ích

    Khi đọc cuốn The Humbling của Phipip Roth tôi thích thú quá đến nổi nhất định phải viết bài giới thiệu về nó. Chuyện thường tình! Nhu cầu chia xẻ là một nhu cầu tự nhiên, nó có bề ngoài như lòng rộng rãi muốn kẻ khác cùng hưởng cái hay ho, thú vị mà mình đã được hưởng qua; nhưng cạnh đó còn che giấu chút khoe khoang tuồng như bảo rằng chỉ có ta mới khám phá được kho tàng che đậy ấy, phải tinh lắm (như ta) mới thấy ra chỗ đẹp, ta bèn “làm ơn” vạch ra cho các ngươi rõ. Công việc hoàn tất được trưng lên trang báo, chắc cũng có đôi người để mắt đến. Thường là những người có góp phần ít hay nhiều trong hoạt động văn học (ngày nay nhà hàng nhiều hơn thực khách!) muốn dò xem coi tên này (là tôi) có đọc chạy ngoại ngữ không, có đủ trình độ nắm vững điều nhà văn nói ra không, và chót hết, “tán” ra sao –tán chứ không phải bàn (phân tích và nhận định), chắc chắn là vậy. Ngoài ra, người ngoài văn giới ít ai để ý đến. Tôi hoàn toàn tán đồng quan điểm của họ: có đọc thì đọc trực tiếp tác phẩm, không thì thôi, hơi đâu nghe đứa tán hươu tán vượn, trúng trật gì.

    Nghe kể về một cuốn sách giống như nghe trực tiếp truyền thanh cuộc đá bóng, chỉ ghiền đỡ chứ chẳng nhằm nhò đâu với đâu. Ngồi đấy mà dỏng tai nghe tên phóng viên thể thao tường thuật, lấp vấp, mới vừa bảo bóng còn trong chân của Ronaldo thì bổng cuống quít thét lên rằng Zidane đã lùa bóng chạy đến gần phần đất hiểm của đội bạn, rồi chẳng còn nghe gì ngoài tiếng vỗ tay rầm rộ chỉ làm mình tức anh ách. Phải được nhìn thấy cái cách lùa bóng của Zidane từ góc dưới lên ra sao, qua mặt bao nhiêu đối thủ cản trở bị hai cẳng anh ta lật ngược lật xuôi thế nào mà chỉ ngã nằm chồng lên nhau chứ chẳng lấy lại được bóng trong khi anh ta vẫn cứ thừa thắng xông lên mang đến sát cửa thành đối phương. Lúc này thì tay thủ thành địch đã tái hết máu mặt, hai tay xua lia lịa bọn hậu vệ, sẵn sàng một sống một chết với quả bóng địch trước mặt, rồi “bằng” một phát, anh ta ngẩn ngơ, quả bóng cứ như viên đạn, bay theo hướng nào chẳng kịp thấy, chỉ thấy khán giả vụt dậy múa may hò hét và phe mình tiu nghỉu mặt mày. Thú biết mấy!
    Vâng, đúng vậy đấy, thưa bạn, bạn có lý. Chẳng nên nghe đứa nào cả; chỉ có ta với tác giả thôi, đụng chạm trực tiếp, thông cảm trực tiếp, chấm hết!

    Tuy nhiên, còn có trường hợp châm chước. Đó là trường hợp của những người chưa có thì giờ đọc hoặc còn chần chừ chưa muốn đọc, vì lẽ này hay lẽ khác. Vì tò mò, họ đọc lời tóm tắt truyện và, hờ hững hơn một cấp độ, đọc lời “tán” với chủ ý là sau này, có thể họ sẽ tìm đọc cuốn sách và so sánh điều mà họ sẽ thu/cảm nhận với điều mà kẻ kia đã lược thuật theo quan điểm của hắn.

    Thiển nghĩ, chỉ có hai trong ba trường hợp nêu trên đây, việc làm của kẻ giới thiệu sách mới mong có chút hữu ích, chỉ một chút nhỏ thôi.

    Từ bài luận văn đầu tiên, các ông thầy bà cô đã cố hết sức của họ giảng cho đứa trẻ hiểu rằng những điều nó trông thấy, điều nó nhận thức cũng chỉ là điều mà người khác trông thấy, nhận thức được, nếu chỉ chừng ấy thì cũng không nên nói ra làm chi; rằng chắc chắn nơi nó phải có chút khác biệt, và việc nó nên làm là vạch rõ mối khác biệt ấy. Từ hàng triệu năm có mặt, con người cũng chỉ gồm chừng ấy mặt mũi tay chân, chừng ấy tình cảm, nếu bảo rằng giống nhau thì khó trật, mà nói rằng họ khác nhau hẳn là khó trúng. Trò chơi ngôn ngữ là một xảo thuật. Và kẻ chỉ trích thông thường ít mạo hiểm hơn kẻ ca tụng!
    Tôi nhặt được một số phẩm từ dùng để chỉ trích: stéréotypé, caricatural… (và, “cliché” của bạn), một cách chung chung, chúng được sử dụng để chỉ tính chất giảm thiểu cái đặc trưng để chỉ còn hình ảnh thường thấy, không đủ đại diện được cho một phác họa độc đáo. Bất cứ ai có tham vọng viết văn đều hiểu như vậy. Con đường sáng tạo càng về sau càng hẹp lại; ngày xưa đã có người lên tiếng than van rằng thì là mọi điều ta muốn nói người khác đã nói hết mất rồi. May thay, nhà văn ngày nay, khi viết một tác phẩm, đã không còn nhằm kể câu chuyện mà nói những điều ngoài câu chuyện. Hơn ai hết, họ biết là dù có “hư cấu” đến đâu đi nữa thì cũng chẳng thoát khỏi một vài định kiến. Những con ma của Bồ Tùng Linh tuy là ma có khả năng biến hiện bất thường nhưng vẫn “hảo ngọt” như mọi chúng ta, vẫn ghen tương, thù hận như giống người, và khao khát… thường lệ.

    Thuật lại nội dung một cuốn sách, do đó, là điều bất khả. Tóm tắt bằng một vài câu có nghĩa là bảo anh chàng nọ say mê chị kia, lấy nhau chẳng đặng, đành uống thuốc chuột: nghe vậy, ai cũng phải cho là dở, là “dô diên”! Chúng ta không đọc một cuốn sách, chúng ta “sống” với nó. Mỗi chữ, mỗi câu là chuỗi hình ảnh gợi cảm giác, tạo cho ta những đợi chờ, mở ra cho ta nhiều ấn tượng. Nhân vật A nhân vật B khởi đầu chỉ là những khuôn mặt mờ nhạt nhưng cứ mỗi trang lật qua thì tính khí họ, hành vi họ dần dần được xác định. Có cuộc trao đổi giữa tác giả và độc giả, hai bên làm quen nhau qua trung gian những nhân vật truyện, và kỳ diệu thay, hai bên cùng góp phần làm lớn thêm sâu thêm câu chuyện. Rốt cuộc, tác phẩm xa lạ dần qua cái nhìn của mỗi người. Bernard Pivot, một thành viên của hội đồng giải văn chương Goncourt, thấy Roth như thế này: “Ông ta đã chúi mình vào cái thất bại cuối đời người, cái dụ hoặc của vấn đề tự tử. Đấy là câu chuyện phổ biến” (PR se penche sur l’échec d’une fin de vie, sur la fascination du suicide. C’est une histoire universelle) còn Michel Schneider, người trực tiếp phỏng vấn Roth thì viết: “Le moins que l’on puisse dire est que PR, lui, n’a pas perdu de sa magie” (Ít ra, người ta có thể nói rằng Roth đã chưa đánh mất nét xảo thuật của mình).

    Thưa bạn, Đọc qua những lời thuật thô thiển của chúng tôi, bạn cho rằng câu chuyện của Roth, các nhân vật của Roth tầm thường, chung chung, chẳng có gì xuất sắc. Nghe vậy, tôi hiểu rằng tôi đã thất bại; nguy hiểm hơn, tôi đã không thuyết phục được thêm cho Roth một độc giả, điều ấy mới quan trọng. Tôi đành đấm ngực mình mà Mea Culpa thôi. Tôi chỉ là anh phóng viên thể thao tường thuật quá dở trận đấu bóng có sự tham dự của hảo thủ Zidane. Nếu bạn không thấy được cái tài tình của Zidane, lỗi ấy tại tôi chứ nào phải tại Zidane. Tôi dở chứ Zidane nào có dở!

Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


@2006-2012 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)