Trang chính » Biên Khảo, Tham luận Email bài này

VÀI SUY NGHĨ VỀ THƠ

2 bình luận ♦ 4.10.2011

 

 

QuynhThi-portrait_thumb

Chân Dung Quỳnh Thi (họa sĩ Nguyễn Trọng Khôi)

 

Mới đây anh Tô Thẩm Huy (TTH) viết bài “ Nghĩ về thơ” trên diễn đàn internet văn học Da Màu. Bần tăng viết cái comment ngắn: ” Người viết không hiểu nhiều về thơ lại viết về thơ. Thật bạo gan. Đến cái đẹp là gì cũng không biết. Thật bất khả tư nghị.” Không ngờ cái phản hồi ngắn gọn đã làm xôn xao dư luận. Được nhiều người và anh em văn nghệ sĩ quan tâm nêu ý kiến.

Của đáng tội là sau khi đọc bài viết về thơ của TTH, theo phản ứng tự nhiên bần tăng viết ngay cái comment rồi gửi đi, không kịp đắn đo, nghĩ trước nghĩ sau về sự tác dụng của nó. Giống như khi gặp TTH hay những anh em văn nghệ khác ở quán cà phê Ngọ hay Lee Sandwich thành phố Houston! Anh em ngồi tán gẫu về chuyện này chuyện nọ, thơ văn hay chuyện chính trị chính em. Có khi xưng hô mày tao cũng không chừng. Quả là tai hại, đáng bị đánh đòn.

Sau khi cái ý kiến của bần tăng về bài viết được Da Màu hiển thị, bần tăng hơi bối rối vì mình viết có hơi quá lời. Nêu một ý kiến ra giữa nơi công cộng, giữa bàn dân thiên hạ ban ngày ban mặt mà giống như hai người bạn đang nói chuyện với nhau. Thật không phải với bạn Tô Thẩm Huy chút nào.

Trong bài viết: “Nghĩ về thơ,” Huy cho rằng “Ý không phải cái làm nên thơ.” Vậy thì cái gì mới làm nên thơ? Theo ý TTH thì “lời” mới là đáng kể. (Thực ra lời chỉ là cái xác chữ, mà tư tưởng mới là cái linh hồn của bài thơ.)

Theo luận bàn của hầu hết những người làm thơ và am tường nghiên cứu về thơ, mà trong số ấy có sự đồng tình của bần tăng, thì. Nếu gọi được là thơ: Một bài thơ khi đọc lên, hay nhìn bằng mắt phải tiết ra được Tứ thơ. Tứ thơ là cái đẹp của bài thơ toát ra từ ba yếu tố: ý tưởng, ngôn từ, và nhạc tính.

Đằng này TTH bảo “Ý” không phải là cái làm nên thơ.” Thành thử ra nó làm bần tăng mất bình tĩnh, nên mới có sự phản ứng nhanh như vậy.

Điều thứ hai quan trọng không kém, là cái ĐẸP.

TTH viết: “Nhưng cái đẹp là gì? Thưa cái đẹp là cái mọi người mơ hồ cảm thấy, mà không ai biết nó là cái gì.”

Người làm thơ là người đi tìm cái đẹp, là người làm ra cái đẹp, chỉ ra cái đẹp cho mọi người thưởng thức. Mà lại bảo mọi người chỉ mơ hồ cảm thấy, không ai biết cái đẹp là cái gì? Như thế là sao?

Cái đẹp tự nó, khi ta nhìn thấy đã là cái đẹp rồi. Nếu có một cái khác tương tự giống nhau để so sánh, thì cái nào đẹp, cái nào xấu sẽ rõ ràng hơn. Chẳng có mơ hồ gì sốt cả. Thí dụ: hai người con gái đi bên nhau. Một người thì cao ráo thân hình thon thả, thanh tú nói năng nhỏ nhẹ lễ phép. Còn một người đi kế bên to béo cục mịch lùn tịt nói cười cứ oang oang giữa đường phố. Thì khi mới nhìn qua hay tiếp xúc, chúng ta đã biết ai đẹp ai xấu rồi chứ. Sao lại bảo không ai biết cái đẹp là gì?

Đành rằng trong văn chương, thi ca hay nghệ thuật tạo hình, quan niệm về cái đẹp thường không giống nhau. Nó tùy trình độ thẩm mỹ thưởng ngoạn của mỗi người, hay mỗi khuynh hướng nghệ thuật khác nhau để có sự dị biệt. Song cái đẹp thông thường thì một người không am hiểu về nghệ thuật cũng đã nhận ra.

 

QUỲNH THI
(Houston, Sept 30, 2011)

bài đã đăng của Quỳnh Thi


2 bình luận »

  • Nguyễn Đăng Thường viết:

    Cái đẹp không phải là một cái gì “mơ hồ” nhưng “sẵn có”, ẩn núp ở đâu đấy (ở “cõi ngàn năm mây trắng bay”?) – mà thi nhân, nghệ sĩ sẽ đi tìm như tìm vàng, rồi trưng bài cho mọi người xem chơi, như theo quan niệm/giải thích của ông Tô Thẩm Huy.

    Thi nhân “lớn”, nghệ sĩ “lớn” phải luôn luôn là kẻ sáng tạo ra những cái đẹp mới.
    Do vậy, thơ ca, nghệ thuật, thẩm mỹ Tây phương không ngừng biến đổi.

    Với thơ ca, cái đẹp mới đó có thể là “thơ tình” tả chân có thể “tục tĩu” của Baudelaire, hay của hai chàng Ginsberg, Bukovski chẳng hạn – nhưng không chỉ để “làm mới” bằng cách bắt chước nhau “văng tục” loạn xà ngầu, như một số “nhà thơ trẻ” ngày càng đông của ta.

    Với nghệ thuật, cái đẹp mới đó có thể là cái bồn tiểu (Fountain, 1917, gốm sứ) của Duchamp; lon cứt nghệ sĩ (Merda d’Artista no.20, 1961, hộp lon và giấy) của Piero Manzoni; 120 (?) viên “gạch” mangesium màu xám ngà sắp xếp thành một khối hình chữ nhựt đặt dưới đất (144 Mangesium Square 1969, mangesium) của Carl Andre.

    Tất nhiên, cái đẹp mới có thể – để tránh nói là thường xuyên – gây cú sốc, phản ứng, dị ứng, lúc mới xuất hiện hay mãi về sau.

  • black raccoon viết:

    Bài trước của tác giả Tô Thẩm Huy, tui có góp ý kiến. Tui đồng ý với ông “cách nói”
    mới thật đáng kể.
    Bài này, tui cũng đồng ý với tác giả Quỳnh Thi: thơ phải có hồn (đẹp).

    Cách nói, hay lời thơ, hoặc là cách xếp đặt, tạm gọi là xác thơ. Đôi lúc cũng chính là căn cước của một tác giả. Thấy thấp thoáng dáng ngúng nguẩy từ xa, là biết ngay cô mình. Thấy cái bóng lầm lũi, đội chiếc mũ phớt, thì nhận ra liền ông A ông B.

    Tui nghĩ, hồn thơ là cái khó diễn tả. Mà, xác thơ là thứ có thể nhìn ngắm được. Nhìn một người ăn mặc, trang điểm, nghe họ nói năng, thấy ánh mắt, nụ cười, cái bắt tay, v.v… nếu tinh ý, liên kết tất cả dữ kiện, thì cũng cảm nhận được khá chính xác về người đó.

    Hồn thơ ở đâu? Hồn nằm ngay trong xác.

Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


@2006-2012 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)