Trang chính » Biên Khảo, Giới thiệu tác phẩm, Nhận Định Email bài này

Tiếng chim tiền kiếp và mả ngôi của Thi Sĩ

3 bình luận ♦ 15.08.2011

 

Nha-tho-Nguyen-Luong-Vy

Nhà thơ Nguyễn Lương Vỵ (ảnh: Tuấn Khanh)

 

Hoa của máu và chữ của thi nhân, những thứ ngục tù đã định sẵn hằng hằng kiếp trong mả ngôi của kẻ hành giả vừa chơi vừa thật, chơi với mình mà thật cũng với mình, chơi với vết thương mà thật với trận đau… Ở đâu đó giữa mơ hồ bụi và bụi, nắng và nắng, gió và màu sắc đang chơi trò lộn mèo rái cá, một giọng nói khác cất lên mà dẫn dắt tương lai, một thứ tương lai (đầy tai ương) được hướng đạo bởi ngôn ngữ tiền thân.

Trong một chừng mực nào đó, thơ Nguyễn Lương Vỵ nằm trong trạng huống này, đọc thơ của ông, bập vào người đọc ấn tượng của kẻ thích chơi đùa, nếu nói quá một chút là bông lơn, viết cứ như giỡn chơi, giỡn chơi mà rất đau, viết không nại câu chữ mà viết để thỏa cái dòng âm thanh đang nhảy múa nơi nội thể, viết cứ như là sắp chết tận nơi. Một cuộc chết thơ mộng bất tận.

Trời động kinh khi đón em về
Nhương sao trổ lộc rướm hồn quê
Hăm ba tháng chạp sương hao bóng
Chẳng hiểu vì sao mắt đỏ hoe…

Có lẽ không ngoa nếu nói rằng đọc thơ Nguyễn Lương Vỵ đôi khi thấy “nhột” quá. Những con chữ cứ đánh đu chông chênh giữa nỗi đau và cà rỡn, tục lụy và thanh tao, quá khứ và vị lai, mê đắm và bất cần… Mọi sự đổ lộn càn khôn khi nghe “trời động kinh”.

Động kinh? Ai động kinh? Trời động kinh? Người động kinh? Tha nhân động kinh? Hư vô động kinh? Hay là con chữ động kinh? Lý giải theo cách nào cũng có lý, bởi lẽ trạng thái này không riêng gì nhà thơ hay độc giả từng nếm đòn. Nhưng dường như đâu đó trong cơn động kinh của thơ Nguyễn Lương Vỵ lại ẩn giấu tiếng thở dài của một hành nhân sau chặn đường dài, ngồi lại ngẫm nghĩ, nhìn mình và nhìn đời trong cuộc trôi vong về cố xứ. Một cố xứ mà ông từng nói là đi thì không nỡ ở cũng không xong. Một cố xứ “Nhương sao trổ lộc rướm hồn quê” trong một ngày cuối năm “Chẳng hiểu vì sao mắt đỏ hoe”…

5.

Vạn cổ là nốt ruồi vạn kim
Giọt nắng hồng vừa rụng trúng tim
Vừa nứt hạt vừa chìm cuối bãi
Một bài-ca-không-tiếng lặng im…

6.

Khi cố cựu trở mình trong gió
Là thanh tân ngát hương đầu ngõ
Cảm động quá nên ta vờ quên
Nhặt vội một âm trên ngọn cỏ…

7.

Khi cố cựu trở mình trong ngực
Là thanh tân thức với tri âm
Ngần sương hát, khát tình non nước
Vách khuya im, lắng tiếng thạch cầm…

8.

Khi cố cựu trở mình trong đá
Là thanh tân gọi gió trên sông
Lời nức nở với niềm thâm tạ:
Màu thiên thâu ửng sắc cầu vồng…

9.

Khi cố cựu trở mình trong huyệt
Là thanh tân chôn âm dưới tuyết
Trời đất vốn chẳng nói điều chi
Thì cứ tiếp tục mần thơ đi!!!…

10.

Nhớ. Mãi mai! ai trong hơi thở?
Kẻ ở người đi như nắng reo
Tứ chưa về kịp, ý chưa mở
Mắt chữ rưng rưng, gió nhẹ vèo…

Cảm thức về tính hữu hạn của con người, của đời sống, thậm chí của vạn vật, dù không muốn nhắc đến nhưng sao vẫn nghe bàng bạc chảy trong thơ ông. Những con chữ thánh thót thanh âm của gió và bụi, nắng và máu, cát và tro tàn, mồ hôi và nước mắt, mưa và nước ối buổi sơ sinh… Mọi thanh âm trộn lẫn nhau trong khúc thức thơ Nguyễn Lương Vỵ, làm thành một tổng thể bất đối xứng và bất toàn.

Tính bất đối xứng rất dễ nhận thấy trong cấu trúc (hay đúng hơn là kiểu chơi) lục bát, loại bỏ qui luật cổ điển cố hữu của ông, khiến câu thơ cứ tưng hửng, lơ lửng và cho cảm giác chuồi về một phương nào đấy vô định, mông mênh và bồng bềnh, khó tả. Mỗi câu thơ cứ như một con thằn lằn đứt đuôi. Sự bất toàn thì có lẽ không riêng gì thơ ông mới thấy, dường như kẻ nào chọn cuộc chơi của thứ chữ nghĩa lộn vòng thiên hạ mà gọi cho sang là ‘thơ’ cũng dính chưởng này – bất toàn! Bất toàn trong cấu trúc làm chuyển động chữ và âm, trôi và bay, lồng lộng. Đó cũng là điều kỳ diệu của thơ ca.

Cố nhiên! Ta đã trở về
Bái lạy Bông Vàng và nghe sương tan
Biển Qui Nhơn năm xưa đang
Trở giấc khuya xanh khi nàng đang ngồi

Bái lạy bái lạy liên hồi
Cơn điên chí tử óc sôi phố nâu
Cầm dương song gội bạc đầu
Con bướm gáy cửa sổ màu lam rung…

(Bái Lạy Bông Vàng, đoạn I.)

Ngay trong cách chọn cấu trúc, dù vô tình hay cố ý cũng cho thấy một loại cấu trúc phi cấu trúc hàm ẩn sự chiêm nghiệm, suy tư về cái chết và cuộc chơi lai rai buổi tồn sinh của nó. Phức cảm của tro tàn trong hơi thở mong manh, trong dáng bộ hom hem của chữ nghĩa cứ làm cho cái chết phát tiết bởi tiếng nhạc ngân nga bên trong nó. Cái chết trở thành một Symphony gieo mạ âm thanh trên cánh đồng thực tại mang dấu vết, huyết lệ và tội đồ tổ tông… từ “Khi cố cựu trở mình trong gió” cho đến “Khi cố cựu trở mình trong huyệt” và mang mang “Mắt chữ rưng rưng, gió nhẹ vèo”…

Ca xang mộng huyễn xanh ngất lời
Sát vai người mà sao chia phôi?!
Mà sao im tím khi lá nở
Em hát ngất âm trầm tím môi…

Dù muốn hay không muốn, thì cũng phải nói rằng trong thơ Nguyễn Lương Vỵ mang một cuộc hòa giải bất tận giữa ÂM và CHỮ.

Cuộc hòa giải này đi từ buổi sơ sinh cho đến lúc chạm chân vào huyệt mộ, từ ngày nở tròn hai con mắt tận ngạc nhiên về đời sống cho đến lúc nhắm mắt, lắc đầu và thở dài, từ lúc hân hoan mà đón mừng buổi tân toan cà chớn cho đến lúc im lìm mà nghiêm túc nuốt trọn cái cù cum (cùm cu) số mệnh… Cứ như thế, cuộc hòa giải bất tận tâm can, rỏ máu thành thơ, rỏ thơ thành thi sĩ, rỏ thi sĩ thành kẻ cù bất cù bơ giữa chợ đời mà nghe “Ca xang mộng huyễn ngất xanh lời” rồi chiêm nghiệm “Mà sao im tím khi lá nở” trước buổi “Em hát ngất âm trầm tím môi”… Và cuối cùng là hòa giải với chính mình khi đối diện với khoảng không của những bóng dáng huyền ngôn đã lậm sâu trong ký ức.

Vừa khi em trầm tím môi. Là
Nhạc trầm âm thấm buốt xương da
Không một ai thấy ta vừa chết
Rừng sương câm thương tưởng em. Và…

Và cuộc hòa giải ấy cứ dằng dai trong chữ nghĩa, âm vang, thân phận, nỗi buồn xa xứ, nỗi cô đơn của một kẻ hành giả độc hành trên giao lộ heo hút, bất định của số phận. Và, có thể nói rằng, thơ của ông là tiếng hót của loài chim tiền kiếp đang cư ngụ trong chiếc lồng nhỏ bé giữa căn phận thi sĩ, nó hót đến khi nào máu trổ bông, nó hót đến khi nào nhật nguyệt im hơi và nó hót đến khi nào mặt đất trở nên im lìm, chiếc lồng kia vỡ tung. Lúc ấy, tiếng hót của tiền kiếp đọng lại trên mấy trang giấy quạnh quẽ như nhật nguyệt làm mả ngôi cho cuộc chơi của mây trời và gió tự do. Vậy thôi. Thi sĩ sẽ trở về với cõi tịch mịch như ước nguyện của ông.
 

8.2011
(Nhân đọc tập thơ Bốn Câu Thất Huyền Âm – Q&P xuất bản, California, 08.2011.)

bài đã đăng của Liêu Thái


3 bình luận »

  • phi khanh viết:

    Kính chào bác Vỵ!
    Đọc thơ bác nghe vừa cà tửng cà tưng vừa sâu, vừa buồn buồn làm sao ấy. Giống như bác Liêu Thái đã nói, trong thơ của bác luôn hiện ra một Kim Mao Sư Vương bước đi chầm chậm, trầm trầm, vừa cô độc vừa kiêu hãnh, vừa hiền triết, vừa có một chút hý hố Quảng Nam…Nhưng chung quy, thơ của bác vẫn nằm ở ngưỡng của những tiền bối mà thời của vãn bối không dễ gì tìm thấy.
    Chúc bác thật mạnh khỏe và cứ từ từ mà mần thơ. Đừng vội đi về cõi tịch mịch mần chi cho nó buồn trang giấy.
    Kính!

  • vy nguyen viết:

    Đa tạ Phi Khanh! Một tấm lòng hiếm hoi.

  • lệ viết:

    Nguyễn Lương Vỵ mần thơ đã “ngộ” mà người bình thơ Nguyễn Lương Vỵ cũng ở “đẳng cấp” thượng thừa! Như vậy là Nguyễn Lương Vỵ có tri âm! Đời nào (không đời này, đời nọ) mà có được bạn tâm đầu ý hiệp? Mừng cho người mần thơ, cũng vui lòng biết mấy thấy trần gian này rộng thật nhưng ai đi kia không phải người-cô-đơn!

    Nhiều ngày mình không biết sách vở là sao, hôm nay đọc được bài bình thơ rôm rả, lòng thật rất bồi hồi; bèn đi cạo râu, xức chút nước hoa cho thơm hương nhụy phận người.

    Âm âm âm âm âm…mà còn phát được thì đã nghe lòng hé lộ từ tâm! Cảm ơn ai đó thương yêu Thơ Nguyễn Lương Vỵ. Tôi đây, xin được nói: Cũng Rất Yêu Thơ Chàng!

    Trần Vấn Lệ

Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


@2006-2012 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)