Trang chính » Âm Nhạc, Dịch Thuật, Thơ, Từ Việt ngữ Email bài này

the old man and the child

,
♦ Chuyển ngữ:
2 bình luận ♦ 1.12.2008

LTS: Bản dịch của Joseph Đỗ Vinh và Eric Scigliano xuất hiện trong Tuyển Tập Not A War: American Vietnamese Fiction, Poetry and Essays (Viet Nam Forum 16), Dan Duffy chủ biên (Yale Council on Southeast Asia Studies: 1997).

Joseph Đỗ Vinh là bút hiệu của Joseph Đỗ Vinh Tài. Anh sinh năm 1968 và sang Hoa Kỳ năm 1975, sau đó tốt nghiệp từ University of Washington với bằng cử nhân (bachelor of science) trong ngành Chính Trị Học. Trước đây Joseph Đỗ Vinh là chủ biên và người thành lập tạp chí văn chương Tiên Rồng. Vào năm 2005 anh ra mắt Green Plums, tuyển tập thơ song ngữ Anh-Việt.

Nhà báo và nhà văn Eric Scigliano đã cộng tác với The Seattle Weekly, và đã viết nhiều bài về đề tài Việt Nam trên báo Washington PostThe Nation. Ông cũng là tác giả của tác phẩm biên khảo, Michelangelo’s Mountain: The Quest For Perfection in the Marble Quarries of Carrara (Simon & Schuster: 2005).

 

tcs as a kid On a park bench dragged into the town,

A hunched old man sleeps quietly,

Huddling in sorrow, he hears the blasts,

A naked child cries his youth away.

 

On a park bench dragged into the town,

The old man’s eyes redden with despair.

Huddled, he looks up toward the square,

As war comes and his homeland burns.

 

The huddled man, the naked child,

With each crust of rice, each hurried meal,

Shards of bombs scar our homeland’s fields.

 

Each smile is hidden by a roughened hand,

And barbed wire coils tear at our flesh.

The night’s guns scorch the day to come.

 

On a park bench dragged into the town,

They watch as each blast shakes the trees.

Each footstep running to the square

Wakes the naked child from his restless sleep.

 

On a park bench dragged into the town,

The old man coughs his final breath.

Piece by piece, flares tear the night apart.

A child wanders naked, as his life slips by.

 

Lời Bàn: Câu mở đầu của bài hát Trịnh Công Sơn đã là một thử thách cho người dịch, “Ghế đá công viên dời ra đường phố.” Tại sao ghế đá lại bị dời ra đường phố? Ghế đá này ở đâu, lúc trước ở trong một công viên tọa lạc ngay trong thành phố, hay ở một chỗ nào khác? Câu dịch trong tiếng Anh, “On a park bench dragged into the town” có cùng một nghĩa như câu mở đầu trong nguyên bản? Động từ “dragged” có lẽ không hẳn là “dời”? Còn “the town” thì sao? Tại sao là “the” town mà không chỉ là “ (a) town”? “Town” đây có phải là thành phố Sàigòn, Huế, hay bất cứ một tỉnh lỵ nào đó trên nước Việt Nam trong thời chiến? Giới từ (preposition) “on” trong câu “on a park bench dragged into town” là một đặc điểm của cú pháp (syntax) Anh ngữ: “trên một ghế đá có một người già và một em bé.” Nhưng trong tiếng Việt, nhất là trong thi ca, giới từ chỉ định vị trí của chủ thể, và những thành phần khác của cú pháp nhiều khi được hiểu ngầm (mà người đọc cũng không cần phải lấp vào khoảng trống, “Ghế đá công viên dời ra đường phố/người gia co ro chiều thiu thiu ngủ …” Một điều thú vị nữa là câu “em bé lõa lồ” và “người già co ro” không được dịch nhất quán là “naked child” hay “huddled man” trong bản dịch. Ngoài những vấn đề về cấu trúc văn phạm, người dịch cũng phải “thính tai.” Câu, “từng bàn tay thô lấp kín môi cười” có nên được dịch là, “each smile is hidden by a roughened hand” hay nên chọn một động từ “nặng” hơn để làm thoát ý của nguyên bản? Tóm lại, đây là những thí dụ điển hình về cấu trúc mà người dịch phải đối phó khi dịch một tác phẩm nghệ thuật từ tiếng Việt sang tiếng Anh. Tiện đây, Da Màu xin trân trọng mời bạn đọc gửi ý kiến về vấn đề cấu trúc trong những bài thơ dịch.

bài đã đăng của Trịnh Công Sơn


2 bình luận »

  • hado viết:

    Ngôn ngữ phải chuyển tải được xúc động, chính xúc động đó làm sống mãi trong lòng người nghe nỗi xúc cảm mà người nói muốn truyền đạt, dịch mà không chuyển tải được xúc động thì như một người ăn thịt gà từ một con gà vẽ trên giấy, hoặc tệ hơn nữa họ cũng không biết đó là thịt gà nếu người dịch tức là người vẽ hình con gà hóa ra hình con vịt hoặc bò, trâu, rơm cỏ gì đó.

    Những cố gắng tột cùng của người dịch, dù người đó thủ đắc trọn vẹn những tinh hoa của 2 ngôn ngữ, vẫn bị khống chế bởi sự bất lực của chính họ, đó là sự tài hoa của tác giả nguyên bản. Sự tài hoa ấy thuộc về người viết và quần chúng nơi người viết được sinh ra, nuôi dưỡng và chết đi. Dịch vẫn là chuyện vẽ gà vẽ vịt. Một bóp méo về thực tại …nhưng có còn hơn không có một thực tại nào.

  • Đêm Sa Mạc viết:

    Trước hết cám ơn Joseph Do Vinh đã bỏ nhiều công sức để dịch những ca từ
    tài hoa của TCS.
    Sau nữa tôi xin có vài chia sẻ.

    Ca từ của TCS hầu hết mang tính ẩn dụ, ví dụ

    1) “Ghế đá công viên dời ra đường phố”

    nhưng lời dịch có vẻ chú trọng nhiêu về nghĩa đen

    “On a park bench dragged into the town,”

    hay

    “naked child cries his youth away”

    Theo thiển ý, tôi nghĩ rằng TCS nói đến trong thời buổi chiến tranh
    những người già và em bé nghèo đói thất lạc vì chiến tranh đã thiêu rụi
    nhà cửa ruộng vườn, cha me/vợ con tản lạc không biết nơi nào nên lang
    thang, ngủ bờ ngủ bụi bên hè phố. Những em bé’ “loã lồ” vì không có manh áo
    mặc có thể vì đạn bom đã thiêu hủy mà mẹ cha lại không còn. Đối với những
    người cùng khổ trong cảnh màn trời chiếu đất, không nơi nương tựa thì công
    viên hay đường phố đều là nơi họ có thể ngả lưng hay lang thang qua ngày.

    2) Một ví dụ nữa là

    “Từng bàn tay thô lấp kín môi cười”

    được dịch là

    “Each smile is hidden by a roughened hand,”

    Với tôi “Bàn tay thô” ở đây co’ nghĩa là bàn tay của bạo quyền của thế lực
    tàn ác nào đó đã bóp chết tiếng cười hay lam cho con người khốn
    khổ không nở được nụ cười trên môi.

    Tôi nghĩ khi dịch một bài hát hay bài thơ, người dịch nên chuyển tải được
    cái ý và cái nhịp điệu của của nguyên tác. Nếu không được cái rythm ít
    ra cũng còn cái ý.

    Đó cũng chỉ là my 2-cent thought.

    Nhân đây tôi xin post ca từ nguyên gốc để tiện cho độc giả xem xét.

    Ghế đá công viên dời ra đường phố
    Người già co ro, chiều thiu thiu ngủ
    Người già co ro, buồn nghe tiếng nổ
    Em bé loã lồ khóc tuổi thơ đi

    Ghế đá công viên dời ra đường phố
    Người già co ro, buồn trong mắt đỏ
    Người già co ro, nhìn qua phố chợ
    Khi chiến tranh về đốt lửa quê hương

    Người già co ro, em bé loã lồ
    Từng hạt cơm khô trong miếng hững hờ
    Ruộng đồi quê hương, dấu vết bom qua
    Từng bàn tay thô lấp kín môi cười
    Từng cuộn giây gai xé nát da người
    Đạn về đêm đêm đốt cháy tương lai

    Ghế đá công viên dời ra đường phố
    Từng hàng cây nghiêng, chìm trong tiếng nổ
    Từng bàn chân quen, chạy qua phố chợ
    Em bé loã lồ, giấc ngủ không yên

    Ghế đá công viên dời ra đường phố
    Người già ho hen, ngồi im tiếng thở
    Từng vùng đêm đen, hoả châu thắp đỏ
    Em bé loã lồ, suốt đời lang thang.

Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006-2012 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)