Trang chính » Âm Nhạc, Giới thiệu tác phẩm, Lê Văn Khoa Email bài này

‘Memories’ của Lê Văn Khoa

1 bình luận ♦ 10.05.2011

 

 

 

Khi Việt Nam gặp Ukraine thì chúng ta có gì?

Một món quà Giáng Sinh ý nghĩa nhất từ nhiều thập niên. Món quà ấy là đĩa nhạc Memories của nhạc sĩ Lê Văn Khoa.

Với những ai thật sự yêu âm nhạc, Lê Văn Khoa không là người xa lạ. Với người khó tính và còn ước mơ một tương lai tươi sáng hơn cho nền nhạc Việt, những nỗ lực của Lê Văn Khoa từ nhiều năm qua là một niềm hy vọng. Ông cố bơi ngược dòng để đưa nhạc Việt ra khỏi lối mòn và có thể hoà chung vào dòng nhạc thế giới.

Từ một phương trời rất xa và lạ, một số nhạc sĩ Ukraine được nghe nhạc Lê Văn Khoa. Họ bèn tìm đến nhau, kết quả là một đĩa nhạc độc đáo được thực hiện tại thủ đô Kyiv (Kiev) của xứ Ukraine với dàn nhạc đại hoà tấu Kyiv Symphony Orchestra, dưới dự điều khiển của nữ nhạc trưởng Alla Kulbaba. Một dàn nhạc Ukraine cùng những tay độc tấu vĩ cầm, dương cầm, trung hồ cầm và sáo, có thực tài để trình bày các nhạc khúc của một nghệ sĩ Việt Nam.

Sự kiện ấy cũng đã là hiếm hoi độc đáo.

Chúng ta từng nghe vài nhạc sĩ Nga trình tấu giai điệu của các ca khúc phổ thông của Việt Nam và nếu yêu nhạc thì đâm ra nghi ngờ giá trị nghệ thuật của lối hội ngộ độc đáo ấy. Trường hợp của đĩa nhạc Memories và Lê Văn Khoa thì khác. Ông có mặt tại Kyiv và hợp tác trong từng bước thực hiện với những nhạc sĩ có chân tài của Ukraine nên sự cảm thông tất nhiên đã có giữa người soạn nhạc và các nghệ sĩ trình tấu.

Chẳng những có sự cảm thông giữa các nghệ sĩ mà còn có sự thông cảm của những người cùng chia sẻ hoàn cảnh là có lòng yêu nhạc vô biên nhưng bị trói buộc bởi hoàn cảnh. Họ muốn thực hiện một tác phẩm chung vì nghệ thuật hơn là vì nhu cầu thương mại.

Kết quả là một bài ngợi ca âm nhạc thật đẹp, trải trên 10 nhạc khúc mà bài nào cũng làm người nghe bồi hồi xúc động.

Với loại nhạc "không lời", giá trị tác phẩm nằm trong khả năng gợi ý hơn là phải được nâng đỡ hay diễn giải bằng lời ca, lời từ. Những ai chưa mấy quen thuộc với loại nhạc cổ điển không lời thì sẽ thích thú nhận ra giai điệu quen thuộc ở bài ngắn nhất, bài số 7, có tên là Song of the Black Horse.

Kỳ thú là tiếng dương cầm khúc khích và khốc khách như tiếng nhạc ngựa tung tăng. Lý Ngựa Ô của Lê Văn Khoa còn tối tân hơn vậy. Đây là nhạc khúc ông soạn lại cho hai dương cầm thủ. Bốn tay đan lượn trên phím đàn đã mở ra không gian mới cho một giai điệu dân ca quen thuộc của miền Nam.

Hai diệu thủ dương cầm Irina Starodub và Lyudmila Chichuck là những người tuyệt vời. Nghe kỹ thì hiểu vì sao họ đã đoạt những giải thưởng cao quý nhất về nhạc của Ukraine. Hai cô là bậc thầy về nghệ thuật trình tấu. Trong tiếng cóc cách của vó ngựa, họ không lạm dụng pedale, không đạp để gây… "ấn tượng" "hoành tráng" – những từ đang bị lạm dung đến thành vô nghĩa.

Họ chỉ nhấp rất nhẹ và diễn tả đúng ý soạn giả khó tính là Lê Văn Khoa.

Sau khi "làm quen" với loại nhạc không cần lời mà vẫn có hình ảnh đầy âm sắc, mình nên nghe một giai điệu dân ca miền Bắc qua bài Beautiful Bamboo, bài số ba theo thứ tự. Cây Trúc Xinh trong nét ngũ cung được độc tấu dương cầm. Hoàn toàn Việt Nam mà mới lạ chừng nào. Đây là phút "ừ nhỉ" của chúng ta. Ừ nhỉ, nhạc Việt Nam mình hay vậy mà xưa nay chỉ chú ý tới lời mà không cần nhớ đến cung bậc.

Qua tác phẩm số chín, bài In the Moonlight, mình mới phát giác thêm những nét đẹp ẩn giấu như ngọc của nhạc Việt. Ngũ cung của dân ca Việt Nam, theo điệu "oán" của miền Nam, trong tiếng sáo vi vu của đồng quê nước ta lại cất lên như vậy. Đêm trăng của quê nhà có những nét đẹp kỳ lạ và khác hẳn những gì mình đã từng nghe hay còn nhớ…

Mười hai năm trước, kỷ niệm hai chục năm sau biến cố bi thương của Việt Nam, Lê Văn Khoa đã làm điều kỳ lạ là dùng nhạc diễn tả mấy chục năm chinh chiến của quê hương. Đó là Tổ khúc "1975", được trình bày lần đầu năm 1995 tại miền Nam California. Từ đó, Lê Văn Khoa vẫn lặng lẽ đi tiếp.

Đĩa nhạc Memories là công trình của chuyến độc hành ấy.

Sau khi đã nghe lại giai điệu dân ca của Việt Nam để làm quen với một lối trình bày khác, mình hãy cùng bước vào thế giới âm nhạc của Lê Văn Khoa, qua những sáng tác của ông trong tác phẩm Memories này.

Bài đầu tiên là Remembrance với cả dàn nhạc và dương cầm Lyudmila Chichuck.

Mở đầu là nét Á Đông trên cung thứ buồn bã, tha thiết theo nhịp 3/4, rồi chuyển lên cung trưởng, trong sáng linh động, trước khi trở lại nỗi day dứt ban đầu. Âm nhạc là ngôn ngữ trừu tượng, nhạc khúc Remembrance dùng âm thanh vẽ ra cây cầu vồng từ chân mây u uẩn vươn tới trời cao với muôn màu hội ngộ và chìm dần như tiếng tơ trong nhớ thương luyến tiếc.

Bài thứ hai, Nocturne, có giai điệu Tây phương hơn và đòi hỏi kỹ thuật trình bày còn ráo riết hơn. Lê Văn Khoa diễn tả đêm đen đặc quánh bằng phím nhạc dương cầm và chuyển lên cung trưởng đầy kỹ thuật trong tiếng đuổi bắt âm thanh. Trong đêm đen, mọi thứ tưởng như lắng đọng, chỉ có tâm tư của người nghệ sĩ còn day dứt và sôi nổi với trăm ngàn hình ảnh. Bài Dạ Khúc của Lê Văn Khoa là tiếng nhạc của một đêm không ngủ. Đêm không đen, chúng ta không cô đơn vì tâm trí vẫn dồn dập trăm ý.

Bài thứ tư, Longing, là nhạc khúc lãng mạn diễn tả bằng trung hồ cầm và dương cầm với tiếng đàn dây gởi lên nỗi bâng khuâng lưu luyến nối tiếp trên cung trưởng của tiếng dương cầm reo vui. Rồi tan loãng dần trong giai điệu ban đầu, như một niềm hy vọng.

Bài On the Way Home, nhạc khúc thứ năm, chắc sẽ chinh phục thính giả Tây phương.

Đây là tác phẩm nhiều hình ảnh và màu sắc được viết như một bản "song ca" của hai tay dương cầm. Một đối thoại bằng nhạc của hai người. Họ đối thoại về cuộc đời, việc đồng áng, về những gian nan của nhân thế. Tiếng nhạc mở đầu chập chờn rồi dồn dập như đời sống, nhưng trong sự lầm than u uẩn đã có nguồn hy vọng. Nên nghe lại bài này nhiều lần, rồi mình sẽ cảm tạ sự sáng tạo của Lê Văn Khoa.

Khuôn khổ "Tạp ghi" này không cho phép người viết giới thiệu lại từng bài của đĩa nhạc. Vả lại, khi âm nhạc là thông điệp trừu tượng thì mỗi người nghe lại cảm thấy một khác tùy tâm cảnh của mình. Nhưng người yêu nhạc thì có thể yên tâm rằng đĩa Memories của Lê Văn Khoa là tác phẩm có giá trị, do những người có thực tài thực hiện cho chúng ta.

Người viết thì yêu thích nhất các bài Remembrance, On the Way Home, Romance và In the Moonlight, và muốn bày tỏ sự khâm phục trân quý dành cho tác giả.

Trong một thế giới ồn hào, với nhiều người đang cố hét rất nhiều và gào rất lớn để hát lên lắm ca khúc vô nghĩa nếu không có ánh sáng sân khấu thì loại nhạc của Lê Văn Khoa có sự cô đơn đáng kính của người nghệ sĩ không tìm đám đông. Ông đi tìm nghệ thuật và đã thấy. Rồi gặp nhiều nhạc sĩ có tài của một xứ Ukraine mờ mịt bên kia đại dương để thực hiện cho chúng ta một đĩa nhạc hay.

Chúng ta nên trân quý những người như vậy, và nên giới thiệu cho bằng hữu thẩm âm một tác phẩm khiến mình bớt tuyệt vọng về trình độ nghệ thuật nước nhà.

Qua Lê Văn Khoa, cũng xin được gửi đến các nhạc sĩ cùng dàn nhạc đại hoà tấu của Ukraine một lời tri ân.

 

 

Nghe trên mạng:

Remembrance của Lê Văn Khoa

 

Tải xuống máy (nhấn chuột phải, chọn “Save Target As”):

Remembrance của Lê Văn Khoa

 

Nguồn: Bài Remembrance do Lyudmila Chichuck (piano) và Kyiv Symphony Orchestra trình diễn dưới sự điều khiển của nhạc trưởng Alla Kulbaba, trích trong CD Memories của Lê Văn Khoa.

 

 

clip_image004

Quỳnh Giao đến với nghệ thuật âm nhạc từ thuở ấu thơ: lên bảy hát cho Ban Nhi Đồng trên Đài phát thanh Sàigòn, lên tám học dương cầm và nhạc lý và tốt nghiệp thủ khoa.

Là ái nữ của cụ Ưng Quả, học giả uyên thâm và mô phạm nghiêm túc từ dòng Tuy Lý Vương, với nữ danh ca Minh Trang nổi tiếng từ buổi bình minh của nền tân nhạc, Công Tằng Tôn Nữ Đoan Trang được nuôi nấng với nhạc trong không khí nghệ thuật. Từ năm 1962, nghệ danh Quỳnh Giao xuất hiện trên đài phát thanh rồi truyền hình, bên các ban nhạc hàng đầu và trong hầu hết chương trình tân nhạc của các đài phát thanh và truyền hình miền Nam. Với nhạc sĩ Vũ Thành, nổi tiếng thận trọng khi thẩm định nghệ thuật ca nhạc, Quỳnh Giao là một trong những danh ca hiếm có của Việt Nam.

Quỳnh Giao không chỉ thành công qua tiếng hát trong sáng với kỹ thuật tinh tế, cô còn được giới thưởng ngoạn trân quý vì cảm thông sâu đậm và thấu đáo với nhiều lãnh vực nghệ thuật.

Sau khi tốt nghiệp về nhạc pháp và dương cầm tại trường Quốc Gia Âm Nhạc Việt Nam năm 1963, Quỳnh Giao đã trình tấu dương cầm với nhiều danh cầm Việt Nam và ngoại quốc cùng Dàn Nhạc Giao Hưởng của trường Quốc Gia Âm Nhạc dưới sự điều khiển của nhạc trưởng Đỗ Thế Phiệt, và nhiều lần xuất hiện trong các chương trình hòa nhạc tại Đông Nam Á. Ngoài ra, Quỳnh Giao còn soạn nhạc và thực hiện các chương trình giới thiệu nhạc trên đài phát thanh của miền Nam từ đầu thập niên 1970 cho tới 1975.

Định cư tại Hoa Kỳ từ 1975, Quỳnh Giao tiếp tục dạy dương cầm tại nhà và xuất hiện trong các buổi trình diễn chọn lọc. Người yêu nhạc còn được nghe nghệ thuật Quỳnh Giao trong khoảng hai chục băng hay đĩa nhạc do cô thực hiện để phổ biến trong giới thẩm âm. Từ đầu thập niên 80, Quỳnh Giao đến với văn chương, viết truyện ngắn, tiểu luận văn học hay âm nhạc cho tạp chí Văn Học và Thế Kỷ 21 tại Hoa Kỳ. Từ năm 2005, Quỳnh Giao cộng tác cùng nhật báo Người Việt trong mục "Tạp Ghi Quỳnh Giao" xuất hiện hàng tuần trên trang báo và Người Việt Online.

 

 

 

.

bài đã đăng của Quỳnh Giao


1 bình luận »

  • black raccoon viết:

    Kỳ thú là tiếng dương cầm khúc khích và khốc khách như tiếng nhạc ngựa tung tăng. Lý Ngựa Ô của Lê Văn Khoa còn tối tân hơn vậy. Đây là nhạc khúc ông soạn lại cho hai dương cầm thủ. Bốn tay đan lượn trên phím đàn đã mở ra không gian mới cho một giai điệu dân ca quen thuộc của miền Nam.
    Trong tiếng cóc cách của vó ngựa, họ không lạm dụng pedale, không đạp để gây… “ấn tượng” “hoành tráng” – những từ đang bị lạm dung đến thành vô nghĩa.

    Qua Lê Văn Khoa, cũng xin được gửi đến các nhạc sĩ cùng dàn nhạc đại hoà tấu của Ukraine một lời tri ân.(QG)

    Cám ơn cô Quỳnh Giao về một bài viết hay. Như một tùy bút.
    Lâu lắm, tui mới đọc lại được thành ngữ “giàn nhạc đại hòa tấu – symphony orchestra” .

    Definition of SYMPHONY
    1: consonance of sounds
    2a : ritornello 1 b : sinfonia 1 c (1) : a usually long and complex sonata for symphony orchestra (2) : a musical composition (as for organ) resembling such a symphony in complexity or variety
    3: consonance or harmony of color (as in a painting)
    4a : symphony orchestra b : a symphony orchestra concert
    5: something that in its harmonious complexity or variety

    http://www.merriam-webster.com/dictionary/symphony

    Theo định nghĩa trên, chữ symphony có nghĩa là :
    - consonance = sự thuận tai
    - harmony = sự hòa hợp

    Vì vậy, nên dịch là hòa tấu sẽ sát nghĩa hơn. Trong âm nhạc, symphony là nhạc hòa tấu. Nếu dịch symphony là nhạc giao hưởng thì có 2 điều sau đây. Thứ nhứt, giao hưởng là nói copy theo TQ. Symphony 交 响 乐 [jiāoxiăng yuè] Giao hưởng nhạc. Thứ hai, TQ dịch không chính xác. Lý do, giao hưởng 交 响 = tiếng động giao thoa với nhau. Tỷ như nhiều tiếng động của nhiều vật khác nhau cùng cất lên một lượt. Vấn đề là , như vậy chưa chắc là âm nhạc. Âm thanh muốn trở thành nhạc, chúng phải tuân theo một qui tắc âm nhạc. Nghe mới hòa điệu và thuận tai. Bằng không , chỉ là mớ âm vang tạp nham giao thoa với nhau.

    Tóm lại,

    Symphony = Nhạc hòa tấu.
    Symphony orchestra = Giàn nhạc đại hòa tấu

Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


@2006-2012 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)