Trang chính » Biên Khảo, Lưu Hiểu Ba, Nhận Định Email bài này

Dịch và… dịch: một thoáng nhìn

Dịch và… dịch: một thoáng nhìn

Bùi Vĩnh Phúc

Liên hệ đến bản dịch của nhà báo Đinh Từ Thức về bài phát biểu của Lưu Hiểu Ba “Tôi Không Có Kẻ Thù” và một vài ý kiến phản hồi sau đó [1] , tôi xin phép được góp thêm mấy ý dưới đây.

Trước hết, xin cám ơn các độc giả Black Raccoon (Lý Ốc) và Đặng Trần Minh đã cho ý kiến. Sau đây là một vài suy nghĩ của tôi:

1. Xin phép nói qua về từ “phong khí”. Dĩ nhiên là tôi không bàn về chuyện dưỡng sinh hay Đông y chữa bệnh, không bàn về máy điều hòa nhiệt độ mà người Nhật gọi là “lãnh phong khí” (reifuki), mà có lẽ cũng không hoàn toàn nói chuyện theo tinh thần luận bàn của Lê Quý Đôn khi ông nói về vấn đề “phong khí” trong sách “Vân Đài Loại Ngữ”. Tôi chỉ muốn giản dị dùng nó theo nghĩa là “tinh thần”, hay rộng hơn một chút: “phong độ”, “phong cách”.

Vậy, “phong khí”, tạm hiểu là cái tinh thần, cái phong cách, như khi người ta nói về “phong khí xã hội”, “phong khí chính trị”, “phong khí quan lại” dưới thời thực dân, “phong khí hiệp nghĩa” trong truyện võ hiệp của Lương Vũ Sinh, hay như trong tiêu đề của luận văn “Thơ Jazz: Tiết Tấu, Âm Thanh và Phong Khí Da Đen” của nhà văn Hoàng Ngọc-Tuấn.

“Phong khí Việt” mà tôi nói ở đây (để trong ngoặc kép), khi bàn về việc viết lách, nên được hiểu tập trung vào việc hành văn, đặt câu, dùng dấu câu, v.v… Câu văn viết ra có thể cho thấy, ít nhất phần nào, nếu không là rõ rệt, cái tinh thần, phong cách người sáng tạo nó. Có lẽ một trong những khác biệt lớn nhất về cách viết của người Việt (cả trước và sau 1975, ở cả hai miền trước đó và trên toàn quốc sau này) so với cách viết của Âu Mỹ (đặc biệt của Anh, Mỹ và Pháp là những ngôn ngữ mà nhiều người trong chúng ta biết) là việc đặt câu và dùng dấu câu. Và, phần nào, việc dùng những câu phức, hay những câu có nhiều đoản ngữ. Vấn đề này, nói chung, liên hệ đến sự khác nhau về cách nghĩ (phương thức tư duy) và lề lối diễn đạt (có khi liên hệ đến cả văn pháp và tính chất của ngôn ngữ) nhiều hơn là đến sự cao, thấp hoặc giá trị chính xác của sự diễn ý.

Để trình bày vấn đề này, như tôi đã thưa, cần một sự nghiên cứu sâu, rộng và tỉ mỉ hơn. Ở đây, tôi tạm thời đưa ra một vài nhận xét:

a/ Người Việt, nói chung, thường ít dùng dấu chấm phẩy để tách ý.

b/ Người Việt, nói chung, cũng ít có khuynh hướng dùng câu với những mệnh đề phụ hoặc đoản ngữ chen giữa vào mệnh đề chính (so với người Âu Mỹ), chẳng hạn ngay sau động từ; đặc biệt là ta không thường đặt những thành phần phụ ấy giữa hai dấu phẩy và sau một liên từ nối kết hai thành phần của một mệnh đề [như và, nhưng, hoặc, vì… (Việt), and, but, or, for, nor, yet, so… (Anh, Mỹ)]; hay sau một liên từ mang tính giới thuyết [như that (Anh, Mỹ), que (Pháp), rằng (Việt)] được dùng để giới thiệu một mệnh đề tường trình một điều gì đó hay để cho thêm thông tin về một điều gì; hoặc đặt một thành phần phụ chen giữa một đại từ liên kết (relative pronoun) [“mà” (Việt), “which” hay “that” (Anh, Mỹ)] và phần vị ngữ còn lại của mệnh đề, thường bắt đầu bằng một động từ. Vân vân.

Xin nhấn mạnh, người Việt nói chung không thường dùng, hoặc ít dùng như vậy. Ít chứ không phải là không có. Sau đây là một câu viết của một tác giả Việt, rất khúc chiết, theo lối đặt chen kẽ này:

” (…) [C]ả chủ nghĩa hiện đại lẫn chủ nghĩa hậu hiện đại đều không phải là những bộ thủ pháp nghệ thuật, cũng không phải (chỉ) là những giai đoạn lịch sử mà là, nếu không muốn nói chủ yếu là, những điều kiện tri thức, những khí quyển văn hóa, những trào lưu sáng tác, những hệ mỹ học, và thậm chí, là những phong cách tư duy nữa (…)” (Nguyễn Hưng Quốc, trích trong bài “Toàn Cầu Hóa”, sách “Văn học Việt nam thời toàn cầu hóa”. California: Văn Mới, 2010).

Một câu khác, cũng của cùng tác giả:

“Văn hóa Việt Nam từ năm 1945 đến nay cũng thế. Cũng là một thứ văn hóa nguyên hợp hay, dùng theo chữ được chọn cho bài viết này, văn hóa lai ghép.” (trong bài “Tính lai ghép”, sách đã dẫn). [2]

Tôi sẽ còn trình bày thêm chút ít về cách đặt câu theo lối này ở một phần dưới.

c/ Một thí dụ nữa: Khi tiếng Anh viết, “It has been raining for three hours.” , tiếng Việt ta sẽ dịch thành: “Trời đã mưa ba tiếng đồng hồ rồi.” Tiếng Anh, với số thì (tenses) nhiều hơn tiếng Việt quá nhiều, về phương diện này, có thể diễn thật rõ ý “trời đã mưa cả ba tiếng rồi, và vẫn còn đang mưa, và có thể còn tiếp tục mưa (dài dài, dầm dề, dùng dằng, dai dẳng, da diết…, có khi thêm vài tiếng) nữa.

Đối với tiếng Việt, cho dù ta có hiểu ý nghĩa của thì Present Perfect Progressive này trong tiếng Anh đi nữa, ta cũng không thể dịch để diễn ý thật chính xác như thế. Thậm chí ta cũng không thể dịch thành “Trời đã (và) đang mưa ba tiếng đồng hồ rồi.” Cùng lắm, ta có thể dịch là “Trời đã mưa liên tục ba tiếng đồng hồ rồi.” Nhưng, thật sự, người ta không nhất thiết phải cho trạng từ “liên tục” vào như thế. Chỉ cần dịch là “Trời đã mưa ba tiếng đồng hồ rồi.” cũng có thể chấp nhận được. Cho dù, khi dịch như thế, một người đọc thật kỹ tính có thể vặn là, như vậy, người ta có thể nghĩ là trời đã mưa xong rồi, xong từ ba tiếng đồng hồ trước đó rồi (và bây giờ nhiều người có thể đã ra đường sinh hoạt, mua bán bình thường như cũ). Ngược lại, người ta cũng có thể nghĩ là trời đã mưa được ba tiếng rồi và bây giờ vẫn còn mưa.

d/ Đấy là ta chỉ mới nói đến thì Present Perfect Progressive trong tiếng Anh Mỹ thôi, nếu ta dùng thì Future Perfect Progressive, trong một câu đại loại như “By the end of this month, I will have been living in California for five years.”, thì còn khổ nữa.

Dịch là “Vào khoảng cuối tháng này, tôi sẽ sống ở California được năm năm.” là đủ tốt. Nhưng câu dịch này vẫn không chở được ý “liên tục sống ở California” (progressive tense), và cũng không chở rõ được một cách tường minh cái ý là tôi đã sống ở đó, tính đến nay, được gần năm năm (vì ta đã dịch là “sẽ sống ở California”)—có người có thể dịch là “đã sống ở California”, và, như thế, sẽ bị mất đi cái ý về tương lai, quy chiếu với thời điểm hiện tại khi phát ngôn, và, cũng mất đi luôn cái ý phụ là, sau cuối tháng này, tôi có thể sẽ còn tiếp tục sống ở tiểu bang California thêm nữa. Người ta có thể cho ý “liên tục” vào thành “Vào khoảng cuối tháng này, tôi sẽ sống liên tục ở California được năm năm.” Nhưng, tuỳ vào các dịch giả khác nhau, có những dịch giả sẽ giữ và có những dịch giả sẽ bỏ từ “liên tục” này đi. Và, ngay cả khi cho từ “liên tục” vào như thế, cái ý “có thể còn tiếp tục sống ở đó” vẫn không chở được, cho dù đó là một ý rất phụ. Ngoại trừ khi người ta quá kỹ lưỡng để dịch thành “Hiện tại, tôi đã sống ở California được gần năm năm. Vào khoảng cuối tháng này, tôi sẽ sống liên tục ở California chính xác được năm năm, và, sau đó, tôi có thể còn tiếp tục sống dài dài ở đấy nữa.” Đây vẫn là một trường hợp khả hữu, nhưng, thật sự, có mấy người sẽ dịch như thế.

Nói qua như vậy để thấy là, trong một số những trường hợp khác nhau, cách hành văn, viết câu của người Việt sẽ khác người Âu Mỹ vì bị quy định bởi tính chất khác biệt của chính ngôn ngữ mình. Ngoài ra, cách đặt câu của người Việt, nói chung, cũng có thể khác cách đặt câu của người Âu Mỹ bởi cách nghĩ (phương thức tư duy), cách diễn ý chảy theo một dòng khác. Và, một lần nữa, khi nói người Việt nói chung viết khác, tôi có lưu ý đến những tác giả có một phong cách viết—dù vẫn thể hiện được sự trong sáng và giàu đẹp của tiếng Việt—gần gũi với cách thức diễn đạt và dòng chảy của ngôn ngữ Âu Mỹ hơn. Họ làm được như vậy với những nỗ lực riêng của mình để, một mặt, vẫn giữ được sự giàu đẹp và trong sáng của tiếng Việt, một mặt, tìm cách giúp cho tiếng Việt diễn đạt được thật rõ, theo ý họ, trong những trường hợp có thể, những ý tưởng tế nhị mà, nếu không có những định ý và cố gắng riêng, không chắc họ sẽ viết như thế. Và, trong giới viết lách Việt Nam, tôi nghĩ là khuynh hướng cho thấy sự thể hiện những nỗ lực này đang phát triển. [3]

2. Sự kiện “hầu như ai cũng biết” là “Lưu Hiểu Ba khoảng 54 tuổi khi viết bài phát biểu đó” không hề làm cho việc này trở thành một yếu tố nội văn bản trong bài phát biểu của ông. Nó vẫn nằm trong những “hiểu biết ngoại văn bản”. Vì yếu tố đó không hiện diện một cách tường minh trong văn bản. Trong bản Anh dịch, ta chỉ biết ông đã sống hơn nửa thế kỷ. Trong bản Việt dịch, cũng vậy. Và hơi mơ hồ hơn, vì cái cấu trúc đặc biệt của nó mà ta đang thảo luận. Lời phát biểu “Trong cuộc đời tôi, hơn nửa thế kỷ qua, tháng Sáu năm 1989 là khúc quanh quan trọng” (câu dịch do Lương Thuỳ Châu đề nghị) là dựa trên câu trong bản Anh dịch (“In the course of my life, for more than half a century, June 1989 was the major turning point.”) của HRIC (có chỗ xem là chữ viết tắt thay cho “Human Rights in China”, có chỗ xem là thay cho “Human Resources Independent Consultants”), mà bản này lại dựa trên một bản dịch của J. Latourelle. Bản dịch này lại dựa trên bản gốc chữ Hoa của tác giả.

Việc cho rằng Lưu Hiểu Ba phát biểu rõ ràng là “Trong cuộc đời tôi, hơn nửa thế kỷ qua, tháng Sáu năm 1989 là khúc quanh quan trọng” thì, về phần mình, tôi không dám chắc, vì, như đã viết, ông đã trình bày lời phát biểu ấy bằng tiếng Hoa (chứ không phải một ngôn ngữ nào khác). Dù sao, tôi nghĩ rằng, nhiều phần, ý của ông là vậy. Khi được chuyển sang hàng chục hay hàng trăm ngôn ngữ khác nhau, tôi nghĩ rằng những phong cách dịch khác nhau (ngay cả từ những dịch giả khác nhau trong cùng một ngôn ngữ) sẽ có dịp được hiển lộ. Chúng có thể khác nhau hay chênh nhau ở những mức độ hay khía cạnh nào đó. Và đấy là điều lý thú. Và đó cũng là dịp giúp cho chúng ta có cơ hội trao đổi hào hứng trong sự tương kính này.

3. Tôi viết, “[C]âu dịch của nhà báo Đinh Từ Thức có lẽ nên được hiểu là”: “Trong cuộc đời hơn nửa thế kỷ của tôi (tính đến nay), tháng Sáu năm 1989 là khúc quanh quan trọng”, vì tôi tin rằng dịch giả đã kết hợp những hiểu biết ngoại văn bản (mà ông đã trình bày trước trong phần giới thiệu bản dịch của mình) với những yếu tố nội văn bản trong câu dịch đó. Đúng ra, đáng lẽ thay vì dùng hai ngoặc đơn bọc quanh cụm “tính đến nay”, tôi nên dùng hai ngoặc vuông ([ ]) thì hợp hơn. Tôi vẫn coi cụm đó có thể được hiểu ngầm nếu ta chấp nhận một quan niệm ủng hộ, khuyến khích, hoặc cho phép kết hợp những yếu tố nội và ngoại văn bản như thế. Đặc biệt, nếu ta coi phần giới thiệu của dịch giả là một thành phần không thể thiếu trong việc trình bày dịch bản của ông.

4. Dịch ngược sang Anh ngữ câu dịch tiếng Việt “Trong cuộc đời hơn nửa thế kỷ của tôi, tháng Sáu năm 1989 là khúc quanh quan trọng” của Đinh Từ Thức thành “In the more than half-a-century life of mine, June 1989 was the major turning point.” của độc giả Đặng Trần Minh là một trong nhiều cách dịch khả hữu. Nhưng nếu có một dịch giả khác dịch nó thành:

“In the course of my life which has been more than half a century, June 1989 was the major turning point.”

thì câu dịch này, tôi nghĩ, cũng khả hữu. Và nó vừa diễn được ý câu Việt dịch của Đinh Từ Thức, vừa phản ánh được ý trong bản Anh dịch. Vì nó dùng “has been”, diễn ý là “the course of my life” vẫn còn có thể tiếp diễn.

Nếu có một dịch giả khác lại dịch thành:

“In the course of my life, which has been more than half a century, June 1989 was the major turning point.”

thì câu này giống hệt câu trên, chỉ có thêm dấu phẩy trước đại từ nối kết (relative pronoun) “which” khiến cho nguyên cụm “which has been more than half a century”, nằm giữa hai dấu phẩy, trở nên một mệnh đề phụ không quan trọng lắm, có thể bỏ hẳn ra ngoài mà câu văn vẫn có ý nghĩa riêng của nó. Lúc đó, thời khoảng của “cuộc đời tôi” (là “hơn nửa thế kỷ”) không còn là một yếu tố quan trọng nữa, mà chỉ là một thành phần phụ, bổ sung ý nghĩa cho “cuộc đời tôi”. Câu dịch trước đó (không có dấu phẩy trước “which”) cho thấy mệnh đề “which has been more than half a century” là một “restrictive clause”; câu sau, là một “non-restrictive clause”. Và câu dịch sau, như thế, sẽ không khiến chúng ta phải đặt vấn đề về câu Việt dịch của dịch giả Đinh Từ Thức một cách trầm trọng nữa.

Một lời chót trước khi chấm dứt bài này, tôi nghĩ có lẽ tôi cũng phải phần nào xin lỗi nhà báo Đinh Từ Thức, vì, với thiện ý của một người đọc (đúng như độc giả Đặng Trần Minh đã nói), tôi đã trình bầy trước một số điều mà có thể ông cũng muốn trình bầy, hoặc đã trình bầy một số ý mà chưa chắc ông muốn nói. Xin được xác minh ở đây là tất cả những phát biểu, chia sẻ, ký tên tôi là của riêng tôi. Với những cảm nhận của riêng tôi trong việc đọc văn, và với thiện chí của mình như một độc giả, tôi xin phép trình bầy một số ý kiến như đã trình bầy. Tôi trân trọng đóng góp của nhà báo/dịch giả Đinh Từ Thức qua bản dịch của ông, và tôi cũng trân trọng những chia sẻ, góp ý của các bạn đọc khác (trong đó có các độc giả Lương Thùy Châu, Black Raccoon (Lý Ốc), và Đặng Trần Minh—những ý kiến của các vị, đặc biệt các ý kiến và phong cách lập luận của độc giả Đặng Trần Minh, làm tôi nghĩ đến một người bạn văn của tôi, tài hoa, mới gặp gỡ rất vui gần đây, cũng thích hào hứng chia sẻ, tranh luận một cách thiện chí và tha thiết, là nhà văn HN-T. Xin cám ơn vì đã làm tôi nhớ đến một người bạn văn). Mong rằng qua dịp thảo luận này, tôi có thêm được những người bạn mới. Tôi rất vui đã có cơ hội đóng góp vài điều với tất cả quý vị. Và tôi cũng cám ơn BBT Da Màu và mọi người đọc đã cho phép tôi chia sẻ những suy nghĩ của mình ở đây.

Có lẽ tôi sẽ đi xa trong dịp cuối năm/đầu năm này và nhiều phần sẽ không có cơ hội vào mạng cho đến những ngày đầu năm tới. Tôi hy vọng là mình đã chia sẻ được đủ những điều cần chia sẻ. Xin được chúc tất cả quý độc giả theo dõi Da Màu cũng như những vị mà tôi có cơ hội cùng thảo luận chung: một năm mới khang kiện và thành công, và một năm mới nhiều niềm vui và an lành trong cuộc sống.

Bùi Vĩnh Phúc

28. XII. 2010

______________________________________________

Chú Thích:

[1] Xin xem bản dịch của dịch giả Đinh Từ Thức tại http://damau.org/archives/17577 và những phản hồi bên dưới.

[2] Ở đây, tiện có quyển sách hay, mới xuất bản, được tác giả vừa tặng nhân dịp ghé California, tôi xin phép trích ngay những câu văn trong đó của nhà phê bình Nguyễn Hưng Quốc. Nếu tìm kiếm nơi một vài tác giả khác, ta cũng có thể bắt gặp những cách đặt câu tương tự.

Một câu viết theo lối chen kẽ này của Mỹ, trong phần viết về kỹ thuật của “Venetian Painting”: “(…) Titian, Giorgione’s pupil and friend, went further to develop a style using bold, large strokes that had a profound impact not only on later Venetian painters but also on many other artists in later centuries, including Rubens, Velázquez, and, in the nineteenth century, the Impressionists. (David G. Wilkins / Bernard Schultz / Katheryn M. Linduff, Art Past Art Present (fifth edition). New Jersey: Pearson Education, Inc., Upper Saddle River. 2005.)

Một câu khác, trong một cuốn về Yeats: “A partial solution was the theory of the Mask which, perhaps compounded from popular psychology on one hand and occult material on the other, was used by Yeats to make public his secret selves.” (John Unterecker, A Reader Guide to William Butler Yeats. New York: The Noonday Press. 1959.)

[3] Nói về những mặt tích cực như vậy của những nỗ lực này không có nghĩa cho rằng những cách diễn đạt khác, theo “phong thái”, “phong khí” mang nhiều nét “truyền thống” Việt Nam hơn, là kém giá trị hoặc không/thiếu chính xác. Vấn đề là tùy vào cung cách diễn đạt của từng người viết.

bài đã đăng của Bùi Vĩnh Phúc


2 bình luận »

  • black raccoon viết:

    Trước tiên, cám ơn nhà văn Bùi Vĩnh Phúc về bài viết. Và nhứt là sự chú ý hồi âm của một tác giả dành cho đọc giả của mình. Đó cũng là một hân hạnh cho phía đọc giả chứ.

    封 phong = ban cho, bao bì – phong tước, phong thơ
    豐 phong = nhiều, thịnh – phong phú, phong niên
    風 phong = gió, tập quán, trường phái – phong độ, gia phong , phong cách

    Ông BVP chỉ hạn chế vào ý nghĩa chữ phong trong phong cách. Và ông cũng chỉ bàn thoáng qua “phong khí Việt” trong cách viết và đặt câu thôi.
    Về phía mình, là đọc giả thuần tuý, tui sẽ đóng góp một vài suy nghĩ có tính cách cá nhân. Không chuyên môn. Như người lái xe, có thể chậm, có thể mau, có thể …lả lướt. Còn, lỡ xe hư , tui … bù trớt . Nói cho vui thôi .

    Phong khí Việt

    +Lấy ngắn nhắn dài .
    Tui đồng ý , một đặc tính của cách diễn tả VN là gọn gàng, giản lược.
    Nhưng mà, nhiều cái “gọn” biết đâu thành cái ” dài dòng “. Nếu hiểu sự dài dòng đôi khi rất cần thiết, cho rõ nghĩa.

    Thử xem sao :

    It has been raining for three hours.
    Trời mưa đã 3 tiếng rồi. Mưa hoài mưa mãi, mưa chừng nào hết đây ông Trời.

    By the end of this month, I will have been living in California for five years.
    Đến cuối tháng này, tui sống ở Cali được 5 năm . Mà chắc là còn sống ở đây dài dài.

    +Cấu trúc xoắn ốc
    Vấn đề này, trước đây đã có giáo sư Lương Kim Định bàn qua khá đầy đủ trong bộ sách dài An Vi & Việt Nho của ông . Nhứt là quyển Loa Thành Đồ Thuyết . Một khám phá , hay cái nhìn khác về truyền thuyết Cổ Loa Thành hình xoắn ốc trong tâm thức Việt. Hình thể xoắn ốc, nếu đặt trên mặt đất , đó là hình thể bao gồm chiều dọc và ngang . Vòng tròn dưới cùng to nhất . Càng lên cao , vòng tròn càng nhỏ . Tất cả lại có chung một tâm điểm , Cho tới khi chỉ còn là một chấm điểm .

    Tui thấy, lối gieo vần “giữa lưng” trong thơ lục bát cũng như vè ,kệ …. của VN là theo lối xoắn xít này .Dường như, nó làm cho hình thức thi ca của Việt quấn quýt , cuộn quyện hơn. Có phóng túng hơn, tình tứ quyến luyến hơn chăng ?

    Thử xem:

    Bồ cu bồ các
    Tha rác lên cây
    Gió đánh lung lay
    Là ông Cao Tổ
    Những người mặt rỗ
    Là chú Tiêu Hà

    Trời mưa lâm râm
    Cây trâm có trái
    Con gái có chồng
    Đàn ông có vợ
    Đàn bà có con

    Trăm khúc sông đổ dồn về một bến
    Anh chẳng yêu nàng anh đến mà chi đây ?

    Đó với đây không dây mà buộc
    Em với anh chàng, rươụ không chuốc sao say ?

    http://www.youtube.com/watch?v=pF1aqyrIRHI

    Vài dòng sơ thiển. Nếu có điều chi thất thố, mong quý thức giả châm chước.
    Cuối năm , bên bình trà thơm , chun rượu ấm .Không gian đượm sắc khí văn nghệ. Chẳng là một niềm vui hay sao?

    Kính chúc quý diễn đàn Da Màu, ban Biên Tập và nhà văn Bùi Vĩnh Phúc thêm nhiều sức khoẻ và an vui trong cuộc sống .

    black raccoon – lý ốc .

  • Đặng Trần Minh viết:

    Cám ơn nhà văn Bùi Vĩnh Phúc đã kiên nhẫn bỏ thì giờ quý báu để viết một bài mạch lạc nhằm diễn giải những điểm tinh tế trong vấn đề dịch thuật, không chỉ giới hạn trong cách dịch câu văn của Liu Xiaobo mà còn mở rộng ra để nói thêm về những khía cạnh văn hóa trong ngôn ngữ. Bài viết có thể giải đáp thỏa đáng những thắc mắc của độc giả, chứng tỏ nhà văn Bùi Vĩnh Phúc là một cây bút trí thức có tinh thần trách nhiệm với chữ nghĩa.

    Trân trọng chúc nhà văn một năm mới an khang thịnh vượng.

Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006-2012 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)
porn ficken russian porn japanese porn watch porn watch sex izle sex izle anal porn tube amateur porn watch