Trang chính » Sáng Tác, Tạp ghi Email bài này

Hồn hoa dại

 

 

 

Đường trong làng hoa dại với mùi rơm
Người cùng tôi đi dạo giữa đường thơm
Lòng giắt sẵn ít hương hoa tưởng tượng
(Đi giữa đường thơm – Huy Cận)

Mỗi khi đọc câu thơ đó ắt hẳn những ai đã từng sống ở thôn quê, đều cảm nhận được hương quê trong cái không khí êm đềm của thời thơ ấu. Mùi rơm, mùi phân bò quyện trong không khí hòa với mùi thơm của hoa dại ven đường, mùi khói lam chiều tỏa lên mái tranh tạo thành một hương quê cho những làng thôn Việt Nam. Hương quê có một ý vị vô cùng đằm thắm, và có lẽ mỗi vùng quê đều có một hương quê riêng. Nhưng những ai đã từng sống ở vùng quê Quảng Nam, mỗi khi đi trên con đường làng nhiều bụi rậm hay đi dọc theo những con đường đất ven đồi vào lúc hoàng hôn đều không thể nào quên được mùi hương thơm ngát đến lạ lùng của một loại hoa dại xen lẫn vào hương quê : hương dủ dẻ.

Không biết ở những vùng quê khác của Việt Nam có nhiều loài hoa này không, nhưng dường như dủ dẻ mọc nhiều nhất ở những vùng đất gò đồi của xứ Quảng Nam, mọc lẫn cùng xương rồng, gai long, sim, dúi. Những ai đã một lần ngửi được hoa dủ dẻ có lẽ khó lòng mà quên được mùi hương từ những cánh hoa chắc bẫm màu vàng đó. Sưa và dủ dẻ cùng một sắc vàng, có lẽ là hai loài hoa đặc trưng của Quảng Nam và lại tương phản nhau đến lạ kỳ. Hoa sưa bình dị nhưng kiêu sa, mộc mạc nhưng lộng lẫy, rộ rất nhanh rồi mau chóng tàn phai, như chỉ muốn đến giữa đời để khoe hương sắc. Trong một thoáng rồi thôi. Hoa sưa nở rộ trên cành cao để mọi người chiêm ngưỡng, hoa dủ dẻ tự biết mình không đẹp nên thường phải dấu mình trong những bụi cây hoang dại. Hoa sưa thường mọc ven sông, dủ dẻ lại thường mọc trên những vùng gò đồi khô cằn sỏi đá. Nếu tuổi trẻ chúng tôi đã đi qua duới hàng sưa với nỗi buồn “đứng ngẩn trông vời áo tiểu thơ” (Huy Cận), thì khung trời tuổi thơ lại quyện đầy hương dủ dẻ.

Tuổi thơ tôi trải qua ở một vùng thị trấn thuộc loại nghèo nhất miền Trung thuở ấy. Cái thị trấn quê mùa còn đang ngượng ngịu tập khoác lên mình cái áo thị dân rộng lùng thùng, khi mà chung quanh con đường chính vẫn còn bạt ngàn những gò đồi và đồng lúa. Và chính nơi những đồng lúa cùng gò đồi ấy, tuổi thơ chúng tôi đã trải qua những ngày tháng thần tiên. Quên sao được hình ảnh những chú nhóc mình trần trùng trục suốt trưa hè cứ lội bì bõm dưới ruộng tìm bắt cá lia thia, để da dẻ cháy đen trong cái nắng chói chang. Nhưng khi ánh nắng bắt đầu dịu xuống là chúng tôi lần theo những gò đồi đầy gai để tìm hoa dủ dẻ khi nó bắt đầu nhẹ nhàng lan tỏa hương trong bóng hoàng hôn yên tĩnh, làm ngát thơm thêm những làn gió chiều hôm. Lũ trẻ chúng tôi ngày ấy thường lần theo mùi hương để tìm cho ra những cánh hoa quê mùa luôn tìm cách lẩn khuất dưới những bụi cây đó. Có lúc cả bọn phải kêu ré lên vì gặp một chú rắn đang vội trườn mình lẫn trốn hay những chú ong đang bay túa ra từ cánh hoa thơm mùi chuối chín. Trái dủ dẻ nho nhỏ và ngọt ngọt thơm thơm, đó là món quà quý báu để những chú bé giành nhau trong những chuỗi cười hồn nhiên dòn dã. Khung trời đó bình yên và hạnh phúc quá, đến nỗi chúng tôi không hề hay biết rằng mình đang sống thời buổi chiến tranh. Thuở ấy đêm đêm vẫn chưa có tiếng đại bác dội về thị trấn. Thỉnh thoảng chỉ một chiếc máy bay lượn qua xé tan bầu trời yên tĩnh, hay một đoàn xe GMC chạy qua con đường đất đỏ, lũ nhóc chúng tôi nhìn theo như một hình ảnh lạ và chỉ hiểu mơ hồ rằng chiến sự đang diễn ra ở một nơi nào xa lắm. Xin cám ơn cuộc đời đã giành cho tuổi thơ chúng tôi những buổi chiều vàng êm ả, những buổi chiều vàng đó có lẽ còn mênh mang hơn cả những buổi trưa của Huy Cận “Một buổi trưa không biết ở thời nào, một buổi trưa nhè nhẹ như ca dao, có cu gáy có bướm vàng nữa chứ” (Đi giữa đường thơm). Nơi khung trời ngày xưa đó không có tiếng cu gáy nhưng có rất nhiều tiếng chim ríu rít, có cả bướm vàng, nhiều là đằng khác, và có cả mùi hương dủ dẻ. Hương dủ dẻ đã quyện lấy tâm hồn chúng tôi để trở thành cái nền của bức tranh thời thơ ấu. Mùi hương mộc mạc ngọt ngào giống như mùi chuối chín đó đã tỏa ngát khung trời tuổi thơ của chúng tôi cùng những đọt cây gai và những bụi chà là.

Có nhiều loài hoa dại nhưng dáng vẻ rất đẹp vẫn được dùng để trưng bày, còn hoa dủ dẻ thì không, vì người đời vẫn chuộng sắc hơn hương. Đôi khi nhìn những lẵng giỏ mây đầy những hoa đẹp rực rỡ đang tranh nhau khoe sắc một cách ồn ào, tôi thử nghĩ giá như cắm vào một hoa cành dủ dẻ thì sẽ lạc điệu biết chừng nào. Nó sẽ như một cô thôn nữ dịu dàng trong chiếc áo bà ba và cái nón lá đang bị chìm khuất giữa những người mẫu lộng lẫy kiêu kỳ. Nhưng nếu tĩnh tâm để thưởng thức, chúng ta dễ dàng nhận ra ngay mùi hương dủ dẻ. Cánh hoa dủ dẻ màu vàng rơm chắc bẫm, rất đỗi bình dị, nếu không muốn nói là cục mịch, nhưng mùi hương của nó lại quyến rũ lạ lùng. Hoa không có sắc mà chỉ có hương, và hương chỉ chịu tỏa ra khi chiều xuống, như cái duyên ngầm của những cô gái chốn quê xưa. Ven đường đến ngôi trường học tiểu học của chúng tôi ngày đó cũng có dủ dẻ mọc lẫn trong những bụi cây, và chúng thường bị phát hiện ngay khi chiều xuống. Những cô học trò nho nhỏ ngày ấy, với mái tóc còn chưa biết đến mùi bồ kết và chanh, vẫn thường nhét dủ dẻ vào trong cặp như để làm duyên và như muốn để hương dủ dẻ làm tăng thêm mùi hương con gái.

Nhiều người xứ Quảng xa quê đã đem vài bụi dủ dẻ vào trồng ở Sài Gòn để tìm lại chút hương vị quê nhà, nhưng dầu có chăm sóc thế nào nó vẫn tàn phai héo úa. Người ta đã hoài công khi muốn tìm lại, qua mùi hương dủ dẻ, hình ảnh bụi chuối bờ tre, tiếng chim cuốc kêu não nùng trong đêm vắng, cái oi nồng của nắng hạ, những tia chớp ngoằn ngoèo trên nền trời đông u ám, tiếng mưa rơi rả rích từng đêm trên tàu chuối ở chốn quê xưa. Rời xa những vùng gò đồi cát nắng, dủ dẻ đâm ra héo hắt, như tâm sự ngậm ngùi của kẻ ly hương. Loài hoa quê mùa đó không chịu được không khí ồn ào của chốn phồn hoa. Dường như nó chỉ muốn quay về với vùng quê sỏi đá đầy gió cát, nơi mà những cơn nắng hè hực lửa luôn làm khô héo ruộng đồng và đẩy thêm người dân quê tôi vào những tháng ngày lam lũ. Dủ dẻ chỉ muốn tỏa hương và làm bạn cùng những cậu bé, cô bé chăn trâu chân đất, tóc còn khét mùi nắng hạ. Nó vẫn luôn như một người nông dân chân chất, cục mịch vụng về nhưng tâm hồn lại ngát hương thơm. Hoa dủ dẻ có cái duyên ngầm của của cô gái quê xinh đẹp, lại có đằm thắm nồng nàn của một người tài hoa muốn ẩn mình nơi điền dã.

Nhà văn Henry Miller có nói một câu vô cùng thâm thúy: “Tiền bạc có thể mua được tất cả, trừ sự nghèo nàn”! Hoa dủ dẻ chính là sự nghèo nàn đáng yêu đó. Dù có bao nhiều tiền bạc đi nữa, nhưng nếu chỉ sống ở thành phố thì các bạn sẽ không bao giờ thấy được loài hoa mộc mạc kia và cảm nhận được mùi hương lạ lùng của nó; nhất là thành phố bây giờ không còn cái yên tĩnh của bóng chiều hôm.

Thời buổi văn minh đã vô tình tàn phá hết thiên nhiên thời thơ ấu. Những ngọn đồi ngày xưa đã bị san phẳng để thay bằng những tảng bê tông vô hồn đã cuốn trôi đi bao kỷ niệm êm đềm của chúng tôi trong mùi hương dủ dẻ. Và mai sau nữa, dủ dẻ không biết có còn không, để những khi chiều xuống, chúng ta còn dịp tìm về lối cũ đường xưa để nghe ra hồn hoa dại đang thì thầm trong bóng hoàng hôn.

 

 

 

 

.

bài đã đăng của Huỳnh Ngọc Chiến


6 bình luận »

  • Hoàng Ngọc-Tuấn viết:

    Anh Huỳnh Ngọc Chiến viết:
    Nhà văn Henry Miller có nói một câu vô cùng thâm thúy: “Tiền bạc có thể mua được tất cả, trừ sự nghèo nàn”!

    Tôi không nhớ nổi Henry Miller đã nói câu đó ở đâu hay viết trong cuốn nào. Xin anh Huỳnh Ngọc Chiến chỉ giùm. Cảm ơn anh.

    Tôi chỉ nhớ chắc chắn rằng “Marty” Feldman (Martin Alan Feldman), nhà hài kịch của nước Anh, đã nói một câu vô cùng nổi tiếng: “Money can’t buy poverty” (Tiền bạc không mua được sự nghèo nàn). Câu này đã được vô số sách trích lại.

    Tôi vừa lục lại tủ sách thì thấy câu “Money can’t buy poverty” của Marty Feldman gần đây đã được đem vào cuốn Poverty: Webster’s Quotations, Facts and Phrases (San Diego, California: ICON Group International, Inc., 2008) trang 2. Cuốn này được thực hiện bởi Philip M. Parker, INSEAD Chaired Professor of Management Science, kiêm Chủ biên của Webster’s Online Dictionary.

  • nguyễn hoàng nam viết:

    Theo tôi biết, đây là câu văn về tiền của Henry Miller thường được nhắc đến:

    To walk in money through the night crowd, protected by money, lulled by money, dulled by money, the crowd itself a money, the breath money, no least single object anywhere that is not money. Money, money everywhere and still not enough! And then no money, or a little money, or less money, or more money but money always money; and if you have money , or you don’t have money, it is the money that counts, and money makes money, but what makes money make money?

    Đi trong tiền qua một đám đông ban đêm, được tiền bảo vệ, bị tiền hấp dẫn lôi kéo, bị tiền làm chán nản lụt nghề, đám đông là một loại tiền, hơi thở là tiền, cái gì nhỏ nhặt nhất ở đâu cũng là tiền. Tiền, tiền mọi nơi và vẫn không đủ! Rồi không tiền, hay ít tiền, hay ít tiền hơn, hay nhiều tiền hơn nhưng tiền luôn luôn tiền; và nếu mày có tiền, hay mày không có tiền, chỉ có tiền mới tính, và tiền làm ra tiền, nhưng cái gì làm tiền làm ra tiền?

    Một câu khác:

    I have no money, no resources. I’m the happiest man alive.

    Tôi không tiền, không nơi nào để trông mong, xoay sở. Tôi là người hạnh phúc nhất đời.

    Theo tinh thần của các tác phẩm Henry Miller mà tôi đã đọc, ông ta không phải là người sợ nghèo. Tôi không nghĩ ông ta lại viết một câu bắt đầu bằng “tiền bạc có thể mua được tất cả….”

    Lần trước, một bài thơ của anh Trần Thiên Thị có nhắc đến hoa dủ dẻ, làm tôi rất muốn biết thêm về loài hoa này, cũng như những điều khác ở vùng quê miền Trung. Rất cám ơn anh Huỳnh Ngọc Chiến đã viết về loài hoa này và ý nghĩa của nó.

  • Huỳnh Ngọc Chiến viết:

    Anh Hoàng Ngọc Tuấn thân mến,

    Đó là câu văn tôi đọc rất lâu rồi, từ hồi còn học lớp đệ lục (lớp 7), được trích dẫn trong một tác phẩm tiếng Việt nào đó mà tôi không còn nhớ tiêu đề (hình như trong một tạp chí Văn), nên không biết nguyên tác được viết thế nào và được trích từ đâu, nhưng tôi nhớ là của Henry Miller, và nội dung là như vậy, trong bài văn tôi đọc. Nhân viết bài tản văn về hoa dủ dẻ, tôi chợt nhớ đến câu văn đó, và thuận tay đưa vào bài viết, nên chắc làm anh thất vọng khi truy tìm xuất xứ.

    Xin cảm ơn anh Nguyễn Hoàng Nam.

    HNC

  • Hoàng Ngọc-Tuấn viết:

    Thưa anh Huỳnh Ngọc Chiến,

    Thú thật là tôi có một thời mê Henry Miller (vì được gây men bởi anh Phạm Công Thiện) và, từ lúc còn ở Viện Nam cho đến khi ra sống ở nước ngoài, tôi đã tìm đọc hầu hết những sách của Henry Miller, kể cả những cuốn hồi ký, thư tình… nhưng tôi chưa bao giờ thấy câu “Tiền bạc có thể mua được tất cả, trừ sự nghèo nàn” trong bất kỳ cuốn nào của Henry Miller và của những người khác viết về Henry Miller mà tôi đã đọc.

    Như tôi đã thưa hôm trước, câu “Money can’t buy poverty” là của Marty Feldman. Hôm nay tôi thử tìm thêm trên Google thì chỉ thấy câu “Money can buy anything but poverty” nằm trong một bài viết duy nhất của Stefan Ringgenberg:
    http://ezinearticles.com/?Creating-Wealth-Begins-With-Change&id=729608

    “Most people claim not to be happy and not every one who has acquired wealth is happy. Money and happiness do not necessarily go hand and hand. It has often been said that money can buy anything but poverty. Yet so many instant lottery winners, children of the wealthy and new money recipients are not as completely satisfied with being wealthy as they thought they would be.”

    (Hầu hết người ta phàn nàn là không hạnh phúc và không phải ai đã có tiền của thì đều hạnh phúc. Tiền và hạnh phúc không nhất thiết đi với nhau. Người ta thường nói tiền có thể mua được tất cả trừ cái nghèo. Nhưng cũng có rất nhiều người trúng vé lôtô chớp nhoáng, những đứa trẻ nhà giàu và những người vừa lãnh được đống tiền mới cũng không hoàn toàn thỏa mãn với sự giàu có như trước kia họ vẫn tưởng).

    Nếu câu “money can buy anything but poverty” là của nhà văn lừng danh Henry Miller thì chắc chắn Stefan Ringgenberg phải nói là của Henry Miller chứ không viết khơi khơi là “người ta thường nói…”

    Tôi thiết nghĩ nếu có một bài nào hồi xưa trên báo Văn viết rằng Henry Miller nói câu đó, thì lúc ấy anh (đang học lớp 7) có thể tin. Nhưng bây giờ anh không còn nhớ tên bài viết và tên người viết, thì có lẽ tác giả ấy không phải là một học giả quan trọng; và vì thế, trước khi tái sử dụng câu nói đó, điều hết sức cần thiết là phải kiểm chứng lại.

    Tôi thành thật trách anh ở điểm này: Đáng lẽ anh không nên vì “chợt nhớ đến câu văn đó” mà “thuận tay đưa vào bài viết” (lại còn nhấn mạnh là “nhà văn Henry Miller có nói một câu vô cùng thâm thúy”). Đáng lẽ, trước khi đưa vào bài viết, anh nên truy lục lại để xem cho chắc chắn câu đó đúng nguyên văn là vậy và đúng là của Henry Miller (trong cuốn sách nào, viết năm nào, vân vân…). Vì độc giả đều biết anh như một học giả, nên sự “chợt nhớ” và “thuận tay” của anh như thế có thể dẫn đến những hậu quả tai hại; chẳng hạn, có thể vô số sinh viên học sinh và những người viết khác vì cả tin mà trích lại từ bài của anh rồi cứ thế tiếp tục truyền bá rộng rãi ra trên báo chí, đem vào trường học, đem vào bài thi … và cuối cùng, nếu câu đó hoàn toàn không phải là của Henry Miller thì rất là… hỏng.

    Vài hàng chân thành góp ý cùng anh.

  • Trà Đoá viết:

    Đúng là hoa dủ dẻ, hương của hoang vắng…
    Bài viết làm tôi nhớ quê quá, cái quê của một thời con nít xa xôi.

  • Huỳnh Ngọc Chiến viết:

    Anh Hoàng Ngọc Tuấn thân mến,

    Xin cám ơn lời góp ý chân tình của anh. Hai chữ “học giả” của anh làm tôi quá đỗi ngượng ngùng, tôi không dám nhận đâu. Tôi vẫn luôn coi mình chỉ là kẻ rong chơi trong khu vườn văn, viết theo cảm hứng. Chỉ trong các bài tiểu luận mang tính tạm gọi là biên khảo thì tôi mới tra cứu xuất xứ khi trích dẫn, chứ trong các bài tùy bút hay tản văn thế này thì tôi thường viết lan man ngẫu hứng. Nhưng anh trách tôi cũng đúng, tôi xin ghi nhận thiếu sót của mình.

    Lần nữa xin cám ơn anh.

    Trân trọng.

Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006*2018 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)