Trang chính » Biên Khảo, Mini Chuyên đề, Nguyễn Thúy Hằng, Phỏng vấn Email bài này

Nói chuyện với Nguyễn Thúy Hằng (phần 2/2)

Đặng Thơ Thơ: Năm Mươi Lăm Cái Răng, con số 55 mang ý nghĩa gì? Chuyện người có 55 cái răng để đớp mặt trăng có thể hiểu như cách lựa chọn duy nhất của người nghệ sĩ, với tất cả dị biệt, cần một cuộc thoát ly, một cách tự cô lập, một sự bất hợp tác với thế giới đầy những chiếc bóng hôi thối, khỏi một xã hội mà “lời nói và hành động là kẻ thù của nhau”?

Nguyễn Thúy Hằng: Có thể dùng một đoạn trong Già nua trên phố thét lên lạ lùng để giải thích thêm ý nghĩa này:

“Tôi đã đi miên man và xoá được nhiều chi tiết. Tôi thực sự không biết trong những năm ấy tôi đã sống ở vùng nào và điều gì đã giúp tôi sống sót cho đến hôm nay. Cũng có thể tôi đã đi hết một vòng quả đất, người tả tơi vì bụi đường, vì nắng và bánh xe quay cuồng. Cũng có thể trong quãng đường đó tôi đã lập gia đình với một vài người và có một chùm con với họ. Có thể người tôi không còn mùi vị độc thân hoặc những mùi vị gợi lên sự gọn nhẹ, gia đình đơn giản mà người tôi chỉ toàn mùi trẻ con nheo nhóc, mùi sữa, cháo bột, các loại ngũ cốc hoặc phấn rôm. Cũng có thể tôi chẳng đi đâu xa xôi, tôi chẳng gặp ai, tôi chỉ nấp trong một bụi cây và quan sát mọi thứ: tôi là một con thú không móng vuốt, không lông vẩy, cụt đuôi và trùi trũi, tôi lẩn trong bùn cát đêm và ngày tôi trồi lên nấp trong bụi cây, tôi hít hà cuộc sống đang vẳng lại từ xa, tôi dùng ngôn ngữ riêng, một tiếng kêu kì quặc để đối phó với những ai vô tình nhìn thấy tôi, tôi chuồi đi trong lớp đất mỡ màng và họ-kẻ sần sùi có nhiều ngón tay không túm được bất cứ thứ gì trên người tôi: tôi kịp thời biến đi khi miệng họ há hốc và cứng đờ khi thấy một cục thịt di chuyển đó đây: ôi cuộc sống của chúng ta – sự bất động trải dài từ lúc sinh ra và lớn lên, chứng xơ cứng phát tán và đặc lại như món thịt đông khi thấy khác thườngdị biệt thình lình trồi lên từ mặt đất này.”

Đặng Thơ Thơ: Những nhân vật huyễn tưởng, với những xưng hô Cô/Gã/Mụ Vú Khô chồng chéo trên một nhân vật; có phải là chân dung vẽ từ bên trong của Hằng? Hay là chiếc mặt nạ đeo vào mỗi khi bước ra khỏi nhà? Có phải đây là một chọn lựa sống thoát khỏi những ràng buộc giới tính; và con người cần sở hữu các khả năng lưỡng tính, đồng tính, vô tính, phi giới tính, để đạt đến tự do tuyệt đối của những giấc mơ?

Nguyễn Thúy Hằng: Có lẽ tôi là người chọn sống với những gì mang lại cho tôi cảm giác thoải mái và thích thú, nên ít khi tôi bước ra ngoài với bộ dạng một kẻ khác. Chắc là mỗi người đều có phương pháp để lựa chọn tự do riêng.Và phương pháp của tôi là không xét đoán theo đúng hay sai hoặc trong phạm trù liên quan đến đạo đức. Tôi thích tìm hiểu, và có vẻ tôi thích sống theo những chiều hướng này.

Đặng Thơ Thơ: Những bài thơ cuối tập là những mảnh dập vỡ từ đời sống, biểu diễn thái độ vô cảm lẫn phẫn uất, trước những “tai nạn kép”, những “cái chết trước”, những sự “vay tạm”, những “chế nhạo và phỉ báng”, những cảnh tượng giả của thế giới đồng dạng với “cinema”…

Một vài câu thơ mở đầu cuốn sách và cũng thuộc về chú thích của một bài thơ khác:

sau lưng

cái lò sát sinh

nóng hực

tất cả tôi chui ra đều chống lại x

——–

có phải họ đang nhảy dậm dật, ấn vào sàn nhà

dấu hiệu tôi

quỉ đến gần qua x, nhìn tôi nhìn tôi

(đừng đến gần cửa sổ

ngó gân tôi đang rút                                                                                                                                                   tranh Nguyễn Thúy Hằng

ở đây là lò lửa                            

ai đã cắt tôi và thảy trên chiếc vỉ kia?)

Có phải những ẩn số vô cảm này thích hợp với ngôn ngữ thơ hơn văn xuôi? “Tình trạng x” có phải là sự nghi kỵ và phủ nhận mọi giá trị khuôn mẫu đã được thiết lập?

Nguyễn Thúy Hằng: Những ẩn số này đúng là ứng biến, linh hoạt và mang lại nhiều đáp số trong thơ hơn là văn xuôi. X trong văn xuôi thường chỉ đến một nhân vật nhất định, nhưng X trong thơ thì vừa có thể là tôi, vừa là nhân vật khác, là đồ vật, thời tiết…vv.. Tình trang x đúng là sự nghi kỵ và phủ nhận giá trị khuôn mẫu được thiết lập giữa x và nhân vậtclip_image002[4]– cái vỏ của chính hắn.

Đặng Thơ Thơ: Hằng nghĩ giới phê bình trong nước sẽ đón nhận tập truyện này như thế nào? Những sự diễn dịch có thể có? Một đáp án nào đó cho “tình trạng x” trong văn học?

Nguyễn Thúy Hằng: Để tôi thử liệt kê một vài ý kiến “phê bình” tập sách trước:

Ân Nam – Báo Công An Nhân Dân: “làm thơ hay “đố chữ” bạn đọc”…” Và nếu chỉ đọc những tác phẩm của Nguyễn Thúy Hằng thì thấy thật đáng buồn, ngôn ngữ Việt sơ sài và nghèo nàn quá…”

Nguyễn Thanh Sơn: “Phải chăng vì ý thức tạo ra một thứ phản-lãng mạn làm đối trọng cho một thứ chủ nghĩa tình cảm đã làm cho họ chán ngắt, ảnh hưởng của chủ nghĩa nữ quyền, hay từ mặc cảm của một thế hệ bản lề-chưa đủ bứt phá mà cũng không còn chịu nổi cái cũ? Nhưng vậy tại sao họ không thể làm giầu hơn nữa hệ thống ngôn ngữ ấy, sao không trân trọng, ve vuốt yêu thương hay đùa diễu, nhạo báng chúng mà vẫn đối xử với chúng như một thứ trang sức đi mượn – hãnh diện trưng ra với đám đông nhưng trong thâm tâm vẫn ngượng ngùng, không bao giờ dám đi quá xa ranh giới của người đi trước?

Và cuộc đối thoại của nhà báo Phong Điệp và Nguyễn Thanh Sơn trên báo Văn Nghệ Trẻ:

Phong Điệp: Tôi đã vô cùng ngạc nhiên khi nghe Nguyễn Thuý Hằng, một người sinh ra ở Việt Nam, nói tiếng Việt – tóm lại là một người Việt nam, có thể phát ngôn rằng: “Mặc dù sinh ra và lớn lên ở Việt nam, nhưng tôi luôn có cảm giác xa lạ với chính môi trường tôi đang sống’ và ‘chỉ có thể lí giải tại sao quá khứ và hiện tại của dân tộc Việt rất có ít liên hệ với sáng tạo của tôi như việc bạn đã từng bơi quá nhiều, phải vùng vẫy và sử dụng quá nhiều năng lượng chỉ để xoay sở và tồn tại trong một vũng nước bé xíu”?

Nguyễn Thanh Sơn: Nhà văn viết truyện viễn tưởng Hamington người Anh có một truyện ngắn rất hay tên là “Đứa con của những vì sao”, trong đó ông so sánh con người của Trái đất khi lần đầu tiên tiếp xúc với những nền văn minh bên ngoài như một đứa trẻ vốn sống trong nhà, lần đầu tiên của bước ra khỏi ngưỡng cửa, bị choáng ngợp bởi thế giới ấy, vấp ngã và oà khóc. Sau bao năm lăn lộn, khi tóc đã hoa râm, con người ấy rồi sẽ trở lại, bước qua ngưỡng cửa của căn nhà quen thuộc và lại oà khóc. Tôi nghĩ Nguyễn Thúy Hằng là đứa trẻ ấy, hãy còn nông nổi và nhẹ dạ khi nhìn ra thế giới bên ngoài mà quên đi thế giới đầm ấm của ngôi nhà quen thuộc, tự làm nghèo tâm hồn mình đi bằng cách từ chối nó. Rồi với thời gian, cô ấy sẽ hiểu rằng những tuyên ngôn kiểu như vậy là những tuyên ngôn dại dột và vô trách nhiệm của một người chưa trưởng thành..”

Tôi không biết lần này báo chí và các nhà phê bình sẽ dành những từ ngữ gì để nói về tác phẩm của tôi. Nhưng theo như bình bầu của giới văn chương thì những câu phê bình của nhà phê bình nghiệp dư Nguyễn Thanh Sơn đem lại nhiều hài hước nhất khi kết tội tôi đã không “trân trọng, ve vuốt yêu thương” hoặc “làm giàu thêm ngôn ngữ tiếng Việt”. Và ngoài phê bình tác phẩm tôi thì anh còn thích bàn về “đạo đức” và rất tích cực trong công cuộc “uốn nắn”, dạy dỗ tôi theo đường lối nữa.

Nhưng điều kinh ngạc của tôi dành cho sự phê bình nằm ở chỗ khác: khi mà Nguyễn Thanh Sơn [hoặc bất cứ nhà phê bình nào có lối tư duy tương tự] so sánh văn chương của tôi “không thể có giá trị và tồn tại dài lâu như Nhật ký Đặng Thùy Trâm hoặc Mãi mãi tuổi hai mươi”, thì theo tôi, sự so sánh này là điều đê tiện nhất của một người làm công việc phê bình văn học.

Đặng Thơ Thơ: Văn chương Việt hiện nay, thừa gì, thiếu gì, cần gì? Một định nghĩa về văn chương “chính thống”? Ngành phê bình văn học có theo kịp với sáng tác và có làm đúng chức năng phê bình?

Nguyễn Thúy Hằng: Ngay thời điểm này thì tôi không có định nghĩa nào về “văn chương chính thống”, mà tôi chỉ có thể nói về “tư thế chính thống” – tư thế của một nhà văn với hệ thống mà họ đang tồn tại.

Với ý kiến cá nhân thì tôi thấy rằng những người thích trở thành hội viên hội nhà văn hoặc làm những công việc liên quan đến các hiệp hội này là những người muốn trở nên “chính thống”. Khác với những giai đoạn trước thì người ta xét đến việc tác phẩm được cấp giấy phép là những tác phẩm được “chính thống” thừa nhận và từ đó trở thành dòng văn chương chính thống, ngược lại, những người không được cấp giấy phép hoặc xuất bản theo lối photocopy là văn chương “phi chính thống”. Nhưng thời nay đã không còn như thế, giấy phép chỉ là hình thức để giới thiệu tác phẩm với độc giả rộng rãi hơn là hình thức truyền tay và photocopy [tuỳ theo chọn lựa của tác giả], một mặt nào đó nó cũng là sự đấu tranh của nhà văn và họ có quyền được giới thiệu sách rộng rãi. Tôi tin rằng không cần phải vào hội nhà văn và có sự thoả hiệp với nó thì mới giúp sáng tác và xuất bản được, nên nhiều người thích vào những hội này thì đương nhiên phải có lý do của nó. Vì thế tôi gọi tư thế chọn trở thành hội viên hội nhà văn hoặc làm chính thức cho những tờ báo nhà nước, chẳng hạn như báo Văn Nghệ, Nhân dân, Lao động..vv..là những người rất chính thống. Tôi không tin là họ vừa có thể “nằm vùng” mà vừa đấu tranh và giúp hệ thống ấy thay đổi được.

Về ngành phê bình cũng tương tự như vậy, sự hy vọng xuất hiện một nhà phê bình có tư thế độc lập, có kiến thức và chính kiến, đứng ngoài cơ cấu nhà nước tại Việt Nam là rất thấp. Tôi e rằng đó là một vấn nạn và là tình thế nực cười cho ngành phê bình văn học Việt Nam.

Đặng Thơ Thơ: Một ngày bình thường nhất của Nguyễn Thúy Hằng ra sao? Một ngày bất thường nhất Hằng sẽ làm gì?

Nguyễn Thúy Hằng: Một ngày bình thường của tôi bắt đầu từ ba giờ chiều. Một ngày trôi qua cũng đơn giản: viết, vẽ, nghe nhạc, đọc sách, xem phim và café. Tôi ít có liên hệ với bên ngoài và có môi trường khá lý tưởng cho công việc.

Tôi chưa biết một ngày bất thường nhất của tôi sẽ xảy ra vào lúc nào và tôi sẽ làm gì vào lúc đó. Nhưng cách đây bốn năm, sau “một buổi café lạ”, tôi đã quyết định ngồi xuống viết một cuốn sách dành cho “người không quen biết, kẻ lạ mặt, hoặc bất cứ vật gì trên đường”. Mặc dù cho đến nay, tôi vẫn tiếp tục viết cho những điều tương tự, nhưng tôi hy vọng vào cái ngày bất bình thường sắp tới đây, đi cùng với sự khác lạ là một dấu mốc đặc biệt và quan trọng trong cuộc sống tôi.

Đặng Thơ Thơ: Hằng nghĩ gì về cuộc phỏng vấn này?

Nguyễn Thúy Hằng: Đây là một bài phỏng vấn chất lượng và cũng là bài tôi thích nhất từ trước đến nay. Bằng phương thức đặt câu hỏi và đồng thời, chính nó lại giải quyết những vấn đề cốt yếu trong quyển sách này, khiến tôi phải tập trung và mất thời gian khá lâu để đọc lại những câu chuyện của tôi để viết tiếp nối và trả lời một cách cẩn thận.

bài đã đăng của Đặng Thơ Thơ


Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006-2012 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)
porn ficken russian porn japanese porn watch porn watch sex izle sex izle anal porn tube amateur porn watch