Trang chính » Biên Khảo, Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 30, Đọc và Đọc lại Email bài này

Đôi cánh của mơ

0 bình luận ♦ 15.07.2007

 

Đôi cánh của mơ

(Thu Phong đọc “Mở Tương Lai“, truyện ngắn của Đặng Thơ Thơ, đã đăng trong damau.org)

Trong quỹ thời gian đời người, có giây phút nào dài hơn giây phút chờ đợi: chờ người yêu đến, chờ biết kết quả ca mổ… Ở Mở Tương Lai, bắt đầu cũng là sự chờ đợi; nhưng là chờ đợi được cứu thoát.

Chúng tôi đang đứng ở năm 1975 , Sài Gòn, những ngày cuối tháng 4. Đoạn mở đầu truyện có dòng ấy, xác định thời gian của truyện, thời điểm cuối cuộc chiến dai dẳng, tàn khốc, oan nghiệt. Trước thời điểm ấy, rất nhiều người đã thoát ra khỏi cuộc chiến bằng cái chết, dù cách nào, ở đâu, bao giờ; họ cũng đã thoát. Họ đã làm xong việc của họ. Nhưng còn những người còn sống?

Tôi linh cảm một điều gì sắp tới. Điều đó đang đến rất gần…

Thời điểm này trong truyện, Sài Gòn, quả tim của miền Nam đang bị bóp nghẹt. Những người lính quốc gia dũng cảm cố thủ với những viên đạn cuối cùng. Cánh cửa tự do đang bị đe dọa đóng lại. Chiếc lưới tử thần đang bủa vây đàn cá.

Phòng tuyến cuối cùng vỡ. Điều nhân vật linh cảm đã đến.

Nhưng có phương tiện nào đủ cho cả một dân tộc ra đi? Những nhân vật trong MTL bất lực đứng nhìn theo con tàu cuối cùng buông neo, chiếc phi cơ cuối cùng cất cánh.

Truyện có nhiều chi tiết bi thảm đến lạnh người: Chi tiết về cuốn sách có tựa: “Giấc mơ tuyệt vọng”, mà nhân vật chính đã đọc trong đêm cuối cùng chờ đợi, một cuốn sách kỳ bí tồn tại như một điều không thật, mà “ba mươi năm sau tôi vẫn không đọc hết nó. Ba mươi năm sau tôi vẫn không tìm ra tên tác giả, tên người dịch, tên nguyên tác là gì.” Chi tiết người bà sắp từ giã cõi đời, chia “của” cho con cháu, mỗi người một lọ mà “có vàng cũng không mua được”: chất cyanide cực độc từ viện bào chế được mô tả sẽ làm máu đen đặc, ruột sẽ đứt, phổi sẽ nát, tim sẽ ngừng đập trong vòng 10 giây.

Cửa đã đóng. Lưới đã kéo lên. Còn lối thoát nào không? Không! Không có cả đôi cánh của Icare (dù biết trước những tia nắng mặt trời sẽ xuất hiện, sẽ tỏa xuống, sáp sẽ chảy ra, và đôi cánh lông chim mỏng manh sẽ rã tơi tả) . Không, những nhân vật trong MTL không có cả những đôi cánh ấy.

Chỉ còn lại sự tuyệt vọng. Những lọ cyanide đã được chia cho mỗi thành viên trong gia đình. Cái chết đã lởn vởn trước mặt.

Bị giam hãm, Anne Frank , cô gái Do Thái trốn tránh sự săn lùng của Đức quốc xã, đã tạo ra nhân vật Kitty và viết cho người bạn tưởng tượng này của mình hàng trăm lá thư. Một cách để thoát. Nhân vật chính của chúng ta, cô TT bé nhỏ tội nghiệp trong cơn cuồng phong của lịch sử, để thoát, để đến được miền đất lành của tình yêu và hy vọng, để có thể hội ngộ N.Hương theo lời hẹn 30 năm, đã làm thế nào?

Cô đã bám vào những giấc mơ! Phải, để thoát, cô đã tự làm cho mình một đôi cánh với chất liệu bằng những giấc mơ!

Và với đôi cánh ấy, cô bay lên.

Nhưng giấc mơ vốn bất định. Nó là con tàu lướt đi trong không gian bị bóp méo, co giãn nhiều chiều. Đã thế, con tàu ấy luôn dừng lại đột ngột. Phải làm thế nào?

Nhân vật chính, thông minh, nhạy cảm vẫn không chịu đầu hàng: cô đã làm mọi cách để con tàu ấy tiếp tục cuộc hành trình.

Sau khi Hương ra đi, nhân vật chính đã hứa sẽ điều khiển giấc mơ để giúp anh đi thoát, “Tôi sẽ cố đêm nay… Sẽ tập trung hình ảnh Hương thật lâu, cho đến khi ngủ thiếp. Bằng cách đó tôi sẽ mang Hương vào giấc ngủ.Tôi sẽ thả Hương xuống tàu..”

Bằng giấc mơ tác giả đã được yêu: “Cơn tuyệt sướng đang tràn trề khắp người. Mỗi mạch máu tôi chảy một dòng sông khoái cảm”. Bằng giấc mơ tác giả đã trốn thoát : “Hương ôm tôi, kéo lê thân tôi qua lục địa Mỹ quốc. Từ Virginia chúng tôi vượt trên những dãy nhà chọc trời, băng qua tuyết trắng, băng qua ngũ hồ…”

Một tác phẩm văn chương hay, có thể có hoặc không có tư tưởng lớn, nhưng luôn luôn có ý tưởng hay, những chi tiết hay, những cách diễn đạt hay. Tôi thích nhất ở MTL là cách thể hiện, là cái ý tưởng đào thoát qua giấc mơ của tác giả. Những đoạn hay nhất là những đoạn mà nhân vật chính, cô bé TT cùng tuổi Anne Frank, cố gắng điều khiển giấc mơ theo mơ ước của mình.

Với câu văn hay, xưa thường du dương, bóng bẩy; nay hoặc sử dụng hình ảnh, ngôn ngữ mới, đúng và lạ; hoặc thô mộc, trần trụi . MTL có những câu văn tôi thích:

“…không gian mơ được bóp méo cắt khía nhiều chiều. Còn thời gian của mơ thì bùng nở và co giãn,

“Tương lai hẳn phải là phía có Hương. Hương đã đi xa hơn một chút về phía tương lai. Nhưng tôi sẽ đuổi theo kịp. Ngày mai”

“Những người chết đã làm xong việc của họ, là chết

“Những con mắt đang lùng quét ký ức chúng tôi”

Truyện hay cần có không khí và những khoảng trống, những khoảng tối .

Không khí là môi trường để người đọc đắm chìm vào truyện. Bầu không khí có được trước hết do tác giả đã chọn được ngôi vị thích hợp cho câu chuyện: “Tôi”; sau nữa, là văn phong thích hợp, không phẫn uất cũng không lạnh lùng, chỉ một chút cay đắng ngậm ngùi, hờn dỗi.

Những khoảng trống tối trong văn chương là điều tất nhiên, xuất phát từ thế giới nội tâm nhà văn, ngẫu nhiên chúng cần thiết cho sự khám phá của người đọc. Với điều đó, người đọc có thể tiếp cận theo cảm quan, tầng số riêng của mình. Và khiến người đọc, sau khi đọc đến dòng cuối cùng, một lúc nào đấy lại trở lại dòng đầu tiên, vẫn hứng thú. Cái chết của nhân vật Hồng Trang và bài thơ về tự tử, đoạn kết mở là những thí dụ.

Về cấu trúc, truyện gồm những chi tiết thực tại, trong đó, những nhân vật vùng vẫy cố thoát; và những giấc mơ, như là một con đường khả thể để thoát, đan xen. Nếu nén phần thực lại sao cho phần mơ nhiều hơn phần thực, người đọc sẽ có một MTL cô đọng hơn, hiệu quả hơn.

Paul Klee (*) nói chiến tranh chỉ là tạm thời, (chỉ “những bức tranh và sô-cô-la là vĩnh viễn”). Nhưng đó là về đệ nhị thế chiến. Tuy đạn bom ngút trời, đổ vỡ tan hoang, nó như một trận cuồng phong, người ta biết chắc nó sẽ qua nhanh. Và quan trọng là sau đó, ừ, người chết thì đã chết, người còn sống yên ổn mà xây dựng lại. Còn sinh mệnh dân Việt, đau đớn thay, không được như thế. Ngày 30-4-1975 không phải là ngày hòa bình. Đó chỉ là ngày chấm dứt tiếng súng. Trong nước, sự sợ hãi được gieo rắc rộng khắp, sự thật bị thay thế bằng những trá ngụy, vết thương cũ tiếp tục rỉ máu, nạn nhân mới xuất hiện, thuộc các thế hệ sau. Và con đỉa cuộc chiến bám riết nạn nhân ra ngoài biên giới, nơi nào họ đến. Không chỉ TT và những người ở lại, cả những kẻ ra đi, không ai thoát được bóng ma chiến tranh. Dân Việt vẫn còn phải khóc cười theo mệnh nước nổi trôi (* *).

Ba mươi năm qua, một số người đã lên tiếng trong tư thế của họ; tuy nhiên, không phải tất cả sự thật đã được phơi bày. MTL là tiếng nói một người với tư thế một chứng nhân, đồng thời là nạn nhân, một thứ tiếng có tác động mãnh liệt, khiến người đọc sững sờ, đớn đau, buồn rã.

Ba mươi năm trước , TT đã linh cảm một điều gì đó. Ba mươi năm sau, đọc MTL tôi cũng linh cảm một điều gì đó. Điều đó, có thể gần có thể xa, chắc chắn sẽ đến, và tất nhiên, rất khác. Đơn giản vì thời gian bao giờ cũng đứng về phía sự thật, lẽ phải, tình yêu thương.

Dù người đọc đôi lúc có cảm giác tác giả viết chưa kỹ, MTL là một truyện ngắn đáng đọc và đáng đọc lại của một nhà văn có văn phong khá đặc sắc.

(*) Nhân vật của Donald Barthelme

(**) ý của nhạc sĩ Phạm Duy

bài đã đăng của Thu Phong


Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006-2012 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)
porn ficken russian porn japanese porn watch porn watch sex izle sex izle anal porn tube amateur porn watch