Trang chính » Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 19, Sáng Tác, Tạp ghi Email bài này

Giỗ Tết

 
Tháng riêng mua hoa nế
Thắp nhang mời cha mẹ về
Khói hương như mây lãng đãng
Sợi nào buộc mảnh hồn quê (tmt)

 

Giỗ và tết thường đi liền với nhau. Nhưng riêng chữ giỗ thôi mang bao nhiêu là hình ảnh cho ta nghĩ đến. Phong tục của cả một nước nằm trong chữ “Giỗ” này. Người Á Đông nói chung và người Việt Nam nói riêng hay sống về quá khứ, về tổ tiên, ông bà, mồ mả. Dĩ vãng lúc nào cũng ảnh hưởng sâu sa vào đời sống hiện tại. Ca dao, tục ngữ có cả ngàn câu nhắc nhở ta phải nhớ đến thân nhân đã qua đời. Ở thời xa xưa con dâu về nhà chồng phải lo việc cúng giỗ bên chồng. Nhà nào chỉ lo chạy ăn, chạy mặc quên cúng giỗ thì nhà đó mất đi lòng kính trọng của những người trong họ hàng và con dâu là người chịu trách nhiệm nhiều nhất về tội quên cúng giỗ ông bà. Hầu như bổn phận của mỗi người Việt Nam là phải nhớ đến cái chết, trước khi nói đến cái sống qua một vài câu ca dao dưới đây: Có con mà gả chồng xa/ Một là mất giỗ hai là mất con (cái lo mất giỗ sau khi mình chết, đặt trước cái lo mất con khi mình còn sống) hay Sống về mồ, về mả, ai sống về cả nồi cơm (lo mồ mả cho khi chết trước khi lo cho nồi cơm đang sống). Nghe thì lạ đấy, nhưng đó là tập quán, phong tục, cái văn hóa mình lớn lên cùng nó. Bỏ làm sao được. Con bất hiếu là con Sống không tết, chết không cúng. Nhà nào không có con trai, thì con gái phải thay thế vào việc thờ cúng cha mẹ. Nhưng nhiều nhà cho việc không có con trai là vô phúc, là mất giỗ, vì con gái là con nhà người, cô đó phải về làm dâu nhà khác, phải lo việc giỗ, tết bên chồng.

Ở thế kỷ 21 này và sống trên những vùng đất rất xa Việt Nam không biết bao nhiêu cô con dâu Việt còn muốn giữ phong tục đó?

Trong những đề tài diễn thuyết về trấn an tâm thần, về sức khỏe, các hướng dẫn viên Âu Mỹ hay đặt lời khuyên: Quên ngày hôm qua đi, đừng lo gì ngày mai, hãy sống và vui với hiện tại hôm nay. Nghe bằng cái tai Á Đông thì cũng thấy lạ đấy, vì ngày hôm qua của người Á Đông chở trên cả một cái phà qua bắc Mỹ Thuận cũng không hết, trong đó có cả người chết lẫn người sống, làm sao mà quên được; ngày hôm nay thì khó mà sống vui, vì còn lo quá đỗi cho ngày mai ăn học của mấy đứa con. Cứ thế, lo và cúng giỗ bao giờ cũng đặt lên hàng đầu vì thuộc về ngày mai, thuộc về quá khứ.

Sống ở những nước khác phong tục mình, mình vẫn còn giữ được việc cúng giỗ ông bà thật là cảm động. Có phải người Việt chúng ta dù theo bất cứ một tôn giáo nào cũng đều tin tưởng vong hồn (hay linh hồn) người thân luôn luôn ngự trên bàn thờ, quanh quẩn gần gũi con cháu, giúp đỡ và an ủi ta trong những lúc cần thiết hay sao? Và qua sự cúng giỗ thờ phụng đó những người còn sống thấy luôn luôn (có liên quan) mật thiết với những người đã qua đời.

Phan Kế Bính trong Việt Nam Phong Tục đã viết “ Xét cái tục phụng sự tổ tiên của ta rất thành kính, ấy cũng là một lòng bất vong bản, ấy cũng là nghĩa cử của con người.

Tôi còn nhớ như mới ngày hôm qua. Buổi sáng mẹ tôi còn nằm trong màn, nói vọng với ba tôi, đang sửa soạn đi làm:

– Cậu ơi! Sắp giỗ chú Phương rồi, đêm qua chú về nhắc đấy.

Cái ngày hôm qua của tôi chắc cũng phải bốn mươi năm rồi. Gia đình tôi theo đạo Thiên Chúa nhưng ba tôi trước khi lấy mẹ tôi chỉ thờ cúng tổ tiên. Họ nội tôi may mắn có mẹ tôi, nàng dâu Công Giáo nhưng có tấm lòng thờ cúng ông bà, anh em gia đình bên chồng đã qua đời. Ba tôi không phải trưởng nam, nhưng bác trưởng nam mất sớm, rồi chị và em của ba tôi cũng mất từ khi chúng tôi còn rất nhỏ. Tôi nhớ nhà tôi cứ một, hai tháng lại có giỗ, có tháng đến hai cái giỗ. Mỗi lần giỗ thì mẹ tôi làm trang nghiêm, cẩn thận lắm. Cũng đầy đủ nhang, đèn, hoa, nến. Ảnh người qua đời lung linh mờ ảo sau khói hương. Cơm cúng tươm tất, vàng mã đầy đủ. Đặc biệt mẹ tôi còn đốt cả quần áo, tiền bạc, xe kéo, người giúp việc cho ông bà nội vào dịp cuối năm. Bàn thờ ngày tết của nhà tôi vàng mã chất cao ngất ngưởng, hoa huệ thơm ngát, tinh khiết. Tôi nhớ rất rõ những câu nói trong những ngày rất xa đó của mẹ tôi. “Chồng mình theo Đạo của mình là quá rồi, mình đâu có bắt cả họ nhà chồng theo mình đuợc. Phải nhớ giỗ các cụ chứ”

Đâu có phải chỉ giỗ cha mẹ chồng. Ba tôi đem vợ con vào Nam trong khi họ nội thì ở cả ngòai Bắc, nên mẹ tôi phải làm hết mọi giỗ cho ba tôi yên lòng. Bây giờ tôi nghĩ lại mới thấy mẹ tôi là một người “vợ hiền” theo đúng nghĩa của các cụ ngày xưa ( mặc dù ở trong họ ai cũng nói là ba tôi chìu vợ quá, vì mẹ tôi rất đẹp). Tôi đã lớn lên giữa những lời kinh Đạo mỗi tối đọc trong gia đình, những bài giảng Phúc Âm trong trường Đạo, hát những bài Thánh Ca thánh thót, nghe tiếng chuông giáo đường đổ rộn rã trong xóm Đạo quyện vào khói hương, vàng mã của những ngày giỗ tết cho bên nội lúc nào cũng bay lơ lửng trong nhà tôi, nhấc bổng tâm hồn thơ dại của tôi lên hà vào đó một tình thương yêu thiêng liêng suốt một đời. Chao ôi! Tôi thật là một người may mắn được lớn lên giữa những điều tốt đẹp.

Âm vang của mẹ tôi trong câu nói: “Bàn thờ cơm cúng sới lên rồi, cậu vào khấn đi” với hình ảnh ba tôi thắp ba nén nhang, đứng nghiêm trang, nét mặt buồn buồn vái trước bàn thờ bên nội không bao giờ mất đi trong tôi. Nó mằm một chỗ nào đâu đó trong hồn, vào những ngày lễ, tết lại từ từ hiện ra, tôi như được tắm gội trong dĩ vãng đó, nó tẩy sạch cho tôi những bụi bậm của đời sống tất bật, không có thời giờ nhớ tới quá khứ của xứ người. Bây giờ cha mẹ chồng tôi, những người gốc EnglishIrish Công Giáo cũng được cô con dâu Việt Nam đặt lên bàn thờ, thắp nhang, thắp nến cúng giỗ. Tôi cũng làm giống ba tôi, cũng thắp nhang, lẩm nhẩm khấn khứa xin các cụ phù hộ cho con, cháu được an bình và thay cho hóa vàng thì cả nhà ngồi lần chuỗi. Kinh Kính Mừng, kinh Lậy Cha được đọc bằng tiếng Việt cầu xin cho linh hồn của hai cái tên nghe rất lạ PaulTheodosia. Chồng tôi Thiên Chúa giáo chính gốc, và rất ngoan đạo, bắt đầu ngỡ ngàng cùng với nhang đèn, sau một vài năm chung sống anh thấy quý trọng cái tập tục cúng giỗ tổ tiên, tưởng nhớ cha mẹ bằng những hội họp gia đình, anh rất cảm động khi tôi làm giỗ cho cha mẹ anh, tôi cũng mời các anh chị tôi tới đọc kinh cho hai cụ, cũng ăn uống quay quần, nhắc lại kỷ niệm lần đầu hai gia đình gặp nhau ngỡ ngàng thế nào!

Tôi tin tưởng rằng thế giới trên kia chỉ có một ngôn ngữ, ngôn ngữ từ tâm phát ra, ai cũng hiểu được. Cả cái thế giới trên mặt đất này chẳng lậy Chúa, lậy Phật bằng tiếng của nước mình đó sao. Có ai cần phải dùng thông dịch viên đâu. Chồng tôi thường hay nói chơi, lấy lòng vợ: “Trên Thiên Đàng tòan nói tiếng Việt Nam, em đừng lo các cụ không hiểu”

Tôi nhớ khi cha mẹ mới qua đời, tôi đau đớn lắm, hốt hoảng như nhà cháy, tan tác như chạy loạn, trắng tay như khánh tận. Mất cha, mất mẹ, là mất hết. Lúc đó chồng con bên cạnh tôi cũng không nhìn thấy, chỉ thấy mình hoàn toàn là một đứa trẻ mồ côi khi đứng chứng kiến chiếc áo quan từ từ chìm vào lòng đất. Nhưng bây giờ bình tĩnh lại tôi thấy tôi không hoàn toàn mất hẳn cha mẹ. Một phần da thịt của cha mẹ, tôi vẫn mang trên thân thể mình. Từ sợi tóc cho đến móng chân tôi đã chẳng từ máu thịt của cha mẹ tôi chia cho hay sao! Tôi vẫn sống, vẫn thở, đi trên hai chân bằng một phần xương thịt của mẹ cha. Và tôi nhớ giỗ, nhớ ngày cha mẹ bỏ đi.

Hương nến vẫn thắp lên hàng năm vào những ngày giỗ, ngày tết trong gia đình tôi. Lẫn trong lòng thương nhớ mẹ cha với cái bâng khuâng của ngày tháng hết. Tôi thành kính gửi hồn theo hương khói mời cha mẹ hai bên về sum họp với gia đình bé nhỏ của chúng tôi.

 

Cuối năm Âm Lịch 2006

bài đã đăng của Trần Mộng Tú


Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006-2012 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)
porn ficken russian porn japanese porn watch porn watch sex izle sex izle anal porn tube amateur porn watch