Tạp chí Da Màu – Văn chương không biên giới » Thôi ăn mày
Trang chính » Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 18, Sáng Tác, Truyện chớp Email bài này

Thôi ăn mày

Lệnh cấm hành vi ăn mày của thành phố biến S thành một người chơi màu. Thay vì ngồi im bất động trong chiếc áo trấn thủ trùm kín đầu, mùa này qua mùa khác độc một, đen xỉn, chiếc nón để ngửa, tấm bìa cạc tông khai tôi-kẻ-không-nhà, S (hay ai đó) đã nghĩ ra cách để S vẫn được ngồi ở chỗ xuống subway, vẫn để ngửa mũ, mà không cần tấm bìa, lại đáp ứng by-laws cấm ăn xin nơi công cộng.
S bây giờ ngồi tô màu, rập theo khuôn có sẵn, những bức hình đơn giản: hoa hồng, chim họa mi, con cọp nhỏ, cân tiểu ly, đồng hồ cát.
S ngồi chăm chú vẽ suốt từ sáng tới tối mịt, không nhìn ai. Cảnh sát có công tác hè phố lỡ đi qua cũng, như vài khách bộ hành không gấp việc, đứng lại nhìn S (và nhìn hình) vô tội vạ.
Một ngày nọ ai đó đã đưa vào tay S một bức hình của P.
P thì ai cũng nghe danh; ông đã đi vào lịch sử hội hoạ thế giới như người nghệ sĩ lớn nhất, khỏi cần phải nói. Bức hình S sẽ tô màu là một chân dung của Dora M, P vẽ giai đoạn P và Dora M còn mặn nồng. Đây cũng là cao điểm của giai đoạn mà người đời vẫn gọi là giai đoạn lập khối hay lập thể của P. P đã vẽ bao nhiêu chân dung của Dora M thì người ta không đoán định được, chỉ biết gallery của thành phố này chỉ đủ tiền để mua được một chân dung như vậy. Bức chân dung Người Đàn Bà Khóc đã làm cạn hết ngân quĩ của gallery, gây ồn trên báo chí quốc gia một dạo. Nó còn gây ồn hơn khi một nhóm hoạ sĩ nghèo trong thành phố đã tổ chức một cuộc đánh trộm bức Người Đàn Bà Khóc, khiến cho những thám tử cảnh sát thành phố phải vò đầu bức tai khốn khổ. Cánh hoạ sĩ này khá tử tế, họ chỉ đánh cắp chơi, tạo xì căng đan, truyền xong thông điệp thì giao hoàn khổ vật lại cho gallery nhà nước (cùng một tấm thiếp kêu gọi Hãy Úng Hộ Hoạ Sĩ Đói Địa Phương).
S đói, nhưng không phải là hoạ sĩ, và chắc chắn không nằm trong số hoạ sĩ này. Ngày xa xưa ấy S chắc hãy còn là một đứa trẻ lên bảy lên tám là cùng. Khi đứng nhìn S vẽ lại bức chân dung của P tôi không khỏi buồn lòng. Không phải là chuyện copy rights/bản quyền mà chỉ vì bắt S, người tô màu chim hoạ mi và hoa hồng, phải khốn khổ đánh vật với chân dung lập thể là một chuyện tai ác. S là một cậu trẻ tàn phế, không đi làm ăn gì được, tới nỗi ra đứng bán The Big Issues cũng không đủ sức. Bắt con người này gánh chân dung Dora M qua mắt nhìn lập thể của P quả là thiếu thiện tâm. Hôm ấy, nói đúng ra, tôi có đứng lại hơi lâu xem S đánh vật với P và Dora M. S tô chỗ này màu gạch, chỗ kia màu lục cứ như là một cậu bé lên ba. Tôi không nhớ có thả tiền vào nón không nữa. Quên, từ khi trở thành người tô màu thì S có được tôn kính hơn một chút, khách không còn ném tiền cắc vào nón kèm với một cái nhìn hắt hủi. Phần lớn đều có đứng lại lâu hơn bốn giây (hai giây trước khi ném tiền và hai giây sau khi ném tiền) vào nón – làm như sự không đứng lại là một hành vi coi thường nghệ thuật. S thì trước sau vẫn cứ cặm cụi tô màu bất kể bông hồng, chim hoạ mi, hay chân dung Dora M (à la P). Chiếc áo trấn thủ vẫn thế, vẫn cũ, vẫn lòi bông. Chỉ có vài thay đổi, S đã hăng hái hơn xưa, đã bắt đầu vừa tô màu vừa ậm ừ điều gì chứ không lầm lì không một âm thanh tiếng động như trước; đôi tay S xưa thúc thủ trong chiếc áo trùm thì nay đã thò ra ngoài để làm việc; khách đứng lâu có thể thấy có lúc S còn đã nằm dài ra trên thềm hiên ga trải lưng ôm lấy bức giấy mà tô mà vẽ.
Andy W từng bảo mỗi con người thế giới hiện đại này ai rồi cũng sẽ có 15 phút danh vọng. (Tôi diễn dịch, theo hướng Andy W là người tinh đời và có ý tốt, chàng ta đang khuyên: nào hãy từ tốn đừng gấp, đừng chen lấn, ai rồi cũng sẽ tới đó cả). Chuyện 15 phút danh vọng thì giờ không còn mới. Nó còn kinh hoàng hơn thế cho tôi, hôm kia, khi được chính mắt mình thấy S, S không còn tô màu rập theo khuôn có sẵn nữa mà thực sự ngồi thẳng lưng vẽ những bức tranh của S không giống ai.
S vẫn để chiếc nón ngã ngửa, vẫn chiếc áo trấn thủ đen, nhưng rõ ràng S đã là một S khác. S vẽ những bức tuồng như lập thể, nhưng không giống P, không giống ai. S vẽ hết bức này đến bức khác, khi thì là cảnh phố, khi thì cảnh người, những mặt phố mặt người ngay trước mặt S, vẽ theo lập khối pha với trường dã thú, pha với một cái gì không rõ ấn tượng hay lãng mạn, ba-rốc. Khách thập phương chen lại đông, trầm trồ. Nhìn kìa: cái màu sắc có lúc ngây dại, có khi biến lượn âm thầm, có khi là thao tác mơ mộng không hiểu từ đâu mà trần gian có mặt. Nhìn kìa: cái bố cục tự đẩu đâu mà vừa sổ sàng vừa hoà điệu, vừa vang vọng cổ điển vừa trần tục hoang mang tới vậy. Nhìn kìa: cái tiết tấu âm nhạc trong vùng đổ bóng âm thầm dưới mắt chân dung kia, cứ như là P của một ngày dục vọng triêu ca với Dora M mà không phải, nó thẫn thơ man mác buồn phiền, nó lầm lũi tủi cực khác hơn. Nó không đau toang ra như Dora có bão lửa Guernica làm hậu cảnh, mà là cái gì như sau khi đã đưa đám người yêu. Tôi, đứng xem, tự hỏi, có phải cuộc ngồi bất động rồi sau đó cuộc tô màu rập khuôn như trẻ nít của S chỉ là sự giả vờ của một hoạ sĩ bậc thầy. Người xem buổi ấy đông, tôi không muốn chen, đi ngược về phố cà phê, vừa đi vừa cười vào cái sự cố này, vừa thầm hẹn ngày mai phải có một cuộc chuyện với S để xem làm sao S có thể đánh lừa tôi và thiên hạ lâu tới vậy.
Khi ngày mai tới, S ngồi đó, chiếc nón để ngửa, vẫn trong chiếc áo trấn thủ xỉn màu, tô màu sáp lên những tấm hình có sẵn – con chim hoạ mi, bông hồng, con cọp, cân tiểu ly, đồng hồ cát.
Cho tới hôm nay S vẫn ngồi tô màu như vậy.

bài đã đăng của Nguyễn Tiên Hoàng


Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006-2012 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)