Trang chính » Biên Khảo, Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 18, Tham luận Email bài này

damau.org như một hình thức vượt biên giới

Đứng ở trung tâm của một vòng tròn nhìn ra, chúng ta dễ có cảm giác bị bao vây, bị khép kín và khó chịu khi ý thức về giới hạn của mình. Vòng tròn, vừa như một nơi bảo bọc, vừa là biên giới ngăn cách chúng ta với phần còn lại của thế giới. Như một người sáng tạo thực sự, chúng ta không chấp nhận biên giới, vì biên giới đã tự động giới hạn tự do của chúng ta. Hoặc chúng ta vượt rào nhảy qua biên giới, hoặc chúng ta bôi xóa nó, hoặc chúng ta định nghĩa lại nó.

 

Đặng Thơ Thơ & Phùng Nguyễn
Đặng Thơ Thơ & Phùng Nguyễn
Cũng theo cách đó, chúng ta có thể có cách nhìn khác về văn chương di dân. Không phải một nhóm văn chương thiểu số, đứng ở ngoại vi văn chương dòng chính của nước sở tại. Không phải sự co cụm và tự cô lập. Không phải đứa con ghẻ của văn chương “chính thống” trong nước. Mà nhìn khác đi, như Nguyễn Hưng Quốc đề nghị cụm từ Khối Thịnh Vượng Chung trong Văn Chương Việt nam, hay như Nguyễn Hương đã viết trong bài giới thiệu Chủ Đề Màu Da và Ngôn Ngữ(1), chúng ta có thể nghĩ đến khái niệm một nền văn chương tiếng Việt xuyên quốc gia và xuyên biên giới địa lý. Như thế chúng ta sẽ tiến đến một nền văn chương không đặt trọng tâm và không lệ thuộc ở một thể chế chính trị nào. Có thể nhìn văn chương Việt Nam như sự liên kết tất cả các nhánh văn chương viết bằng tiếng Việt trên thế giới: Việt Nam, Hoa Kỳ, Canada, Úc châu, Âu châu… như trong một cấu trúc toàn cầu hóa, tiếng Việt của chúng ta đã đâm nhánh, tủa rễ, đã lan chảy đến các đại lục khác ngoài phạm vi của nước Việt Nam.

 

Điểm độc đáo của văn chương di dân là vị trí đứng ở giữa những biên giới của nó. Tùy theo cách chúng ta nhìn, biên giới này không giới hạn tự do mà mở ra tự do của văn chương và người viết. Nó cho chúng ta có sự chọn lựa, đứng ở bên này hay đứng ở bên kia, nhìn từ góc độ này hay quan sát ở góc độ kia. Nó cho chúng ta có toàn quyền nhảy qua hay nhảy về, hay dạng chân qua hai phía biên giới, mỗi bàn chân đặt trên một lãnh thổ, một mình chiếm hữu cả hai vùng đất bằng tư thế đứng dạng chân. Như Đinh Từ Bích Thúy đã viết thành một tuyên ngôn dõng dạc trong tiểu luận Ngụ Ngôn Miền Đất Hoang(2):

 

“Chúng tôi chất vấn mọi ngôn ngữ và lối nhìn hà khắc. Nghệ thuật đối với chúng tôi cũng là chính trị. Dạng chân qua 2 dòng văn hóa, chúng tôi không phải là những thành viên của một Lost Generation, mà là hiện tại và tương lai của nền văn học xuyên văn hóa và xuyên màu da.”

Đó là văn chương di dân. Xuyên quốc gia, xuyên biên giới địa lý, xuyên biên giới giữa các ngôn ngữ, biên giới giữa các nền văn hóa, nó phổ quát và là chỗ phát sinh những yếu tố xúc tác mới cho văn chương thế giới trong thời đại toàn cầu hóa.

 

Nằm trong dòng văn chương di dân, damau.org là một diễn đàn mới, còn non trẻ, và sự non trẻ cũng là sự táo bạo của nó. Cách thực hiện damau.org hiện nay, như đã khẳng định trong chủ trương văn chương không biên giới, cũng là một cách đẩy lùi những biên giới bao quanh và là hình thức đồng đẳng hóa tất cả các nền văn chương. Trung thành với mục tiêu: để mọi tiếng nói đều được lắng nghe, mọi tiếng nói đều được cất cao, và mọi nền văn chương đều đồng đẳng; mỗi số damau giới thiệu một mảng văn học thế giới với độc giả Việt Nam và giới thiệu văn chương Việt Nam với thế giới, thông qua song ngữ và dịch thuật.

 

Những mục tiêu mà damau.org nhắm tới là:

 

1. Tính quốc tế và chủ nghĩa hiện đại trong nội dung và hình thức. Khuyến khích những nỗ lực và khuynh hướng cách tân trong sáng tác. Văn chương sẽ phản ảnh những tác động có tính quốc gia trên bối cảnh quốc tế qua sự tương tác giữa đa ngôn ngữ và đa truyền thống. Chuyển dịch xuyên quốc gia sẽ dẫn đến sự hình thành của liên hệ đa văn hóa và đa ngôn ngữ ngay trong lòng một quốc gia, sẽ dẫn đến toàn cầu hóa trong từng nhánh văn chương Việt. Đề cao những kinh nghiệm nhân bản và phổ quát, nếu đồng thời vẫn muốn giữ bản sắc riêng của người viết trong những điều kiện lịch sử, xã hội, chính trị, kinh tế đặc thù. Nằm chung trong một hệ thống siêu thị tư tưởng(3) thế giới, những vấn đề chúng ta soi rọi trong văn chương cũng sẽ vượt ra ngoài giới hạn nhỏ hẹp của phạm vi quốc gia dân tộc.

Ngoài thể loại sáng tác như thơ, truyện, kịch… damau.org khuyến khích những thể loại phi-hư cấu nhưng vẫn mang tính văn chương và sáng tạo: phê bình, nhân văn, lịch sử, tùy bút, tiểu sử, hồi ký, nhật ký, du lịch và báo chí. Ảnh hưởng của những thể loại này lên văn chương, và ngược lại.

2. Dịch thuật: Những người viết da màu đang cố gắng, từng bước một, dịch thơ, dịch truyện chớp, dịch cả tiểu thuyết Việt Nam sang Anh ngữ. Chúng tôi kêu gọi thêm những công trình dịch thuật những tác phẩm đương đại từ nhiều dịch giả uy tín khác.
Chúng tôi cũng kêu gọi những giáo sư đại học trong các ngành văn chương hay khoa Á Mỹ Học hay hậu thuộc địa học tiếp tay vào công tác này, đưa những tác phẩm đã dịch hoặc nguyên tác tiếng Việt vào giáo trình giảng dạy và nghiên cứu. Và tất nhiên, nếu muốn làm điều này, bản thân những người nghiên cứu về văn hóa văn chương Việt Nam cũng cần một số vốn liếng vững vàng về ngôn ngữ Việt. Điều này rất cần thiết, vì cách tốt nhất để thẩm thấu một nền văn hóa và ngôn ngữ là tiếp cận với nguyên bản của những sáng tác văn chương trong ngôn ngữ đó. Nếu làm được điều này, chúng ta đã đi xa hơn một bước trong việc đồng đẳng hóa các ngôn ngữ (giữa Anh ngữ và Việt ngữ) và các nền văn chương: văn chương di dân Việt và văn chương Việt trong nước.

Nhưng với những người không thể đọc được tiếng Việt, chỉ có cách chuyển ngữ, xuyên biên giới văn chương bằng dịch thuật. Khái niệm dịch thuật là chuyển ngữ qua lại giữa các văn bản, đồng thời mang trong nó khái niệm trao đổi văn hóa giữa các quốc gia. Dịch thuật như vậy chuyển động chung quanh và bên ngoài ngôn ngữ, nó làm hai công việc là bảo hiểm văn bản nguyên tác viết bằng ngôn ngữ ít người biết, và phổ biến chúng vào Anh ngữ hay những ngôn ngữ đứng đầu thế giới. Một hành động mang tính cách văn hóa và chính trị cùng lúc. Vượt biên là một hành động mang tính chính trị khẳng định tự do, và vượt biên ngôn ngữ cũng vậy.

Dịch thuật cũng sẽ dẫn đến những thảo luận về bản sắc văn hóa và sự đồng hóa, nhất là về phía những người biểu dương ngôn ngữ và văn hóa bản xứ. Chúng ta được gì và mất gì qua dịch thuật?

Trong ý thức đó, damau.org ngoài việc là một diễn đàn văn chương, còn là một mô hình tiên phong chủ xướng một đối thoại tự do giữa các ngôn ngữ, đặc biệt là giữa những ngôn ngữ bên lề và những ngôn ngữ có thế lực kinh tế và chính trị. Đưa văn chương Việt đến những cộng đồng văn chương thiểu số khác. Đưa tác phẩm Việt Nam vượt biên giới ngôn ngữ. Tự công việc này là một dự phóng về tiềm năng của văn học hải ngoại.

Tổng kết:

Văn chương đi chung với vận động xã hội và thế giới về kinh tế, chính trị. Và nếu chuyện di dân còn tiếp tục như một hiện tượng của thời đại chúng ta đang sống, thì văn chương di dân sẽ còn tiếp tục. Những gì chúng ta đã làm cho đến hôm nay, cho văn chương di dân, lưu vong, hải ngoại, chưa phải là chung cuộc, mà có lẽ chỉ là bước khởi đầu và sẽ còn lớn mạnh nữa. Vẫn còn tiếp tục những người ở hải ngoại về nước, vẫn còn tiếp tục những người trong nước ra ngoại quốc để học hỏi, để làm việc, để sinh sống, định cư, vẫn còn nền văn học di dân…
Chúng ta không sợ hãi chuyện “lão hóa” như một số người bi quan nghĩ. Chính ý tưởng “lão hóa” cũng là một biên giới, biên giới mang tính thời gian, trói chặt chúng ta vào một định mệnh bi thảm không cần thiết và hoàn toàn có thể tránh khỏi. Trong một bài thơ của Cavafy, những người dân trong thành phố chờ đợi một cuộc xâm lăng của The Barbarians (những kẻ man rợ), họ tốn thời gian để canh gác, họ đình chỉ mọi sinh hoạt để chỉ ngồi chờ những kẻ man rợ đến. Cuối cùng, dù những kẻ man rợ không đến, nhưng sự hiện diện của họ đã tràn ngập thành phố, vì những dân cư trong thành đã hóa ra những kẻ man rợ mà họ chờ đợi và họ sợ hãi. Điều chúng ta có thể liên hệ từ câu chuyện là: những kẻ man rợ cũng là sự lão hóa, chúng hiện diện vì chúng ta đã chấp nhận và đã cho phép chúng xâm nhập và hủy hoại chúng ta. Nếu chúng ta không đẩy lùi những biên giới thì những biên giới sẽ bóp nghẹt chúng ta. Cách chúng ta nhìn thế giới sẽ thay đổi chính cái thế giới mà chúng ta đang nhìn ngắm.

đặng thơ thơ

Chú thích:
(1) Giới thiệu Màu Da và Ngôn Ngữ, Văn Chương Di Dân Việt trong Bối Cảnh Hoa Kỳ và Thế Giới của Nguyễn Hương, trong phần Chủ Đề Màu Da và Ngôn Ngữ của damau.org
(2) Tiểu luận Ngụ Ngôn Miền Đất Hoang của Đinh Từ Bích Thúy, cũng trong phần Chủ Đề Màu Da và Ngôn Ngữ của damau.org
(3) Tiểu luận Siêu Thị và Quái Thai của Đinh Từ Bích Thúy trên damau.org số 15

 

 
 
 
 
 
 
 
 

 

 

 

 

 

bài đã đăng của Đặng Thơ Thơ


Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006-2012 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)
porn ficken russian porn japanese porn watch porn watch sex izle sex izle anal porn tube amateur porn watch