Trang chính » Biên Khảo, Chuyên Đề, Phỏng vấn, Truyện ngắn đặc biệt Email bài này

Da Màu phỏng vấn Đặng Thơ Thơ

 

 

 

1. Kỹ thuật sử dụng của tác giả trong truyện ngắn (chẳng hạn có người áp dụng kỹ thuật điện ảnh, visual art, âm nhạc, v.v.) Có thể giải thích rõ về cấu trúc của mình?

Tôi thường quan tâm đến cấu trúc và tính đa tầng của truyện. Có thể gọi phương pháp này là kỹ thuật kiến trúc chăng, cứ tạm cho là vậy đi. Ý tưởng đóng vai trò chính trong truyện của tôi, nó như chủ đề của một kiến trúc. Tôi thích những ý tưởng kỳ quặc hay khiêu khích một chút. Sau khi có ý tưởng, thì tôi bắt đầu dựng một câu chuyện thích hợp để thể hiện ý tưởng, giai đoạn này gần như vẽ thiết kế một tổng thể. Kế tiếp là chuyện gom góp vật liệu xây dựng, phòng nào có đủ vật liệu thì xây trước. Có những phòng chưa xuất hiện nhưng cũng đã hình dung được đại loại nó phải ra sao, và trong đầu đã có ý niệm rõ về tiến trình xây nhà của mình rồi. Từng phân đoạn truyện là những phòng, những tầng, những góc trong kiến trúc, chức năng của từng phòng, và ảnh hưởng của nó lên toàn thể. Có những mạch văn chủ đạo là những lối đi, những cầu thang nối các tầng phòng, các ngõ ngách với nhau. Vì vậy nên hay vận dụng nhiều tầng lớp ngữ nghĩa trong từng câu, từng đoạn, để đạt sự liên kết càng chặt chẽ càng tốt. Một cầu thang hay một lối đi có thể đóng vai trò của ý tưởng chính, nó lan tỏa ra các phòng và các tầng, mở rộng và phân nhánh, tùy theo sức khai triển của người thiết kế. Tôi thích xây nhà kiểu có một tầng bề mặt, một tầng hầm, và một tầng mở ra như sân thượng, để nếu sau này có hứng thì sẽ “lên lầu” tiếp.

Tác động của cấu trúc truyện như cái khung để giữ mọi thứ trong đó, yên vị. Nếu không các câu chữ sẽ khó bám vào đâu được, chữ nghĩa sẽ rơi lả tả. Cấu trúc của một tòa nhà, cấu trúc của một mê đồ, cấu trúc của một cái sân phẳng, tất cả đều là cấu trúc.

 

2. Tác giả có phương pháp hoặc thủ pháp gì để dẫn dắt câu chuyện dưới một cấu trúc/một nội dung gần như phi lý đó? Có thể gợi mở những thủ pháp “bí mật” mà tác giả sử dụng để dựng lên/giải quyết câu chuyện? Những ý tưởng này đến từ đâu? Cụ thể là truyện mà tác giả tham gia, cảm hứng đến như thế nào?)

Tôi đã nghe một người, nhiều năm về trước, kể chuyện ăn trứng kiến của họ. Ao ước ăn trứng kiến ám ảnh tôi từ đó. Vì tôi không có cách nào ăn trong thực tế, nên phải nghĩ ra một cách ăn khác để thỏa mãn cơn thèm. Đây không hẳn là cái thèm vật chất mà là cái thèm nếm trải. Viết có thể giải đáp được nhu cầu muốn biết này, dù có thể cái biết ấy không khớp với thực tế, nhưng ít ra đó là cách biết của riêng tôi cho một kinh nghiệm nằm ngoài phạm vi sống của mình.

Trong truyện viết cho chuyên đề này, giọng kể giữ vai trò chính. Sự phi lý không chỉ nằm trong tình huống, mà nằm trong cách tường thuật nữa. Giọng kể của một người vừa chủ động, vừa chứng kiến, vừa bị tình thế đưa đẩy. Người đó có thể biết tất cả, mà cũng không biết gì. Nhưng đó là giọng kể tỉnh táo, có mục tiêu, không huyễn tưởng, không lạc hướng. Thảng hoặc hắn cố tình lạc hướng để có thể khai thác thêm các tình huống bất ngờ sắp tới. Khi khai triển truyện, tôi để cho sự ngẫu nhiên dẫn dắt mình, nghĩ đến đâu viết đến đấy. Vì vậy ý tưởng càng vô lý, càng buồn cười, càng quái gở, thì càng hé mở được một sự thật mà tôi đang đi tìm. Nhưng cùng lúc tôi vẫn giữ chủ động trong việc chọn lọc các chi tiết hiện thực tiêu biểu để tường thuật. Từ mâu thuẫn đó tính phi lý bật ra. Nó là phi lý về bản thể và hiện hữu. Những sự thật “bậc hai” từ mối liên hệ với những kiến thức khoa học và văn hóa ăn uống có thật, đã tạo một tầng ngầm về câu hỏi hiện sinh cho truyện, ngoài bề mặt phi lý bên trên.

Nói ngắn gọn thì thủ pháp trong truyện này là việc kết hợp những chi tiết có lý với những ý tưởng phi lý bằng một giọng kể tỉnh táo của một người không bình thường. Tôi không tìm cách giải quyết điều gì trong truyện này. Tôi chỉ đi tìm. Và mới chỉ tìm đến đó. Với một câu chuyện phi lý, cách giải quyết càng phi lý càng tốt, theo tôi thì như vậy.

 

3. Địa điểm và không gian viết có giữ vị trí quan trọng và ảnh hưởng đến tính mơ hồ, hư cấu, tưởng tượng trong truỵện?

Tôi muốn tách rời địa điểm với không gian. Cho đến giờ thì địa điểm viết thường là trong phòng làm việc của tôi, với máy điện toán của tôi, bất cứ giờ giấc nào trong ngày nhưng hay vào giờ khuya sau nửa đêm. Tôi sẽ để một CD nhạc không lời, pha một bình trà hay một ly café. Khi viết, bàn làm việc phải ngăn nắp, sách vở giấy tờ đâu ra đấy thì mới tập trung vào chuyện viết được. Khi nào cao hứng thì hái một bông hồng ngoài vườn cắm vào lọ bày trên bàn. Nếu viết vào buổi tối mùa đông, tôi có thể uống một chút rượu đỏ. Cửa sổ sát bàn viết thường mở dù trời nóng hay lạnh. Những điều vừa kể là địa điểm hiện thực.

Còn không gian viết lúc đó thì không ở trong phòng nữa, nó là không gian trong truyện mất rồi. Nó là không gian nội tại, trong đầu. Lúc đó tôi đã đi hẳn vào câu chuyện, ở trong nó, sống và cảm nhận những diễn biến, hư cấu, tưởng tượng của nó. Hình ảnh mà thị giác tôi thu nhận là khung cảnh và nhân vật trong truyện. Cảm giác và mùi vị cũng vậy, đến từ không gian của truyện. Như khi viết “Xảy ra vào Mùa Thu”, tôi đã ngửi thấy mùi hoa thạch thảo và thấy những đứa trẻ đi trên cỏ thật. Trong suốt thời gian viết “Đi tìm Bản Kinh Thánh Cuối”, tôi toàn sống trên căn gác gỗ nhìn xuống quảng trường cổ, nghĩ mình đang viết kinh, và hồi hộp chờ Đức Giáo Chủ lên thăm mình.

 

4. Một truyện ngắn như vậy mất bao lâu để hoàn tất? (sở dĩ hỏi chi tiết như vậy vì với dạng truyện phi cấu trúc, nội dung tưởng như phi lý, không có thật, hoặc đánh lừa giác quan người đọc—thì tác giả phải đi theo một hệ thống nào đó, vận dụng cảm tính hay lý tính, hay kết hợp cả hai để giải quyết những tình tiết/nhịp điệu trong truyện một cách trọn vẹn, phải chăng họ có độ tự chủ thật cao mới đi xuyên suốt được những hư cấu (đôi khi rất hỗn loạn hoặc phức tạp của tâm lý nhân vật) do mình tạo ra? Như vậy, mỗi truyện mất bao lâu để hoàn tất?) Trước khi viết thì tác giả có chuẩn bị trước nội dung hoặc kỹ thuật muốn hướng tới không?

Tôi viết tay truyện này trong chỗ làm, giờ break, viết được 3 trang liền trong 10 phút và cất đi, chưa biết sẽ làm gì với nó. Khi Da Màu dự định làm chuyên đề, tôi lôi các mẩu giấy viết tay ra, đọc lại, chọn truyện này. Khi đánh máy lại, tôi viết kỹ hơn, vận dụng thêm các chi tiết, đào xới hơn các ngõ ngách, moi móc ra nhiều cách nhìn mới. Nói chung là làm mọi thứ phức tạp hơn lên ngoài dự tính ban đầu. Truyện đã viết xong rồi, trong một buổi chiều, nhưng tôi lại cứ thích ngồi viết thêm, vì thấy đây là một truyện rất lý thú, tôi thực sự thích thú khi viết nó, không thấy cưỡng ép hay khổ sở như khi viết một số các truyện khác trước đó. Điều lôi cuốn nhất ở giai đoạn sau cùng là xác định một chủ đề cho câu chuyện. Tôi hình dung được nó nhưng chưa gọi tên được nó. Nó là một nghiệm sinh trừu tượng đòi hỏi cảm tính và một cấu trúc tường thuật đòi hỏi lý tính. Nó là một dạng hiện thực nội tại nằm trong một ngoại cảnh giả tưởng. Với câu chuyện phi lý như vậy, có thể “xoay” ra nhiều dạng chủ đề với tên gọi khác nhau, tùy vào cách vận dụng kỹ thuật ở giai đoạn cuối cùng. Hiện thời thì truyện tạm dừng ở đây, vì tôi muốn vậy. Có thể sau này tôi sẽ tìm thấy nhiều điều hay ho khác nữa và sẽ khai triển đề tài này rộng hơn.

 

 

 

.

bài đã đăng của Đặng Thơ Thơ


Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006-2012 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)
porn ficken russian porn japanese porn watch porn watch sex izle sex izle anal porn tube amateur porn watch