Tạp chí Da Màu – Văn chương không biên giới » Candide Da Màu
Trang chính » Các số Da Màu định kỳ, Da Màu số 01, Kịch bản phim, Sáng Tác Email bài này

Candide Da Màu

0 bình luận ♦ 10.08.2006

Phim dựa theo truyện Candide của Voltaire

 

Phần I

 

 

Tiếng kể chuyện:

Vì Candide rất ngây thơ nên không biết thẹn thò, bẽn lẽn, có thể nằm sõng xoài bên bờ suối tắm nắng và tắm suối không chút ngượng ngùng. Vì vậy người ta gọi cô là Candide. Và vì tên là Candide nên cô ta lúc nào cũng lạc quan, tin vào lòng tốt của mọi người, sẵn sàng dâng tâm hồn, thể chất cho bất cứ ai.

 

 

Bàn tay của Candide mở cuốn truyện Candide. Hình vẽ thời xưa. Các dòng chữ tiếng Pháp.

 

 

Tiếng cô Candide:

Mỗi ngày là một ngày đẹp

Ngày qua thì ngày đẹp lại tới

Bình thản tự do

Tự do mà tôi yêu quý

Hơn cả đời sống của tôi

Vì tự do mà tôi được vui sống.

 

 

Candide ngồi đọc sách.

 

 

Candide:

Tôi thích cách dựng chuyện của cuốn sách này. Viết một cách tự nhiên, không có lề lối, như đầu cua tai nheo, không đầu, không đuôi, chuyện này nối vào chuyện kia, không mạch lạc, đi lang thang.

 

 

Nàng đứng dậy, ra phía cửa sổ, nhìn ra vườn, quay lại nhìn máy quay phim như nói chuyện với khán giả ngồi trong rạp chiếu phim.

 

 

Candide:

Quay cuốn truyện này thành phim không phải là dễ dàng. Có nhiều đạo diễn đã thử và đã làm rồi.

 

 

Candide nói thẳng với vài khán giả đang ngồi trong rạp.

 

 

Candide:

Chúng ta thử quay cuốn phim này? các quý vị là khán giả đang ngồi trong rạp hát bóng này, còn tôi thì đang đứng cạnh cửa sổ, nghĩa là tôi đã vào trong thế giới của tưởng tượng. Tuy chúng mình thử xem, phiêu lưu cùng nhau.

 

Nàng ngồi viết trên một cái bàn.

 

 

Candide:

Hành trình này khó khăn. Làm sao bây giờ? Tôi chỉ là hình ảnh, các quý vị là người bằng thịt bằng xương. Các quý vị có thể đề nghị tôi đi ra khỏi màn ảnh để biến thành người thực?

 

Nàng suy nghĩ, mồm cắn đầu bút chì.

 

 

Candide:

Nhưng không phải lần đầu tiên một diễn viên đi thoát khỏi màn ảnh để hoà mình vào đời sống thực.

 

 

Trong một rạp chiếu đầy khán giả. Trên màn ảnh người ta nghe nhìn thấy Candide đang ngồi viết, bỏ bút xuống bàn, đứng dậy, đi ra khỏi màn ảnh.

 

 

 

 

Candide:

Bây giờ tôi đi ra khỏi màn ảnh, xuống cùng quý vị. Tôi trở thành người thực. Quý vị có thể sờ vào thân thể tôi, nắm tay tôi, và nhất là nói chuyện với tôi. Tôi sẽ trả lời, tiếng nói của tôi sẽ làm tai các quý vị đón nhận được các rung động cụ thể trong màng tai y hệt một hiện tượng vật lý. Thân thể tôi phản chiếu ánh sáng lọt vào tận đáy mắt các quý vị, làm các tế bào phản ứng chấp nhận hình ảnh tôi là người bằng xương bằng thịt, một người như quý vị, một cô gái tóc vàng mắt xanh.

 

 

 Mọi người quây quần chung quanh Candide, tíu tít nói.

– Candide!

– Có phải cô là nhân vật Candide trong truyện Candide của Voltaire?

– Anh Tường Hùng đã dựa theo đó để viết kịch bản, phim do anh Davila sản xuất.

– Chúng tôi đã bỏ tiền ra mua vé vào xem cô.

– Phim quay một phần ở bên Pháp và một phần lớn tại Việt Nam.

 

 

Candide lại giang tay, mỉm cười.

 

 

Candide:

Hiện giờ phim chưa quay, chỉ là một dự định scenario chưa viết xong. Anh Tường Hùng nhiều khi cạn hứng không biết đào đâu ra ý kiến, ngồi thừ người như tượng gỗ, tuy tôi có tìm cách lôi anh ra khỏi tình trạng bối rối, khó khăn, mà nhiều nghệ sĩ rơi vào.

 

 

Candide nhìn vào camera nói. Người ta thấy Candide hiện ra trên màn ảnh, nàng nói với các khán giả ngồi trong rạp.

 

 

Candide:

Thưa quý vị, quý vị sẽ được xem phim Candide, quay ở Việt Nam với tôi trong vai cô Candide. Trong truyện của Voltaire thì Candide là một chàng trai trẻ. Trong phim thì Candide lại là cô gái, cô gái đó là tôi, vì trong đời thực tôi là Candide. Tất cả các sự việc xẩy ra đều có thực 50 phần trăm.

 

 

Candide giơ cuốn truyện Candide cho các khán giả coi

 

 

Candide:

Còn 50 phần trăm là do Tường Hùng viết dựa theo Voltaine.

 

 

Một toà lâu đài vào quãng thế kỷ 17 – Candide đi dạo trong vườn.

 

 

Candide:

Ngày xửa ngày xưa không xa xôi lắm ở miền Vestphalie, có cô gái tên là Candide, sống ở trong cái lâu đài cùng người bố là Bá tước Thunder-ten-tronckh. Lâu đài tráng lệ, huy hoàng, lộng lẫy đẹp đến nỗi chỉ có thể có trong các chuyện thần tiên. Và Candide đẹp như một cô tiên.

 

 

Candide đi trên sóng biển như Thần Vệ nữ của Botticelli, nước biển xanh đậm, nền trời màu da cam, mặt trời vàng khè. Cảnh rất trừu tượng, siêu thực như tranh của Salvador Dali. Candide bắt chước điệu bộ các tượng cổ nổi tiếng. Khán giả sẽ thấy những cảnh Candide tả.

 

 

Candide:

Tôi đi chân không trên cát, để lại dấu vết cho nước biển xoá dần đi. Vai tôi trắng và tròn như các bức tượng trong vườn Luxembourg. Lá vàng rơi run từng cái trên vai tôi khi mùa thu tới dưới bầu trời ẩm nhưng đẹp hơn hết bao giờ. Và đây, vú tôi đầy đặn như các chùm nho. Chỗ này là bụng tôi phẳng đẹp như tờ giấy. Hai cái này là đùi tôi tròn như hai cái cột bằng cẩm thạch, đang nâng cái thân thể hoàn toàn như Nguyễn Du nói “lồ lồ sẵn đúc một toà thiên nhiên” – Dưới đây cái hình ba góc, hay cái ba cạnh cũng vậy, là tâm điểm có cái cửa vào thiên đường, hay là, như ông hoạ sĩ Tombet đã nói: nguồn gốc của loài người. Người ta có thể cho là ba điều tâm niệm của một đạo nào đó. Nếu ta chắp ngược đầu hai hình ba góc thì thành ra hình một ngôi sao để cho con giun mê mẩn vì tình yêu tuyệt vọng. Khi tôi đi thì nói nhai, đứng ngậm, ngồi cười. Đó là câu đố dân gian. Tôi, đủ rồi. Phim đã bắt đầu.

 

 

Hình cái clap, đèn projectam, máy quay phim, các chuyên viên và tài tử…

 

 

CUT

 

 

Bài học

Vài cái lá rơi rụng đầu tường. Candide ngồi trước mặt ông thầy giáo Pangloss.

 

 

Candide:

Trận gió thu phong rung lá vàng.

Lá bay hàng xóm gió bay sang

Vàng bay mấy lá năm hồ hết

Hờ hững ai xui thiếp phụ chàng.

 

 

Pangloss:

Có gì đâu, đó là vấn đề nhân quả. Có nhân thì mới có quả, có quả thì mới có nhân. Như người ta thường hỏi gà đẻ ra trứng hay trứng đẻ ra gà?

 

 

Candide:

Thế mà nhìn lá rơi lòng ai mà không tơi bời, tim ai mà không nhớ tiếc.

 

 

Pangloss:

Lá tơi thì tim rụng, tim rụng thì lá cũng rơi theo. Quả và nhân. Đâu có gì! Cô dễ cảm động vì cô ngây thơ, cô ngây thơ vì cô là Candide.

 

 

Candide chớp mắt, vò khăn tay.

 

 

Candide:

Candide là một cái tên tiền định. Đã thế thì phải thế. Ông Voltaire đã viết như vậy thì mọi sự cũng như vậy.

 

 

Pangloss sửa lại cái kính ở đầu mũi.

 

 

Pangloss:

Thế hả?

 

 

Candide:

Vâng!

 

 

Pangloss:

Vâng lam sao?

 

 

Candide:

Làm sao? Làm sao mà giảng nghĩa được làm sao?

 

 

Pangloss ngắm lòng bàn tay trắng trẻo của Candide cầm lấy, vuốt ve một cách tự nhiên.

 

 

Pangloss:

Tôi rất ngạc nhiên, tuy tôi là giáo sư triết học, tại sao tay cô lại mềm dịu như vậy. Theo luật nhân quả thì tim cô tốt nên tay cô dịu dàng.

 

 

Candide:

Bàn tay này rất cảm động được nằm trong bàn tay kia!

 

 

Pangloss:

Nhân tốt thì quả ngon. Cả thế gian này cũng sẽ tốt đẹp.

 

 

Candide hôn lên má Pangloss.

 

 

Candide:

 Thầy tốt như thầy thực hiếm có.

 

 

Ông Bá tước chợt hùng hổ vào phòng học.

 

 

 

 

Bá tước:

Phải cầm tay mới dậy triết học được hay sao?

 

 

Pangloss thản nhiên vuốt ve tay Candide.

 

 

Pangloss:

Không có quả mà lại không có nhân. Nguyên tắc quan hệ trong lý luận và trong thiên nhiên. Thò tay vào lửa thì bỏng tay. ở hiền gặp lành. Vân vân.

 

 

Bá tước:

Con gái tôi không cần nguyên nhân mà đã biết kết quả. Ngây thơ và thương người thì dễ bị lường gạt. Cả người con gái tôi là ngây thơ, là hồn nhiên, là cởi mở, là nụ cười, là tin cậy.

 

 

Candide:

Cha ghen vì con yêu cha. Nhưng cha phải để con học sự đời, sự vật. Khi thầy Pangloss, tức là một người đàn ông, cầm tay con thì con có xúc động bàng hoàng dễ chịu. Đó là một thử nghiệm cụ thể về phản ứng của một xúc động xác thịt này đối với xác thịt kia. Lý thuyết và cụ thể đã đồng ý với nhau.

 

 

Bá tước:

Tay của con cũng như tay cha, thân thể của con cũng là thân thể cha, chúng ta cùng một máu mủ. Cha thương con hơn là thương cha. Thôi, thầy cứ tiếp tục dậy cháu đi. Tôi ra vườn dạo chơi.

 

 

Bất thình lình Bá tước nắm tay đấm xuống bàn làm sách vở bút mực giật nẩy mình. Pangloss thản nhiên tiếp tục bài học.

 

 

Pangloss:

Vậy xin cô đưa bàn tay cho tôi cầm. Chúng ta hãy trừu tượng hoá tất cả mọi sự để tập trung tư tưởng vào cuộc thử nghiệm này, để tìm một căn bản cho lý thuyết triết lý của thầy.

 

 

Candide:

Dạ, thưa thầy đây là bàn tay tôi, xinh và xắn. Thầy muốn làm gì nó thì làm.

 

 

Pangloss:

”Hest démontré que les chois ne peuvest étre autrement car tout itant fait pour une fin, tout est nécessaire mout pour la meilleure fin”.

Câu này có thể dịch thành phụ đề tiếng Việt như sau: “Tất cả mọi sự bắt buộc phải có một đoạn kết, không thể nào khác được, và tất cả mọi sự đều bắt buộc phải có đoạn kết tốt đẹp nhất”.

 

 

Pangloss từ từ đặt cuốn truyện “Candide” xuống bàn, nhìn Candide.

 

 

 

FONDU

 

Vườn hoa

Candide đi dạo trong vườn, nhìn các con chuồn chuồn đủ mầu bay lượn giữa cành lá xanh. Bất ngờ nàng nhìn thấy giáo sư Pangloss đang giảng dậy một bài vật lý cho cô người làm, Amélie, còn trẻ măng.

 

 

Pangloss:

Cô có biết thân thể cô làm bằng gì và tại sao lại có ý thức?

 

 

Amélie thừ người ra suy nghĩ một hồi lâu. Candide vạch cành lá ra để nhìn và nghe cho rõ.

 

 

Amélie:

Thưa thầy thân thể con làm bằng thịt mềm và bằng xương cứng… Tất cả do một linh hồn điều khiển.

 

 

Pangloss:

Không phải. Cô chỉ là các đường cong, các khối cong. Thân thể cô gồm toàn là đường cong.

 

 

Pangloss chỉ lên ngực Amélie.

 

 

Pangloss:

Đây là hai đường cong, một ở bên trái, một ở bên phải. Cả vũ trụ chỉ là đường cong, không bao giờ cô có thể tìm ra được một đường thẳng.

 

 

Amélie cho ngón tay vào mồm, cố suy nghĩ.

 

 

Amélie:

Thực vậy!

 

 

Nàng nhìn thân thể nàng, như nhìn một cô gái lạ, và tự vuốt ve mình.

 

 

Amélie:

Chỗ này cong cong, chỗ này tròn tròn như cái bát úp, đôi mông thì thực là hai mặt trăng sinh đôi, đây là hai hàng chân ngọc duỗi song song.

 

 

Pangloss có vẻ hài lòng.

 

 

Pangloss:

Đường cong mà lại là đường cong tuyệt diệu.

 

 

Amélie tự nhìn ngực mình.

 

 

Amếlie:

Đúng vậy! Đẹp thực!

 

 

Pangloss:

Đây là cái rốn.

 

 

Amélie:

Dạ, con cũng biết. Cái rốn tròn như cái giếng.

 

 

Pangloss:

Điều mà cô không biết…

 

 

Amélie:

Điều chi vậy?

 

 

Pangloss:

Đó là trọng tâm của cô. Le centre de gravité! La gravitation là sức thu hút của mọi vật trong vũ trụ, do ông Newton tìm ra khi có quả táo rơi vào đầu ông ta trong khi ông ngồi dựa gốc cây táo để suy nghĩ tại sao mọi vật lại cứ rơi xuống chứ không rơi lên. Sức thu hút đó bao trùm cả vũ trụ, làm các tinh tú lơ lửng trong không, trái đất quay chung quanh mặt trời, và trăng quay chung quanh trái đất.

 

 

Amélie:

Vậy cái rốn là trọng tâm thu hút của một cô gái.

 

 

Pangloss đặt ngón tay lên rốn Amélie.

 

 

Pangloss:

Đúng là chỗ này!

 

 

Pangloss đặt tai lên rốn Amélie.

 

 

Pangloss:

Có cả âm thanh, âm nhạc, như khi ta đặt một vỏ ốc biển lên tai.

 

 

Amélie:

Chắc tôi sắp đói. Vả lại có thực mới vực được đạo. Có mùi thơm thổi cơm đâu đây. Thầy chắc cái rốn là trọng tâm của một thân thể.

 

 

Pangloss:

Chắc chắn!

Amélie ngả người nằm xuống cỏ xanh, nhấm một cọng hoa, nhìn vài vệt mây trắng vắt ngang trời.

Hai ngón tay của Pangloss bước như đôi chân, leo quanh đôi vú Amélie, như leo quanh hai cái đồi.

 

 

Pangloss:

Người khách bộ hành dại dột trèo lên đối cát.

 

 

Amélie:

Hai trái đào thơm thì đúng hơn.

 

 

Pangloss:

Thơm như trái cây mùa hè. Và bộ hành xuống dần vào thung lũng.

 

 

Hai ngón tay của Pangloss đi trên bụng Amélie.

 

 

Amélie:

Cát sa mạc rùng mình.

 

 

Pangloss:

Cố nhiên, ở sa mạc thì cát rợn người thành từng vệt sóng nhỏ.

 

 

Hai ngón lượng quanh rốn Amélie. Candide cố kiễng chân nhìn rõ hơn.

 

 

Candide:

Tôi cũng rợn da gà!

 

 

Pangloss:

Người đi bộ khát nước!

 

 

Amélie:

Tôi biết. Sao không uống nước mát trong giếng?

 

Pangloss cúi mặt, uống nước trên bụng Amélie. Candide thì thầm – “Vì tôi có khiếu về khoa học, tôi nhận xét, không nói một câu, cuộc thí nghiệm kỳ lạ. Tôi thấy rõ ràng lý do cuộc thử nghiệm của giáo sư, cái nguyên nhân và cái hậu quả hiển nhiên. Vì vậy tim tôi xáo động, người tôi nao núng suy nghĩ”.

 

 

Pangloss:

Và đây là thiên đường…

 

Amélie:

 … Thiên đường hạ giới.

 

Pangloss:

Hạ giới này còn hơn cả thiên đường!

 

Amélie:

Thưa giáo sư, giáo sư có nói cả vũ trụ chỉ là đường cong, dưới bàn tay của giáo sư thì lại có hình tam giác.

 

Pangloss:

 Đó là một hình tam giác cong cong.

 

Amélie vỗ tay reo.

 

Amélie:

Đó là hình tam giác có hai góc bằng nhau. Theo định đề của Euchide tam giác này phải có hai cạnh dài bằng nhau. Nếu thiên đường không ở trên trời vì thầy nên thử vào thiên đường hạ giới (động thiên thai).

 

 

Pangloss: Cô có lý và có nhiều sức ham sống.

 

 

Amélie từ từ nhắm mắt.

 

 

 

CUT

 

bài đã đăng của Tường Hùng


Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006-2012 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)